౧. పఠమపారాజికం

౬౫౬. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన సాళ్హో మిగారనత్తా భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స విహారం కత్తుకామో హోతి. అథ ఖో సాళ్హో మిగారనత్తా భిక్ఖునియో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘ఇచ్ఛామహం, అయ్యే, భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స విహారం కాతుం. దేథ మే నవకమ్మికం భిక్ఖుని’’న్తి. తేన ఖో పన సమయేన చతస్సో భగినియో భిక్ఖునీసు పబ్బజితా హోన్తి – నన్దా, నన్దవతీ, సున్దరీనన్దా, థుల్లనన్దాతి. తాసు సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ తరుణపబ్బజితా అభిరూపా హోతి దస్సనీయా పాసాదికా పణ్డితా బ్యత్తా మేధావినీ దక్ఖా అనలసా, తత్రుపాయాయ వీమంసాయ సమన్నాగతా, అలం కాతుం అలం సంవిధాతుం. అథ ఖో భిక్ఖునిసఙ్ఘో సున్దరీనన్దం భిక్ఖునిం సమ్మన్నిత్వా సాళ్హస్స మిగారనత్తునో నవకమ్మికం అదాసి. తేన ఖో పన సమయేన సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ సాళ్హస్స మిగారనత్తునో నివేసనం అభిక్ఖణం గచ్ఛతి – ‘‘వాసిం దేథ, పరసుం [ఫరసుం (స్యా. క.)] దేథ, కుఠారిం [కుధారిం (క.)] దేథ, కుద్దాలం దేథ, నిఖాదనం దేథా’’తి. సాళ్హోపి మిగారనత్తా భిక్ఖునుపస్సయం అభిక్ఖణం గచ్ఛతి కతాకతం జానితుం. తే అభిణ్హదస్సనేన పటిబద్ధచిత్తా అహేసుం.

అథ ఖో సాళ్హో మిగారనత్తా సున్దరీనన్దం భిక్ఖునిం దూసేతుం ఓకాసం అలభమానో ఏతదేవత్థాయ భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స భత్తం అకాసి. అథ ఖో సాళ్హో మిగారనత్తా భత్తగ్గే ఆసనం పఞ్ఞపేన్తో – ‘‘ఏత్తకా భిక్ఖునియో అయ్యాయ సున్దరీనన్దాయ వుడ్ఢతరా’’తి ఏకమన్తం ఆసనం పఞ్ఞపేసి ‘‘ఏత్తకా నవకతరా’’తి – ఏకమన్తం ఆసనం పఞ్ఞపేసి. పటిచ్ఛన్నే ఓకాసే నికూటే సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా ఆసనం పఞ్ఞపేసి, యథా థేరా భిక్ఖునియో జానేయ్యుం – ‘‘నవకానం భిక్ఖునీనం సన్తికే నిసిన్నా’’తి; నవకాపి భిక్ఖునియో జానేయ్యుం – ‘‘థేరానం భిక్ఖునీనం సన్తికే నిసిన్నా’’తి. అథ ఖో సాళ్హో మిగారనత్తా భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స కాలం ఆరోచాపేసి – ‘‘కాలో, అయ్యే, నిట్ఠితం భత్త’’న్తి. సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ సల్లక్ఖేత్వా – ‘‘న బహుకతో సాళ్హో మిగారనత్తా భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స భత్తం అకాసి; మం సో దూసేతుకామో. సచాహం గమిస్సామి విస్సరో మే భవిస్సతీ’’తి, అన్తేవాసినిం భిక్ఖునిం ఆణాపేసి – ‘‘గచ్ఛ మే పిణ్డపాతం నీహర. యో చే మం పుచ్ఛతి, ‘గిలానా’తి పటివేదేహీ’’తి. ‘‘ఏవం, అయ్యే’’తి ఖో సా భిక్ఖునీ సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా పచ్చస్సోసి.

తేన ఖో పన సమయేన సాళ్హో మిగారనత్తా బహిద్వారకోట్ఠకే ఠితో హోతి సున్దరీనన్దం భిక్ఖునిం పటిపుచ్ఛన్తో – ‘‘కహం, అయ్యే, అయ్యా సున్దరీనన్దా? కహం, అయ్యే, అయ్యా సున్దరీనన్దా’’తి? ఏవం వుత్తే సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా అన్తేవాసినీ భిక్ఖునీ సాళ్హం మిగారనత్తారం ఏతదవోచ – ‘‘గిలానావుసో; పిణ్డపాతం నీహరిస్సామీ’’తి. అథ ఖో సాళ్హో మిగారనత్తా – ‘‘యమ్పాహం అత్థాయ [యంపాహం (స్యా.)] భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స భత్తం అకాసిం అయ్యాయ సున్దరీనన్దాయ కారణా’’తి మనుస్సే ఆణాపేత్వా – ‘‘భిక్ఖునిసఙ్ఘం భత్తేన పరివిసథా’’తి వత్వా యేన భిక్ఖునుపస్సయో తేనుపసఙ్కమి. తేన ఖో పన సమయేన సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ బహారామకోట్ఠకే ఠితా హోతి సాళ్హం మిగారనత్తారం పతిమానేన్తీ. అద్దసా ఖో సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ సాళ్హం మిగారనత్తారం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన ఉపస్సయం పవిసిత్వా ససీసం పారుపిత్వా మఞ్చకే నిపజ్జి. అథ ఖో సాళ్హో మిగారనత్తా యేన సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా సున్దరీనన్దం భిక్ఖునిం ఏతదవోచ – ‘‘కిం తే, అయ్యే, అఫాసు, కిస్స నిపన్నాసీ’’తి? ‘‘ఏవఞ్హేతం, ఆవుసో, హోతి యా అనిచ్ఛన్తం ఇచ్ఛతీ’’తి. ‘‘క్యాహం తం, అయ్యే, న ఇచ్ఛిస్సామి? అపి చాహం ఓకాసం న లభామి తం దూసేతు’’న్తి. అవస్సుతో అవస్సుతాయ సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా కాయసంసగ్గం సమాపజ్జి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా భిక్ఖునీ జరాదుబ్బలా చరణగిలానా సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా అవిదూరే నిపన్నా హోతి. అద్దసా ఖో సా భిక్ఖునీ సాళ్హం మిగారనత్తారం అవస్సుతం అవస్సుతాయ సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా కాయసంసగ్గం సమాపజ్జన్తం. దిస్వాన ఉజ్ఝాయతి ఖియ్యతి విపాచేతి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా సున్దరీనన్దా అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స కాయసంసగ్గం సాదియిస్సతీ’’తి! అథ ఖో సా భిక్ఖునీ భిక్ఖునీనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా సన్తుట్ఠా లజ్జినియో కుక్కుచ్చికా సిక్ఖాకామా తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా సున్దరీనన్దా అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స కాయసంసగ్గం సాదియిస్సతీ’’తి! అథ ఖో తా భిక్ఖునియో భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా సన్తుట్ఠా లజ్జినో కుక్కుచ్చకా సిక్ఖాకామా తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స కాయసంసగ్గం సాదియిస్సతీ’’తి!

అథ ఖో తే భిక్ఖూ సున్దరీనన్దం భిక్ఖునిం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా భిక్ఖూ పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స కాయసంసగ్గం సాదియతీ’’తి [సాదియీతి (క.)]? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా – ‘‘అననుచ్ఛవికం, భిక్ఖవే, సున్దరీనన్దాయ భిక్ఖునియా అననులోమికం అప్పతిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, సున్దరీనన్దా భిక్ఖునీ అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స కాయసంసగ్గం సాదియిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ పసన్నానం వా భియ్యోభావాయ. అథ ఖ్వేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానఞ్చేవ అప్పసాదాయ పసన్నానఞ్చ ఏకచ్చానం అఞ్ఞథత్తాయా’’తి. అథ ఖో భగవా సున్దరీనన్దం భిక్ఖునిం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా దుబ్భరతాయ దుప్పోసతాయ మహిచ్ఛతాయ అసన్తుట్ఠితాయ [అసన్తుట్ఠతాయ (స్యా.), అసన్తుట్ఠియా (క.)] సఙ్గణికాయ కోసజ్జస్స అవణ్ణం భాసిత్వా, అనేకపరియాయేన సుభరతాయ సుపోసతాయ అప్పిచ్ఛస్స సన్తుట్ఠస్స [సన్తుట్ఠియా (క.)] సల్లేఖస్స ధుతస్స పాసాదికస్స అపచయస్స వీరియారమ్భస్స వణ్ణం భాసిత్వా, భిక్ఖూనం తదనుచ్ఛవికం తదనులోమికం ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞపేస్సామి దస అత్థవసే పటిచ్చ – సఙ్ఘసుట్ఠుతాయ, సఙ్ఘఫాసుతాయ, దుమ్మఙ్కూనం భిక్ఖునీనం నిగ్గహాయ, పేసలానం భిక్ఖునీనం ఫాసువిహారాయ, దిట్ఠధమ్మికానం ఆసవానం సంవరాయ, సమ్పరాయికానం ఆసవానం పటిఘాతాయ, అప్పసన్నానం పసాదాయ, పసన్నానం భియ్యోభావాయ, సద్ధమ్మట్ఠితియా వినయానుగ్గహాయ. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –

౬౫౭. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం ఆమసనం వా పరామసనం వా గహణం వా ఛుపనం వా పటిపీళనం వా సాదియేయ్య, అయమ్పి పారాజికా హోతి అసంవాసా ఉబ్భజాణుమణ్డలికా’’తి.

౬౫౮. యా పనాతి యా యాదిసా యథాయుత్తా యథాజచ్చా యథానామా యథాగోత్తా యథాసీలా యథావిహారినీ యథాగోచరా థేరా వా నవా వా మజ్ఝిమా వా, ఏసా వుచ్చతి యా పనాతి.

భిక్ఖునీతి భిక్ఖికాతి భిక్ఖునీ; భిక్ఖాచరియం అజ్ఝుపగతాతి భిక్ఖునీ; భిన్నపటధరాతి భిక్ఖునీ; సమఞ్ఞాయ భిక్ఖునీ; పటిఞ్ఞాయ భిక్ఖునీ; ఏహి భిక్ఖునీతి భిక్ఖునీ; తీహి సరణగమనేహి ఉపసమ్పన్నాతి భిక్ఖునీ; భద్రా భిక్ఖునీ; సారా భిక్ఖునీ; సేఖా భిక్ఖునీ; అసేఖా భిక్ఖునీ; సమగ్గేన ఉభతోసఙ్ఘేన ఞత్తిచతుత్థేన కమ్మేన అకుప్పేన ఠానారహేన ఉపసమ్పన్నాతి భిక్ఖునీ. తత్ర యాయం భిక్ఖునీ సమగ్గేన ఉభతోసఙ్ఘేన ఞత్తిచతుత్థేన కమ్మేన అకుప్పేన ఠానారహేన ఉపసమ్పన్నా, అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.

అవస్సుతా నామ సారత్తా అపేక్ఖవతీ పటిబద్ధచిత్తా.

అవస్సుతో నామ సారత్తో అపేక్ఖవా పటిబద్ధచిత్తో.

పురిసపుగ్గలో నామ మనుస్సపురిసో న యక్ఖో న పేతో న తిరచ్ఛానగతో విఞ్ఞూ పటిబలో కాయసంసగ్గం సమాపజ్జితుం.

అధక్ఖకన్తి హేట్ఠక్ఖకం.

ఉబ్భజాణుమణ్డలన్తి ఉపరిజాణుమణ్డలం.

ఆమసనం నామ ఆమట్ఠమత్తం.

పరామసనం నామ ఇతోచితో చ సఞ్చోపనం.

గహణం నామ గహితమత్తం.

ఛుపనం నామ ఫుట్ఠమత్తం.

పటిపీళనం వా సాదియేయ్యాతి అఙ్గం గహేత్వా నిప్పీళనం సాదియతి.

అయమ్పీతి పురిమాయో ఉపాదాయ వుచ్చతి.

పారాజికా హోతీతి సేయ్యథాపి నామ పురిసో సీసచ్ఛిన్నో అభబ్బో తేన సరీరబన్ధనేన జీవితుం, ఏవమేవ భిక్ఖునీ అవస్సుతా అవస్సుతస్స పురిసపుగ్గలస్స అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం ఆమసనం వా పరామసనం వా గహణం వా ఛుపనం వా పటిపీళనం వా సాదియన్తీ అస్సమణీ హోతి అసక్యధీతా. తేన వుచ్చతి పారాజికా హోతీతి.

అసంవాసాతి సంవాసో నామ ఏకకమ్మం ఏకుద్దేసో సమసిక్ఖతా, ఏసో సంవాసో నామ. సో తాయ సద్ధిం నత్థి, తేన వుచ్చతి అసంవాసాతి.

౬౫౯. ఉభతోఅవస్సుతే అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి పారాజికస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

నిస్సగ్గియేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నిస్సగ్గియేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నిస్సగ్గియేన నిస్సగ్గియం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

ఉబ్భక్ఖకం అధోజాణుమణ్డలం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

౬౬౦. ఏకతోఅవస్సుతే అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

ఉబ్భక్ఖకం అధోజాణుమణ్డలం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

౬౬౧. ఉభతోఅవస్సుతే యక్ఖస్స వా పేతస్స వా పణ్డకస్స వా తిరచ్ఛానగతమనుస్సవిగ్గహస్స వా అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

౬౬౨. ఏకతోఅవస్సుతే అధక్ఖకం ఉబ్భజాణుమణ్డలం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

౬౬౩. అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ, అస్సతియా, అజానన్తియా, అసాదియన్తియా, ఉమ్మత్తికాయ, ఖిత్తచిత్తాయ, వేదనాట్టాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.

పఠమపారాజికం సమత్తం [భిక్ఖునివిభఙ్గే సిక్ఖాపదగణనా భిక్ఖూహి§అసాధారణవసేన పకాసితాతి వేదితబ్బా].