๗. อญฺญมญฺญปจฺจโย

สหชาตปจฺจเย วิภตฺเตสุ ธมฺเมสุ โย โย ปจฺจย ธมฺโมติ วุตฺโต, โส โส เอว อิธ ปจฺจยธมฺโม เจว ปจฺจยุปฺปนฺน ธมฺโม จ โหติ. สพฺเพปิ จิตฺตเจตสิกา ธมฺมา อญฺญมญฺญสฺส ปจฺจยธมฺมา จ โหนฺติ อญฺญมญฺญสฺส ปจฺจยุปฺปนฺนธมฺมา. สหชาตา จตฺตาโร มหาภูตา อญฺญมญฺญสฺส ปจฺจยธมฺมา จ โหนฺติ อญฺญมญฺญสฺส ปจฺจยุปฺปนฺนธมฺมา จ. ปฏิสนฺธินามกฺขนฺธา จ ปฏิสนฺธิ สหชาตํ หทยวตฺถุรูปญฺจ อญฺญมญฺญสฺส ปจฺจยธมฺมา จ โหนฺติ อญฺญมญฺญสฺส ปจฺจยุปฺปนฺนธมฺมา จ. อตฺโถ สุวิญฺเญยฺโยเยว.

ยถา อญฺญมญฺญํ นิสฺสาย อุสฺสาปิตา ตโย ทณฺฑา อญฺญมญฺญสฺส นิสฺสยา จ โหนฺติ, อญฺญมญฺญํ นิสฺสิตา จ. เตสุ เอกเมกสฺมึ อุสฺสิเต สพฺเพ อุสฺสิตา โหนฺติ, เอกเมกสฺมึ ปตนฺเต สพฺเพ ปตนฺติ. เอวํ อญฺญมญฺญธมฺมา จ ทฏฺฐพฺพา.

เอตฺถ วเทยฺยุํ, สพฺเพ เจตสิกา ธมฺมา จิตฺตปจฺจยํ อลภ มานา อุปฺปชฺชิตุํ น สกฺโกนฺตีติ ยุตฺตํ. กสฺมา. ผุสนาทีนํ เจตสิก กิจฺจานํ วิชานนกิจฺจปุพฺพงฺคมตฺตา, มโนปุพฺพงฺคมาติ หิ วุตฺตํ. จิตฺตํ ปน เจตสิกปจฺจยํ อลภมานํ อุปฺปชฺชิตุํ น สกฺโกตีติ น ยุชฺเชยฺยาติ. วุจฺจเต, เจตสิกธมฺมา นาม จิตฺตสฺส สหายงฺคานิ โหนฺติ. ตสฺมา เตหิ วินา จิตฺตมฺปิ อุปฺปชฺชิตุํ น สกฺโกติเยว. เอเสว นโย จตูสุ มหาภูเตสุปีติ. อุปาทารูปานิ ปน มหาภูตานํ นิสฺสนฺทมตฺตตฺตา สหายงฺคานิ น โหนฺตีติ. นนุ อาหารรูปญฺจ ชีวิตรูปญฺจ ปจฺจยวิเสสตฺตา สหายงฺคํ โหตีติ. วุจฺจเต, ฐิติยา เอว สหายงฺคํ โหติ. น อุปฺปาเท. อิธ ปน อุปฺปาเท สหายงฺคํ อธิปฺเปตนฺติ. อญฺญมญฺญปจฺจยทีปนา นิฏฺฐิตา.