౧౦. రాజసిక్ఖాపదం

౫౩౭. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మతో ఉపనన్దస్స సక్యపుత్తస్స ఉపట్ఠాకో మహామత్తో ఆయస్మతో ఉపనన్దస్స సక్యపుత్తస్స దూతేన చీవరచేతాపన్నం పాహేసి – ‘‘ఇమినా చీవరచేతాపన్నేన చీవరం చేతాపేత్వా అయ్యం ఉపనన్దం చీవరేన అచ్ఛాదేహీ’’తి. అథ ఖో సో దూతో యేనాయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఉపనన్దం సక్యపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇదం ఖో, భన్తే, ఆయస్మన్తం ఉద్దిస్స చీవరచేతాపన్నం ఆభతం. పటిగ్గణ్హాతు ఆయస్మా చీవరచేతాపన్న’’న్తి. ఏవం వుత్తే ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో తం దూతం ఏతదవోచ – ‘‘న ఖో మయం, ఆవుసో, చీవరచేతాపన్నం పటిగ్గణ్హామ, చీవరఞ్చ ఖో మయం పటిగ్గణ్హామ కాలేన కప్పియ’’న్తి. ఏవం వుత్తే సో దూతో ఆయస్మన్తం ఉపనన్దం సక్యపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘అత్థి పనాయస్మతో కోచి వేయ్యావచ్చకరో’’తి? తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో ఉపాసకో ఆరామం అగమాసి కేనచిదేవ కరణీయేన. అథ ఖో ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో తం దూతం ఏతదవోచ – ‘‘ఏసో ఖో, ఆవుసో, ఉపాసకో భిక్ఖూనం వేయ్యావచ్చకరో’’తి. అథ ఖో సో దూతో తం ఉపాసకం సఞ్ఞాపేత్వా యేనాయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఉపనన్దం సక్యపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘యం ఖో, భన్తే, ఆయస్మా వేయ్యావచ్చకరం నిద్దిసి సఞ్ఞత్తో సో మయా. ఉపసఙ్కమతు ఆయస్మా కాలేన, చీవరేన తం అచ్ఛాదేస్సతీ’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన సో మహామత్తో ఆయస్మతో ఉపనన్దస్స సక్యపుత్తస్స సన్తికే దూతం పాహేసి – ‘‘పరిభుఞ్జతు అయ్యో తం చీవరం, ఇచ్ఛామ మయం అయ్యేన తం చీవరం పరిభుత్త’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో తం ఉపాసకం న కిఞ్చి అవచాసి. దుతియమ్పి ఖో సో మహామత్తో ఆయస్మతో ఉపనన్దస్స సక్యపుత్తస్స సన్తికే దూతం పాహేసి – ‘‘పరిభుఞ్జతు అయ్యో తం చీవరం, ఇచ్ఛామ మయం అయ్యేన తం చీవరం పరిభుత్త’’న్తి. దుతియమ్పి ఖో ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో తం ఉపాసకం న కిఞ్చి అవచాసి. తతియమ్పి ఖో సో మహామత్తో ఆయస్మతో ఉపనన్దస్స సక్యపుత్తస్స సన్తికే దూతం పాహేసి – ‘‘పరిభుఞ్జతు అయ్యో తం చీవరం, ఇచ్ఛామ మయం అయ్యేన తం చీవరం పరిభుత్త’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన నేగమస్స సమయో హోతి. నేగమేన చ కతికా కతా హోతి – ‘‘యో పచ్ఛా ఆగచ్ఛతి పఞ్ఞాసం బద్ధో’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో యేన సో ఉపాసకో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం ఉపాసకం ఏతదవోచ – ‘‘అత్థో మే, ఆవుసో, చీవరేనా’’తి. ‘‘అజ్జణ్హో, భన్తే, ఆగమేహి, అజ్జ నేగమస్స సమయో. నేగమేన చ కతికా కతా హోతి – ‘యో పచ్ఛా ఆగచ్ఛతి పఞ్ఞాసం బద్ధో’’’తి. ‘‘అజ్జేవ మే, ఆవుసో, చీవరం దేహీ’’తి ఓవట్టికాయ పరామసి. అథ ఖో సో ఉపాసకో ఆయస్మతా ఉపనన్దేన సక్యపుత్తేన నిప్పీళియమానో ఆయస్మతో ఉపనన్దస్స సక్యపుత్తస్స చీవరం చేతాపేత్వా పచ్ఛా అగమాసి. మనుస్సా తం ఉపాసకం ఏతదవోచుం – ‘‘కిస్స త్వం, అయ్యో, పచ్ఛా ఆగతో, పఞ్ఞాసం జీనోసీ’’తి.

అథ ఖో సో ఉపాసకో తేసం మనుస్సానం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘మహిచ్ఛా ఇమే సమణా సక్యపుత్తియా అసన్తుట్ఠా. నయిమేసం సుకరం వేయ్యావచ్చమ్పి కాతుం. కథఞ్హి నామ ఆయస్మా ఉపనన్దో ఉపాసకేన – ‘అజ్జణ్హో, భన్తే, ఆగమేహీ’తి వుచ్చమానో నాగమేస్సతీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో ఉపాసకేన – ‘అజ్జణ్హో, భన్తే, ఆగమేహీ’తి వుచ్చమానో నాగమేస్సతీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం ఉపనన్దం సక్యపుత్తం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర త్వం, ఉపనన్ద, ఉపాసకేన – ‘అజ్జణ్హో, భన్తే, ఆగమేహీ’తి వుచ్చమానో నాగమేసీ’’తి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, ఉపాసకేన – ‘అజ్జణ్హో, భన్తే, ఆగమేహీ’తి వుచ్చమానో నాగమేస్ససి! నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౫౩౮. ‘‘భిక్ఖుం పనేవ ఉద్దిస్స రాజా వా రాజభోగ్గో వా బ్రాహ్మణో వా గహపతికో వా దూతేన చీవరచేతాపన్నం పహిణేయ్య – ‘ఇమినా చీవరచేతాపన్నేన చీవరం చేతాపేత్వా ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం చీవరేన అచ్ఛాదేహీ’తి. సో చే దూతో తం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేయ్య – ‘ఇదం ఖో, భన్తే, ఆయస్మన్తం ఉద్దిస్స చీవరచేతాపన్నం ఆభతం, పటిగ్గణ్హాతు ఆయస్మా చీవరచేతాపన్న’న్తి, తేన భిక్ఖునా సో దూతో ఏవమస్స వచనీయో – ‘న ఖో మయం, ఆవుసో, చీవరచేతాపన్నం పటిగ్గణ్హామ. చీవరఞ్చ ఖో మయం పటిగ్గణ్హామ, కాలేన కప్పియ’న్తి. సో చే దూతో తం భిక్ఖుం ఏవం వదేయ్య – ‘అత్థి పనాయస్మతో కోచి వేయ్యావచ్చకరో’తి, చీవరత్థికేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా వేయ్యావచ్చకరో నిద్దిసితబ్బో ఆరామికో వా ఉపాసకో వా – ‘ఏసో ఖో, ఆవుసో, భిక్ఖూనం వేయ్యావచ్చకరో’తి. సో చే దూతో తం వేయ్యావచ్చకరం సఞ్ఞాపేత్వా తం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేయ్య – ‘యం ఖో, భన్తే, ఆయస్మా వేయ్యావచ్చకరం నిద్దిసి సఞ్ఞత్తో సో మయా, ఉపసఙ్కమతు ఆయస్మా కాలేన, చీవరేన తం అచ్ఛాదేస్సతీ’తి, చీవరత్థికేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా వేయ్యావచ్చకరో ఉపసఙ్కమిత్వా ద్వత్తిక్ఖత్తుం చోదేతబ్బో సారేతబ్బో – ‘అత్థో మే, ఆవుసో, చీవరేనా’తి. ద్వత్తిక్ఖత్తుం చోదయమానో సారయమానో తం చీవరం అభినిప్ఫాదేయ్య, ఇచ్చేతం కుసలం; నో చే అభినిప్ఫాదేయ్య, చతుక్ఖత్తుం పఞ్చక్ఖత్తుం ఛక్ఖత్తుపరమం తుణ్హీభూతేన ఉద్దిస్స ఠాతబ్బం. చతుక్ఖత్తుం పఞ్చక్ఖత్తుం ఛక్ఖత్తుపరమం తుణ్హీభూతో ఉద్దిస్స తిట్ఠమానో తం చీవరం అభినిప్ఫాదేయ్య, ఇచ్చేతం కుసలం; తతో చే ఉత్తరివాయమమానో తం చీవర అభినిప్ఫాదేయ్య, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. నో చే అభినిప్ఫాదేయ్య, యతస్స చీవరచేతాపన్నం ఆభతం, తత్థ సామం వా గన్తబ్బం దూతో వా పాహేతబ్బో – ‘యం ఖో తుమ్హే ఆయస్మన్తో భిక్ఖుం ఉద్దిస్స చీవరచేతాపన్నం పహిణిత్థ, న తం తస్స భిక్ఖునో కిఞ్చి అత్థం అనుభోతి, యుఞ్జన్తాయస్మన్తో సకం, మా వో సకం వినస్సా’తి, అయం తత్థ సామీచీ’’తి.

౫౩౯. భిక్ఖుం పనేవ ఉద్దిస్సాతి భిక్ఖుస్సత్థాయ, భిక్ఖుం ఆరమ్మణం కరిత్వా, భిక్ఖుం అచ్ఛాదేతుకామో.

రాజా నామ యో కోచి రజ్జం కారేతి.

రాజభోగ్గో నామ యో కోచి రఞ్ఞో భత్తవేతనాహారో.

బ్రాహ్మణో నామ జాతియా బ్రాహ్మణో.

గహపతికో నామ ఠపేత్వా రాజం రాజభోగ్గం బ్రాహ్మణం అవసేసో గహపతికో నామ.

చీవరచేతాపన్నం నామ హిరఞ్ఞం వా సువణ్ణం వా ముత్తా వా మణి వా.

ఇమినా చీవరచేతాపన్నేనాతి పచ్చుపట్ఠితేన.

చేతాపేత్వాతి పరివత్తేత్వా.

అచ్ఛాదేహీతి దజ్జేహి.

సో చే దూతో తం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేయ్య – ‘‘ఇదం ఖో, భన్తే, ఆయస్మన్తం ఉద్దిస్స చీవరచేతాపన్నం ఆభతం. పటిగ్గణ్హాతు ఆయస్మా చీవరచేతాపన్న’’న్తి, తేన భిక్ఖునా సో దూతో ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘న ఖో మయం, ఆవుసో, చీవరచేతాపన్నం పటిగ్గణ్హామ. చీవరఞ్చ ఖో మయం పటిగ్గణ్హామ, కాలేన కప్పియ’’న్తి. సో చే దూతో తం భిక్ఖుం ఏవం వదేయ్య – ‘‘అత్థి పనాయస్మతో కోచి వేయ్యావచ్చకరో’’తి? చీవరత్థికేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా వేయ్యావచ్చకరో నిద్దిసితబ్బో ఆరామికో వా ఉపాసకో వా – ‘‘ఏసో ఖో, ఆవుసో, భిక్ఖూనం వేయ్యావచ్చకరో’’తి. న వత్తబ్బో – ‘‘తస్స దేహీతి వా, సో వా నిక్ఖిపిస్సతి, సో వా పరివత్తేస్సతి, సో వా చేతాపేస్సతీ’’తి.

సో చే దూతో తం వేయ్యావచ్చకరం సఞ్ఞాపేత్వా తం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేయ్య – ‘‘యం ఖో, భన్తే, ఆయస్మా వేయ్యావచ్చకరం నిద్దిసి సఞ్ఞత్తో సో మయా. ఉపసఙ్కమతు ఆయస్మా కాలేన, చీవరేన తం అచ్ఛాదేస్సతీ’’తి, చీవరత్థికేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా వేయ్యావచ్చకరో ఉపసఙ్కమిత్వా ద్వత్తిక్ఖత్తుం చోదేతబ్బో సారేతబ్బో – ‘‘అత్థో మే, ఆవుసో, చీవరేనా’’తి. న వత్తబ్బో – ‘‘దేహి మే చీవరం, ఆహర మే చీవరం, పరివత్తేహి మే చీవరం, చేతాపేహి మే చీవర’’న్తి. దుతియమ్పి వత్తబ్బో. తతియమ్పి వత్తబ్బో. సచే అభినిప్ఫాదేతి, ఇచ్చేతం కుసలం; నో చే అభినిప్ఫాదేతి, తత్థ గన్త్వా తుణ్హీభూతేన ఉద్దిస్స ఠాతబ్బం. న ఆసనే నిసీదితబ్బం. న ఆమిసం పటిగ్గహేతబ్బం. న ధమ్మో భాసితబ్బో. ‘‘కిం కారణా ఆగతోసీ’’తి పుచ్ఛియమానో ‘‘జానాహి, ఆవుసో’’తి వత్తబ్బో. సచే ఆసనే వా నిసీదతి, ఆమిసం వా పటిగ్గణ్హాతి, ధమ్మం వా భాసతి, ఠానం భఞ్జతి. దుతియమ్పి ఠాతబ్బం. తతియమ్పి ఠాతబ్బం. చతుక్ఖత్తుం చోదేత్వా చతుక్ఖత్తుం ఠాతబ్బం. పఞ్చక్ఖతుం చోదేత్వా ద్విక్ఖత్తుం ఠాతబ్బం. ఛక్ఖత్తుం చోదేత్వా న ఠాతబ్బం. తతో చే ఉత్తరి వాయమమానో తం చీవరం అభినిప్ఫాదేతి, పయోగే దుక్కటం. పటిలాభేన నిస్సగ్గియం హోతి. నిస్సజ్జితబ్బం సఙ్ఘస్స వా గణస్స వా పుగ్గలస్స వా. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, నిస్సజ్జితబ్బం…పే… ఇదం మే, భన్తే, చీవరం అతిరేకతిక్ఖత్తుం చోదనాయ అతిరేకఛక్ఖత్తుం ఠానేన అభినిప్ఫాదితం నిస్సగ్గియం. ఇమాహం సఙ్ఘస్స నిస్సజ్జామీతి…పే… దదేయ్యాతి…పే… దదేయ్యున్తి…పే… ఆయస్మతో దమ్మీతి.

నో చే అభినిప్ఫాదేయ్య, యతస్స చీవరచేతాపన్నం ఆభతం తత్థ సామం వా గన్తబ్బం దూతో వా పాహేతబ్బో – ‘‘యం ఖో తుమ్హే ఆయస్మన్తో భిక్ఖుం ఉద్దిస్స చీవరచేతాపన్నం పహిణిత్థ న తం తస్స భిక్ఖునో కిఞ్చి అత్థం అనుభోతి. యుఞ్జన్తాయస్మన్తో సకం, మా వో సకం వినస్సా’’తి.

అయం తత్థ సామీచీతి అయం తత్థ అనుధమ్మతా.

౫౪౦. అతిరేకతిక్ఖత్తుం చోదనాయ అతిరేకఛక్ఖత్తుం ఠానేన అతిరేకసఞ్ఞీ అభినిప్ఫాదేతి, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. అతిరేకతిక్ఖత్తుం చోదనాయ అతిరేకఛక్ఖత్తుం ఠానేన వేమతికో అభినిప్ఫాదేతి, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. అతిరేకతిక్ఖత్తుం చోదనాయ అతిరేకఛక్ఖత్తుం ఠానేన ఊనకసఞ్ఞీ అభినిప్ఫాదేతి, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం.

ఊనకతిక్ఖత్తుం చోదనాయ ఊనకఛక్ఖత్తుం ఠానేన అతిరేకసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఊనకతిక్ఖత్తుం చోదనాయ ఊనకఛక్ఖత్తుం ఠానేన వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఊనకతిక్ఖత్తుం చోదనాయ ఊనకఛక్ఖత్తుం ఠానేన ఊనకసఞ్ఞీ అనాపత్తి.

౫౪౧. అనాపత్తి – తిక్ఖత్తుం చోదనాయ, ఛక్ఖత్తుం ఠానేన, ఊనకతిక్ఖత్తుం చోదనాయ, ఊనకఛక్ఖత్తుం ఠానేన, అచోదియమానో దేతి, సామికా చోదేత్వా దేన్తి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

రాజసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం దసమం.

కథినవగ్గో పఠమో.

తస్సుద్దానం –

ఉబ్భతం కథినం తీణి, ధోవనఞ్చ పటిగ్గహో;

అఞ్ఞాతకాని తీణేవ, ఉభిన్నం దూతకేన చాతి.