౬. చారిత్తసిక్ఖాపదం

౨౯౪. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మతో ఉపనన్దస్స సక్యపుత్తస్స ఉపట్ఠాకకులం ఆయస్మన్తం ఉపనన్దం సక్యపుత్తం భత్తేన నిమన్తేసి. అఞ్ఞేపి భిక్ఖూ భత్తేన నిమన్తేసి. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో పురేభత్తం, కులాని పయిరుపాసతి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ తే మనుస్సే ఏతదవోచుం – ‘‘దేథావుసో భత్త’’న్తి. ‘‘ఆగమేథ, భన్తే, యావాయ్యో ఉపనన్దో ఆగచ్ఛతీ’’తి. దుతియమ్పి ఖో తే భిక్ఖూ…పే… తతియమ్పి ఖో తే భిక్ఖూ తే మనుస్సే ఏతదవోచుం – ‘‘దేథావుసో, భత్తం; పురే కాలో అతిక్కమతీ’’తి. ‘‘యమ్పి మయం, భన్తే, భత్తం కరిమ్హా అయ్యస్స ఉపనన్దస్స కారణా. ఆగమేథ, భన్తే, యావాయ్యో ఉపనన్దో ఆగచ్ఛతీ’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో పురేభత్తం కులాని పయిరుపాసిత్వా దివా ఆగచ్ఛతి. భిక్ఖూ న చిత్తరూపం భుఞ్జింసు. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో నిమన్తితో సభత్తో సమానో పురేభత్తం కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జిస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర త్వం, ఉపనన్ద, నిమన్తితో సభత్తో సమానో పురేభత్తం కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జసీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, నిమన్తితో సభత్తో సమానో పురేభత్తం కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జిస్ససి! నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

‘‘యో పన భిక్ఖు నిమన్తితో సభత్తో సమానో పురేభత్తం కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౨౯౫. [మహావ. ౨౭౭] తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మతో ఉపనన్దస్స సక్యపుత్తస్స ఉపట్ఠాకకులం సఙ్ఘస్సత్థాయ ఖాదనీయం పాహేసి – ‘‘అయ్యస్స ఉపనన్దస్స దస్సేత్వా సఙ్ఘస్స దాతబ్బ’’న్తి. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో గామం పిణ్డాయ పవిట్ఠో హోతి. అథ ఖో తే మనుస్సా ఆరామం గన్త్వా భిక్ఖూ పుచ్ఛింసు – ‘‘కహం, భన్తే, అయ్యో ఉపనన్దో’’తి? ‘‘ఏసావుసో, ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో గామం పిణ్డాయ పవిట్ఠో’’తి. ‘‘ఇదం, భన్తే, ఖాదనీయం అయ్యస్స ఉపనన్దస్స దస్సేత్వా సఙ్ఘస్స దాతబ్బ’’న్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, పటిగ్గహేత్వా నిక్ఖిపథ యావ ఉపనన్దో ఆగచ్ఛతీ’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో – ‘‘భగవతా పటిక్ఖిత్తం పురేభత్తం కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జితు’’న్తి పచ్ఛాభత్తం కులాని పయిరుపాసిత్వా దివా పటిక్కమి, ఖాదనీయం ఉస్సారియిత్థ. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో పచ్ఛాభత్తం కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జిస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర త్వం, ఉపనన్ద, పచ్ఛాభత్తం కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జసీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, పచ్ఛాభత్తం కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జిస్ససి! నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన భిక్ఖవే ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

‘‘యో పన భిక్ఖు నిమన్తితో సభత్తో సమానో పురేభత్తం వా పచ్ఛాభత్తం వా కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౨౯౬. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ చీవరదానసమయే కుక్కుచ్చాయన్తా కులాని న పయిరుపాసన్తి. చీవరం పరిత్తం ఉప్పజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, చీవరదానసమయే కులాని పయిరుపాసితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

‘‘యో పన భిక్ఖు నిమన్తితో సభత్తో సమానో పురేభత్తం వా పచ్ఛాభత్తం వా కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జేయ్య, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. చీవరదానసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౨౯౭. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ చీవరకమ్మం కరోన్తి, అత్థో చ హోతి సూచియాపి సుత్తేనపి సత్థకేనపి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా కులాని న పయిరుపాసన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, చీవరకారసమయే కులాని పయిరుపాసితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

‘‘యో పన భిక్ఖు నిమన్తితో సభత్తో సమానో పురేభత్తం వా పచ్ఛాభత్తం వా కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జేయ్య, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. చీవరదానసమయో, చీవరకారసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౨౯౮. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ గిలానా హోన్తి, అత్థో చ హోతి భేసజ్జేహి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా కులాని న పయిరుపాసన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, సన్తం భిక్ఖుం ఆపుచ్ఛా కులాని పయిరుపాసితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౨౯౯. ‘‘యో పన భిక్ఖు నిమన్తితో సభత్తో సమానో సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛా పురేభత్తం వా పచ్ఛాభత్తం వా కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జేయ్య, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. చీవరదానసమయో, చీవరకారసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.

౩౦౦. యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.

నిమన్తితో నామ పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరేన భోజనేన నిమన్తితో.

సభత్తో నామ యేన నిమన్తితో తేన సభత్తో.

సన్తం నామ భిక్ఖుం సక్కా హోతి ఆపుచ్ఛా పవిసితుం.

అసన్తం నామ భిక్ఖుం న సక్కా హోతి ఆపుచ్ఛా పవిసితుం.

పురేభత్తం నామ యేన నిమన్తితో తం అభుత్తావీ.

పచ్ఛాభత్తం నామ యేన నిమన్తితో తం అన్తమసో కుసగ్గేనపి [అరుణుగ్గమనేపి (సీ.)] భుత్తం హోతి.

కులం నామ చత్తారి కులాని – ఖత్తియకులం, బ్రాహ్మణకులం, వేస్సకులం, సుద్దకులం.

కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జేయ్యాతి అఞ్ఞస్స ఘరూపచారం ఓక్కమన్తస్స ఆపత్తి దుక్కటస్స. పఠమం పాదం ఉమ్మారం అతిక్కామేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. దుతియం పాదం అతిక్కామేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

అఞ్ఞత్ర సమయాతి ఠపేత్వా సమయం.

చీవరదానసమయో నామ అనత్థతే కథినే వస్సానస్స పచ్ఛిమో మాసో, అత్థతే కథినే పఞ్చ మాసా.

చీవరకారసమయో నామ చీవరే కయిరమానే.

౩౦౧. నిమన్తితే నిమన్తితసఞ్ఞీ సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛా పురేభత్తం వా పచ్ఛాభత్తం వా కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జతి, అఞ్ఞత్ర సమయా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. నిమన్తితే వేమతికో సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛా పురేభత్తం వా పచ్ఛాభత్తం వా కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జతి, అఞ్ఞత్ర సమయా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. నిమన్తితే అనిమన్తితసఞ్ఞీ సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛా పురేభత్తం వా పచ్ఛాభత్తం వా కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జతి, అఞ్ఞత్ర సమయా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

అనిమన్తితే నిమన్తితసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనిమన్తితే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనిమన్తితే అనిమన్తితసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.

౩౦౨. అనాపత్తి సమయే, సన్తం భిక్ఖుం ఆపుచ్ఛా పవిసతి, అసన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛా పవిసతి, అఞ్ఞస్స ఘరేన మగ్గో హోతి, ఘరూపచారేన మగ్గో హోతి, అన్తరారామం గచ్ఛతి, భిక్ఖునుపస్సయం గచ్ఛతి, తిత్థియసేయ్యం గచ్ఛతి, పటిక్కమనం గచ్ఛతి, భత్తియఘరం గచ్ఛతి, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

చారిత్తసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం ఛట్ఠం.