ปกิณฺณก-นิทฺเทส

๒๕๓. กุมุทํ โก ปโพธยิ,

นาโถ รวินฺทุ ปณฺฑิโต;

กมลํ โก กุมุทํ โก,

นรปํ โก ปโพธยิ.

๒๕๔. จิตฺเตน นิยฺยติ โลโก,

จิตฺเตน ปริกสฺสติ;

จิตฺตสฺส เอก-ธมฺมสฺส,

สพฺเพว วสมนฺวคู.

๒๕๕. สมโณ ราชานุราชา,

เสนาปติ มหา-มตฺโต;

ธมฺมฏฺโฐ ปณฺฑิโต ทิสฺวา,

ปจฺจกฺขตฺถํ น การิยา.

๒๕๖. ทีโป นว-ทิสํ เตโช,

น เหฏฺฐา จ ตถา สกํ;

ปร-วชฺชํ วิทู ปสฺเส,

สก-วชฺชํปิ ปสฺสตุ.

๒๕๗. ส-ผลํ ปณฺฑิโต โลเก,

ส-การณํ วจํ ภเณ;

อ-การณํผลํ พาโล,

อิทํ อุภย-ลกฺขณํ.

๒๕๘. ตสฺส วาจาย ชาเนยฺย,

กุฏิลํ พาล-ปณฺฑิตํ;

วาจา-รูปํ มิตฺตํ กเร,

วาจา-รูปํ ธุวํ ชเห.

๒๕๙. ทุจฺจินฺติตสฺส จินฺตา จ,

ทุพฺภาสิตสฺส ภาสนา;

ทุกฺกมฺมสฺส กตญฺจาติ,

เอตํ พาลสฺส ลกฺขณํ.

๒๖๐. สุ-จินฺติตสฺส จินฺตา จ,

สุ-ภาสิตสฺส ภาสนา;

สุ-กมฺมสฺส กตญฺจาติ,

เอตํ ธีรสฺส ลกฺขณํ.

๒๖๑. อ-นยํ นยติ ทุมฺเมโธ,

อ-ธุรายํ นิ-ยุญฺชติ;

ทุนฺนโย เสยฺยโส โหติ,

สมฺมา วุตฺโต ปกุปฺปติ;

วินยํ โส น ชานาติ,

สาธุ ตสฺส อ-ทสฺสนํ.

๒๖๒. นยํ นยติ เมธาวี,

อ-ธุรายํ น ยุญฺชติ;

สุ-นโย เสยฺยโส โหติ,

สมฺมา วุตฺโต น กุปฺปติ;

วินยํ โส ปชานาติ,

สาธุ เตน สมาคโม.

๒๖๓. อ-นายกา วินสฺสนฺติ,

นสฺสนฺติ พหุ-นายกา;

ถี-นายกา วินสฺสนฺติ,

นสฺสนฺติ สุสุ-นายกา.

๒๖๔. เชฏฺโฐ กมฺเมสุ นีจานํ,

ชานํชานํว อาจเร;

อ-ชาเนวํ กเร ชานํ,

นีโจ เอติ ภยํ ปิยํ.

๒๖๕. กมฺมํ ทุชฺชน-สารุปฺปํ,

ทุธา สุชน-สารุปฺปํ;

ทุชฺชนํ เตสุ ทุกฺกมฺเม,

สุ-กมฺเม สุชนํ อิจฺเฉ.

๒๖๖. ปณฺฑิโต เวรี พาโล จ,

ทุชฺชโย พาล-เวริโต;

ปณฺฑิตํ-เวรี ปมาเทน,

น ตํ ชโย หิ สพฺพทา.

๒๖๗. คุยฺหสฺส หิ คุยฺหเมว สาธุ,

น หิ คุยฺหสฺส ปสตฺถมาวิ-กมฺมํ;

อ-นิปฺผนฺนตาย สเหยฺย ธีโร,

นิปฺผนฺนตฺโถว ยถา-สุขํ ภเณยฺย.

๒๖๘. คุยฺหมตฺถํ น วิวเรยฺย,

รกฺเขยฺย นํ ยถา นิธึ;

น หี ปาตุกโต สาธุ,

คุโยฺห อตฺโถ ปชานตา.

๒๖๙. ถิยา คุยฺหํ น สํเสยฺย,

อ-มิตฺตสฺส จ ปณฺฑิโต;

โย จามิเสน สํหีโร,

หทย-ตฺเถโน จ โย นโร.

๒๗๐. วิวิจฺจ ภาเสยฺย ทิวา รหสฺสํ,

รตฺตึ คิรํ นาติ-เวลํ ปมุญฺเจ;

อุปสฺสุติกา หิ สุณนฺติ มนฺตํ,

ตสฺมา หิ มนฺโต ขิปฺปมุเปติ เภทํ.

๒๗๑. น ปกาสติ คุยฺหํ โย,

โส คุยฺหํ ปฏิคุยฺหติ;

ภเยสุ น ชเห กิจฺเจ,

สุ-มิตฺโตนุจโร ภเว.

๒๗๒. กโรติ ทุกฺกรํ สาธุํ,

อุชุํ ขมติ ทุกฺขมํ;

ทุทฺททํ สามํ ททาติ,

โย สุ-มิตฺโต หเว ภเว.

๒๗๓. ปิย-วาจา สทา มิตฺโต,

ปิย-วตฺถุํ น ยาจนา;

อิจฺฉาคเตน ทาเนน,

สุ-ทโฬฺห สุ-ปฺปิโย หเว;

ตทงฺคโต จ หีเนน,

อ-ปฺปิโย ภิชฺชโน ภเว.

๒๗๔. เทหีติ ยาจเน หิรี,

สิรี จ กาย-เทวตา;

ปลายนฺติ สิริจฺฉิโต,

น ยาเจ ปร-สนฺตกํ.

๒๗๕. สฺวาโน ลทฺธาน นิมฺมํสํ,

อฏฺฐึ ตุฏฺโฐ ปโมทติ;

สกนฺติกํ มิคํ สีโห,

หิตฺวา หตฺถึนุธาวติ.

๒๗๖. เอวํ ฉนฺทานุรูเปน,

ชโน อาสีสเต ผลํ;

มหา ฉนฺทา มหนฺตํว,

หีนํว หีน-ฉนฺทกา.

๒๗๗. นานา-ฉนฺทา มหาราช,

เอกาคาเร วสามเส;

อหํ คาม-วรํ อิจฺเฉ,

พฺราหฺมณี จ ควํ สตํ.

๒๗๘. ปุตฺโต จ อาชญฺญ-รถํ,

กญฺญา จ มณิ-กุณฺฑลํ;

ยา เจสา ปุณฺณกา ชมฺมี,

อุชุกฺขลํภิ-กงฺขติ.

๒๗๙. ฐานํ มิตฺเต ธเน กมฺเม,

สตุสฺสาเห สุ-ลพฺภิตํ;

ตํ ทฬฺหํ ทุกฺกรํ กเร,

ปญฺญา-สติ-สมาธินา.

๒๘๐. เภสชฺเช วิหิเต สุทฺธ,

พุทฺธาทิ-รตนตฺตเย;

ปสาทมาจเร นิจฺจํ,

สชฺชเน ส-คุเณปิ จ.

๒๘๑. ราชา รฏฺเฐน ธาตุโส,

พาโล ปาเปหิ ทุมฺมโน,

อลงฺกาเรน อิตฺถีปิ,

กาเมหิ จ น ตปฺปติ.

๒๘๒. อปฺปิจฺโฉ จ ธุตงฺเคน,

อารทฺโธ วีริเยน หิ;

วิสารโท ปริสาย,

ปริจฺจาเคน ทายโก;

สวเนน สุ-ธมฺมํปิ,

น ตปฺปติว ปณฺฑิโต.

๒๘๓. เชฏฺฐสฺส สิตํ หสิตํ,

มชฺฌสฺส มธุรสฺสรํ;

โลเก อํส-สิโร-กมฺปํ,

ชมฺมสฺส อป-หสฺสิตํ;

เอเตสํ อติ-หสฺสิตํ,

หาโส โหติ ยถากฺกมํ.

๒๘๔. นตฺถิ ทุฏฺเฐ นโย อตฺถิ,

น ธมฺโม น สุ-ภาสิตํ;

นิกฺกมํ ทุฏฺเฐ ยุญฺเชยฺย,

โส หิ สพฺภึ น รญฺชติ.

๒๘๕. ทุลฺลภํ ปกตึ วาจํ,

ทุลฺลโภ เขมโก สุโต;

ทุลฺลภา สทิสี ชายา,

ทุลฺลโภ ส-ชโน ปิโย.

๒๘๖. ธโช รถสฺส ปญฺญาณํ,

ธูโม ปญฺญาณมคฺคิโน;

ราชา รฏฺฐสฺส ปญฺญาณํ,

ภตฺตา ปญฺญาณมิตฺถิยา.

๒๘๗. ทุนฺนาริยา กุลํ สุทฺธํ,

ปุตฺโต นสฺสติ ลาลนา;

สมิทฺธิ อ-นยา พนฺธุ,