౧౩. ఆవాసికవగ్గో
౪౬౧. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో ఆవాసికో భిక్ఖు యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే’’తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో ఆవాసికో భిక్ఖు యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి పఞ్చహి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి, సఙ్ఘికం పుగ్గలికపరిభోగేన పరిభుఞ్జతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో ఆవాసికో భిక్ఖు యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.
‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో ఆవాసికో భిక్ఖు యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి పఞ్చహి? న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి, సఙ్ఘికం న పుగ్గలికపరిభోగేన పరిభుఞ్జతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో ఆవాసికో భిక్ఖు యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి.
౪౬౨. ‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, అధమ్మికా వినయబ్యాకరణా’’తి? ‘‘పఞ్చిమే, ఉపాలి, అధమ్మికా వినయబ్యాకరణా. కతమే పఞ్చ? ఇధుపాలి, భిక్ఖు అధమ్మం ధమ్మోతి పరిణామేతి, ధమ్మం అధమ్మోతి పరిణామేతి, అవినయం వినయోతి పరిణామేతి, వినయం అవినయోతి పరిణామేతి, అపఞ్ఞత్తం పఞ్ఞాపేతి, పఞ్ఞత్తం సముచ్ఛిన్దతి – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ అధమ్మికా వినయబ్యాకరణా. పఞ్చిమే, ఉపాలి, ధమ్మికా వినయబ్యాకరణా. కతమే పఞ్చ? ఇధుపాలి, భిక్ఖు అధమ్మం అధమ్మోతి పరిణామేతి, ధమ్మం ధమ్మోతి పరిణామేతి, అవినయం అవినయోతి పరిణామేతి, వినయం వినయోతి పరిణామేతి, అపఞ్ఞత్తం న పఞ్ఞపేతి, పఞ్ఞత్తం న సముచ్ఛిన్దతి – ఇమే ఖో, ఉపాలి, పఞ్చ ధమ్మికా వినయబ్యాకరణా’’తి.
౪౬౩. [అ. ని. ౫.౨౭౨-౨౮౫] ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భత్తుద్దేసకో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే’’తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భత్తుద్దేసకో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి పఞ్చహి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి, ఉద్దిట్ఠానుద్దిట్ఠం న జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భత్తుద్దేసకో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.
[అ. ని. ౫.౨౭౨-౨౮౫] ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో భత్తుద్దేసకో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి పఞ్చహి? న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి, ఉద్దిట్ఠానుద్దిట్ఠం జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భత్తుద్దేసకో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి.
౪౬౪. ‘‘కతిహి ను ఖో, భన్తే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో సేనాసనపఞ్ఞాపకో…పే… భణ్డాగారికో…పే… చీవరపటిగ్గాహకో…పే… చీవరభాజకో…పే… యాగుభాజకో…పే… ఫలభాజకో…పే… ఖజ్జభాజకో…పే… అప్పమత్తకవిస్సజ్జకో…పే… సాటియగ్గాహాపకో…పే… పత్తగ్గాహాపకో…పే… ఆరామికపేసకో…పే… సామణేరపేసకో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే’’తి? ‘‘పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో సామణేరపేసకో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి పఞ్చహి? ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి, పేసితాపేసితం న జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో సామణేరపేసకో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. పఞ్చహుపాలి, అఙ్గేహి సమన్నాగతో సామణేరపేసకో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి పఞ్చహి? న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి, పేసితాపేసితం జానాతి – ఇమేహి ఖో, ఉపాలి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో సామణేరపేసకో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి.
ఆవాసికవగ్గో నిట్ఠితో తేరసమో.
తస్సుద్దానం –
ఆవాసికబ్యాకరణా, భత్తుసేనాసనాని చ;
భణ్డచీవరగ్గాహో చ, చీవరస్స చ భాజకో.
యాగు ఫలం ఖజ్జకఞ్చ, అప్పసాటియగాహకో;
పత్తో ఆరామికో చేవ, సామణేరేన పేసకోతి.