౬. సురాపానవగ్గో
౧. సురాపానసిక్ఖాపదం
౩౨౬. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా చేతియేసు చారికం చరమానో యేన భద్దవతికా తేన పాయాసి. అద్దసంసు ఖో గోపాలకా పసుపాలకా కస్సకా పథావినో భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘మా ఖో, భన్తే, భగవా అమ్బతిత్థం అగమాసి. అమ్బతిత్థే, భన్తే, జటిలస్స అస్సమే నాగో పటివసతి ఇద్ధిమా ఆసివిసో [ఆసీవిసో (సీ. స్యా.)] ఘోరవిసో. సో భగవన్తం మా విహేఠేసీ’’తి. ఏవం వుత్తే భగవా తుణ్హీ అహోసి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో గోపాలకా పసుపాలకా కస్సకా పథావినో భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘మా ఖో, భన్తే, భగవా అమ్బతిత్థం అగమాసి. అమ్బతిత్థే, భన్తే, జటిలస్స అస్సమే నాగో పటివసతి ఇద్ధిమా ఆసివిసో ఘోరవిసో. సో భగవన్తం మా విహేఠేసీ’’తి. తతియమ్పి ఖో భగవా తుణ్హీ అహోసి.
అథ ఖో భగవా అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన భద్దవతికా తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా భద్దవతికాయం విహరతి. అథ ఖో ఆయస్మా సాగతో యేన అమ్బతిత్థస్స [అమ్బతిత్థకస్స (సీ.), అమ్బతిత్థం (స్యా.)] జటిలస్స అస్సమో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా అగ్యాగారం పవిసిత్వా తిణసన్థారకం పఞ్ఞపేత్వా నిసీది పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా. అద్దసా ఖో సో నాగో ఆయస్మన్తం సాగతం పవిట్ఠం. దిస్వాన దుమ్మనో [దుక్ఖీ దుమ్మనో (సీ. స్యా.)] పధూపాయి [పధూపాసి (స్యా. క.)]. ఆయస్మాపి సాగతో పధూపాయి [పధూపాసి (స్యా. క.)]. అథ ఖో సో నాగో మక్ఖం అసహమానో పజ్జలి. ఆయస్మాపి సాగతో తేజోధాతుం సమాపజ్జిత్వా పజ్జలి. అథ ఖో ఆయస్మా సాగతో తస్స నాగస్స తేజసా తేజం పరియాదియిత్వా యేన భద్దవతికా తేనుపసఙ్కమి. అథ ఖో భగవా భద్దవతికాయం యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన కోసమ్బీ తేన చారికం పక్కామి. అస్సోసుం ఖో కోసమ్బికా ఉపాసకా – ‘‘అయ్యో కిర సాగతో అమ్బతిత్థికేన నాగేన సద్ధిం సఙ్గామేసీ’’తి.
అథ ఖో భగవా అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన కోసమ్బీ తదవసరి. అథ ఖో కోసమ్బికా ఉపాసకా భగవతో పచ్చుగ్గమనం కరిత్వా యేనాయస్మా సాగతో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం సాగతం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠంసు. ఏకమన్తం ఠితా ఖో కోసమ్బికా ఉపాసకా ఆయస్మన్తం సాగతం ఏతదవోచుం – ‘‘కిం, భన్తే, అయ్యానం దుల్లభఞ్చ మనాపఞ్చ, కిం పటియాదేమా’’తి? ఏవం వుత్తే ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ కోసమ్బికే ఉపాసకే ఏతదవోచుం – ‘‘అత్థావుసో, కాపోతికా నామ పసన్నా భిక్ఖూనం దుల్లభా చ మనాపా చ, తం పటియాదేథా’’తి. అథ ఖో కోసమ్బికా ఉపాసకా ఘరే ఘరే కాపోతికం పసన్నం పటియాదేత్వా ఆయస్మన్తం సాగతం పిణ్డాయ పవిట్ఠం దిస్వాన ఆయస్మన్తం సాగతం ఏతదవోచుం – ‘‘పివతు, భన్తే, అయ్యో సాగతో కాపోతికం పసన్నం, పివతు, భన్తే, అయ్యో సాగతో కాపోతికం పసన్న’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మా సాగతో ఘరే ఘరే కాపోతికం పసన్నం పివిత్వా నగరమ్హా నిక్ఖమన్తో నగరద్వారే పరిపతి.
అథ ఖో భగవా సమ్బహులేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం నగరమ్హా నిక్ఖమన్తో అద్దస ఆయస్మన్తం సాగతం నగరద్వారే పరిపతన్తం. దిస్వాన భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘గణ్హథ, భిక్ఖవే, సాగత’’న్తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పటిస్సుణిత్వా ఆయస్మన్తం సాగతం ఆరామం నేత్వా యేన భగవా తేన సీసం కత్వా నిపాతేసుం. అథ ఖో ఆయస్మా సాగతో పరివత్తిత్వా యేన భగవా తేన పాదే కరిత్వా సేయ్యం కప్పేసి. అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘నను, భిక్ఖవే, పుబ్బే సాగతో తథాగతే సగారవో అహోసి సప్పతిస్సో’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘అపి ను ఖో, భిక్ఖవే, సాగతో ఏతరహి తథాగతే సగారవో సప్పతిస్సో’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘నను, భిక్ఖవే, సాగతో అమ్బతిత్థికేన నాగేన [డేడ్డుభేనాపి (సీ. స్యా.)] సద్ధిం సఙ్గామేసీ’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘అపి ను ఖో, భిక్ఖవే, సాగతో ఏతరహి పహోతి నాగేన సద్ధిం సఙ్గామేతు’’న్తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘అపి ను ఖో, భిక్ఖవే, తం పాతబ్బం యం పివిత్వా విసఞ్ఞీ అస్సా’’తి? ‘‘నో హేతం, భన్తే’’. ‘‘అననుచ్ఛవికం, భిక్ఖవే, సాగతస్స అననులోమికం అప్పతిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, సాగతో మజ్జం పివిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౩౨౭. ‘‘సురామేరయపానే పాచిత్తియ’’న్తి.
౩౨౮. సురా నామ పిట్ఠసురా పూవసురా ఓదనసురా కిణ్ణపక్ఖిత్తా సమ్భారసంయుత్తా.
మేరయో నామ పుప్ఫాసవో ఫలాసవో మధ్వాసవో గుళాసవో సమ్భారసంయుత్తో.
పివేయ్యాతి అన్తమసో కుసగ్గేనపి పివతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
మజ్జే మజ్జసఞ్ఞీ పివతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. మజ్జే వేమతికో పివతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. మజ్జే అమజ్జసఞ్ఞీ పివతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
అమజ్జే మజ్జసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అమజ్జే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అమజ్జే అమజ్జసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.
౩౨౯. అనాపత్తి అమజ్జఞ్చ హోతి మజ్జవణ్ణం మజ్జగన్ధం మజ్జరసం తం పివతి, సూపసమ్పాకే, మంససమ్పాకే, తేలసమ్పాకే, ఆమలకఫాణితే, అమజ్జం అరిట్ఠం పివతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
సురాపానసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం పఠమం.
౨. అఙ్గులిపతోదకసిక్ఖాపదం
౩౩౦. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ సత్తరసవగ్గియం భిక్ఖుం అఙ్గులిపతోదకేన హాసేసుం. సో భిక్ఖు ఉత్తన్తో అనస్సాసకో కాలమకాసి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ భిక్ఖుం అఙ్గులిపతోదకేన హాసేస్సన్తీ’’తి…పే… సచ్చం కిర తుమ్హే, భిక్ఖవే, భిక్ఖుం అఙ్గులిపతోదకేన హాసేథాతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తుమ్హే, మోఘపురిసా, భిక్ఖుం అఙ్గులిపతోదకేన హాసేస్సథ! నేతం, మోఘపురిసా, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౩౩౧. ‘‘అఙ్గులిపతోదకే పాచిత్తియ’’న్తి.
౩౩౨. అఙ్గులిపతోదకో నామ [అఙ్గులిపతోదకో నామ అఙ్గులియాపి తుదన్తి (స్యా.)] ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం హసాధిప్పాయో [హస్సాధిప్పాయో (సీ. స్యా.)] కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉపసమ్పన్నే ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞీ అఙ్గులిపతోదకేన హాసేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉపసమ్పన్నే వేమతికో అఙ్గులిపతోదకేన హాసేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉపసమ్పన్నే అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞీ అఙ్గులిపతోదకేన హాసేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నిస్సగ్గియేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నిస్సగ్గియేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నిస్సగ్గియేన నిస్సగ్గియం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
౩౩౩. అనుపసమ్పన్నం కాయేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. కాయపటిబద్ధేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నిస్సగ్గియేన కాయం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నిస్సగ్గియేన కాయపటిబద్ధం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నిస్సగ్గియేన నిస్సగ్గియం ఆమసతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నే ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నే అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
౩౩౪. అనాపత్తి న హసాధిప్పాయో, సతి కరణీయే ఆమసతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
అఙ్గులిపతోదకసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం దుతియం.
౩. హసధమ్మసిక్ఖాపదం
౩౩౫. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన సత్తరసవగ్గియా భిక్ఖూ అచిరవతియా నదియా ఉదకే కీళన్తి. తేన ఖో పన సమయేన రాజా పసేనది కోసలో మల్లికాయ దేవియా సద్ధిం ఉపరిపాసాదవరగతో హోతి. అద్దసా ఖో రాజా పసేనది కోసలో సత్తరసవగ్గియే భిక్ఖూ అచిరవతియా నదియా ఉదకే కీళన్తే. దిస్వాన మల్లికం దేవిం ఏతదవోచ – ‘‘ఏతే తే, మల్లికే, అరహన్తో ఉదకే కీళన్తీ’’తి. ‘‘నిస్సంసయం ఖో, మహారాజ, భగవతా సిక్ఖాపదం అపఞ్ఞత్తం. తే వా భిక్ఖూ అప్పకతఞ్ఞునో’’తి. అథ ఖో రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స ఏతదహోసి – ‘‘కేన ను ఖో అహం ఉపాయేన భగవతో చ న ఆరోచేయ్యం, భగవా చ జానేయ్య ఇమే భిక్ఖూ ఉదకే కీళితా’’తి? అథ ఖో రాజా పసేనది కోసలో సత్తరసవగ్గియే భిక్ఖూ పక్కోసాపేత్వా మహన్తం గుళపిణ్డం అదాసి – ‘‘ఇమం, భన్తే, గుళపిణ్డం భగవతో దేథా’’తి. సత్తరసవగ్గియా భిక్ఖూ తం గుళపిణ్డం ఆదాయ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘ఇమం, భన్తే, గుళపిణ్డం రాజా పసేనది కోసలో భగవతో దేతీ’’తి. ‘‘కహం పన తుమ్హే, భిక్ఖవే, రాజా అద్దసా’’తి. ‘‘అచిరవతియా నదియా, భగవా, ఉదకే కీళన్తే’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తుమ్హే, మోఘపురిసా, ఉదకే కీళిస్సథ! నేతం, మోఘపురిసా, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౩౩౬. ‘‘ఉదకే హసధమ్మే [హస్సధమ్మే (సీ. స్యా.)] పాచిత్తియ’’న్తి.
౩౩౭. ఉదకే హసధమ్మో నామ ఉపరిగోప్ఫకే ఉదకే హసాధిప్పాయో నిముజ్జతి వా ఉమ్ముజ్జతి వా పలవతి వా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
౩౩౮. ఉదకే హసధమ్మే హసధమ్మసఞ్ఞీ, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉదకే హసధమ్మే వేమతికో, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉదకే హసధమ్మే అహసధమ్మసఞ్ఞీ, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
హేట్ఠాగోప్ఫకే ఉదకే కీళతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఉదకే నావాయ కీళతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. హత్థేన వా పాదేన వా కట్ఠేన వా కఠలాయ వా ఉదకం పహరతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. భాజనగతం ఉదకం వా కఞ్జికం వా ఖీరం వా తక్కం వా రజనం వా పస్సావం వా చిక్ఖల్లం వా కీళతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
ఉదకే అహసధమ్మే హసధమ్మసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఉదకే అహసధమ్మే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఉదకే అహసధమ్మే అహసధమ్మసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.
౩౩౯. అనాపత్తి న హసాధిప్పాయో, సతి కరణీయే ఉదకం ఓతరిత్వా నిముజ్జతి వా ఉమ్ముజ్జతి వా పలవతి వా, పారం గచ్ఛన్తో నిముజ్జతి వా ఉమ్ముజ్జతి వా పలవతి వా, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
హసధమ్మసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం తతియం.
౪. అనాదరియసిక్ఖాపదం
౩౪౦. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితారామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా ఛన్నో అనాచారం ఆచరతి. భిక్ఖూ ఏవమాహంసు – ‘‘మావుసో ఛన్న, ఏవరూపం అకాసి. నేతం కప్పతీ’’తి. సో అనాదరియం పటిచ్చ కరోతియేవ. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా ఛన్నో అనాదరియం కరిస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర త్వం, ఛన్న, అనాదరియం కరోసీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, అనాదరియం కరిస్ససి! నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౩౪౧. ‘‘అనాదరియే పాచిత్తియ’’న్తి.
౩౪౨. అనాదరియం నామ ద్వే అనాదరియాని – పుగ్గలానాదరియఞ్చ ధమ్మానాదరియఞ్చ.
పుగ్గలానాదరియం నామ ఉపసమ్పన్నేన పఞ్ఞత్తేన వుచ్చమానో – ‘‘అయం ఉక్ఖిత్తకో వా వమ్భితో వా గరహితో వా, ఇమస్స వచనం అకతం భవిస్సతీ’’తి అనాదరియం కరోతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
ధమ్మానాదరియం నామ ఉపసమ్పన్నేన పఞ్ఞత్తేన వుచ్చమానో ‘‘కథాయం నస్సేయ్య వా వినస్సేయ్య వా అన్తరధాయేయ్య వా’’, తం వా న సిక్ఖితుకామో అనాదరియం కరోతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
౩౪౩. ఉపసమ్పన్నే ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞీ అనాదరియం కరోతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉపసమ్పన్నే వేమతికో అనాదరియం కరోతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉపసమ్పన్నే అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞీ అనాదరియం కరోతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
అపఞ్ఞత్తేన వుచ్చమానో – ‘‘ఇదం న సల్లేఖాయ న ధుతత్థాయ న పాసాదికతాయ న అపచయాయ న వీరియారమ్భాయ సంవత్తతీ’’తి అనాదరియం కరోతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నేన పఞ్ఞత్తేన వా అపఞ్ఞత్తేన వా వుచ్చమానో – ‘‘ఇదం న సల్లేఖాయ న ధుతత్థాయ న పాసాదికతాయ న అపచయాయ న వీరియారమ్భాయ సంవత్తతీ’’తి అనాదరియం కరోతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
అనుపసమ్పన్నే ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞీ ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నే అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
౩౪౪. అనాపత్తి – ‘‘ఏవం అమ్హాకం ఆచరియానం ఉగ్గహో పరిపుచ్ఛా’’తి భణతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
అనాదరియసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం చతుత్థం.
౫. భింసాపనసిక్ఖాపదం
౩౪౫. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ సత్తరసవగ్గియే భిక్ఖూ భింసాపేన్తి. తే భింసాపీయమానా రోదన్తి. భిక్ఖూ ఏవమాహంసు – ‘‘కిస్స తుమ్హే, ఆవుసో, రోదథా’’తి? ‘‘ఇమే, ఆవుసో, ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ అమ్హే భింసాపేన్తీ’’తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ భిక్ఖుం భింసాపేస్సన్తీ’’తి…పే… సచ్చం కిర తుమ్హే, భిక్ఖవే, భిక్ఖుం భింసాపేథాతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తుమ్హే, మోఘపురిసా, భిక్ఖుం భింసాపేస్సథ! నేతం, మోఘపురిసా, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౩౪౬. ‘‘యో పన భిక్ఖు భిక్ఖుం భింసాపేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి.
౩౪౭. యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.
భిక్ఖున్తి అఞ్ఞం భిక్ఖుం.
భింసాపేయ్యాతి ఉపసమ్పన్నో ఉపసమ్పన్నం భింసాపేతుకామో రూపం వా సద్దం వా గన్ధం వా రసం వా ఫోట్ఠబ్బం వా ఉపసంహరతి. భాయేయ్య వా సో న వా భాయేయ్య, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. చోరకన్తారం వా వాళకన్తారం వా పిసాచకన్తారం వా ఆచిక్ఖతి. భాయేయ్య వా సో న వా భాయేయ్య, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
౩౪౮. ఉపసమ్పన్నే ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞీ భింసాపేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉపసమ్పన్నే వేమతికో భింసాపేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ‘ఉపసమ్పన్నే అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞీ భింసాపేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
అనుపసమ్పన్నం భింసాపేతుకామో రూపం వా సద్దం వా గన్ధం వా రసం వా ఫోట్ఠబ్బం వా ఉపసంహరతి. భాయేయ్య వా సో న వా భాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. చోరకన్తారం వా వాళకన్తారం వా పిసాచకన్తారం వా ఆచిక్ఖతి. భాయేయ్య వా సో న వా భాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నే ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుపసమ్పన్నే అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స.
౩౪౯. అనాపత్తి న భింసాపేతుకామో రూపం వా సద్దం వా గన్ధం వా రసం వా ఫోట్ఠబ్బం వా ఉపసంహరతి, చోరకన్తారం వా వాళకన్తారం వా పిసాచకన్తారం వా ఆచిక్ఖతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
భింసాపనసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం పఞ్చమం.
౬. జోతికసిక్ఖాపదం
౩౫౦. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా భగ్గేసు విహరతి సుంసుమారగిరే [సుంసుమారగిరే (సీ. స్యా.) సంసుమారగిరే (క.)] భేసకళావనే మిగదాయే. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ హేమన్తికే కాలే అఞ్ఞతరం మహన్తం సుసిరకట్ఠం జోతిం సమాదహిత్వా విసిబ్బేసుం. తస్మిఞ్చ సుసిరే కణ్హసప్పో అగ్గినా సన్తత్తో నిక్ఖమిత్వా భిక్ఖూ పరిపాతేసి. భిక్ఖూ తహం తహం ఉపధావింసు. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖూ జోతిం సమాదహిత్వా విసిబ్బేస్సన్తీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ జోతిం సమాదహిత్వా విసిబ్బేన్తీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తే, భిక్ఖవే, మోఘపురిసా జోతిం సమాదహిత్వా విసిబ్బేస్సన్తి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘యో పన భిక్ఖు విసిబ్బనాపేక్ఖో జోతిం సమాదహేయ్య వా సమాదహాపేయ్య వా, పాచిత్తియ’’న్తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
౩౫౧. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ గిలానా హోన్తి. గిలానపుచ్ఛకా భిక్ఖూ గిలానే భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘కచ్చావుసో, ఖమనీయం, కచ్చి యాపనీయ’’న్తి? ‘‘పుబ్బే మయం, ఆవుసో, జోతిం సమాదహిత్వా విసిబ్బేమ; తేన నో ఫాసు హోతి. ఇదాని పన ‘‘భగవతా పటిక్ఖిత్త’’న్తి కుక్కుచ్చాయన్తా న విసిబ్బేమ, తేన నో న ఫాసు హోతీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానేన భిక్ఖునా జోతిం సమాదహిత్వా వా సమాదహాపేత్వా వా విసిబ్బేతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘యో పన భిక్ఖు అగిలానో విసిబ్బనాపేక్ఖో జోతిం సమాదహేయ్య వా సమాదహాపేయ్య వా, పాచిత్తియ’’న్తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
౩౫౨. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ పదీపేపి జోతికేపి జన్తాఘరేపి కుక్కుచ్చాయన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, తథారూపప్పచ్చయా జోతిం సమాదహితుం సమాదహాపేతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౩౫౩. ‘‘యో పన భిక్ఖు అగిలానో విసిబ్బనాపేక్ఖో జోతిం సమాదహేయ్య వా సమాదహాపేయ్య వా, అఞ్ఞత్ర తథారూపప్పచ్చయా, పాచిత్తియ’’న్తి.
౩౫౪. యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.
అగిలానో నామ యస్స వినా అగ్గినా ఫాసు హోతి.
గిలానో నామ యస్స వినా అగ్గినా న ఫాసు హోతి.
విసిబ్బనాపేక్ఖోతి తప్పితుకామో.
జోతి నామ అగ్గి వుచ్చతి.
సమాదహేయ్యాతి సయం సమాదహతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
సమాదహాపేయ్యాతి అఞ్ఞం ఆణాపేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. సకిం ఆణత్తో బహుకమ్పి సమాదహతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
అఞ్ఞత్ర తథా రూపప్పచ్చయాతి ఠపేత్వా తథారూపప్పచ్చయం.
౩౫౫. అగిలానో అగిలానసఞ్ఞీ విసిబ్బనాపేక్ఖో జోతిం సమాదహతి వా సమాదహాపేతి వా, అఞ్ఞత్ర తథారూపప్పచ్చయా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అగిలానో వేమతికో విసిబ్బనాపేక్ఖో జోతిం సమాదహతి వా సమాదహాపేతి వా, అఞ్ఞత్ర తథారూపప్పచ్చయా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అగిలానో గిలానసఞ్ఞీ విసిబ్బనాపేక్ఖో జోతిం సమాదహతి వా సమాదహాపేతి వా, అఞ్ఞత్ర తథారూపప్పచ్చయా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
పటిలాతం ఉక్ఖిపతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. గిలానో అగిలానసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. గిలానో వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. గిలానో గిలానసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.
౩౫౬. అనాపత్తి గిలానస్స, అఞ్ఞేన కతం విసిబ్బేతి, వీతచ్చితఙ్గారం విసిబ్బేతి, పదీపే జోతికే జన్తాఘరే తథారూపప్పచ్చయా, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
జోతికసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం ఛట్ఠం.
౭. నహానసిక్ఖాపదం
౩౫౭. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ తపోదే నహాయన్తి. తేన ఖో పన సమయేన [అథ ఖో (సీ. స్యా.)] రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ‘‘సీసం నహాయిస్సామీ’’తి తపోదం గన్త్వా – ‘‘యావాయ్యా నహాయన్తీ’’తి ఏకమన్తం పటిమానేసి. భిక్ఖూ యావ సమన్ధకారా నహాయింసు. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో వికాలే సీసం నహాయిత్వా, నగరద్వారే థకితే బహినగరే వసిత్వా, కాలస్సేవ అసమ్భిన్నేన విలేపనేన యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో రాజానం మాగధం సేనియం బిమ్బిసారం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘కిస్స త్వం, మహారాజ, కాలస్సేవ ఆగతో అసమ్భిన్నేన విలేపనేనా’’తి? అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసి. అథ ఖో భగవా రాజానం మాగధం సేనియం బిమ్బిసారం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో భగవతా ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సితో సమాదపితో సముత్తేజితో సమ్పహంసితో ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా భిక్ఖూ పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ రాజానమ్పి పస్సిత్వా న మత్తం జానిత్వా నహాయన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తే, భిక్ఖవే, మోఘపురిసా రాజానమ్పి పస్సిత్వా న మత్తం జానిత్వా నహాయిస్సన్తి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘యో పన భిక్ఖు ఓరేనద్ధమాసం నహాయేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
౩౫౮. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఉణ్హసమయే పరిళాహసమయే కుక్కుచ్చాయన్తా న నహాయన్తి, సేదగతేన గత్తేన సయన్తి. చీవరమ్పి సేనాసనమ్పి దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉణ్హసమయే పరిళాహసమయే ఓరేనద్ధమాసం నహాయితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘యో పన భిక్ఖు ఓరేనద్ధమాసం నహాయేయ్య, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. దియడ్ఢో మాసో సేసో గిమ్హానన్తి [గిమ్హానం (ఇతిపి)] వస్సానస్స పఠమో మాసో ఇచ్చేతే అడ్ఢతేయ్యమాసా ఉణ్హసమయో పరిళాహసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
౩౫౯. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ గిలానా హోన్తి. గిలానపుచ్ఛకా భిక్ఖూ గిలానే భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘కచ్చావుసో, ఖమనీయం, కచ్చి యాపనీయ’’న్తి? ‘‘పుబ్బే మయం, ఆవుసో, ఓరేనద్ధమాసం నహాయామ, తేన నో ఫాసు హోతి; ఇదాని పన ‘‘భగవతా పటిక్ఖిత్త’’న్తి కుక్కుచ్చాయన్తా న నహాయామ, తేన నో న ఫాసు హోతీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానేన భిక్ఖునా ఓరేనద్ధమాసం నహాయితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘యో పన భిక్ఖు ఓరేనద్ధమాసం నహాయేయ్య, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. దియడ్ఢో మాసో సేసో గిమ్హానన్తి [గిమ్హానం (ఇతిపి)] వస్సానస్స పఠమో మాసో ఇచ్చేతే అడ్ఢతేయ్యమాసా ఉణ్హసమయో, పరిళాహసమయో, గిలానసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
౩౬౦. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ నవకమ్మం కత్వా కుక్కుచ్చాయన్తా న నహాయన్తి. తే సేదగతేన గత్తేన సయన్తి. చీవరమ్పి సేనాసనమ్పి దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, కమ్మసమయే ఓరేనద్ధమాసం నహాయితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘యో పన భిక్ఖు ఓరేనద్ధమాసం నహాయేయ్య, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. దియడ్ఢో మాసో సేసో గిమ్హానన్తి వస్సానస్స పఠమో మాసో ఇచ్చేతే అడ్ఢతేయ్యమాసా ఉణ్హసమయో, పరిళాహసమయో, గిలానసమయో, కమ్మసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
౩౬౧. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అద్ధానం గన్త్వా కుక్కుచ్చాయన్తా న నహాయన్తి. తే సేదగతేన గత్తేన సయన్తి. చీవరమ్పి సేనాసనమ్పి దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, అద్ధానగమనసమయే ఓరేనద్ధమాసం నహాయితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘యో పన భిక్ఖు ఓరేనద్ధమాసం నహాయేయ్య, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. దియడ్ఢో మాసో సేసో గిమ్హానన్తి వస్సానస్స పఠమో మాసో ఇచ్చేతే అడ్ఢతేయ్యమాసా ఉణ్హసమయో, పరిళాహసమయో, గిలానసమయో, కమ్మసమయో, అద్ధానగమనసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
౩౬౨. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ అజ్ఝోకాసే చీవరకమ్మం కరోన్తా సరజేన వాతేన ఓకిణ్ణా హోన్తి. దేవో చ థోకం థోకం ఫుసాయతి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా న నహాయన్తి, కిలిన్నేన గత్తేన సయన్తి. చీవరమ్పి సేనాసనమ్పి దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, వాతవుట్ఠిసమయే ఓరేనద్ధమాసం నహాయితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౩౬౩. ‘‘యో పన భిక్ఖు ఓరేనద్ధమాసం నహాయేయ్య, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. దియడ్ఢో మాసో సేసో గిమ్హానన్తి వస్సానస్స పఠమో మాసో ఇచ్చేతే అడ్ఢతేయ్యమాసా ఉణ్హసమయో, పరిళాహసమయో, గిలానసమయో, కమ్మసమయో, అద్ధానగమనసమయో, వాతవుట్ఠిసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.
౩౬౪. యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.
ఓరేనద్ధమాసన్తి ఊనకద్ధమాసం.
నహాయేయ్యాతి చుణ్ణేన వా మత్తికాయ వా నహాయతి, పయోగే పయోగే దుక్కటం. నహానపరియోసానే, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
అఞ్ఞత్ర సమయాతి ఠపేత్వా సమయం.
ఉణ్హసమయో నామ దియడ్ఢో మాసో సేసో గిమ్హానం. పరిళాహసమయో నామ వస్సానస్స పఠమో మాసో ‘‘ఇచ్చేతే అడ్ఢతేయ్యమాసా ఉణ్హసమయో పరిళాహసమయో’’తి నహాయితబ్బం.
గిలానసమయో నామ యస్స వినా నహానేన న ఫాసు హోతి. గిలానసమయోతి నహాయితబ్బం.
కమ్మసమయో నామ అన్తమసో పరివేణమ్పి సమ్మట్ఠం హోతి. ‘‘కమ్మసమయో’’తి నహాయితబ్బం.
అద్ధానగమనసమయో నామ ‘‘అద్ధయోజనం గచ్ఛిస్సామీ’’తి నహాయితబ్బం, గచ్ఛన్తేన నహాయితబ్బం, గతేన నహాయితబ్బం.
వాతవుట్ఠిసమయో నామ భిక్ఖూ సరజేన వాతేన ఓకిణ్ణా హోన్తి, ద్వే వా తీణి వా ఉదకఫుసితాని కాయే పతితాని హోన్తి. ‘‘వాతవుట్ఠిసమయో’’తి నహాయితబ్బం.
౩౬౫. ఊనకద్ధమాసే ఊనకసఞ్ఞీ, అఞ్ఞత్ర సమయా, నహాయతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఊనకద్ధమాసే వేమతికో, అఞ్ఞత్ర సమయా, నహాయతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఊనకద్ధమాసే అతిరేకసఞ్ఞీ, అఞ్ఞత్ర సమయా, నహాయతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
అతిరేకద్ధమాసే ఊనకసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అతిరేకద్ధమాసే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అతిరేకద్ధమాసే అతిరేకసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.
౩౬౬. అనాపత్తి సమయే, అద్ధమాసం నహాయతి, అతిరేకద్ధమాసం నహాయతి, పారం గచ్ఛన్తో నహాయతి, సబ్బపచ్చన్తిమేసు జనపదేసు, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
నహానసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం సత్తమం.
౮. దుబ్బణ్ణకరణసిక్ఖాపదం
౩౬౭. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ చ పరిబ్బాజకా చ సాకేతా సావత్థిం అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నా హోన్తి. అన్తరామగ్గే చోరా నిక్ఖమిత్వా తే అచ్ఛిన్దింసు. సావత్థియా రాజభటా నిక్ఖమిత్వా తే చోరే సభణ్డే గహేత్వా భిక్ఖూనం సన్తికే దూతం పాహేసుం – ‘‘ఆగచ్ఛన్తు, భదన్తా, సకం సకం చీవరం సఞ్జానిత్వా గణ్హన్తూ’’తి. భిక్ఖూ న సఞ్జానన్తి. తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భదన్తా అత్తనో అత్తనో చీవరం న సఞ్జానిస్సన్తీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా భిక్ఖూనం తదనుచ్ఛవికం తదనులోమికం ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞపేస్సామి దస అత్థవసే పటిచ్చ – సఙ్ఘసుట్ఠుతాయ, సఙ్ఘఫాసుతాయ…పే… సద్ధమ్మట్ఠితియా, వినయానుగ్గహాయ. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౩౬౮. ‘‘నవం పన భిక్ఖునా చీవరలాభేన తిణ్ణం దుబ్బణ్ణకరణానం అఞ్ఞతరం దుబ్బణ్ణకరణం ఆదాతబ్బం – నీలం వా కద్దమం వా కాళసామం వా. అనాదా చే భిక్ఖు తిణ్ణం దుబ్బణ్ణకరణానం అఞ్ఞతరం దుబ్బణ్ణకరణం నవం చీవరం పరిభుఞ్జేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి.
౩౬౯. నవం నామ అకతకప్పం వుచ్చతి.
చీవరం నామ ఛన్నం చీవరానం అఞ్ఞతరం చీవరం.
తిణ్ణం దుబ్బణ్ణకరణానం అఞ్ఞతరం దుబ్బణ్ణకరణం ఆదాతబ్బన్తి అన్తమసో కుసగ్గేనపి ఆదాతబ్బం.
నీలం నామ ద్వే నీలాని – కంసనీలం, పలాసనీలం.
కద్దమో నామ ఓదకో వుచ్చతి.
కాళసామం నామ యంకిఞ్చి కాళసామకం [కాళకం (సీ. స్యా.)].
అనాదా చే భిక్ఖు తిణ్ణం దుబ్బణ్ణకరణానం అఞ్ఞతరం దుబ్బణ్ణకరణన్తి అన్తమసో కుసగ్గేనపి అనాదియిత్వా తిణ్ణం దుబ్బణ్ణకరణానం అఞ్ఞతరం దుబ్బణ్ణకరణం నవం చీవరం పరిభుఞ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
౩౭౦. అనాదిన్నే అనాదిన్నసఞ్ఞీ పరిభుఞ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అనాదిన్నే వేమతికో పరిభుఞ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అనాదిన్నే ఆదిన్నసఞ్ఞీ పరిభుఞ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
ఆదిన్నే అనాదిన్నసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఆదిన్నే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఆదిన్నే ఆదిన్నసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.
౩౭౧. అనాపత్తిఆదియిత్వా పరిభుఞ్జతి, కప్పో నట్ఠో హోతి, కప్పకతోకాసో జిణ్ణో హోతి, కప్పకతేన అకప్పకతం సంసిబ్బితం హోతి, అగ్గళే అనువాతే పరిభణ్డే, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
దుబ్బణ్ణకరణసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం అట్ఠమం.
౯. వికప్పనసిక్ఖాపదం
౩౭౨. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో భాతునో సద్ధివిహారికస్స భిక్ఖునో సామం చీవరం వికప్పేత్వా అప్పచ్చుద్ధారణం [అపచ్చుద్ధారకం (సీ. స్యా.)] పరిభుఞ్జతి. అథ ఖో సో భిక్ఖు భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి – ‘‘అయం, ఆవుసో, ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో మయ్హం చీవరం సామం వికప్పేత్వా అప్పచ్చుద్ధారణం పరిభుఞ్జతీ’’తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో భిక్ఖుస్స సామం చీవరం వికప్పేత్వా అప్పచ్చుద్ధారణం పరిభుఞ్జిస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర త్వం, ఉపనన్ద, భిక్ఖుస్స సామం చీవరం వికప్పేత్వా అప్పచ్చుద్ధారణం పరిభుఞ్జసీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, భిక్ఖుస్స సామం చీవరం వికప్పేత్వా అప్పచ్చుద్ధారణం పరిభుఞ్జిస్ససి! నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౩౭౩. ‘‘యో పన భిక్ఖు భిక్ఖుస్స వా భిక్ఖునియా వా సిక్ఖమానాయ వా సామణేరస్స వా సామణేరియా వా సామం చీవరం వికప్పేత్వా అప్పచ్చుద్ధారణం [అపచ్చుద్ధారకం (సీ. స్యా.)] పరిభుఞ్జేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి.
౩౭౪. యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.
భిక్ఖుస్సాతి అఞ్ఞస్స భిక్ఖుస్స.
భిక్ఖునీ నామ ఉభతోసఙ్ఘే ఉపసమ్పన్నా.
సిక్ఖమానా నామ ద్వే వస్సాని ఛసు ధమ్మేసు సిక్ఖితసిక్ఖా.
సామణేరో నామ దససిక్ఖాపదికో.
సామణేరీ నామ దససిక్ఖాపదికా.
సామన్తి సయం వికప్పేత్వా.
చీవరం నామ ఛన్నం చీవరానం అఞ్ఞతరం చీవరం వికప్పనుపగం పచ్ఛిమం.
వికప్పనా నామ ద్వే వికప్పనా – సమ్ముఖావికప్పనా చ పరమ్ముఖావికప్పనా చ.
సమ్ముఖావికప్పనా నామ ‘‘ఇమం చీవరం తుయ్హం వికప్పేమి ఇత్థన్నామస్స వా’’తి.
పరమ్ముఖావికప్పనా నామ ‘‘ఇమం చీవరం వికప్పనత్థాయ తుయ్హం దమ్మీ’’తి. తేన వత్తబ్బో – ‘‘కో తే మిత్తో వా సన్దిట్ఠో వా’’తి? ‘‘ఇత్థన్నామో చ ఇత్థన్నామో చా’’తి. తేన వత్తబ్బో – ‘‘అహం తేసం దమ్మి, తేసం సన్తకం పరిభుఞ్జ వా విస్సజ్జేహి వా యథాపచ్చయం వా కరోహీ’’తి.
అప్పచ్చుద్ధారణం నామ తస్స వా అదిన్నం, తస్స వా అవిస్ససన్తో పరిభుఞ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
౩౭౫. అప్పచ్చుద్ధారణే అప్పచ్చుద్ధారణసఞ్ఞీ పరిభుఞ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అప్పచ్చుద్ధారణే వేమతికో పరిభుఞ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అప్పచ్చుద్ధారణే అప్పచ్చుద్ధారణసఞ్ఞీ పరిభుఞ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
అధిట్ఠేతి వా విస్సజ్జేతి వా, ఆపత్తి దుక్కటస్స. పచ్చుద్ధారణే అప్పచ్చుద్ధారణసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. పచ్చుద్ధారణే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. పచ్చుద్ధారణే పచ్చుద్ధారణసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.
౩౭౬. అనాపత్తి సో వా దేతి, తస్స వా విస్ససన్తో పరిభుఞ్జతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
వికప్పనసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం నవమం.
౧౦. చీవరఅపనిధానసిక్ఖాపదం
౩౭౭. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన సత్తరసవగ్గియా భిక్ఖూ అసన్నిహితపరిక్ఖారా హోన్తి. ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ సత్తరసవగ్గియానం భిక్ఖూనం పత్తమ్పి చీవరమ్పి అపనిధేన్తి. సత్తరసవగ్గియా భిక్ఖూ ఛబ్బగ్గియే భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘దేథావుసో, అమ్హాకం పత్తమ్పి చీవరమ్పీ’’తి. ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ హసన్తి, తే రోదన్తి. భిక్ఖూ ఏవమాహంసు – ‘‘కిస్స తుమ్హే, ఆవుసో, రోదథా’’తి? ‘‘ఇమే, ఆవుసో, ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ అమ్హాకం పత్తమ్పి చీవరమ్పి అపనిధేన్తీ’’తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ భిక్ఖూనం పత్తమ్పి చీవరమ్పి అపనిధేస్సన్తీ’’తి…పే… సచ్చం కిర తుమ్హే, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం పత్తమ్పి చీవరమ్పి అపనిధేథాతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తుమ్హే, మోఘపురిసా, భిక్ఖూనం పత్తమ్పి చీవరమ్పి అపనిధేస్సథ! నేతం, మోఘపురిసా, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౩౭౮. ‘‘యో పన భిక్ఖు భిక్ఖుస్స పత్తం వా చీవరం వా నిసీదనం వా సూచిఘరం వా కాయబన్ధనం వా అపనిధేయ్య వా అపనిధాపేయ్య వా, అన్తమసో హసాపేక్ఖోపి, పాచిత్తియ’’న్తి.
౩౭౯. యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.
భిక్ఖుస్సాతి అఞ్ఞస్స భిక్ఖుస్స.
పత్తో నామ ద్వే పత్తా – అయోపత్తో, మత్తికాపత్తో.
చీవరం నామ ఛన్నం చీవరానం అఞ్ఞతరం చీవరం, వికప్పనుపగం పచ్ఛిమం.
నిసీదనం నామ సదసం వుచ్చతి.
సూచిఘరం నామ ససూచికం వా అసూచికం వా.
కాయబన్ధనం నామ ద్వే కాయబన్ధనాని – పట్టికా, సూకరన్తకం.
అపనిధేయ్య వాతి సయం అపనిధేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
అపనిధాపేయ్య వాతి అఞ్ఞం ఆణాపేసి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అపనిధాపేయ్య వా తి అయ్యం ఆణాపేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. సకిం ఆణత్తో బహుకమ్పి అపనిధేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.
అన్తమసో హసాపేక్ఖోపీతి కీళాధిప్పాయో.