౭. విహారకారసిక్ఖాపదం

౩౬౫. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితారామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మతో ఛన్నస్స ఉపట్ఠాకో గహపతి ఆయస్మన్తం ఛన్నం ఏతదవోచ – ‘‘విహారవత్థుం, భన్తే, జానాహి అయ్యస్స విహారం కారాపేస్సామీ’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా ఛన్నో విహారవత్థుం సోధేన్తో అఞ్ఞతరం చేతియరుక్ఖం ఛేదాపేసి గామపూజితం నిగమపూజితం నగరపూజితం జనపదపూజితం రట్ఠపూజితం. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా చేతియరుక్ఖం ఛేదాపేస్సన్తి గామపూజితం నిగమపూజితం నగరపూజితం జనపదపూజితం రట్ఠపూజితం! ఏకిన్ద్రియం సమణా సక్యపుత్తియా జీవం విహేఠేన్తీ’’ [విహేఠేస్సన్తి (కత్థచి)] తి. అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా ఛన్నో చేతియరుక్ఖం ఛేదాపేస్సతి గామపూజితం…పే… రట్ఠపూజిత’’న్తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం ఛన్నం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర త్వం, ఛన్న, చేతియరుక్ఖం ఛేదాపేసి గామపూజితం…పే… రట్ఠపూజిత’’న్తి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… ‘‘కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, చేతియరుక్ఖం ఛేదాపేస్ససి గామపూజితం నిగమపూజితం నగరపూజితం జనపదపూజితం రట్ఠపూజితం! జీవసఞ్ఞినో హి, మోఘపురిస, మనుస్సా రుక్ఖస్మిం. నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౩౬౬. ‘‘మహల్లకం పన భిక్ఖునా విహారం కారయమానేన సస్సామికం అత్తుద్దేసం భిక్ఖూ అభినేతబ్బా వత్థుదేసనాయ. తేహి భిక్ఖూహి వత్థు దేసేతబ్బం అనారమ్భం సపరిక్కమనం. సారమ్భే చే భిక్ఖు వత్థుస్మిం అపరిక్కమనే మహల్లకం విహారం కారేయ్య భిక్ఖూ వా అనభినేయ్య వత్థుదేసనాయ, సఙ్ఘాదిసేసో’’తి.

౩౬౭. మహల్లకో నామ విహారో సస్సామికో వుచ్చతి.

విహారో నామ ఉల్లిత్తో వా హోతి అవలిత్తో వా ఉల్లిత్తావలిత్తో వా.

కారయమానేనాతి కరోన్తో వా కారాపేన్తో వా.

సస్సామికన్తి అఞ్ఞో కోచి సామికో హోతి ఇత్థీ వా పురిసో వా గహట్ఠో వా పబ్బజితో వా.

అత్తుద్దేసన్తి అత్తనో అత్థాయ.

భిక్ఖూ అభినేతబ్బా వత్థుదేసనాయాతి తేన విహారకారకేన భిక్ఖునా విహారవత్థుం సోధేత్వా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘అహం, భన్తే, మహల్లకం విహారం కత్తుకామో సస్సామికం అత్తుద్దేసం. సోహం, భన్తే, సఙ్ఘం విహారవత్థుఓలోకనం యాచామీ’’తి. దుతియమ్పి యాచితబ్బా. తతియమ్పి యాచితబ్బా. సచే సబ్బో సఙ్ఘో ఉస్సహతి విహారవత్థుం ఓలోకేతుం సబ్బేన సఙ్ఘేన ఓలోకేతబ్బం. నో చే సబ్బో సఙ్ఘో ఉస్సహతి విహారవత్థుం ఓలోకేతుం, యే తత్థ హోన్తి భిక్ఖూ బ్యత్తా పటిబలా సారమ్భం అనారమ్భం సపరిక్కమనం అపరిక్కమనం జానితుం తే యాచిత్వా సమ్మన్నితబ్బా. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౩౬౮. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు మహల్లకం విహారం కత్తుకామో సస్సామికం అత్తుద్దేసం. సో సఙ్ఘం విహారవత్థుఓలోకనం యాచతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామఞ్చ ఇత్థన్నామఞ్చ భిక్ఖు సమ్మన్నేయ్య ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో విహారవత్థుం ఓలోకేతుం. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు మహల్లకం విహారం కత్తుకామో సస్సామికం అత్తుద్దేసం. సో సఙ్ఘం విహారవత్థుఓలోకనం యాచతి. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామఞ్చ ఇత్థన్నామఞ్చ భిక్ఖూ సమ్మన్నతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో విహారవత్థుం ఓలోకేతుం. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స చ ఇత్థన్నామస్స చ భిక్ఖూనం సమ్ముతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో విహారవత్థుం ఓలోకేతుం, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘సమ్మతా సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో చ ఇత్థన్నామో చ భిక్ఖూ ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో విహారవత్థుం ఓలోకేతుం. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

౩౬౯. తేహి సమ్మతేహి భిక్ఖూహి తత్థ గన్త్వా విహారవత్థు ఓలోకేతబ్బం; సారమ్భం అనారమ్భం సపరిక్కమనం అపరిక్కమనం జానితబ్బం. సచే సారమ్భం హోతి అపరిక్కమనం, ‘మాయిధ కరీ’తి వత్తబ్బో. సచే అనారమ్భం హోతి సపరిక్కమనం, సఙ్ఘస్స ఆరోచేతబ్బం – ‘అనారమ్భం సపరిక్కమన’న్తి. తేన విహారకారకేన భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘అహం, భన్తే, మహల్లకం విహారం కత్తుకామో సస్సామికం అత్తుద్దేసం. సోహం, భన్తే, సఙ్ఘం విహారవత్థుదేసనం యాచామీ’’తి. దుతియమ్పి యాచితబ్బా. తతియమ్పి యాచితబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౩౭౦. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు మహల్లకం విహారం కత్తుకామో సస్సామికం అత్తుద్దేసం. సో సఙ్ఘం విహారవత్థుదేసనం యాచతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో విహారవత్థుం దేసేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు మహల్లకం విహారం కత్తుకామో సస్సామికం అత్తుద్దేసం. సో సఙ్ఘం విహారవత్థుదేసనం యాచతి. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో విహారవత్థుం దేసేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో విహారవత్థుస్స దేసనా, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దేసితం సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో విహారవత్థుం. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

౩౭౧. సారమ్భం నామ కిపిల్లికానం వా ఆసయో హోతి, ఉపచికానం వా ఆసయో హోతి, ఉన్దూరానం వా…పే… అహీనం వా విచ్ఛికానం వా సతపదీనం వా హత్థీనం వా అస్సానం వా సీహానం వా బ్యగ్ఘానం వా దీపీనం వా అచ్ఛానం వా తరచ్ఛానం వా ఆసయో హోతి, యేసం కేసఞ్చి తిరచ్ఛానగతానం పాణానం ఆసయో హోతి, పుబ్బణ్ణనిస్సితం వా హోతి, అపరణ్ణనిస్సితం వా హోతి, అబ్భాఘాతనిస్సితం వా హోతి, ఆఘాతననిస్సితం వా హోతి, సుసాననిస్సితం వా హోతి, ఉయ్యాననిస్సితం వా హోతి, రాజవత్థునిస్సితం వా హోతి, హత్థిసాలానిస్సితం వా హోతి, అస్ససాలానిస్సితం వా హోతి, బన్ధనాగారనిస్సితం వా హోతి, పానాగారనిస్సితం వా హోతి, సూననిస్సితం వా హోతి, రచ్ఛానిస్సితం వా హోతి, చచ్చరనిస్సితం వా హోతి, సభానిస్సితం వా హోతి, సంసరణనిస్సితం వా హోతి. ఏతం సారమ్భం నామ.

అపరిక్కమనం నామ న సక్కా హోతి యథాయుత్తేన సకటేన అనుపరిగన్తుం, సమన్తా నిస్సేణియా అనుపరిగన్తుం. ఏతం అపరిక్కమనం నామ.

అనారమ్భం నామ న కిపిల్లికానం వా ఆసయో హోతి…పే… న సంసరణనిస్సితం వా హోతి. ఏతం అనారమ్భం నామ.

సపరిక్కమనం నామ సక్కా హోతి యథాయుత్తేన సకటేన అనుపరిగన్తుం, సమన్తా నిస్సేణియా అనుపరిగన్తుం. ఏతం సపరిక్కమనం నామ.

మహల్లకో నామ విహారో సస్సామికో వుచ్చతి.

విహారో నామ ఉల్లిత్తో వా హోతి అవలిత్తో వా ఉల్లిత్తావలిత్తో వా.

కారేయ్యాతి కరోతి వా కారాపేతి వా.

భిక్ఖూ వా అనభినేయ్య వత్థుదేసనాయాతి ఞత్తిదుతియేన కమ్మేన విహారవత్థుం న దేసాపేత్వా కరోతి వా కారాపేతి వా, పయోగే దుక్కటం. ఏకం పిణ్డం అనాగతే, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. తస్మిం పిణ్డే ఆగతే, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

సఙ్ఘాదిసేసోతి…పే… తేనపి వుచ్చతి – ‘సఙ్ఘాదిసేసో’తి.

౩౭౨. భిక్ఖు విహారం కరోతి అదేసితవత్థుకం సారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసేన ద్విన్నం దుక్కటానం. భిక్ఖు విహారం కరోతి అదేసితవత్థుకం సారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసేన దుక్కటస్స. భిక్ఖు విహారం కరోతి అదేసితవత్థుకం అనారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసేన దుక్కటస్స. భిక్ఖు విహారం కరోతి అదేసితవత్థుకం అనారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

భిక్ఖు విహారం కరోతి దేసితవత్థుకం సారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి ద్విన్నం దుక్కటానం. భిక్ఖు విహారం కరోతి దేసితవత్థుకం సారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి దుక్కటస్స. భిక్ఖు విహారం కరోతి దేసితవత్థుకం అనారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి దుక్కటస్స. భిక్ఖు విహారం కరోతి దేసితవత్థుకం అనారమ్భం సపరిక్కమనం, అనాపత్తి.

౩౭౩. భిక్ఖు సమాదిసతి – ‘‘విహారం మే కరోథా’’తి. తస్స విహారం కరోన్తి అదేసితవత్థుకం సారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసేన ద్విన్నం దుక్కటానం…పే… సారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసేన దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసేన దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

భిక్ఖు సమాదిసతి – ‘‘విహారం మే కరోథా’’తి. తస్స విహారం కరోన్తి దేసితవత్థుకం సారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి ద్విన్నం దుక్కటానం…పే… సారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం సపరిక్కమనం, అనాపత్తి.

౩౭౪. భిక్ఖు సమాదిసిత్వా పక్కమతి – ‘‘విహారం మే కరోథా’’తి. న చ సమాదిసతి – ‘‘దేసితవత్థుకో చ హోతు అనారమ్భో చ సపరిక్కమనో చా’’తి. తస్స విహారం కరోన్తి అదేసితవత్థుకం సారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసేన ద్విన్నం దుక్కటానం…పే… సారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసేన దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసేన దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

భిక్ఖు సమాదిసిత్వా పక్కమతి – ‘‘విహారం మే కరోథా’’తి. న చ సమాదిసతి – ‘‘దేసితవత్థుకో చ హోతు అనారమ్భో చ సపరిక్కమనో చా’’తి. తస్స విహారం కరోన్తి దేసితవత్థుకం సారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి ద్విన్నం దుక్కటానం…పే… సారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం సపరిక్కమనం, అనాపత్తి.

౩౭౫. భిక్ఖు సమాదిసిత్వా పక్కమతి – ‘‘విహారం మే కరోథా’’తి. సమాదిసతి చ – ‘‘దేసితవత్థుకో చ హోతు అనారమ్భో చ సపరిక్కమనో చా’’తి. తస్స విహారం కరోన్తి అదేసితవత్థుకం సారమ్భం అపరిక్కమనం. సో సుణాతి – ‘‘విహారో కిర మే కయిరతి అదేసితవత్థుకో సారమ్భో అపరిక్కమనో’’తి. తేన భిక్ఖునా సామం వా గన్తబ్బం దూతో వా పాహేతబ్బో – ‘‘దేసితవత్థుకో చ హోతు అనారమ్భో చ సపరిక్కమనో చా’’తి …పే… ‘‘దేసితవత్థుకో చ హోతు అనారమ్భో చా’’తి…పే… ‘‘దేసితవత్థుకో చ హోతు సపరిక్కమనో చా’’తి …పే… ‘‘దేసితవత్థుకో హోతూ’’తి. నో చే సామం వా గచ్ఛేయ్య దూతం వా పహిణేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

భిక్ఖు సమాదిసిత్వా పక్కమతి – ‘‘విహారం మే కరోథా’’తి. సమాదిసతి చ – ‘‘దేసితవత్థుకో చ హోతు అనారమ్భో చ సపరిక్కమనో చా’’తి. తస్స విహారం కరోన్తి దేసితవత్థుకం సారమ్భం అపరిక్కమనం. సో సుణాతి – ‘‘విహారో కిర మే కయిరతి దేసితవత్థుకో సారమ్భో అపరిక్కమనో’’తి. తేన భిక్ఖునా సామం వా గన్తబ్బం దూతో వా పాహేతబ్బో – ‘‘అనారమ్భో చ హోతు సపరిక్కమనో చా’’తి…పే… ‘‘అనారమ్భో హోతూ’’తి ‘‘సపరిక్కమనో హోతూ’’తి, అనాపత్తి.

౩౭౬. భిక్ఖు సమాదిసిత్వా పక్కమతి – ‘‘విహారం మే కరోథా’’తి. సమాదిసతి చ – ‘‘దేసితవత్థుకో చ హోతు అనారమ్భో చ సపరిక్కమనో చా’’తి. తస్స విహారం కరోన్తి అదేసితవత్థుకం సారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి కారుకానం తిణ్ణం దుక్కటానం…పే… సారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి కారుకానం ద్విన్నం దుక్కటానం…పే… అనారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి కారుకానం ద్విన్నం దుక్కటానం…పే… అనారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి కారుకానం దుక్కటస్స.

భిక్ఖు సమాదిసిత్వా పక్కమతి – ‘‘విహారం మే కరోథా’’తి. సమాదిసతి చ – ‘‘దేసితవత్థుకో చ హోతు అనారమ్భో చ సపరిక్కమనో చా’’తి. తస్స విహారం కరోన్తి దేసితవత్థుకం సారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి కారుకానం ద్విన్నం దుక్కటానం…పే… సారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి కారుకానం దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి కారుకానం దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం సపరిక్కమనం, అనాపత్తి.

౩౭౭. భిక్ఖు సమాదిసిత్వా పక్కమతి – ‘‘విహారం మే కరోథా’’తి. తస్స విహారం కరోన్తి అదేసితవత్థుకం సారమ్భం అపరిక్కమనం. సో చే విప్పకతే ఆగచ్ఛతి, తేన భిక్ఖునా సో విహారో అఞ్ఞస్స వా దాతబ్బో భిన్దిత్వా వా పున కాతబ్బో. నో చే అఞ్ఞస్స వా దదేయ్య భిన్దిత్వా వా పున కారేయ్య, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసేన ద్విన్నం దుక్కటానం…పే… సారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసేన దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసేన దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

భిక్ఖు సమాదిసిత్వా పక్కమతి – ‘‘విహారం మే కరోథా’’తి. తస్స విహారం కరోన్తి దేసితవత్థుకం సారమ్భం అపరిక్కమనం. సో చే విప్పకతే ఆగచ్ఛతి, తేన భిక్ఖునా సో విహారో అఞ్ఞస్స వా దాతబ్బో భిన్దిత్వా వా పున కాతబ్బో. నో చే అఞ్ఞస్స వా దదేయ్య భిన్దిత్వా వా పున కారేయ్య, ఆపత్తి ద్విన్నం దుక్కటానం…పే… సారమ్భం సపరిక్కమనం, ఆపత్తి దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం అపరిక్కమనం, ఆపత్తి దుక్కటస్స…పే… అనారమ్భం సపరిక్కమనం, అనాపత్తి.

౩౭౮. అత్తనా విప్పకతం అత్తనా పరియోసాపేతి, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

అత్తనా విప్పకతం పరేహి పరియోసాపేతి, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

పరేహి విప్పకతం అత్తనా పరియోసాపేతి, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

పరేహి విప్పకతం పరేహి పరియోసాపేతి, ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

౩౭౯. అనాపత్తి లేణే గుహాయ తిణకుటికాయ అఞ్ఞస్సత్థాయ వాసాగారం ఠపేత్వా సబ్బత్థ. అనాపత్తి ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

విహారకారసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం సత్తమం.