౭. పాదుకవగ్గో
౬౩౮. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ పాదుకారుళ్హస్స ధమ్మం దేసేన్తి…పే….
‘‘న పాదుకారుళ్హస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
న పాదుకారుళ్హస్స అగిలానస్స ధమ్మో దేసేతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ అక్కన్తస్స వా పటిముక్కస్స వా ఓముక్కస్స వా అగిలానస్స ధమ్మం దేసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ…పే… ఆదికమ్మికస్సాతి.
పఠమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౩౯. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఉపాహనారుళ్హస్స ధమ్మం దేసేన్తి…పే….
‘‘న ఉపాహనారుళ్హస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేస్సామీతి సిక్ఖాకరణీయా’’తి.
న ఉపాహనారుళ్హస్స అగిలానస్స ధమ్మో దేసేతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ అక్కన్తస్స వా పటిముక్కస్స వా ఓముక్కస్స వా అగిలానస్స ధమ్మం దేసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ…పే… ఆదికమ్మికస్సాతి.
దుతియసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౪౦. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ యానగతస్స ధమ్మం దేసేన్తి…పే….
‘‘న యానగతస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
యానం నామ వయ్హం రథో సకటం సన్దమానికా సివికా పాటఙ్కీ.
న యానగతస్స అగిలానస్స ధమ్మో దేసేతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ యానగతస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ…పే… ఆదికమ్మికస్సాతి.
తతియసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౪౧. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ సయనగతస్స ధమ్మం దేసేన్తి…పే….
‘‘న సయనగతస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
న సయనగతస్స అగిలానస్స ధమ్మో దేసేతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ అన్తమసో ఛమాయమ్పి నిపన్నస్స సయనగతస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ…పే… ఆదికమ్మికస్సాతి.
చతుత్థసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౪౨. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ పల్లత్థికాయ నిసిన్నస్స ధమ్మం దేసేన్తి…పే….
‘‘న పల్లత్థికాయ నిసిన్నస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
న పల్లత్థికాయ నిసిన్నస్స అగిలానస్స ధమ్మో దేసేతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ హత్థపల్లత్థికాయ వా దుస్సపల్లత్థికాయ వా నిసిన్నస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ…పే… ఆదికమ్మికస్సాతి.
పఞ్చమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౪౩. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ వేఠితసీసస్స ధమ్మం దేసేన్తి…పే….
‘‘న వేఠితసీసస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
వేఠితసీసో నామ కేసన్తం న దస్సాపేత్వా వేఠితో హోతి.
న వేఠితసీసస్స అగిలానస్స ధమ్మో దేసేతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ వేఠితసీసస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ, అస్సతియా, అజానన్తస్స, గిలానస్స, కేసన్తం వివరాపేత్వా దేసేతి, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
ఛట్ఠసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౪౪. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఓగుణ్ఠితసీసస్స ధమ్మం దేసేన్తి…పే….
‘‘న ఓగుణ్ఠితసీసస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
ఓగుణ్ఠితసీసో నామ ససీసం పారుతో వుచ్చతి.
న ఓగుణ్ఠితసీసస్స అగిలానస్స ధమ్మో దేసేతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ ఓగుణ్ఠితసీసస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ, అస్సతియా, అజానన్తస్స, గిలానస్స, సీసం వివరాపేత్వా దేసేతి, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
సత్తమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౪౫. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఛమాయ నిసీదిత్వా ఆసనే నిసిన్నస్స ధమ్మం దేసేన్తి…పే….
‘‘న ఛమాయం నిసీదిత్వా ఆసనే నిసిన్నస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
న ఛమాయం నిసీదిత్వా [నిసిన్నేన (అట్ఠకథా)] ఆసనే నిసిన్నస్స అగిలానస్స ధమ్మో దేసేతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ ఛమాయం నిసీదిత్వా ఆసనే నిసిన్నస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ…పే… ఆదికమ్మికస్సాతి.
అట్ఠమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౪౬. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ నీచే ఆసనే నిసీదిత్వా ఉచ్చే ఆసనే నిసిన్నస్స ధమ్మం దేసేన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ నీచే ఆసనే నిసీదిత్వా ఉచ్చే ఆసనే నిసిన్నస్స ధమ్మం దేసేస్సన్తీ’’తి…పే… సచ్చం కిర తుమ్హే, భిక్ఖవే, నీచే ఆసనే నిసీదిత్వా ఉచ్చే ఆసనే నిసిన్నస్స ధమ్మం దేసేథాతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తుమ్హే, మోఘపురిసా, నీచే ఆసనే నిసీదిత్వా ఉచ్చే ఆసనే నిసిన్నస్స ధమ్మం దేసేస్సథ! నేతం, మోఘపురిసా, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –
౬౪౭. ‘‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, బారాణసియం అఞ్ఞతరస్స ఛపకస్స [ఛవకస్స (స్యా.)] పజాపతి గబ్భినీ అహోసి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, సా ఛపకీ తం ఛపకం ఏతదవోచ – ‘గబ్భినీమ్హి, అయ్యపుత్త! ఇచ్ఛామి అమ్బం ఖాదితు’న్తి. ‘నత్థి అమ్బం [అమ్బో (స్యా.)], అకాలో అమ్బస్సా’తి. ‘సచే న లభిస్సామి మరిస్సామీ’తి. తేన ఖో పన సమయేన, రఞ్ఞో అమ్బో ధువఫలో హోతి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, సో ఛపకో యేన సో అమ్బో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం అమ్బం అభిరుహిత్వా నిలీనో అచ్ఛి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, రాజా పురోహితేన బ్రాహ్మణేన సద్ధిం యేన సో అమ్బో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఉచ్చే ఆసనే నిసీదిత్వా మన్తం పరియాపుణాతి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, తస్స ఛపకస్స ఏతదహోసి – ‘యావ అధమ్మికో అయం రాజా, యత్ర హి నామ ఉచ్చే ఆసనే నిసీదిత్వా మన్తం పరియాపుణిస్సతి. అయఞ్చ బ్రాహ్మణో అధమ్మికో, యత్ర హి నామ నీచే ఆసనే నిసీదిత్వా ఉచ్చే ఆసనే నిసిన్నస్స మన్తం వాచేస్సతి. అహఞ్చమ్హి అధమ్మికో, యోహం ఇత్థియా కారణా రఞ్ఞో అమ్బం అవహరామి. సబ్బమిదం చరిమం కత’న్తి తత్థేవ పరిపతి.
[ఇమా గాథాయో జా. ౧.౪.౩౩-౩౫ జాతకే అఞ్ఞథా దిస్సన్తి] ‘‘ఉభో అత్థం న జానన్తి, ఉభో ధమ్మం న పస్సరే;
యో చాయం మన్తం వాచేతి, యో చాధమ్మేనధీయతి.
‘‘సాలీనం ఓదనో భుత్తో, సుచిమంసూపసేచనో;
తస్మా ధమ్మే న వత్తామి, ధమ్మో అరియేభి వణ్ణితో.
‘‘ధిరత్థు తం ధనలాభం, యసలాభఞ్చ బ్రాహ్మణ;
యా వుత్తి వినిపాతేన, అధమ్మచరణేన వా.
‘‘పరిబ్బజ మహాబ్రహ్మే, పచన్తఞ్ఞేపి పాణినో;
మా త్వం అధమ్మో ఆచరితో, అస్మా కుమ్భమివాభిదా’’తి.
‘‘తదాపి మే, భిక్ఖవే, అమనాపా నీచే ఆసనే నిసీదిత్వా ఉచ్చే ఆసనే నిసిన్నస్స మన్తం వాచేతుం, కిమఙ్గ పన ఏతరహి న అమనాపా భవిస్సతి నీచే ఆసనే నిసీదిత్వా ఉచ్చే ఆసనే నిసిన్నస్స ధమ్మం దేసేతుం. నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘న నీచే ఆసనే నిసీదిత్వా ఉచ్చే ఆసనే నిసిన్నస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
న నీచే ఆసనే నిసీదిత్వా ఉచ్చే ఆసనే నిసిన్నస్స అగిలానస్స ధమ్మో దేసేతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ నీచే ఆసనే నిసీదిత్వా ఉచ్చే ఆసనే నిసిన్నస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ…పే… ఆదికమ్మికస్సాతి.
నవమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౪౮. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఠితా నిసిన్నస్స ధమ్మం దేసేన్తి…పే….
‘‘న ఠితో నిసిన్నస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
న ఠితేన నిసిన్నస్స అగిలానస్స ధమ్మో దేసేతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ ఠితో నిసిన్నస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ…పే… ఆదికమ్మికస్సాతి.
దసమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౪౯. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ పచ్ఛతో గచ్ఛన్తా పురతో గచ్ఛన్తస్స ధమ్మం దేసేన్తి…పే….
‘‘న పచ్ఛతో గచ్ఛన్తో పురతో గచ్ఛన్తస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
న పచ్ఛతో గచ్ఛన్తేన పురతో గచ్ఛన్తస్స అగిలానస్స ధమ్మో దేసేతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ పచ్ఛతో గచ్ఛన్తో పురతో గచ్ఛన్తస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ…పే… ఆదికమ్మికస్సాతి.
ఏకాదసమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౫౦. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఉప్పథేన గచ్ఛన్తా పథేన గచ్ఛన్తస్స ధమ్మం దేసేన్తి…పే….
‘‘న ఉప్పథేన గచ్ఛన్తో పథేన గచ్ఛన్తస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
న ఉప్పథేన గచ్ఛన్తేన పథేన గచ్ఛన్తస్స అగిలానస్స ధమ్మో దేసేతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ ఉప్పథేన గచ్ఛన్తో పథేన గచ్ఛన్తస్స అగిలానస్స ధమ్మం దేసేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ…పే… ఆదికమ్మికస్సాతి.
ద్వాదసమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౫౧. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఠితా ఉచ్చారమ్పి పస్సావమ్పి కరోన్తి…పే….
‘‘న ఠితో అగిలానో ఉచ్చారం వా పస్సావం వా కరిస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
న ఠితేన అగిలానేన ఉచ్చారో వా పస్సావో వా కాతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ ఠితో అగిలానో ఉచ్చారం వా పస్సావం వా కరోతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ…పే… ఆదికమ్మికస్సాతి.
తేరసమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౫౨. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ హరితే ఉచ్చారమ్పి పస్సావమ్పి ఖేళమ్పి కరోన్తి…పే….
‘‘న హరితే అగిలానో ఉచ్చారం వా పస్సావం వా ఖేళం వా కరిస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
న హరితే అగిలానేన ఉచ్చారో వా పస్సావో వా ఖేళో వా కాతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ హరితే అగిలానో ఉచ్చారం వా పస్సావం వా ఖేళం వా కరోతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ, అస్సతియా, అజానన్తస్స, గిలానస్స, అప్పహరితే కతో హరితం ఓత్థరతి, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
చుద్దసమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౬౫౩. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఉదకే ఉచ్చారమ్పి పస్సావమ్పి ఖేళమ్పి కరోన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా ఉదకే ఉచ్చారమ్పి పస్సావమ్పి ఖేళమ్పి కరిస్సన్తి, సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినో’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఉదకే ఉచ్చారమ్పి పస్సావమ్పి ఖేళమ్పి కరిస్సన్తీ’’తి…పే… సచ్చం కిర తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఉదకే ఉచ్చారమ్పి పస్సావమ్పి ఖేళమ్పి కరోథాతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తుమ్హే, మోఘపురిసా, ఉదకే ఉచ్చారమ్పి పస్సావమ్పి ఖేళమ్పి కరిస్సథ! నేతం, మోఘపురిసా, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘న ఉదకే ఉచ్చారం వా పస్సావం వా ఖేళం వా కరిస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
౬౫౪. తేన ఖో పన సమయేన గిలానా భిక్ఖూ ఉదకే ఉచ్చారమ్పి పస్సావమ్పి ఖేళమ్పి కాతుం కుక్కుచ్చాయన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానేన భిక్ఖునా ఉదకే ఉచ్చారమ్పి పస్సావమ్పి ఖేళమ్పి కాతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘న ఉదకే అగిలానో ఉచ్చారం వా పస్సావం వా ఖేళం వా కరిస్సామీతి సిక్ఖా కరణీయా’’తి.
న ఉదకే అగిలానేన ఉచ్చారో వా పస్సావో వా ఖేళో వా కాతబ్బో. యో అనాదరియం పటిచ్చ ఉదకే అగిలానో ఉచ్చారం వా పస్సావం వా ఖేళం వా కరోతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ, అస్సతియా, అజానన్తస్స, గిలానస్స, థలే కతో ఉదకం ఓత్థరతి, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తకస్స, ఖిత్తచిత్తస్స, వేదనాట్టస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
పన్నరసమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
పాదుకవగ్గో సత్తమో.
ఉద్దిట్ఠా ఖో, ఆయస్మన్తో, సేఖియా ధమ్మా. తత్థాయస్మన్తే పుచ్ఛామి – ‘‘కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా’’? దుతియమ్పి పుచ్ఛామి – ‘‘కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా’’? తతియమ్పి పుచ్ఛామి – ‘‘కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా’’? పరిసుద్ధేత్థాయస్మన్తో, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీతి.
సేఖియా నిట్ఠితా.
సేఖియకణ్డం నిట్ఠితం.