౬. పాటిదేసనీయకణ్డం
౧. పఠమపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదం
ఇమే ఖో పనాయస్మన్తో చత్తారో పాటిదేసనీయా
ధమ్మా ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి.
౫౫౨. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా భిక్ఖునీ సావత్థియం పిణ్డాయ చరిత్వా పటిక్కమనకాలే అఞ్ఞతరం భిక్ఖుం పస్సిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘హన్దాయ్య, భిక్ఖం పటిగ్గణ్హా’’తి. ‘‘సుట్ఠు, భగినీ’’తి సబ్బేవ అగ్గహేసి. సా ఉపకట్ఠే కాలే నాసక్ఖి పిణ్డాయ చరితుం, ఛిన్నభత్తా అహోసి. అథ ఖో సా భిక్ఖునీ దుతియమ్పి దివసం…పే… తతియమ్పి దివసం సావత్థియం పిణ్డాయ చరిత్వా పటిక్కమనకాలే తం భిక్ఖుం పస్సిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘హన్దాయ్య, భిక్ఖం పటిగ్గణ్హా’’తి. ‘‘సుట్ఠు, భగినీ’’తి సబ్బేవ అగ్గహేసి. సా ఉపకట్ఠే కాలే నాసక్ఖి పిణ్డాయ చరితుం, ఛిన్నభత్తా అహోసి. అథ ఖో సా భిక్ఖునీ చతుత్థే దివసే రథికాయ పవేధేన్తీ గచ్ఛతి. సేట్ఠి గహపతి రథేన పటిపథం ఆగచ్ఛన్తో తం భిక్ఖునిం ఏతదవోచ – ‘‘అపేహాయ్యే’’తి. సా వోక్కమన్తీ తత్థేవ పరిపతి. సేట్ఠి గహపతి తం భిక్ఖునిం ఖమాపేసి – ‘‘ఖమాహాయ్యే, మయాసి పాతితా’’తి. ‘‘నాహం, గహపతి, తయా పాతితా. అపిచ, అహమేవ దుబ్బలా’’తి. ‘‘కిస్స పన త్వం, అయ్యే, దుబ్బలా’’తి? అథ ఖో సా భిక్ఖునీ సేట్ఠిస్స గహపతిస్స ఏతమత్థం ఆరోచేసి. సేట్ఠి గహపతి తం భిక్ఖునిం ఘరం నేత్వా భోజేత్వా ఉజ్ఝాయతి ఖియ్యతి విపాచేతి – ‘‘కథఞ్హి నామ భదన్తా భిక్ఖునియా హత్థతో ఆమిసం పటిగ్గహేస్సన్తి! కిచ్ఛలాభో మాతుగామో’’తి!
అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తస్స సేట్ఠిస్స గహపతిస్స ఉజ్ఝాయన్తస్స ఖియ్యన్తస్స విపాచేన్తస్స. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖు భిక్ఖునియా హత్థతో ఆమిసం పటిగ్గహేస్సతీ’’తి …పే… సచ్చం కిర త్వం, భిక్ఖు, భిక్ఖునియా హత్థతో ఆమిసం పటిగ్గహేసీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. ‘‘ఞాతికా తే, భిక్ఖు, అఞ్ఞాతికా’’తి? ‘‘అఞ్ఞాతికా, భగవా’’తి. ‘‘అఞ్ఞాతకో, మోఘపురిస, అఞ్ఞాతికాయ న జానాతి పతిరూపం వా అప్పతిరూపం వా సన్తం వా అసన్తం వా. కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా హత్థతో ఆమిసం పటిగ్గహేస్ససి! నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౫౫౩. ‘‘యో పన భిక్ఖు అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా అన్తరఘరం పవిట్ఠాయ హత్థతో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదేయ్య వా భుఞ్జేయ్య వా, పటిదేసేతబ్బం తేన భిక్ఖునా – ‘గారయ్హం, ఆవుసో, ధమ్మం ఆపజ్జిం అసప్పాయం పాటిదేసనీయం, తం పటిదేసేమీ’’’తి.
౫౫౪. యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.
అఞ్ఞాతికా నామ మాతితో వా. పితితో వా యావ సత్తమా పితామహయుగా అసమ్బద్ధా.
భిక్ఖునీ నామ ఉభతోసఙ్ఘే ఉపసమ్పన్నా.
అన్తరఘరం నామ రథికా బ్యూహం సిఙ్ఘాటకం ఘరం.
ఖాదనీయం నామ పఞ్చ భోజనాని – యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం ఠపేత్వా అవసేసం ఖాదనీయం నామ.
భోజనీయం నామ పఞ్చ భోజనాని – ఓదనో, కుమ్మాసో, సత్తు, మచ్ఛో, మంసం. ‘‘ఖాదిస్సామి భుఞ్జిస్సామీ’’తి పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స.
౫౫౫. అఞ్ఞాతికాయ అఞ్ఞాతికసఞ్ఞీ అన్తరఘరం పవిట్ఠాయ హత్థతో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదతి వా భుఞ్జతి వా, ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స. అఞ్ఞాతికాయ వేమతికో అన్తరఘరం పవిట్ఠాయ హత్థతో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదతి వా భుఞ్జతి వా, ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స. అఞ్ఞాతికాయ ఞాతికసఞ్ఞీ అన్తరఘరం పవిట్ఠాయ హత్థతో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదతి వా భుఞ్జతి వా, ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స.
యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం ఆహారత్థాయ పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఏకతోఉపసమ్పన్నాయ హత్థతో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా – ‘‘ఖాదిస్సామి భుఞ్జిస్సామీ’’తి పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఞాతికాయ అఞ్ఞాతికసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఞాతికాయ వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఞాతికాయ ఞాతికసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.
౫౫౬. అనాపత్తి ఞాతికాయ, దాపేతి న దేతి, ఉపనిక్ఖిపిత్వా దేతి అన్తరారామే, భిక్ఖునుపస్సయే, తిత్థియసేయ్యాయ, పటిక్కమనే, గామతో నీహరిత్వా దేతి, యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం ‘‘సతి పచ్చయే పరిభుఞ్జా’’తి దేతి, సిక్ఖమానాయ, సామణేరియా, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
పఠమపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౨. దుతియపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదం
౫౫౭. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ కులేసు నిమన్తితా భుఞ్జన్తి. ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో ఛబ్బగ్గియానం భిక్ఖూనం వోసాసన్తియో ఠితా హోన్తి – ‘‘ఇధ సూపం దేథ, ఇధ ఓదనం దేథా’’తి. ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ యావదత్థం భుఞ్జన్తి. అఞ్ఞే భిక్ఖూ న చిత్తరూపం భుఞ్జన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ భిక్ఖునియో వోసాసన్తియో న నివారేస్సన్తీ’’తి…పే… సచ్చం కిర తుమ్హే, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో వోసాసన్తియో న నివారేథాతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా …పే… కథఞ్హి నామ తుమ్హే, మోఘపురిసా, భిక్ఖునియో వోసాసన్తియో న నివారేస్సథ! నేతం, మోఘపురిసా, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౫౫౮. ‘‘భిక్ఖూ పనేవ కులేసు నిమన్తితా భుఞ్జన్తి, తత్ర చే సా [తత్ర చే (స్యా.)] భిక్ఖునీ వోసాసమానరూపా ఠితా హోతి – ‘ఇధ సూపం దేథ, ఇధ ఓదనం దేథా’తి, తేహి భిక్ఖూహి సా భిక్ఖునీ అపసాదేతబ్బా – ‘అపసక్క తావ, భగిని, యావ భిక్ఖూ భుఞ్జన్తీ’తి. ఏకస్స చేపి [ఏకస్సపి చే (సీ. స్యా.)] భిక్ఖునో న పటిభాసేయ్య తం భిక్ఖునిం అపసాదేతుం – ‘అపసక్క తావ, భగిని, యావ భిక్ఖూ భుఞ్జన్తీ’తి పటిదేసేతబ్బం తేహి భిక్ఖూహి – ‘గారయ్హం, ఆవుసో, ధమ్మం ఆపజ్జిమ్హా అసప్పాయం పాటిదేసనీయం, తం పటిదేసేమా’’’తి.
౫౫౯. భిక్ఖూ పనేవ కులేసు నిమన్తితా భుఞ్జన్తీతి కులం నామ చత్తారి కులాని – ఖత్తియకులం, బ్రాహ్మణకులం, వేస్సకులం, సుద్దకులం.
నిమన్తితా భుఞ్జన్తీతి పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరేన భోజనేన నిమన్తితా భుఞ్జన్తి.
భిక్ఖునీ నామ ఉభతోసఙ్ఘే ఉపసమ్పన్నా.
వోసాసన్తీ నామ యథామిత్తతా యథాసన్దిట్ఠతా యథాసమ్భత్తతా యథాసమానుపజ్ఝాయకతా యథాసమానాచరియకతా – ‘‘ఇధ సూపం దేథ, ఇధ ఓదనం దేథా’’తి. ఏసా వోసాసన్తీ నామ.
తేహి భిక్ఖూహీతి భుఞ్జమానేహి భిక్ఖూహి.
సా భిక్ఖునీతి యా సా వోసాసన్తీ భిక్ఖునీ.
తేహి భిక్ఖూహి సా భిక్ఖునీ అపసాదేతబ్బా – ‘‘అపసక్క తావ, భగిని, యావ భిక్ఖూ భుఞ్జన్తీ’’తి. ఏకస్స చేపి [ఏకస్సపి చే (సీ. స్యా.)] భిక్ఖునో అనపసాదితో [అనపసాదితే (సీ. స్యా.)] – ‘‘ఖాదిస్సామి భుఞ్జిస్సామీ’’తి పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స.
౫౬౦. ఉపసమ్పన్నాయ ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞీ వోసాసన్తియా న నివారేతి, ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స. ఉపసమ్పన్నాయ వేమతికో వోసాసన్తియా న నివారేతి, ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స. ఉపసమ్పన్నాయ అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞీ వోసాసన్తియా న నివారేతి, ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స.
ఏకతోఉపసమ్పన్నాయ వోసాసన్తియా న నివారేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నాయ ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నాయ వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నాయ అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.
౫౬౧. అనాపత్తి అత్తనో భత్తం దాపేతి న దేతి, అఞ్ఞేసం భత్తం దేతి న దాపేతి, యం న దిన్నం తం దాపేతి, యత్థ న దిన్నం తత్థ దాపేతి, సబ్బేసం సమకం దాపేతి, సిక్ఖమానా వోసాసతి, సామణేరీ వోసాసతి, పఞ్చ భోజనాని ఠపేత్వా సబ్బత్థ, అనాపత్తి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
దుతియపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౩. తతియపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదం
౫౬౨. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన సావత్థియం అఞ్ఞతరం కులం ఉభతోపసన్నం హోతి. సద్ధాయ వడ్ఢతి, భోగేన హాయతి, యం తస్మిం కులే ఉప్పజ్జతి పురేభత్తం ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా తం సబ్బం భిక్ఖూనం విస్సజ్జేత్వా అప్పేకదా అనసితా అచ్ఛన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా న మత్తం జానిత్వా పటిగ్గహేస్సన్తి! ఇమే ఇమేసం దత్వా అప్పేకదా అనసితా అచ్ఛన్తీ’’తి!! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, యం కులం సద్ధాయ వడ్ఢతి, భోగేన హాయతి ఏవరూపస్స కులస్స ఞత్తిదుతియేన కమ్మేన సేక్ఖసమ్ముతిం దాతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, దాతబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –
౫౬౩. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇత్థన్నామం కులం సద్ధాయ వడ్ఢతి, భోగేన హాయతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స కులస్స సేక్ఖసమ్ముతిం దదేయ్య. ఏసా ఞత్తి.
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇత్థన్నామం కులం సద్ధాయ వడ్ఢతి, భోగేన హాయతి. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స కులస్స సేక్ఖసమ్ముతిం దేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స కులస్స సేక్ఖసమ్ముతియా దానం, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘దిన్నా సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామస్స కులస్స సేక్ఖసమ్ముతి. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.
ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘యాని ఖో పన తాని సేక్ఖసమ్మతాని కులాని, యో పన భిక్ఖు తథారూపేసు సేక్ఖసమ్మతేసు కులేసు ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదేయ్య వా భుఞ్జేయ్య వా, పటిదేసేతబ్బం తేన భిక్ఖునా – ‘గారయ్హం, ఆవుసో, ధమ్మం ఆపజ్జిం అసప్పాయం పాటిదేసనీయం తం పటిదేసేమీ’’’తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
౫౬౪. తేన ఖో పన సమయేన సావత్థియం ఉస్సవో హోతి. మనుస్సా భిక్ఖూ నిమన్తేత్వా భోజేన్తి. తమ్పి ఖో కులం భిక్ఖూ నిమన్తేసి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా నాధివాసేన్తి – ‘‘పటిక్ఖిత్తం భగవతా సేక్ఖసమ్మతేసు కులేసు ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదితుం భుఞ్జితు’’న్తి. తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కిం ను ఖో నామ అమ్హాకం జీవితేన యం అయ్యా అమ్హాకం న పటిగ్గణ్హన్తీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, నిమన్తితేన సేక్ఖసమ్మతేసు కులేసు ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదితుం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘యాని ఖో పన తాని సేక్ఖసమ్మతాని కులాని, యో పన భిక్ఖు తథారూపేసు సేక్ఖసమ్మతేసు కులేసు పుబ్బే అనిమన్తితో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదేయ్య వా భుఞ్జేయ్య వా, పటిదేసేతబ్బం తేన భిక్ఖునా – ‘గారయ్హం, ఆవుసో, ధమ్మం ఆపజ్జిం అసప్పాయం పాటిదేసనీయం, తం పటిదేసేమీ’’’తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
౫౬౫. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు తస్స కులస్స కులూపకో హోతి. అథ ఖో సో భిక్ఖు పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన తం కులం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. తేన ఖో పన సమయేన సో భిక్ఖు గిలానో హోతి. అథ ఖో తే మనుస్సా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచుం – ‘‘భుఞ్జథ, భన్తే’’తి. అథ ఖో సో భిక్ఖు – ‘‘భగవతా పటిక్ఖిత్తం అనిమన్తితేన సేక్ఖసమ్మతేసు కులేసు ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదితుం భుఞ్జితు’’న్తి కుక్కుచ్చాయన్తో న పటిగ్గహేసి; నాసక్ఖి పిణ్డాయ చరితుం; ఛిన్నభత్తో అహోసి. అథ ఖో సో భిక్ఖు ఆరామం గన్త్వా భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానేన భిక్ఖునా సేక్ఖసమ్మతేసు కులేసు ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదితుం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౫౬౬. ‘‘యాని ఖో పన తాని సేక్ఖసమ్మతాని కులాని, యో పన భిక్ఖు తథారూపేసు సేక్ఖసమ్మతేసు కులేసు పుబ్బే అనిమన్తితో అగిలానో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదేయ్య వా భుఞ్జేయ్య వా, పటిదేసేతబ్బం తేన భిక్ఖునా – ‘గారయ్హం, ఆవుసో, ధమ్మం ఆపజ్జిం అసప్పాయం పాటిదేసనీయం, తం పటిదేసేమీ’’తి.
౫౬౭. యాని ఖో పన తాని సేక్ఖసమ్మతాని కులానీతి సేక్ఖసమ్మతం నామ కులం యం కులం సద్ధాయ వడ్ఢతి, భోగేన హాయతి. ఏవరూపస్స కులస్స ఞత్తిదుతియేన కమ్మేన సేక్ఖసమ్ముతి దిన్నా హోతి.
యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.
తథారూపేసు సేక్ఖసమ్మతేసు కులేసూతి ఏవరూపేసు సేక్ఖసమ్మతేసు కులేసు.
అనిమన్తితో నామ అజ్జతనాయ వా స్వాతనాయ వా అనిమన్తితో, ఘరూపచారం ఓక్కమన్తే నిమన్తేతి, ఏసో అనిమన్తితో నామ.
నిమన్తితో నామ అజ్జతనాయ వా స్వాతనాయ వా నిమన్తితో, ఘరూపచారం అనోక్కమన్తే నిమన్తేతి, ఏసో నిమన్తితో నామ.
అగిలానో నామ సక్కోతి పిణ్డాయ చరితుం.
గిలానో నామ న సక్కోతి పిణ్డాయ చరితుం.
ఖాదనీయం నామ పఞ్చ భోజనాని – యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం ఠపేత్వా అవసేసం ఖాదనీయం నామ.
భోజనీయం నామ పఞ్చ భోజనాని – ఓదనో, కుమ్మాసో, సత్తు, మచ్ఛో, మంసం.
అనిమన్తితో అగిలానో ‘‘ఖాదిస్సామి భుఞ్జిస్సామీ’’తి పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స.
౫౬౮. సేక్ఖసమ్మతే సేక్ఖసమ్మతసఞ్ఞీ అనిమన్తితో అగిలానో ఖాదనీయం వా భోజనీయంవ సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదతి వా భుఞ్జతి వా, ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స. సేక్ఖసమ్మతే వేమతికో…పే… సేక్ఖసమ్మతే అసేక్ఖసమ్మతసఞ్ఞీ అనిమన్తితో అగిలానో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదతి వా భుఞ్జతి వా, ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స.
యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం ఆహారత్థాయ పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి దుక్కటస్స. అసేక్ఖసమ్మతే సేక్ఖసమ్మతసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అసేక్ఖసమ్మతే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అసేక్ఖసమ్మతే అసేక్ఖసమ్మతసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.
౫౬౯. అనాపత్తి నిమన్తితస్స, గిలానస్స, నిమన్తితస్స వా గిలానస్స వా సేసకం భుఞ్జతి, అఞ్ఞేసం భిక్ఖా తత్థ పఞ్ఞత్తా హోతి, ఘరతో నీహరిత్వా దేన్తి, నిచ్చభత్తే, సలాకభత్తే, పక్ఖికే, ఉపోసథికే, పాటిపదికే, యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం – ‘‘సతి పచ్చయే పరిభుఞ్జా’’తి దేతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
తతియపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
౪. చతుత్థపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదం
౫౭౦. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సక్కేసు విహరతి కపిలవత్థుస్మిం నిగ్రోధారామే. తేన ఖో పన సమయేన సాకియదాసకా అవరుద్ధా హోన్తి. సాకియానియో ఇచ్ఛన్తి ఆరఞ్ఞకేసు సేనాసనేసు భత్తం కాతుం. అస్సోసుం ఖో సాకియదాసకా – ‘‘సాకియానియో కిర ఆరఞ్ఞకేసు సేనాసనేసు భత్తం కత్తుకామా’’తి. తే మగ్గే పరియుట్ఠింసు. సాకియానియో పణీతం ఖాదనీయం భోజనీయం ఆదాయ ఆరఞ్ఞకం సేనాసనం అగమంసు. సాకియదాసకా నిక్ఖమిత్వా సాకియానియో అచ్ఛిన్దింసు చ దూసేసుఞ్చ. సాకియా నిక్ఖమిత్వా తే చోరే సభణ్డే [సహ భణ్డేన (క.)] గహేత్వా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భదన్తా ఆరామే చోరే పటివసన్తే నారోచేస్సన్తీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ సాకియానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞపేస్సామి దస అత్థవసే పటిచ్చ – సఙ్ఘసుట్ఠుతాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘యాని ఖో పన తాని ఆరఞ్ఞకాని సేనాసనాని సాసఙ్కసమ్మతాని సప్పటిభయాని, యో పన భిక్ఖు తథారూపేసు సేనాసనేసు [సేనాసనేసు విహరన్తో (సీ. స్యా.)] పుబ్బే అప్పటిసంవిదితం ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా అజ్ఝారామే సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదేయ్య వా భుఞ్జేయ్య వా, పటిదేసేతబ్బం తేన భిక్ఖునా – ‘గారయ్హం, ఆవుసో, ధమ్మం ఆపజ్జిం అసప్పాయం పాటిదేసనీయం తం పటిదేసేమీ’’’తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
౫౭౧. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు ఆరఞ్ఞకేసు సేనాసనేసు గిలానో హోతి. మనుస్సా ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా ఆదాయ ఆరఞ్ఞకం సేనాసనం అగమంసు. అథ ఖో తే మనుస్సా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచుం – ‘‘భుఞ్జథ, భన్తే’’తి. అథ ఖో సో భిక్ఖు – ‘‘భగవతా పటిక్ఖిత్తం ఆరఞ్ఞకేసు సేనాసనేసు ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదితుం భుఞ్జితు’’న్తి కుక్కుచ్చాయన్తో న పటిగ్గహేసి, నాసక్ఖి పిణ్డాయ చరితుం [పవిసితుం (క.)], ఛిన్నభత్తో అహోసి. అథ ఖో సో భిక్ఖు భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానేన భిక్ఖునా ఆరఞ్ఞకేసు సేనాసనేసు పుబ్బే అప్పటిసంవిదితం ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా ఖాదితుం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౫౭౨. ‘‘యాని ఖో పన తాని ఆరఞ్ఞకాని సేనాసనాని సాసఙ్కసమ్మతాని సప్పటిభయాని, యో పన భిక్ఖు తథారూపేసు సేనాసనేసు పుబ్బే అప్పటిసంవిదితం ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా అజ్ఝారామే సహత్థా పటిగ్గహేత్వా అగిలానో ఖాదేయ్య వా భుఞ్జేయ్య వా, పటిదేసేతబ్బం తేన భిక్ఖునా – ‘గారయ్హం, ఆవుసో, ధమ్మం ఆపజ్జిం అసప్పాయం పాటిదేసనీయం, తం పటిదేసేమీ’’’తి.
౫౭౩. యాని ఖో పన తాని ఆరఞ్ఞకాని సేనాసనానీతి ఆరఞ్ఞకం నామ సేనాసనం పఞ్చధనుసతికం పచ్ఛిమం.
సాసఙ్కం నామ ఆరామే ఆరామూపచారే చోరానం నివిట్ఠోకాసో దిస్సతి, భుత్తోకాసో దిస్సతి, ఠితోకాసో దిస్సతి, నిసిన్నోకాసో దిస్సతి, నిపన్నోకాసో దిస్సతి.
సప్పటిభయం నామ ఆరామే ఆరామూపచారే చోరేహి మనుస్సా హతా దిస్సన్తి, విలుత్తా దిస్సన్తి, ఆకోటితా దిస్సన్తి.
యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.
తథారూపేసు సేనాసనేసూతి ఏవరూపేసు సేనాసనేసు.
అప్పటిసంవిదితం నామ పఞ్చన్నం పటిసంవిదితం, ఏతం అప్పటిసంవిదితం నామ. ఆరామం ఆరామూపచారం ఠపేత్వా పటిసంవిదితం, ఏతం [ఏతమ్పి (సీ.)] అప్పటిసంవిదితం నామ.
పటిసంవిదితం నామ యో కోచి ఇత్థీ వా పురిసో వా ఆరామం ఆరామూపచారం ఆగన్త్వా ఆరోచేతి – ‘‘ఇత్థన్నామస్స, భన్తే, ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా ఆహరిస్సన్తీ’’తి. సచే సాసఙ్కం హోతి, సాసఙ్కన్తి ఆచిక్ఖితబ్బం; సచే సప్పటిభయం హోతి, సప్పటిభయన్తి ఆచిక్ఖితబ్బం; సచే – ‘‘హోతు, భన్తే, ఆహరియిస్సతీ’’తి భణతి, చోరా వత్తబ్బా – ‘‘మనుస్సా ఇధూపచరన్తి అపసక్కథా’’తి. యాగుయా పటిసంవిదితే తస్సా పరివారో ఆహరియ్యతి, ఏతం పటిసంవిదితం నామ. భత్తేన పటిసంవిదితే తస్స పరివారో ఆహరియ్యతి, ఏతం పటిసంవిదితం నామ. ఖాదనీయేన పటిసంవిదితే తస్స పరివారో ఆహరియ్యతి, ఏతం పటిసంవిదితం నామ. కులేన పటిసంవిదితే యో తస్మిం కులే మనుస్సో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా ఆహరతి, ఏతం పటిసంవిదితం నామ. గామేన పటిసంవిదితే యో తస్మిం గామే మనుస్సో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా ఆహరతి, ఏతం పటిసంవిదితం నామ. పూగేన పటిసంవిదితే యో తస్మిం పూగే మనుస్సో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా ఆహరతి, ఏతం పటిసంవిదితం నామ.
ఖాదనీయం నామ పఞ్చ భోజనాని – యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం ఠపేత్వా అవసేసం ఖాదనీయం నామ.
భోజనీయం నామ పఞ్చ భోజనాని – ఓదనో, కుమ్మాసో, సత్తు, మచ్ఛో, మంసం.
అజ్ఝారామో నామ పరిక్ఖిత్తస్స ఆరామస్స అన్తోఆరామో. అపరిక్ఖిత్తస్స ఉపచారో.
అగిలానో నామ సక్కోతి పిణ్డాయ చరితుం [గన్తుం (క.)].
గిలానో నామ న సక్కోతి పిణ్డాయ చరితుం [గన్తుం (క.)].
అప్పటిసంవిదితం అగిలానో ‘‘ఖాదిస్సామి భుఞ్జిస్సామీ’’తి పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స.
౫౭౪. అప్పటిసంవిదితే అప్పటిసంవిదితసఞ్ఞీ ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా అజ్ఝారామే సహత్థా పటిగ్గహేత్వా అగిలానో ఖాదతి వా భుఞ్జతి వా, ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స. అప్పటిసంవిదితే వేమతికో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా అజ్ఝారామే సహత్థా పటిగ్గహేత్వా అగిలానో ఖాదతి వా భుఞ్జతి వా, ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స. అప్పటిసంవిదితే పటిసంవిదితసఞ్ఞీ ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా అజ్ఝారామే సహత్థా పటిగ్గహేత్వా అగిలానో ఖాదతి వా భుఞ్జతి వా, ఆపత్తి పాటిదేసనీయస్స.
యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం ఆహారత్థాయ పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి దుక్కటస్స. పటిసంవిదితే అప్పటిసంవిదితసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. పటిసంవిదితే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. పటిసంవిదితే పటిసంవిదితసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.
౫౭౫. అనాపత్తి పటిసంవిదితే, గిలానస్స, పటిసంవిదితే వా గిలానస్స వా సేసకం భుఞ్జతి, బహారామే పటిగ్గహేత్వా అన్తోఆరామే భుఞ్జతి, తత్థ జాతకం మూలం వా తచం వా పత్తం వా పుప్ఫం వా ఫలం వా భుఞ్జతి, యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం సతి పచ్చయే పరిభుఞ్జతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
చతుత్థపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.
ఉద్దిట్ఠా ఖో, ఆయస్మన్తో, చత్తారో పాటిదేసనీయా ధమ్మా. తత్థాయస్మన్తే పుచ్ఛామి – ‘‘కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా’’? దుతియమ్పి పుచ్ఛామి – ‘‘కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా’’? తతియమ్పి పుచ్ఛామి – ‘‘కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా’’? పరిసుద్ధేత్థాయస్మన్తో, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీతి.
పాటిదేసనీయకణ్డం నిట్ఠితం.