౧౦. అధికరణవూపసమవగ్గో

౪౫౭. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతు’’న్తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తిం న జానాతి, ఆపత్తిసముట్ఠానం న జానాతి, ఆపత్తియా పయోగం న జానాతి, ఆపత్తియా వూపసమం న జానాతి, ఆపత్తియా న వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తిం జానాతి, ఆపత్తిసముట్ఠానం జానాతి, ఆపత్తియా పయోగం జానాతి, ఆపత్తియా వూపసమం జానాతి, ఆపత్తియా వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? అధికరణం న జానాతి, అధికరణసముట్ఠానం న జానాతి, అధికరణస్స పయోగం న జానాతి, అధికరణస్స వూపసమం న జానాతి, అధికరణస్స న వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం.

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? అధికరణం జానాతి, అధికరణసముట్ఠానం జానాతి, అధికరణస్స పయోగం జానాతి, అధికరణస్స వూపసమం జానాతి, అధికరణస్స వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి, అలజ్జీ చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి, లజ్జీ చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి, అప్పస్సుతో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి, బహుస్సుతో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? వత్థుం న జానాతి, నిదానం న జానాతి, పఞ్ఞత్తిం న జానాతి, పదపచ్చాభట్ఠం న జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం న జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? వత్థుం జానాతి, నిదానం జానాతి, పఞ్ఞత్తిం జానాతి, పదపచ్చాభట్ఠం జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి, అకుసలో చ హోతి వినయే – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి, కుసలో చ హోతి వినయే – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి, పుగ్గలగరు హోతి నో సఙ్ఘగరు – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి, సఙ్ఘగరు హోతి నో పుగ్గలగరు – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి, ఆమిసగరు హోతి నో సద్ధమ్మగరు – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు నాలం అధికరణం వూపసమేతుం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతుం. కతమేహి పఞ్చహి? న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి, సద్ధమ్మగరు హోతి నో ఆమిసగరు – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలం అధికరణం వూపసమేతు’’న్తి.

౪౫౮. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, ఆకారేహి సఙ్ఘో భిజ్జతీ’’తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, ఆకారేహి సఙ్ఘో భిజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? కమ్మేన, ఉద్దేసేన, వోహరన్తో, అనుస్సావనేన, సలాకగ్గాహేన – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహాకారేహి సఙ్ఘో భిజ్జతీ’’తి.

‘‘సఙ్ఘరాజి సఙ్ఘరాజీతి, భన్తే, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, భన్తే, సఙ్ఘరాజి హోతి నో చ సఙ్ఘభేదో? కిత్తావతా చ పన సఙ్ఘరాజి చేవ హోతి సఙ్ఘభేదో చా’’తి? ‘‘పఞ్ఞత్తేతం, ఉపాలి, మయా ఆగన్తుకానం భిక్ఖూనం ఆగన్తుకవత్తం. ఏవం సుపఞ్ఞత్తే ఖో, ఉపాలి, మయా సిక్ఖాపదే ఆగన్తుకా భిక్ఖూ ఆగన్తుకవత్తే న వత్తన్తి. ఏవమ్పి ఖో, ఉపాలి, సఙ్ఘరాజి హోతి నో చ సఙ్ఘభేదో. పఞ్ఞత్తేతం, ఉపాలి, మయా ఆవాసికానం భిక్ఖూనం ఆవాసికవత్తం. ఏవం సుపఞ్ఞత్తే ఖో, ఉపాలి, మయా సిక్ఖాపదే ఆవాసికా భిక్ఖూ ఆవాసికవత్తే న వత్తన్తి. ఏవమ్పి ఖో, ఉపాలి, సఙ్ఘరాజి హోతి నో చ సఙ్ఘభేదో. పఞ్ఞత్తేతం ఉపాలి మయా భిక్ఖూనం భత్తగ్గే భత్తగ్గవత్తం – యథావుడ్ఢం యథారత్తం యథాపతిరూపం అగ్గాసనం అగ్గోదకం అగ్గపిణ్డం. ఏవం సుపఞ్ఞత్తే ఖో, ఉపాలి, మయా సిక్ఖాపదే నవా భిక్ఖూ భత్తగ్గే థేరానం భిక్ఖూనం ఆసనం పటిబాహన్తి. ఏవమ్పి ఖో, ఉపాలి, సఙ్ఘరాజి హోతి నో చ సఙ్ఘభేదో. పఞ్ఞత్తేతం, ఉపాలి, మయా భిక్ఖూనం సేనాసనే సేనాసనవత్తం – యథావుడ్ఢం యథారత్తం యథాపతిరూపం. ఏవం సుపఞ్ఞత్తే ఖో, ఉపాలి, మయా సిక్ఖాపదే నవా భిక్ఖూ థేరానం భిక్ఖూనం సేనాసనం పటిబాహన్తి. ఏవమ్పి ఖో, ఉపాలి, సఙ్ఘరాజి హోతి నో చ సఙ్ఘభేదో. పఞ్ఞత్తేతం, ఉపాలి, మయా భిక్ఖూనం అన్తోసీమాయ ఏకం ఉపోసథం ఏకం పవారణం ఏకం సఙ్ఘకమ్మం ఏకం కమ్మాకమ్మం. ఏవం సుపఞ్ఞత్తే ఖో, ఉపాలి, మయా సిక్ఖాపదే తత్థేవ అన్తోసీమాయ ఆవేనిభావం [ఆవేణిభావం (సీ. స్యా.)] కరిత్వా గణం బన్ధిత్వా ఆవేనిం [ఆవేణి (సీ. స్యా.)] ఉపోసథం కరోన్తి ఆవేనిం పవారణం కరోన్తి ఆవేనిం సఙ్ఘకమ్మం కరోన్తి ఆవేనిం కమ్మాకమ్మాని కరోన్తి. ఏవం ఖో, ఉపాలి, సఙ్ఘరాజి చేవ హోతి సఙ్ఘభేదో చా’’తి.

అధికరణవూపసమవగ్గో నిట్ఠితో దసమో.

తస్సుద్దానం –

ఆపత్తిం అధికరణం, ఛన్దా అప్పస్సుతేన చ;

వత్థుఞ్చ అకుసలో చ, పుగ్గలో ఆమిసేన చ;

భిజ్జతి సఙ్ఘరాజి చ, సఙ్ఘభేదో తథేవ చాతి.