ఉపాలిపఞ్చకం

౧. అనిస్సితవగ్గో

౪౧౭. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో ఆయస్మా ఉపాలి యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఉపాలి భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం నానిస్సితేన వత్థబ్బ’’న్తి?

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం నానిస్సితేన వత్థబ్బం. [పరి. ౩౨౫] కతమేహి పఞ్చహి? ఉపోసథం న జానాతి, ఉపోసథకమ్మం న జానాతి, పాతిమోక్ఖం న జానాతి, పాతిమోక్ఖుద్దేసం న జానాతి, ఊనపఞ్చవస్సో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం నానిస్సితేన వత్థబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం అనిస్సితేన వత్థబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఉపోసథం జానాతి, ఉపోసథకమ్మం జానాతి, పాతిమోక్ఖం జానాతి, పాతిమోక్ఖుద్దేసం జానాతి, పఞ్చవస్సో వా హోతి అతిరేకపఞ్చవస్సో వా – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం అనిస్సితేన వత్థబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం నానిస్సితేన వత్థబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? పవారణం న జానాతి, పవారణాకమ్మం న జానాతి, పాతిమోక్ఖం న జానాతి, పాతిమోక్ఖుద్దేసం న జానాతి, ఊనపఞ్చవస్సో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం నానిస్సితేన వత్థబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం అనిస్సితేన వత్థబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? పవారణం జానాతి, పవారణాకమ్మం జానాతి, పాతిమోక్ఖం జానాతి, పాతిమోక్ఖుద్దేసం జానాతి, పఞ్చవస్సో వా హోతి అతిరేకపఞ్చవస్సో వా – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం అనిస్సితేన వత్థబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం నానిస్సితేన వత్థబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తానాపత్తిం న జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం న జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం న జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం న జానాతి, ఊనపఞ్చవస్సో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం నానిస్సితేన వత్థబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం అనిస్సితేన వత్థబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తానాపత్తిం జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం జానాతి, పఞ్చవస్సో వా హోతి అతిరేకపఞ్చవస్సో వా – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా యావజీవం అనిస్సితేన వత్థబ్బం’’.

౪౧౮. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా న ఉపసమ్పాదేతబ్బం, న నిస్సయో దాతబ్బో, న సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో’’తి?

[మహావ. ౮౪] ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా న ఉపసమ్పాదేతబ్బం, న నిస్సయో దాతబ్బో, న సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? న పటిబలో హోతి అన్తేవాసిం వా సద్ధివిహారిం వా గిలానం ఉపట్ఠాతుం వా ఉపట్ఠాపేతుం వా, అనభిరతం వూపకాసేతుం వా వూపకాసాపేతుం వా, ఉప్పన్నం కుక్కుచ్చం ధమ్మతో వినోదేతుం [ఇమస్మిం ఠానే సబ్బత్థ ‘‘వినోదేతుం వా వినోదాపేతుం వా’’తి పాఠో దిస్సతి, విమతివినోదనీటీకాయ మహావగ్గవణ్ణనా ఓలోకేతబ్బా], అభిధమ్మే వినేతుం, అభివినయే వినేతుం – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా న ఉపసమ్పాదేతబ్బం, న నిస్సయో దాతబ్బో, న సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా ఉపసమ్పాదేతబ్బం, నిస్సయో దాతబ్బో, సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? పటిబలో హోతి అన్తేవాసిం వా సద్ధివిహారిం వా గిలానం ఉపట్ఠాతుం వా ఉపట్ఠాపేతుం వా, అనభిరతం వూపకాసేతుం వా వూపకాసాపేతుం వా, ఉప్పన్నం కుక్కుచ్చం ధమ్మతో వినోదేతుం, అభిధమ్మే వినేతుం, అభివినయే వినేతుం – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా ఉపసమ్పాదేతబ్బం, నిస్సయో దాతబ్బో, సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా న ఉపసమ్పాదేతబ్బం, న నిస్సయో దాతబ్బో, న సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? న పటిబలో హోతి అన్తేవాసిం వా సద్ధివిహారిం వా అభిసమాచారికాయ సిక్ఖాయ సిక్ఖాపేతుం, ఆదిబ్రహ్మచారియకాయ సిక్ఖాయ వినేతుం, అధిసీలే వినేతుం, అధిచిత్తే వినేతుం, అధిపఞ్ఞాయ వినేతుం – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా న ఉపసమ్పాదేతబ్బం, న నిస్సయో దాతబ్బో, న సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా ఉపసమ్పాదేతబ్బం, నిస్సయో దాతబ్బో, సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? పటిబలో హోతి అన్తేవాసిం వా సద్ధివిహారిం వా అభిసమాచారికాయ సిక్ఖాయ సిక్ఖాపేతుం, ఆదిబ్రహ్మచారియకాయ సిక్ఖాయ వినేతుం, అధిసీలే వినేతుం, అధిచిత్తే వినేతుం, అధిపఞ్ఞాయ వినేతుం – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా ఉపసమ్పాదేతబ్బం, నిస్సయో దాతబ్బో, సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో’’తి.

౪౧౯. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బ’’న్తి?

పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ, మిచ్ఛాదిట్ఠికో చ హోతి, ఆజీవవిపన్నో చ – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? అధిసీలే సీలవిపన్నో హోతి, అజ్ఝాచారే ఆచారవిపన్నో హోతి, అతిదిట్ఠియా దిట్ఠివిపన్నో హోతి, మిచ్ఛాదిట్ఠికో చ హోతి, ఆజీవవిపన్నో చ – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? కాయికేన దవేన సమన్నాగతో హోతి, వాచసికేన దవేన సమన్నాగతో హోతి, కాయికవాచసికేన దవేన సమన్నాగతో హోతి, మిచ్ఛాదిట్ఠికో చ హోతి, ఆజీవవిపన్నో చ – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? కాయికేన అనాచారేన సమన్నాగతో హోతి, వాచసికేన అనాచారేన సమన్నాగతో హోతి, కాయికవాచసికేన అనాచారేన సమన్నాగతో హోతి, మిచ్ఛాదిట్ఠికో చ హోతి, ఆజీవవిపన్నో చ – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? కాయికేన ఉపఘాతికేన సమన్నాగతో హోతి, వాచసికేన ఉపఘాతికేన సమన్నాగతో హోతి, కాయికవాచసికేన ఉపఘాతికేన సమన్నాగతో హోతి, మిచ్ఛాదిట్ఠికో చ హోతి, ఆజీవవిపన్నో చ – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? కాయికేన మిచ్ఛాజీవేన సమన్నాగతో హోతి, వాచసికేన మిచ్ఛాజీవేన సమన్నాగతో హోతి, కాయికవాచసికేన మిచ్ఛాజీవేన సమన్నాగతో హోతి, మిచ్ఛాదిట్ఠికో చ హోతి, ఆజీవవిపన్నో చ – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తిం ఆపన్నో కమ్మకతో ఉపసమ్పాదేతి, నిస్సయం దేతి, సామణేరం ఉపట్ఠాపేతి, భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతిం సాదియతి, సమ్మతోపి భిక్ఖునియో ఓవదతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన కమ్మం కతం హోతి తం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, అఞ్ఞం వా తాదిసికం, తతో వా పాపిట్ఠతరం, కమ్మం గరహతి, కమ్మికే గరహతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి, మిచ్ఛాదిట్ఠికో చ హోతి, ఆజీవవిపన్నో చ – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బ’’న్తి.

అనిస్సితవగ్గో నిట్ఠితో పఠమో.

తస్సుద్దానం –

ఉపోసథం పవారణం, ఆపత్తి చ గిలానకం;

అభిసమాచారలజ్జీ చ, అధిసీలే దవేన చ.

అనాచారం ఉపఘాతి, మిచ్ఛా ఆపత్తిమేవ చ;

యాయాపత్తియా బుద్ధస్స, పఠమో వగ్గసఙ్గహోతి.

౨. నప్పటిప్పస్సమ్భనవగ్గో

౪౨౦. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బ’’న్తి?

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తిం ఆపన్నో కమ్మకతో ఉపసమ్పాదేతి, నిస్సయం దేతి, సామణేరం ఉపట్ఠాపేతి, భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతిం సాదియతి, సమ్మతోపి భిక్ఖునియో ఓవదతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.

[చూళవ. ౮-౯, ౧౮, ౩౦-౩౧, ౪౩, ౫౩, ౬౨, ౭౨] ‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన కమ్మం కతం హోతి తం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, అఞ్ఞం వా తాదిసికం, తతో వా పాపిట్ఠతరం, కమ్మం గరహతి, కమ్మికే గరహతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి, మిచ్ఛాదిట్ఠికో చ హోతి, ఆజీవవిపన్నో చ – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ, ఓమద్దకారకో చ హోతి, వత్తేసు సిక్ఖాయ చ న పరిపూరకారీ – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బ’’న్తి.

౪౨౧. ‘‘సఙ్గామావచరేన, భన్తే, భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమన్తేన కతి ధమ్మే అజ్ఝత్తం ఉపట్ఠాపేత్వా సఙ్ఘో ఉపసఙ్కమితబ్బో’’తి?

[పరి. ౩౬౫] ‘‘సఙ్గామావచరేన, ఉపాలి, భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమన్తేన పఞ్చ ధమ్మే అజ్ఝత్తం ఉపట్ఠాపేత్వా సఙ్ఘో ఉపసఙ్కమితబ్బో. కతమే పఞ్చ? సఙ్గామావచరేన, ఉపాలి, భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమన్తేన నీచచిత్తేన సఙ్ఘో ఉపసఙ్కమితబ్బో, రజోహరణసమేన చిత్తేన, ఆసనకుసలేన భవితబ్బం నిస్సజ్జకుసలేన, థేరే భిక్ఖూ అనుపఖజ్జన్తేన, నవే భిక్ఖూ ఆసనేన అప్పటిబాహన్తేన యథాపతిరూపే ఆసనే నిసీదితబ్బం, అనానాకథికేన భవితబ్బం అతిరచ్ఛానకథికేన, సామం వా ధమ్మో భాసితబ్బో, పరో వా అజ్ఝేసితబ్బో, అరియో వా తుణ్హిభావో నాతిమఞ్ఞితబ్బో, సచే, ఉపాలి, సఙ్ఘో సమగ్గకరణీయాని కమ్మాని కరోతి తత్ర చే, ఉపాలి, భిక్ఖునో నక్ఖమతి, అపి దిట్ఠావికమ్మం కత్వా ఞాపేతబ్బా సామగ్గీ. తం కిస్సహేతు? మాహం సఙ్ఘేన నానత్తో అస్సన్తి. సఙ్గామావచరేనుపాలి, భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమన్తేన ఇమే పఞ్చ ధమ్మే అజ్ఝత్తం ఉపట్ఠాపేత్వా సఙ్ఘో ఉపసఙ్కమితబ్బో’’తి.

౪౨౨. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనఅకన్తో చ హోతి బహుజనఅమనాపో చ బహుజనఅరుచితో చా’’తి?

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనఅకన్తో చ హోతి బహుజనఅమనాపో చ బహుజనఅరుచితో చ. కతమేహి పఞ్చహి? ఉస్సితమన్తీ చ హోతి, నిస్సితజప్పీ చ, న చ భాసానుసన్ధికుసలో హోతి, న యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా చోదేతా హోతి, న యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా కారేతా హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనఅకన్తో చ హోతి బహుజనఅమనాపో చ బహుజనఅరుచితో చ. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనకన్తో చ హోతి బహుజనమనాపో చ బహుజనఅరుచితో చ. కతమేహి పఞ్చహి? న ఉస్సితమన్తీ చ హోతి, న నిస్సితజప్పీ చ, భాసానుసన్ధికుసలో చ హోతి, యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా చోదేతా హోతి, యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా కారేతా హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనకన్తో చ హోతి బహుజనమనాపో చ బహుజనరుచితో చ.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనఅకన్తో చ హోతి బహుజనఅమనాపో చ బహుజనఅరుచితో చ. కతమేహి పఞ్చహి? ఉస్సాదేతా చ హోతి, అపసాదేతా చ, అధమ్మం గణ్హాతి, ధమ్మం పటిబాహతి, సమ్ఫఞ్చ బహుం భాసతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనఅకన్తో చ హోతి బహుజనఅమనాపో చ బహుజనఅరుచితో చ. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనకన్తో చ హోతి బహుజనమనాపో చ బహుజనరుచితో చ. కతమేహి పఞ్చహి? న ఉస్సాదేతా చ హోతి, న అపసాదేతా చ, ధమ్మం గణ్హాతి, అధమ్మం పటిబాహతి, సమ్ఫఞ్చ న బహుం భాసతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనకన్తో చ హోతి బహుజనమనాపో చ బహుజనరుచితో చ.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనఅకన్తో చ హోతి బహుజనఅమనాపో చ బహుజనఅరుచితో చ. కతమేహి పఞ్చహి? పసయ్హపవత్తా హోతి, అనోకాసకమ్మం కారేత్వా పవత్తా హోతి, న యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా చోదేతా హోతి, న యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా కారేతా హోతి, న యథాదిట్ఠియా బ్యాకతా హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనఅకన్తో చ హోతి బహుజనఅమనాపో చ బహుజనఅరుచితో చ. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనకన్తో చ హోతి బహుజనమనాపో చ బహుజనరుచితో చ. కతమేహి పఞ్చహి? న పసయ్హపవత్తా హోతి, ఓకాసకమ్మం కారేత్వా పవత్తా హోతి, యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా చోదేతా హోతి, యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా కారేతా హోతి, యథాదిట్ఠియా బ్యాకతా హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు సఙ్ఘే వోహరన్తో బహుజనకన్తో చ హోతి బహుజనమనాపో చ బహుజనరుచితో చా’’తి.

౪౨౩. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, ఆనిసంసా వినయపరియత్తియా’’తి?

‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, ఆనిసంసా వినయపరియత్తియా. కతమే పఞ్చ? అత్తనో సీలక్ఖన్ధో సుగుత్తో హోతి సురక్ఖితో, కుక్కుచ్చపకతానం పటిసరణం హోతి, విసారదో సఙ్ఘమజ్ఝే వోహరతి, పచ్చత్థికే సహధమ్మేన సునిగ్గహితం నిగ్గణ్హాతి, సద్ధమ్మట్ఠితియా పటిపన్నో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చానిసంసా వినయపరియత్తియా’’.

నప్పటిప్పస్సమ్భనవగ్గో నిట్ఠితో దుతియో.

తస్సుద్దానం –

ఆపన్నో యాయవణ్ణఞ్చ, అలజ్జీ సఙ్గామేన చ;

ఉస్సితా ఉస్సాదేతా చ, పసయ్హ పరియత్తియాతి.

పఠమయమకపఞ్ఞత్తి.

౩. వోహారవగ్గో

౪౨౪. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బ’’న్తి?

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తిం న జానాతి, ఆపత్తిసముట్ఠానం న జానాతి, ఆపత్తియా పయోగం న జానాతి, ఆపత్తియా వూపసమం న జానాతి, ఆపత్తియా న వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తిం జానాతి, ఆపత్తిసముట్ఠానం జానాతి, ఆపత్తియా పయోగం జానాతి, ఆపత్తియా వూపసమం జానాతి, ఆపత్తియా వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? అధికరణం న జానాతి, అధికరణసముట్ఠానం న జానాతి, అధికరణస్స పయోగం న జానాతి, అధికరణస్స వూపసమం న జానాతి, అధికరణస్స న వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? అధికరణం జానాతి, అధికరణసముట్ఠానం జానాతి, అధికరణస్స పయోగం జానాతి, అధికరణస్స వూపసమం జానాతి, అధికరణస్స వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? పసయ్హపవత్తా హోతి, అనోకాసకమ్మం కారేత్వా పవత్తా హోతి, న యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా చోదేతా హోతి, న యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా కారేతా హోతి, న యథాదిట్ఠియా బ్యాకతా హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? న పసయ్హపవత్తా హోతి, ఓకాసకమ్మం కారేత్వా పవత్తా హోతి, యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా చోదేతా హోతి, యథాధమ్మే యథావినయే యథాపత్తియా కారేతా హోతి, యథాదిట్ఠియా బ్యాకతా హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తానాపత్తిం న జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం న జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం న జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం న జానాతి, సప్పటికమ్మం అప్పటికమ్మం ఆపత్తిం న జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తానాపత్తిం జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం జానాతి, సప్పటికమ్మం అప్పటికమ్మం ఆపత్తిం జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? కమ్మం న జానాతి, కమ్మస్స కరణం న జానాతి, కమ్మస్స వత్థుం న జానాతి, కమ్మస్స వత్తం న జానాతి, కమ్మస్స వూపసమం న జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? కమ్మం జానాతి, కమ్మస్స కరణం జానాతి, కమ్మస్స వత్థుం జానాతి, కమ్మస్స వత్తం జానాతి, కమ్మస్స వూపసమం జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? వత్థుం న జానాతి, నిదానం న జానాతి, పఞ్ఞత్తిం న జానాతి, పదపచ్చాభట్ఠం న జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం న జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? వత్థుం జానాతి, నిదానం జానాతి, పఞ్ఞత్తిం జానాతి, పదపచ్చాభట్ఠం జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి, అలజ్జీ చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి, లజ్జీ చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి, అకుసలో చ హోతి వినయే – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి, కుసలో చ హోతి వినయే – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఞత్తిం న జానాతి, ఞత్తియా కరణం న జానాతి, ఞత్తియా అనుస్సావనం న జానాతి, ఞత్తియా సమథం న జానాతి, ఞత్తియా వూపసమం న జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఞత్తిం జానాతి, ఞత్తియా కరణం జానాతి, ఞత్తియా అనుస్సావనం జానాతి, ఞత్తియా సమథం జానాతి, ఞత్తియా వూపసమం జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? సుత్తం న జానాతి, సుత్తానులోమం న జానాతి, వినయం న జానాతి, వినయానులోమం న జానాతి, న చ ఠానాఠానకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? సుత్తం జానాతి, సుత్తానులోమం జానాతి, వినయం జానాతి, వినయానులోమం జానాతి, ఠానాఠానకుసలో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ధమ్మం న జానాతి, ధమ్మానులోమం న జానాతి, వినయం న జానాతి, వినయానులోమం న జానాతి, న చ పుబ్బాపరకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ధమ్మం జానాతి, ధమ్మానులోమం జానాతి, వినయం జానాతి, వినయానులోమం జానాతి, పుబ్బాపరకుసలో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే వోహరితబ్బ’’న్తి.

వోహారవగ్గో నిట్ఠితో తతియో.

తస్సుద్దానం –

ఆపత్తి అధికరణం, పసయ్హాపత్తి జాననా;

కమ్మం వత్థుం అలజ్జీ చ, అకుసలో చ ఞత్తియా;

సుత్తం న జానాతి ధమ్మం, తతియో వగ్గసఙ్గహోతి.

౪. దిట్ఠావికమ్మవగ్గో

౪౨౫. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, అధమ్మికా దిట్ఠావికమ్మా’’తి? ‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, అధమ్మికా దిట్ఠావికమ్మా. కతమే పఞ్చ? అనాపత్తియా దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, అదేసనాగామినియా ఆపత్తియా దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, దేసితాయ ఆపత్తియా దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, చతూహి పఞ్చహి దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, మనో మానసేన దిట్ఠిం ఆవి కరోతి – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ అధమ్మికా దిట్ఠావికమ్మా.

‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, ధమ్మికా దిట్ఠావికమ్మా. కతమే పఞ్చ? ఆపత్తియా దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, దేసనాగామినియా ఆపత్తియా దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, అదేసితాయ ఆపత్తియా దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, న చతూహి పఞ్చహి దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, న మనో మానసేన దిట్ఠిం ఆవి కరోతి – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ ధమ్మికా దిట్ఠావికమ్మా.

‘‘అపరేపి, ఉపాలి, పఞ్చ అధమ్మికా దిట్ఠావికమ్మా. కతమే పఞ్చ? నానాసంవాసకస్స సన్తికే దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, నానాసీమాయ ఠితస్స సన్తికే దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, అపకతత్తస్స సన్తికే దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, చతూహి పఞ్చహి దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, మనో మానసేన దిట్ఠిం ఆవి కరోతి – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ అధమ్మికా దిట్ఠావికమ్మా.

‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, ధమ్మికా దిట్ఠావికమ్మా. కతమే పఞ్చ? సమానసంవాసకస్స సన్తికే దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, సమానసీమాయ ఠితస్స సన్తికే దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, పకతత్తస్స సన్తికే దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, న చతూహి పఞ్చహి దిట్ఠిం ఆవి కరోతి, న మనో మానసేన దిట్ఠిం ఆవి కరోతి – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ ధమ్మికా దిట్ఠావికమ్మాతి.

౪౨౬. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, అధమ్మికా పటిగ్గహా’’తి? ‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, అధమ్మికా పటిగ్గహా. కతమే పఞ్చ? కాయేన దియ్యమానం కాయేన అప్పటిగ్గహితం, కాయేన దియ్యమానం కాయప్పటిబద్ధేన అప్పటిగ్గహితం, కాయప్పటిబద్ధేన దియ్యమానం కాయేన అప్పటిగ్గహితం, కాయప్పటిబద్ధేన దియ్యమానం కాయప్పటిబద్ధేన అప్పటిగ్గహితం, నిస్సగ్గియేన దియ్యమానం కాయేన వా కాయప్పటిబద్ధేన వా అప్పటిగ్గహితం – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ అధమ్మికా పటిగ్గహా.

‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, ధమ్మికా పటిగ్గహా. కతమే పఞ్చ? కాయేన దియ్యమానం కాయేన పటిగ్గహితం, కాయేన దియ్యమానం కాయప్పటిబద్ధేన పటిగ్గహితం, కాయప్పటిబద్ధేన దియ్యమానం కాయేన పటిగ్గహితం, కాయప్పటిబద్ధేన దియ్యమానం కాయప్పటిబద్ధేన పటిగ్గహితం, నిస్సగ్గియేన దియ్యమానం కాయేన వా కాయప్పటిబద్ధేన వా పటిగ్గహితం – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ ధమ్మికా పటిగ్గహా’’తి.

౪౨౭. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, అనతిరిత్తా’’తి? ‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, అనతిరిత్తా. కతమే పఞ్చ? [పాచి. ౨౩౯] అకప్పియకతం హోతి, అప్పటిగ్గహితకతం హోతి అనుచ్చారితకతం హోతి, అహత్థపాసే కతం హోతి, అలమేతం సబ్బన్తి అవుత్తం హోతి – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ అనతిరిత్తా.

‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, అతిరిత్తా. కతమే పఞ్చ? [పాచి. ౨౩౯] కప్పియకతం హోతి, పటిగ్గహితకతం హోతి, ఉచ్చారితకతం హోతి, హత్థపాసే కతం హోతి, అలమేతం సబ్బన్తి వుత్తం హోతి – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ అతిరిత్తా’’తి.

౪౨౮. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, ఆకారేహి పవారణా పఞ్ఞాయతీ’’తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, ఆకారేహి పవారణా పఞ్ఞాయతి. కతమేహి పఞ్చహి? [పాచి. ౨౩౯] అసనం పఞ్ఞాయతి, భోజనం పఞ్ఞాయతి, హత్థపాసే ఠితో అభిహరతి, పటిక్ఖేపో పఞ్ఞాయతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహాకారేహి పవారణా పఞ్ఞాయతీ’’తి.

౪౨౯. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, అధమ్మికా పటిఞ్ఞాతకరణా’’తి? ‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, అధమ్మికా పటిఞ్ఞాతకరణా. కతమే పఞ్చ? భిక్ఖు పారాజికం అజ్ఝాపన్నో హోతి, పారాజికేన చోదియమానో సఙ్ఘాదిసేసం అజ్ఝాపన్నో పటిజానాతి, తం సఙ్ఘో సఙ్ఘాదిసేసేన కారేతి, అధమ్మికం పటిఞ్ఞాతకరణం. భిక్ఖు పారాజికం అజ్ఝాపన్నో హోతి, పారాజికేన చోదియమానో పాచిత్తియం…పే… పాటిదేసనీయం… దుక్కటం అజ్ఝాపన్నో పటిజానాతి, తం సఙ్ఘో దుక్కటేన కారేతి, అధమ్మికం పటిఞ్ఞాతకరణం. భిక్ఖు సఙ్ఘాదిసేసం…పే… పాచిత్తియం… పాటిదేసనీయం… దుక్కటం అజ్ఝాపన్నో హోతి. దుక్కటేన చోదియమానో పారాజికం అజ్ఝాపన్నో పటిజానాతి, తం సఙ్ఘో పారాజికేన కారేతి, అధమ్మికం పటిఞ్ఞాతకరణం. భిక్ఖు దుక్కటం అజ్ఝాపన్నో హోతి, దుక్కటేన చోదియమానో సఙ్ఘాదిసేసం…పే… పాచిత్తియం… పాటిదేసనీయం అజ్ఝాపన్నో పటిజానాతి, తం సఙ్ఘో పాటిదేసనీయేన కారేతి – అధమ్మికం పటిఞ్ఞాతకరణం. ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ అధమ్మికా పటిఞ్ఞాతకరణా.

‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, ధమ్మికా పటిఞ్ఞాతకరణా. కతమే పఞ్చ? భిక్ఖు పారాజికం అజ్ఝాపన్నో హోతి, పారాజికేన చోదియమానో పారాజికం అజ్ఝాపన్నో పటిజానాతి, తం సఙ్ఘో పారాజికేన కారేతి, ధమ్మికం పటిఞ్ఞాతకరణం. భిక్ఖు సఙ్ఘాదిసేసం…పే… పాచిత్తియం… పాటిదేసనీయం… దుక్కటం అజ్ఝాపన్నో హోతి, దుక్కటేన చోదియమానో దుక్కటం అజ్ఝాపన్నో పటిజానాతి, తం సఙ్ఘో దుక్కటేన కారేతి, ధమ్మికం పటిఞ్ఞాతకరణం. ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ ధమ్మికా పటిఞ్ఞాతకరణా’’తి.

౪౩౦. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఓకాసకమ్మం కారాపేన్తస్స నాలం ఓకాసకమ్మం కాతు’’న్తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఓకాసకమ్మం కారాపేన్తస్స నాలం ఓకాసకమ్మం కాతుం. కతమేహి పఞ్చహి? అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ, చావనాధిప్పాయో వత్తా హోతి, నో వుట్ఠానాధిప్పాయో – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఓకాసకమ్మం కారాపేన్తస్స నాలం ఓకాసకమ్మం కాతుం.

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఓకాసకమ్మం కారాపేన్తస్స అలం ఓకాసకమ్మం కాతుం. కతమేహి పఞ్చహి? లజ్జీ చ హోతి, పణ్డితో చ, పకతత్తో చ, వుట్ఠానాధిప్పాయో వత్తా హోతి, నో చావనాధిప్పాయో – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఓకాసకమ్మం కారాపేన్తస్స అలం ఓకాసకమ్మం కాతు’’న్తి.

౪౩౧. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సద్ధిం వినయో న సాకచ్ఛితబ్బో’’తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సద్ధిం వినయో న సాకచ్ఛితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? వత్థుం న జానాతి, నిదానం న జానాతి, పఞ్ఞత్తిం న జానాతి, పదపచ్చాభట్ఠం న జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం న జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సద్ధిం వినయో న సాకచ్ఛితబ్బో.

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సద్ధిం వినయో సాకచ్ఛితబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? వత్థుం జానాతి, నిదానం జానాతి, పఞ్ఞత్తిం జానాతి, పదపచ్చాభట్ఠం జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సద్ధిం వినయో సాకచ్ఛితబ్బో’’తి.

౪౩౨. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, పఞ్హాపుచ్ఛా’’తి? ‘‘పఞ్చిమా, ఉపాలి, పఞ్హాపుచ్ఛా. కతమా పఞ్చ? మన్దత్తా మోమూహత్తా పఞ్హం పుచ్ఛతి, పాపిచ్ఛో ఇచ్ఛాపకతో పఞ్హం పుచ్ఛతి, పరిభవా పఞ్హం పుచ్ఛతి, అఞ్ఞాతుకామో పఞ్హం పుచ్ఛతి, సచే మే పఞ్హం పుట్ఠో సమ్మదేవ బ్యాకరిస్సతి ఇచ్చేతం కుసలం నో చే పఞ్హం పుట్ఠో సమ్మదేవ బ్యాకరిస్సతి అహమస్స సమ్మదేవ బ్యాకరిస్సామీతి పఞ్హం పుచ్ఛతి – ఇమా ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ పఞ్హాపుచ్ఛా’’తి.

౪౩౩. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, అఞ్ఞబ్యాకరణా’’తి? ‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, అఞ్ఞబ్యాకరణా. కతమే పఞ్చ? మన్దత్తా మోమూహత్తా అఞ్ఞం బ్యాకరోతి, పాపిచ్ఛో ఇచ్ఛాపకతో అఞ్ఞం బ్యాకరోతి, ఉమ్మాదా చిత్తక్ఖేపా అఞ్ఞం బ్యాకరోతి, అధిమానేన అఞ్ఞం బ్యాకరోతి, భూతం అఞ్ఞం బ్యాకరోతి – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ అఞ్ఞబ్యాకరణా’’తి.

౪౩౪. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, విసుద్ధియో’’తి? ‘‘పఞ్చిమా, ఉపాలి, విసుద్ధియో. కతమా పఞ్చ? నిదానం ఉద్దిసిత్వా అవసేసం సుతేన సావేతబ్బం అయం పఠమా విసుద్ధి, నిదానం ఉద్దిసిత్వా చత్తారి పారాజికాని ఉద్దిసిత్వా అవసేసం సుతేన సావేతబ్బం అయం దుతియా విసుద్ధి, నిదానం ఉద్దిసిత్వా చత్తారి పారాజికాని ఉద్దిసిత్వా తేరస సఙ్ఘాదిసేసే ఉద్దిసిత్వా అవసేసం సుతేన సావేతబ్బం అయం తతియా విసుద్ధి, నిదానం ఉద్దిసిత్వా చత్తారి పారాజికాని ఉద్దిసిత్వా తేరస సఙ్ఘాదిసేసే ఉద్దిసిత్వా ద్వే అనియతే ఉద్దిసిత్వా అవసేసం సుతేన సావేతబ్బం అయం చతుత్థా విసుద్ధి, విత్థారేనేవ పఞ్చమీ – ఇమా ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ విసుద్ధియో’’తి.

౪౩౫. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, భోజనా’’తి? ‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, భోజనా. కతమే పఞ్చ? ఓదనో, కుమ్మాసో, సత్తు, మచ్ఛో, మంసం – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ భోజనా’’తి.

దిట్ఠావికమ్మవగ్గో నిట్ఠితో చతుత్థో.

తస్సుద్దానం –

దిట్ఠావికమ్మా అపరే, పటిగ్గహానతిరిత్తా;

పవారణా పటిఞ్ఞాతం, ఓకాసం సాకచ్ఛేన చ;

పఞ్హం అఞ్ఞబ్యాకరణా, విసుద్ధి చాపి భోజనాతి.

౫. అత్తాదానవగ్గో

౪౩౬. [చూళవ. ౩౯౯; అ. ని. ౧౦.౪౪] ‘‘చోదకేన, భన్తే, భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన కతి ధమ్మే అజ్ఝత్తం పచ్చవేక్ఖిత్వా పరో చోదేతబ్బో’’తి? ‘‘చోదకేనుపాలి, భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన పఞ్చ ధమ్మే అజ్ఝత్తం పచ్చవేక్ఖిత్వా పరో చోదేతబ్బో. కతమే పఞ్చ? చోదకేనుపాలి, భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – పరిసుద్ధకాయసమాచారో ను ఖోమ్హి, పరిసుద్ధేనమ్హి కాయసమాచారేన సమన్నాగతో అచ్ఛిద్దేన అప్పటిమంసేన, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో’’తి. నో చే, ఉపాలి, భిక్ఖు పరిసుద్ధకాయసమాచారో హోతి, పరిసుద్ధేన కాయసమాచారేన సమన్నాగతో అచ్ఛిద్దేన అప్పటిమంసేన, తస్స భవన్తి వత్తారో – ‘ఇఙ్ఘ, తావ ఆయస్మా కాయికం సిక్ఖస్సూ’తి ఇతిస్స భవన్తి వత్తారో.

‘‘పున చపరం, ఉపాలి, చోదకేన భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘పరిసుద్ధవచీసమాచారో ను ఖోమ్హి, పరిసుద్ధేనమ్హి వచీసమాచారేన సమన్నాగతో అచ్ఛిద్దేన అప్పటిమంసేన, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో’తి. నో చే, ఉపాలి, భిక్ఖు పరిసుద్ధవచీసమాచారో హోతి, పరిసుద్ధేన వచీసమాచారేన సమన్నాగతో అచ్ఛిద్దేన అప్పటిమంసేన, తస్స భవన్తి వత్తారో – ‘ఇఙ్ఘ, తావ ఆయస్మా వాచసికం సిక్ఖస్సూ’తి ఇతిస్స భవన్తి వత్తారో.

‘‘పున చపరం, ఉపాలి, చోదకేన భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘మేత్తం ను ఖో మే చిత్తం పచ్చుపట్ఠితం సబ్రహ్మచారీసు అనాఘాతం, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో’తి. నో చే, ఉపాలి, భిక్ఖునో మేత్తం చిత్తం పచ్చుపట్ఠితం హోతి సబ్రహ్మచారీసు అనాఘాతం, తస్స భవన్తి వత్తారో – ‘ఇఙ్ఘ, తావ ఆయస్మా సబ్రహ్మచారీసు మేత్తం చిత్తం ఉపట్ఠాపేహీ’తి ఇతిస్స భవన్తి వత్తారో.

‘‘పున చపరం, ఉపాలి, చోదకేన భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘బహుస్సుతో ను ఖోమ్హి సుతధరో సుతసన్నిచయో, యే తే ధమ్మా ఆదికల్యాణా మజ్ఝేకల్యాణా పరియోసానకల్యాణా సాత్థం సబ్యఞ్జనం కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం అభివదన్తి, తథారూపా మే ధమ్మా బహుస్సుతా హోన్తి ధాతా వచసా పరిచితా మనసానుపేక్ఖితా దిట్ఠియా సుప్పటివిద్ధా, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో’తి. నో చే, ఉపాలి, భిక్ఖు బహుస్సుతో హోతి సుతధరో సుతసన్నిచయో, యే తే ధమ్మా ఆదికల్యాణా మజ్ఝేకల్యాణా పరియోసానకల్యాణా సాత్థం సబ్యఞ్జనం కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం అభివదన్తి, తథారూపస్స ధమ్మా న బహుస్సుతా హోన్తి ధాతా వచసా పరిచితా మనసానుపేక్ఖితా దిట్ఠియా సుప్పటివిద్ధా, తస్స భవన్తి వత్తారో – ‘ఇఙ్ఘ, తావ ఆయస్మా ఆగమం పరియాపుణస్సూ’తి ఇతిస్స భవన్తి వత్తారో.

‘‘పున చపరం, ఉపాలి, చోదకేన భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘ఉభయాని ఖో మే పాతిమోక్ఖాని విత్థారేన స్వాగతాని హోన్తి సువిభత్తాని సుప్పవత్తీని సువినిచ్ఛితాని సుత్తసో అనుబ్యఞ్జనసో, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో’తి. నో చే, ఉపాలి, భిక్ఖునో ఉభయాని పాతిమోక్ఖాని విత్థారేన స్వాగతాని హోన్తి సువిభత్తాని సుప్పవత్తీని సువినిచ్ఛితాని సుత్తసో అనుబ్యఞ్జనసో, ‘ఇదం పనావుసో కత్థ వుత్తం భగవతా’తి ఇతి పుట్ఠో న సమ్పాయతి [న సమ్పాదయతి (క.), న సమ్పాదేతి (స్యా.)], తస్స భవన్తి వత్తారో – ‘ఇఙ్ఘ, తావ ఆయస్మా వినయం పరియాపుణస్సూ’తి ఇతిస్స భవన్తి వత్తారో. చోదకేనుపాలి, భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన ఇమే పఞ్చ ధమ్మే అజ్ఝత్తం పచ్చవేక్ఖిత్వా పరో చోదేతబ్బో’’తి.

౪౩౭. ‘‘చోదకేన, భన్తే, భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన కతి ధమ్మే అజ్ఝత్తం ఉపట్ఠాపేత్వా పరో చోదేతబ్బో’’తి? ‘‘చోదకేనుపాలి, భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన పఞ్చ ధమ్మే అజ్ఝత్తం ఉపట్ఠాపేత్వా పరో చోదేతబ్బో. కతమే పఞ్చ? కాలేన వక్ఖామి నో అకాలేన, భూతేన వక్ఖామి నో అభూతేన, సణ్హేన వక్ఖామి నో ఫరుసేన, అత్థసంహితేన వక్ఖామి నో అనత్థసంహితేన, మేత్తాచిత్తో వక్ఖామి నో దోసన్తరోతి – చోదకేనుపాలి, భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన ఇమే పఞ్చ ధమ్మే అజ్ఝత్తం ఉపట్ఠాపేత్వా పరో చోదేతబ్బో’’తి.

౪౩౮. [చూళవ. ౪౦౦] ‘‘చోదకేన, భన్తే, భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన కతి ధమ్మే అజ్ఝత్తం మనసి కరిత్వా పరో చోదేతబ్బో’’తి? ‘‘చోదకేనుపాలి, భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన పఞ్చ ధమ్మే అజ్ఝత్తం మనసి కరిత్వా పరో చోదేతబ్బో. కతమే పఞ్చ? కారుఞ్ఞతా, హితేసితా, అనుకమ్పతా, ఆపత్తివుట్ఠానతా, వినయపురేక్ఖారతా – చోదకేనుపాలి, భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన ఇమే పఞ్చ ధమ్మే అజ్ఝత్తం మనసి కరిత్వా పరో చోదేతబ్బో’’తి.

౪౩౯. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఓకాసకమ్మం కారాపేన్తస్స నాలం ఓకాసకమ్మం కాతు’’న్తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఓకాసకమ్మం కారాపేన్తస్స నాలం ఓకాసకమ్మం కాతుం. కతమేహి పఞ్చహి? అపరిసుద్ధకాయసమాచారో హోతి, అపరిసుద్ధవచీసమాచారో హోతి, అపరిసుద్ధాజీవో హోతి, బాలో హోతి అబ్యత్తో, న పటిబలో అనుయుఞ్జియమానో అనుయోగం దాతుం – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఓకాసకమ్మం కారాపేన్తస్స నాలం ఓకాసకమ్మం కాతుం.

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఓకాసకమ్మం కారాపేన్తస్స అలం ఓకాసకమ్మం కాతుం. కతమేహి పఞ్చహి? పరిసుద్ధకాయసమాచారో హోతి, పరిసుద్ధవచీసమాచారో హోతి, పరిసుద్ధాజీవో హోతి, పణ్డితో హోతి బ్యత్తో పటిబలో అనుయుఞ్జియమానో అనుయోగం దాతుం – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఓకాసకమ్మం కారాపేన్తస్స అలం ఓకాసకమ్మం కాతు’’న్తి.

౪౪౦. [చూళవ. ౩౯౮] ‘‘అత్తాదానం ఆదాతుకామేన, భన్తే, భిక్ఖునా కతిహఙ్గేహి సమన్నాగతం అత్తాదానం ఆదాతబ్బ’’న్తి? ‘‘అత్తాదానం ఆదాతుకామేనుపాలి, భిక్ఖునా పఞ్చఙ్గసమన్నాగతం [పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతం (సీ. స్యా.)] అత్తాదానం ఆదాతబ్బం. కతమే పఞ్చ [కతమేహి పఞ్చహి (స్యా.)]? అత్తాదానం ఆదాతుకామేన, ఉపాలి, భిక్ఖునా ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘యం ఖో అహం ఇమం అత్తాదానం ఆదాతుకామో, కాలో ను ఖో ఇమం అత్తాదానం ఆదాతుం ఉదాహు నో’తి. సచే, ఉపాలి, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘అకాలో ఇమం అత్తాదానం ఆదాతుం నో కాలో’తి, న తం, ఉపాలి, అత్తాదానం ఆదాతబ్బం.

‘‘సచే పనుపాలి, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘కాలో ఇమం అత్తాదానం ఆదాతుం నో అకాలో’తి, తేనుపాలి భిక్ఖునా ఉత్తరి పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘యం ఖో అహం ఇమం అత్తాదానం ఆదాతుకామో భూతం ను ఖో ఇదం అత్తాదానం ఉదాహు నో’తి. సచే, ఉపాలి, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘అభూతం ఇదం అత్తాదానం నో భూత’న్తి, న తం, ఉపాలి, అత్తాదానం ఆదాతబ్బం.

‘‘సచే పనుపాలి భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘భూతం ఇదం అత్తాదానం నో అభూత’న్తి, తేనుపాలి భిక్ఖునా ఉత్తరి పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘యం ఖో అహం ఇమం అత్తాదానం ఆదాతుకామో, అత్థసంహితం ను ఖో ఇదం అత్తాదానం ఉదాహు నో’తి. సచే, ఉపాలి, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి –’ అనత్థసంహితం ఇదం అత్తాదానం నో అత్థసంహిత’న్తి, న తం, ఉపాలి, అత్తాదానం ఆదాతబ్బం.

‘‘సచే పనుపాలి భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘అత్థసంహితం ఇదం అత్తాదానం నో అనత్థసంహిత’న్తి, తేనుపాలి భిక్ఖునా ఉత్తరి పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘ఇమం ఖో అహం అత్తాదానం ఆదియమానో లభిస్సామి సన్దిట్ఠే సమ్భత్తే భిక్ఖూ ధమ్మతో వినయతో పక్ఖే ఉదాహు నో’తి. సచే, ఉపాలి, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘ఇమం ఖో అహం అత్తాదానం ఆదియమానో న లభిస్సామి సన్దిట్ఠే సమ్భత్తే భిక్ఖూ ధమ్మతో వినయతో పక్ఖే’తి, న తం, ఉపాలి, అత్తాదానం ఆదాతబ్బం.

‘‘సచే పనుపాలి భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘ఇదం ఖో అహం అత్తాదానం ఆదియమానో లభిస్సామి సన్దిట్ఠే సమ్భత్తే భిక్ఖూ ధమ్మతో వినయతో పక్ఖే’తి, తేనుపాలి భిక్ఖునా ఉత్తరి పచ్చవేక్ఖితబ్బం – ‘ఇమం ఖో మే అత్తాదానం ఆదియతో భవిస్సతి సఙ్ఘస్స తతోనిదానం భణ్డనం కలహో విగ్గహో వివాదో సఙ్ఘభేదో సఙ్ఘరాజి సఙ్ఘవవత్థానం సఙ్ఘనానాకరణం ఉదాహు నో’తి. సచే, ఉపాలి, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘ఇమం ఖో మే అత్తాదానం ఆదియతో భవిస్సతి సఙ్ఘస్స తతోనిదానం భణ్డనం కలహో విగ్గహో వివాదో సఙ్ఘభేదో సఙ్ఘరాజి సఙ్ఘవవత్థానం సఙ్ఘనానాకరణ’న్తి, న తం, ఉపాలి, అత్తాదానం ఆదాతబ్బం.

‘‘సచే పనుపాలి భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏవం జానాతి – ‘ఇమం ఖో మే అత్తాదానం ఆదియతో న భవిస్సతి సఙ్ఘస్స తతోనిదానం భణ్డనం కలహో విగ్గహో వివాదో సఙ్ఘభేదో సఙ్ఘరాజి సఙ్ఘవవత్థానం సఙ్ఘనానాకరణ’న్తి, తం ఆదాతబ్బం, ఉపాలి, అత్తాదానం. ఏవం పఞ్చఙ్గసమన్నాగతం ఖో, ఉపాలి, అత్తాదానం ఆదిన్నం పచ్ఛాపి అవిప్పటిసారకరం భవిస్సతీ’’తి.

౪౪౧. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అధికరణజాతానం భిక్ఖూనం బహూపకారో హోతీ’’తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అధికరణజాతానం భిక్ఖూనం బహూపకారో హోతి. కతమేహి పఞ్చహి? సీలవా హోతి, పాతిమోక్ఖసంవరసంవుతో విహరతి ఆచారగోచరసమ్పన్నో అణుమత్తేసు వజ్జేసు భయదస్సావీ, సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసు; బహుస్సుతో హోతి సుతధరో సుతసన్నిచయో; యే తే ధమ్మా ఆదికల్యాణా మజ్ఝేకల్యాణా పరియోసానకల్యాణా సాత్థం సబ్యఞ్జనం కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం అభివదన్తి తథారూపస్స ధమ్మా బహుస్సుతా హోన్తి ధాతా వచసా పరిచితా మనసానుపేక్ఖితా దిట్ఠియా సుప్పటివిద్ధా, ఉభయాని ఖో పనస్స పాతిమోక్ఖాని విత్థారేన స్వాగతాని హోన్తి సువిభత్తాని సుప్పవత్తీని సువినిచ్ఛితాని సుత్తసో అనుబ్యఞ్జనసో; వినయే ఖో పన ఠితో హోతి అసంహీరో; పటిబలో హోతి ఉభో అత్థపచ్చత్థికే అస్సాసేతుం సఞ్ఞాపేతుం నిజ్ఝాపేతుం పేక్ఖేతుం పసాదేతుం – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అధికరణజాతానం భిక్ఖూనం బహూపకారో హోతి.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అధికరణజాతానం భిక్ఖూనం బహూపకారో హోతి. కతమేహి పఞ్చహి? పరిసుద్ధకాయసమాచారో హోతి, పరిసుద్ధవచీసమాచారో హోతి, పరిసుద్ధాజీవో హోతి, పణ్డితో హోతి బ్యత్తో, పటిబలో అనుయుఞ్జియమానో అనుయోగం దాతుం – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అధికరణజాతానం భిక్ఖూనం బహూపకారో హోతి.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అధికరణజాతానం భిక్ఖూనం బహూపకారో హోతి. కతమేహి పఞ్చహి? వత్థుం జానాతి, నిదానం జానాతి, పఞ్ఞత్తిం జానాతి, పదపచ్చాభట్ఠం జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అధికరణజాతానం భిక్ఖూనం బహూపకారో హోతీ’’తి.

౪౪౨. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానుయుఞ్జితబ్బ’’న్తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానుయుఞ్జితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? సుత్తం న జానాతి, సుత్తానులోమం న జానాతి, వినయం న జానాతి, వినయానులోమం న జానాతి, న చ ఠానాఠానకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానుయుఞ్జితబ్బం.

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనుయుఞ్జితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? సుత్తం జానాతి, సుత్తానులోమం జానాతి, వినయం జానాతి, వినయానులోమం జానాతి, ఠానాఠానకుసలో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనుయుఞ్జితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానుయుఞ్జితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ధమ్మం న జానాతి, ధమ్మానులోమం న జానాతి, వినయం న జానాతి, వినయానులోమం న జానాతి, న చ పుబ్బాపరకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానుయుఞ్జితబ్బం.

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనుయుఞ్జితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ధమ్మం జానాతి, ధమ్మానులోమం జానాతి, వినయం జానాతి, వినయానులోమం జానాతి, పుబ్బాపరకుసలో చ హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనుయుఞ్జితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానుయుఞ్జితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? వత్థుం న జానాతి, నిదానం న జానాతి, పఞ్ఞత్తిం న జానాతి, పదపచ్చాభట్ఠం న జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం న జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానుయుఞ్జితబ్బం.

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనుయుఞ్జితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? వత్థుం జానాతి, నిదానం జానాతి, పఞ్ఞత్తిం జానాతి, పదపచ్చాభట్ఠం జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనుయుఞ్జితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానుయుఞ్జితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తిం న జానాతి, ఆపత్తిసముట్ఠానం న జానాతి, ఆపత్తియా పయోగం న జానాతి, ఆపత్తియా వూపసమం న జానాతి, ఆపత్తియా న వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానుయుఞ్జితబ్బం.

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనుయుఞ్జితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తిం జానాతి, ఆపత్తిసముట్ఠానం జానాతి, ఆపత్తియా పయోగం జానాతి, ఆపత్తియా వూపసమం జానాతి, ఆపత్తియా వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనుయుఞ్జితబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానుయుఞ్జితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? అధికరణం న జానాతి, అధికరణసముట్ఠానం న జానాతి, అధికరణస్స పయోగం న జానాతి, అధికరణస్స వూపసమం న జానాతి, అధికరణస్స న వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానుయుఞ్జితబ్బం.

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనుయుఞ్జితబ్బం. కతమేహి పఞ్చహి? అధికరణం జానాతి, అధికరణసముట్ఠానం జానాతి, అధికరణస్స పయోగం జానాతి, అధికరణస్స వూపసమం జానాతి, అధికరణస్స వినిచ్ఛయకుసలో హోతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనుయుఞ్జితబ్బ’’న్తి.

అత్తాదానవగ్గో నిట్ఠితో పఞ్చమో.

తస్సుద్దానం –

పరిసుద్ధఞ్చ కాలేన, కారుఞ్ఞం ఓకాసేన చ;

అత్తాదానం అధికరణం, అపరేహిపి వత్థుఞ్చ;

సుత్తం ధమ్మం పున వత్థుఞ్చ, ఆపత్తి అధికరణేన చాతి.

౬. ధుతఙ్గవగ్గో

౪౪౩. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, ఆరఞ్ఞికా’’తి? ‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, ఆరఞ్ఞికా [అ. ని. ౫.౧౮౧; పరి. ౩౨౫]. కతమే పఞ్చ? మన్దత్తా మోమూహత్తా ఆరఞ్ఞికో హోతి, పాపిచ్ఛో ఇచ్ఛాపకతో ఆరఞ్ఞికో హోతి, ఉమ్మాదా చిత్తక్ఖేపా ఆరఞ్ఞికో హోతి, వణ్ణితం బుద్ధేహి బుద్ధసావకేహీతి ఆరఞ్ఞికో హోతి, అపి చ అప్పిచ్ఛఞ్ఞేవ నిస్సాయ సన్తుట్ఠిఞ్ఞేవ నిస్సాయ – సల్లేఖఞ్ఞేవ నిస్సాయ పవివేకఞ్ఞేవ నిస్సాయ ఇదమత్థితఞ్ఞేవ నిస్సాయ ఆరఞ్ఞికో హోతి – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ ఆరఞ్ఞికా’’తి.

‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, పిణ్డపాతికాతి…పే… కతి ను ఖో, భన్తే, పంసుకూలికాతి…పే… కతి ను ఖో, భన్తే, రుక్ఖమూలికాతి…పే… కతి ను ఖో, భన్తే, సోసానికాతి…పే… కతి ను ఖో, భన్తే, అబ్భోకాసికాతి…పే… కతి ను ఖో, భన్తే, తేచీవరికాతి…పే… కతి ను ఖో, భన్తే, సపదానచారికాతి…పే… కతి ను ఖో, భన్తే, నేసజ్జికాతి…పే… కతి ను ఖో, భన్తే, యథాసన్థతికాతి…పే… కతి ను ఖో, భన్తే, ఏకాసనికాతి…పే… కతి ను ఖో, భన్తే, ఖలుపచ్ఛాభత్తికాతి…పే… కతి ను ఖో, భన్తే, పత్తపిణ్డికాతి? పఞ్చిమే, ఉపాలి, పత్తపిణ్డికా. కతమే పఞ్చ? మన్దత్తా మోమూహత్తా పత్తపిణ్డికో హోతి, పాపిచ్ఛో ఇచ్ఛాపకతో పత్తపిణ్డికో హోతి, ఉమ్మాదా చిత్తక్ఖేపా పత్తపిణ్డికో హోతి, వణ్ణితం బుద్ధేహి బుద్ధసావకేహీతి పత్తపిణ్డికో హోతి, అపి చ అప్పిచ్ఛఞ్ఞేవ నిస్సాయ సన్తుట్ఠిఞ్ఞేవ నిస్సాయ సల్లేఖఞ్ఞేవ నిస్సాయ పవివేకఞ్ఞేవ నిస్సాయ ఇదమత్థితఞ్ఞేవ నిస్సాయ పత్తపిణ్డికో హోతి – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ పత్తపిణ్డికా’’తి.

ధుతఙ్గవగ్గో నిట్ఠితో ఛట్ఠో.

తస్సుద్దానం –

ఆరఞ్ఞికో పిణ్డిపంసు, రుక్ఖసుసానపఞ్చమం;

అబ్భో తేచీవరఞ్చేవ, సపదాననేసజ్జికా;

సన్థతేకాసనఞ్చేవ, ఖలుపచ్ఛా పత్తపిణ్డికాతి.

౭. ముసావాదవగ్గో

౪౪౪. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, ముసావాదా’’తి? ‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, ముసావాదా. కతమే పఞ్చ? అత్థి ముసావాదో పారాజికగామీ, అత్థి ముసావాదో సఙ్ఘాదిసేసగామీ, అత్థి ముసావాదో థుల్లచ్చయగామీ, అత్థి ముసావాదో పాచిత్తియగామీ, అత్థి ముసావాదో దుక్కటగామీ – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ ముసావాదా’’తి.

౪౪౫. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో సఙ్ఘమజ్ఝే ఉపోసథం వా పవారణం వా ఠపేన్తస్స – ‘అలం, భిక్ఖు, మా భణ్డనం, మా కలహం, మా విగ్గహం, మా వివాద’న్తి ఓమద్దిత్వా సఙ్ఘేన ఉపోసథో వా పవారణా వా కాతబ్బా’’తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో సఙ్ఘమజ్ఝే ఉపోసథం వా పవారణం వా ఠపేన్తస్స – ‘అలం, భిక్ఖు, మా భణ్డనం, మా కలహం, మా విగ్గహం, మా వివాద’న్తి ఓమద్దిత్వా సఙ్ఘేన ఉపోసథో వా పవారణా వా కాతబ్బా. కతమేహి పఞ్చహి? అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ, చావనాధిప్పాయో వత్తా హోతి, నో వుట్ఠానాధిప్పాయో – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో సఙ్ఘమజ్ఝే ఉపోసథం వా పవారణం వా ఠపేన్తస్స – ‘అలం, భిక్ఖు, మా భణ్డనం, మా కలహం, మా విగ్గహం, మా వివాద’న్తి ఓమద్దిత్వా సఙ్ఘేన ఉపోసథో వా పవారణా వా కాతబ్బా.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో సఙ్ఘమజ్ఝే ఉపోసథం వా పవారణం వా ఠపేన్తస్స – ‘అలం, భిక్ఖు, మా భణ్డనం, మా కలహం, మా విగ్గహం, మా వివాద’న్తి ఓమద్దిత్వా సఙ్ఘేన ఉపోసథో వా పవారణా వా కాతబ్బా. కతమేహి పఞ్చహి? అపరిసుద్ధకాయసమాచారో హోతి, అపరిసుద్ధవచీసమాచారో హోతి, అపరిసుద్ధాజీవో హోతి, బాలో హోతి అబ్యత్తో, భణ్డనకారకో హోతి కలహకారకో – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో సఙ్ఘమజ్ఝే ఉపోసథం వా పవారణం వా ఠపేన్తస్స – ‘అలం, భిక్ఖు, మా భణ్డనం, మా కలహం, మా విగ్గహం, మా వివాద’న్తి ఓమద్దిత్వా సఙ్ఘేన ఉపోసథో వా పవారణా వా కాతబ్బా’’తి.

౪౪౬. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో అనుయోగో న దాతబ్బో’’తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో అనుయోగో న దాతబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తానాపత్తిం న జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం న జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం న జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం న జానాతి, సప్పటికమ్మాపటికమ్మం ఆపత్తిం న జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో అనుయోగో న దాతబ్బో.

‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో అనుయోగో దాతబ్బో. కతమేహి పఞ్చహి? ఆపత్తానాపత్తిం జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం జానాతి, సప్పటికమ్మాపటికమ్మం ఆపత్తిం జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో అనుయోగో దాతబ్బో’’తి.

౪౪౭. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, ఆకారేహి భిక్ఖు ఆపత్తిం ఆపజ్జతీ’’తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, ఆకారేహి భిక్ఖు ఆపత్తిం ఆపజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? అలజ్జితా, అఞ్ఞాణతా, కుక్కుచ్చపకతతా, అకప్పియే కప్పియసఞ్ఞితా, కప్పియే అకప్పియసఞ్ఞితా – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహాకారేహి భిక్ఖు ఆపత్తిం ఆపజ్జతి.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహాకారేహి భిక్ఖు ఆపత్తిం ఆపజ్జతి. కతమేహి పఞ్చహి? అదస్సనేన, అస్సవనేన, పసుత్తకతా, తథాసఞ్ఞీ, సతిసమ్మోసా – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహాకారేహి భిక్ఖు ఆపత్తిం ఆపజ్జతీ’’తి.

౪౪౮. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, వేరా’’తి? ‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, వేరా. కతమే పఞ్చ? పాణాతిపాతో, అదిన్నాదానం, కామేసుమిచ్ఛాచారో, ముసావాదో, సురామేరయమజ్జప్పమాదట్ఠానం – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ వేరా’’తి.

‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, వేరమణియో’’తి? ‘‘పఞ్చిమా, ఉపాలి, వేరమణియో. కతమా పఞ్చ? పాణాతిపాతా వేరమణీ [వేరమణి (క.)], అదిన్నాదానా వేరమణీ, కామేసుమిచ్ఛాచారా వేరమణీ, ముసావాదా వేరమణీ, సురామేరయమజ్జప్పమాదట్ఠానా వేరమణీ – ఇమా ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ వేరమణియో’’తి.

౪౪౯. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, బ్యసనానీ’’తి? ‘‘పఞ్చిమాని, ఉపాలి, బ్యసనాని. [పరి. ౩౨౫; అ. ని. ౫.౧౩౦] కతమాని పఞ్చ? ఞాతిబ్యసనం, భోగబ్యసనం, రోగబ్యసనం, సీలబ్యసనం, దిట్ఠిబ్యసనం – ఇమాని ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ బ్యసనానీ’’తి.

‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, సమ్పదా’’తి? ‘‘పఞ్చిమా, ఉపాలి, సమ్పదా. [పరి. ౩౨౫; అ. ని. ౫.౧౩౦] కతమా పఞ్చ? ఞాతిసమ్పదా, భోగసమ్పదా, ఆరోగ్యసమ్పదా, సీలసమ్పదా, దిట్ఠిసమ్పదా – ఇమా ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ సమ్పదా’’తి.

ముసావాదవగ్గో నిట్ఠితో సత్తమో.

తస్సుద్దానం –

ముసావాదో చ ఓమద్ది, అపరేహి అనుయోగో;

ఆపత్తిఞ్చ అపరేహి, వేరా వేరమణీపి చ;

బ్యసనం సమ్పదా చేవ, సత్తమో వగ్గసఙ్గహోతి.

౮. భిక్ఖునోవాదవగ్గో

౪౫౦. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో భిక్ఖునిసఙ్ఘేనేవ కమ్మం కాతబ్బ’’న్తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో భిక్ఖునిసఙ్ఘేనేవ కమ్మం కాతబ్బం, అవన్దియో సో భిక్ఖు భిక్ఖునిసఙ్ఘేన. కతమేహి పఞ్చహి? వివరిత్వా కాయం భిక్ఖునీనం దస్సేతి, ఊరుం దస్సేతి, అఙ్గజాతం దస్సేతి, ఉభో అంసకూటే దస్సేతి, ఓభాసతి, గిహీ సమ్పయోజేతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో భిక్ఖునిసఙ్ఘేనేవ కమ్మం కాతబ్బం. అవన్దియో సో భిక్ఖు భిక్ఖునిసఙ్ఘేన.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో భిక్ఖునిసఙ్ఘేనేవ కమ్మం కాతబ్బం, అవన్దియో సో భిక్ఖు భిక్ఖునిసఙ్ఘేన. కతమేహి పఞ్చహి? భిక్ఖునీనం అలాభాయ పరిసక్కతి, భిక్ఖునీనం అనత్థాయ పరిసక్కతి, భిక్ఖునీనం అవాసాయ పరిసక్కతి, భిక్ఖునియో అక్కోసతి పరిభాసతి, భిక్ఖూ భిక్ఖునీహి భేదేతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో భిక్ఖునిసఙ్ఘేనేవ కమ్మం కాతబ్బం, అవన్దియో సో భిక్ఖు భిక్ఖునిసఙ్ఘేన.

‘‘అపరేహిపి, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో భిక్ఖునిసఙ్ఘేనేవ కమ్మం కాతబ్బం, అవన్దియో సో భిక్ఖు భిక్ఖునిసఙ్ఘేన. కతమేహి పఞ్చహి? భిక్ఖునీనం అలాభాయ పరిసక్కతి, భిక్ఖునీనం అనత్థాయ పరిసక్కతి, భిక్ఖునీనం అవాసాయ పరిసక్కతి, భిక్ఖునియో అక్కోసతి పరిభాసతి, భిక్ఖూ భిక్ఖునీహి సమ్పయోజేతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో భిక్ఖునిసఙ్ఘేనేవ కమ్మం కాతబ్బం, అవన్దియో సో భిక్ఖు భిక్ఖునిసఙ్ఘేనా’’తి.