౯. ఉబ్బాహికవగ్గో

౪౫౫. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో’’తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? న అత్థకుసలో హోతి, న ధమ్మకుసలో హోతి, న నిరుత్తికుసలో హోతి, న బ్యఞ్జనకుసలో హోతి, న పుబ్బాపరకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ సమ్మన్నితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? అత్థకుసలో హోతి, ధమ్మకుసలో హోతి, నిరుత్తికుసలో హోతి, బ్యఞ్జనకుసలో హోతి, పుబ్బాపరకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ సమ్మన్నితబ్బో.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? కోధనో హోతి కోధాభిభూతో, మక్ఖీ హోతి మక్ఖాభిభూతో, పళాసీ హోతి పళాసాభిభూతో, ఇస్సుకీ హోతి ఇస్సాభిభూతో, సన్దిట్ఠిపరామాసీ హోతి ఆధానగ్గాహీ దుప్పటినిస్సగ్గీ – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ సమ్మన్నితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? న కోధనో హోతి న కోధాభిభూతో, న మక్ఖీ హోతి న మక్ఖాభిభూతో, న పళాసీ హోతి న పళాసాభిభూతో, న ఇస్సుకీ హోతి న ఇస్సాభిభూతో, అసన్దిట్ఠిపరామాసీ హోతి అనాధానగ్గాహీ సుప్పటినిస్సగ్గీ – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ సమ్మన్నితబ్బో.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? కుప్పతి, బ్యాపజ్జతి, పతిట్ఠియతి, కోపం జనేతి, అఖమో హోతి అపదక్ఖిణగ్గాహీ అనుసాసనిం – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ సమ్మన్నితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? న కుప్పతి, న బ్యాపజ్జతి, న పతిట్ఠియతి, న కోపం జనేతి, ఖమో హోతి పదక్ఖిణగ్గాహీ అనుసాసనిం – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ సమ్మన్నితబ్బో.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? పసారేతా హోతి నో సారేతా, అనోకాసకమ్మం కారేత్వా పవత్తా హోతి, న యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా చోదేతా హోతి, న యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా కారేతా హోతి, న యథాదిట్ఠియా బ్యాకతా హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ సమ్మన్నితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? సారేతా హోతి నో పసారేతా, ఓకాసకమ్మం కారేత్వా పవత్తా హోతి, యథాధమ్మం యథావినయే యథాపత్తియా చోదేతా హోతి, యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా కారేతా హోతి, యథాదిట్ఠియా బ్యాకతా హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ సమ్మన్నితబ్బో.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి, అలజ్జీ చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ సమ్మన్నితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి, లజ్జీ చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ సమ్మన్నితబ్బో.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి, అకుసలో చ హోతి వినయే – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ న సమ్మన్నితబ్బో. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ సమ్మన్నితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి, కుసలో చ హోతి వినయే – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉబ్బాహికాయ సమ్మన్నితబ్బో’’తి.

౪౫౬. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు బాలోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతీ’’తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు బాలోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కతమేహి పఞ్చహి? సుత్తం న జానాతి, సుత్తానులోమం న జానాతి, వినయం న జానాతి, వినయానులోమం న జానాతి, న చ ఠానఠానకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు బాలోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు పణ్డితోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కతమేహి పఞ్చహి? సుత్తం జానాతి, సుత్తానులోమం జానాతి, వినయం జానాతి, వినయానులోమం జానాతి, ఠానాఠానకుసలో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు పణ్డితోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు బాలోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కతమేహి పఞ్చహి? ధమ్మం న జానాతి, ధమ్మానులోమం జానాతి, వినయం న జానాతి, వినయానులోమం న జానాతి, న చ పుబ్బాపరకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు బాలోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు పణ్డితోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కతమేహి పఞ్చహి? ధమ్మం జానాతి, ధమ్మానులోమం జానాతి, వినయం జానాతి, వినయానులోమం జానాతి, పుబ్బాపరకుసలో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు పణ్డితోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు బాలోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కతమేహి పఞ్చహి? వత్థుం న జానాతి, నిదానం న జానాతి, పఞ్ఞత్తిం న జానాతి, పదపచ్చాభట్ఠం న జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం న జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు బాలోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు పణ్డితోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కతమేహి పఞ్చహి? వత్థుం జానాతి, నిదానం జానాతి, పఞ్ఞత్తిం జానాతి, పదపచ్చాభట్ఠం జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు పణ్డితోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు బాలోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తిం న జానాతి, ఆపత్తిసముట్ఠానం న జానాతి, ఆపత్తియా పయోగం న జానాతి, ఆపత్తియా వూపసమం న జానాతి, ఆపత్తియా న వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు బాలోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు పణ్డితోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తిం జానాతి, ఆపత్తిసముట్ఠానం జానాతి, ఆపత్తియా పయోగం జానాతి, ఆపత్తియా వూపసమం జానాతి, ఆపత్తియా వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు పణ్డితోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు బాలోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కతమేహి పఞ్చహి? అధికరణం న జానాతి, అధికరణసముట్ఠానం న జానాతి, అధికరణస్స పయోగం న జానాతి, అధికరణస్స వూపసమం న జానాతి, అధికరణస్స న వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు బాలోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు పణ్డితోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. కతమేహి పఞ్చహి? అధికరణం జానాతి, అధికరణసముట్ఠానం జానాతి, అధికరణస్స పయోగం జానాతి, అధికరణస్స వూపసమం జానాతి, అధికరణస్స వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు పణ్డితోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతీ’’తి.

ఉబ్బాహికవగ్గో నిట్ఠితో నవమో.

తస్సుద్దానం –

న అత్థకుసలో చేవ, కోధనో కుప్పతీ చ యో;

పసారేతా ఛన్దాగతిం, అకుసలో తథేవ చ.

సుత్తం ధమ్మఞ్చ వత్థుఞ్చ, ఆపత్తి అధికరణం;

ద్వే ద్వే పకాసితా సబ్బే, కణ్హసుక్కం విజానథాతి.