౧. సురాపానసిక్ఖాపదం

౩౨౬. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా చేతియేసు చారికం చరమానో యేన భద్దవతికా తేన పాయాసి. అద్దసంసు ఖో గోపాలకా పసుపాలకా కస్సకా పథావినో భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘మా ఖో, భన్తే, భగవా అమ్బతిత్థం అగమాసి. అమ్బతిత్థే, భన్తే, జటిలస్స అస్సమే నాగో పటివసతి ఇద్ధిమా ఆసివిసో [ఆసీవిసో (సీ. స్యా.)] ఘోరవిసో. సో భగవన్తం మా విహేఠేసీ’’తి. ఏవం వుత్తే భగవా తుణ్హీ అహోసి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో గోపాలకా పసుపాలకా కస్సకా పథావినో భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘మా ఖో, భన్తే, భగవా అమ్బతిత్థం అగమాసి. అమ్బతిత్థే, భన్తే, జటిలస్స అస్సమే నాగో పటివసతి ఇద్ధిమా ఆసివిసో ఘోరవిసో. సో భగవన్తం మా విహేఠేసీ’’తి. తతియమ్పి ఖో భగవా తుణ్హీ అహోసి.

అథ ఖో భగవా అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన భద్దవతికా తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా భద్దవతికాయం విహరతి. అథ ఖో ఆయస్మా సాగతో యేన అమ్బతిత్థస్స [అమ్బతిత్థకస్స (సీ.), అమ్బతిత్థం (స్యా.)] జటిలస్స అస్సమో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా అగ్యాగారం పవిసిత్వా తిణసన్థారకం పఞ్ఞపేత్వా నిసీది పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా. అద్దసా ఖో సో నాగో ఆయస్మన్తం సాగతం పవిట్ఠం. దిస్వాన దుమ్మనో [దుక్ఖీ దుమ్మనో (సీ. స్యా.)] పధూపాయి [పధూపాసి (స్యా. క.)]. ఆయస్మాపి సాగతో పధూపాయి [పధూపాసి (స్యా. క.)]. అథ ఖో సో నాగో మక్ఖం అసహమానో పజ్జలి. ఆయస్మాపి సాగతో తేజోధాతుం సమాపజ్జిత్వా పజ్జలి. అథ ఖో ఆయస్మా సాగతో తస్స నాగస్స తేజసా తేజం పరియాదియిత్వా యేన భద్దవతికా తేనుపసఙ్కమి. అథ ఖో భగవా భద్దవతికాయం యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన కోసమ్బీ తేన చారికం పక్కామి. అస్సోసుం ఖో కోసమ్బికా ఉపాసకా – ‘‘అయ్యో కిర సాగతో అమ్బతిత్థికేన నాగేన సద్ధిం సఙ్గామేసీ’’తి.

అథ ఖో భగవా అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన కోసమ్బీ తదవసరి. అథ ఖో కోసమ్బికా ఉపాసకా భగవతో పచ్చుగ్గమనం కరిత్వా యేనాయస్మా సాగతో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం సాగతం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠంసు. ఏకమన్తం ఠితా ఖో కోసమ్బికా ఉపాసకా ఆయస్మన్తం సాగతం ఏతదవోచుం – ‘‘కిం, భన్తే, అయ్యానం దుల్లభఞ్చ మనాపఞ్చ, కిం పటియాదేమా’’తి? ఏవం వుత్తే ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ కోసమ్బికే ఉపాసకే ఏతదవోచుం – ‘‘అత్థావుసో, కాపోతికా నామ పసన్నా భిక్ఖూనం దుల్లభా చ మనాపా చ, తం పటియాదేథా’’తి. అథ ఖో కోసమ్బికా ఉపాసకా ఘరే ఘరే కాపోతికం పసన్నం పటియాదేత్వా ఆయస్మన్తం సాగతం పిణ్డాయ పవిట్ఠం దిస్వాన ఆయస్మన్తం సాగతం ఏతదవోచుం – ‘‘పివతు, భన్తే, అయ్యో సాగతో కాపోతికం పసన్నం, పివతు, భన్తే, అయ్యో సాగతో కాపోతికం పసన్న’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మా సాగతో ఘరే ఘరే కాపోతికం పసన్నం పివిత్వా నగరమ్హా నిక్ఖమన్తో నగరద్వారే పరిపతి.

అథ ఖో భగవా సమ్బహులేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం నగరమ్హా నిక్ఖమన్తో అద్దస ఆయస్మన్తం సాగతం నగరద్వారే పరిపతన్తం. దిస్వాన భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘గణ్హథ, భిక్ఖవే, సాగత’’న్తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పటిస్సుణిత్వా ఆయస్మన్తం సాగతం ఆరామం నేత్వా యేన భగవా తేన సీసం కత్వా నిపాతేసుం. అథ ఖో ఆయస్మా సాగతో పరివత్తిత్వా యేన భగవా తేన పాదే కరిత్వా సేయ్యం కప్పేసి. అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘నను, భిక్ఖవే, పుబ్బే సాగతో తథాగతే సగారవో అహోసి సప్పతిస్సో’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘అపి ను ఖో, భిక్ఖవే, సాగతో ఏతరహి తథాగతే సగారవో సప్పతిస్సో’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘నను, భిక్ఖవే, సాగతో అమ్బతిత్థికేన నాగేన [డేడ్డుభేనాపి (సీ. స్యా.)] సద్ధిం సఙ్గామేసీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘అపి ను ఖో, భిక్ఖవే, సాగతో ఏతరహి పహోతి నాగేన సద్ధిం సఙ్గామేతు’’న్తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘అపి ను ఖో, భిక్ఖవే, తం పాతబ్బం యం పివిత్వా విసఞ్ఞీ అస్సా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘అననుచ్ఛవికం, భిక్ఖవే, సాగతస్స అననులోమికం అప్పతిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, సాగతో మజ్జం పివిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౩౨౭. ‘‘సురామేరయపానే పాచిత్తియ’’న్తి.

౩౨౮. సురా నామ పిట్ఠసురా పూవసురా ఓదనసురా కిణ్ణపక్ఖిత్తా సమ్భారసంయుత్తా.

మేరయో నామ పుప్ఫాసవో ఫలాసవో మధ్వాసవో గుళాసవో సమ్భారసంయుత్తో.

పివేయ్యాతి అన్తమసో కుసగ్గేనపి పివతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

మజ్జే మజ్జసఞ్ఞీ పివతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. మజ్జే వేమతికో పివతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. మజ్జే అమజ్జసఞ్ఞీ పివతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

అమజ్జే మజ్జసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అమజ్జే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అమజ్జే అమజ్జసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.

౩౨౯. అనాపత్తి అమజ్జఞ్చ హోతి మజ్జవణ్ణం మజ్జగన్ధం మజ్జరసం తం పివతి, సూపసమ్పాకే, మంససమ్పాకే, తేలసమ్పాకే, ఆమలకఫాణితే, అమజ్జం అరిట్ఠం పివతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

సురాపానసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం పఠమం.