౬. దుతియసహసేయ్యసిక్ఖాపదం

౫౫. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా అనురుద్ధో కోసలేసు జనపదే [ఏత్థ అమ్బట్ఠసుత్తాదిటీకా ఓలోకేతబ్బా] సావత్థిం గచ్ఛన్తో సాయం అఞ్ఞతరం గామం ఉపగచ్ఛి. తేన ఖో పన సమయేన తస్మిం గామే అఞ్ఞతరిస్సా ఇత్థియా ఆవసథాగారం పఞ్ఞత్తం హోతి. అథ ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో యేన సా ఇత్థీ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం ఇత్థిం ఏతదవోచ – ‘‘సచే తే, భగిని, అగరు, వసేయ్యామ ఏకరత్తం ఆవసథాగారే’’తి. ‘‘వసేయ్యాథ, భన్తే’’తి. అఞ్ఞేపి అద్ధికా యేన సా ఇత్థీ తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా తం ఇత్థిం ఏతదవోచుం – ‘‘సచే తే, అయ్యే, అగరు వసేయ్యామ ఏకరత్తం ఆవసథాగారే’’తి. ‘‘ఏసో ఖో అయ్యో సమణో పఠమం ఉపగతో; సచే సో అనుజానాతి, వసేయ్యాథా’’తి. అథ ఖో తే అద్ధికా యేనాయస్మా అనురుద్ధో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచుం – ‘‘సచే తే, భన్తే, అగరు, వసేయ్యామ ఏకరత్తం ఆవసథాగారే’’తి. ‘‘వసేయ్యాథ, ఆవుసో’’తి. అథ ఖో సా ఇత్థీ ఆయస్మన్తే అనురుద్ధే సహ దస్సనేన పటిబద్ధచిత్తా అహోసి. అథ ఖో సా ఇత్థీ యేనాయస్మా అనురుద్ధో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచ – ‘‘అయ్యో, భన్తే, ఇమేహి మనుస్సేహి ఆకిణ్ణో న ఫాసు విహరిస్సతి. సాధాహం, భన్తే, అయ్యస్స మఞ్చకం అబ్భన్తరం పఞ్ఞపేయ్య’’న్తి. అధివాసేసి ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో తుణ్హీభావేన. అథ ఖో సా ఇత్థీ ఆయస్మతో అనురుద్ధస్స మఞ్చకం అబ్భన్తరం పఞ్ఞపేత్వా అలఙ్కతప్పటియత్తా గన్ధగన్ధినీ యేనాయస్మా అనురుద్ధో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచ – ‘‘అయ్యో, భన్తే, అభిరూపో దస్సనీయో పాసాదికో, అహం చమ్హి అభిరూపా దస్సనీయా పాసాదికా. సాధాహం, భన్తే, అయ్యస్స పజాపతి భవేయ్య’’న్తి. ఏవం వుత్తే ఆయస్మా అనురుద్ధో తుణ్హీ అహోసి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో సా ఇత్థీ ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచ – ‘‘అయ్యో, భన్తే, అభిరూపో దస్సనీయో పాసాదికో, అహఞ్చమ్హి అభిరూపా దస్సనీయా పాసాదికా. సాధు, భన్తే, అయ్యో మఞ్చేవ పటిచ్ఛతు [సమ్పటిచ్ఛతు (స్యా.)] సబ్బఞ్చ సాపతేయ్య’’న్తి. తతియమ్పి ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో తుణ్హీ అహోసి. అథ ఖో సా ఇత్థీ సాటకం నిక్ఖిపిత్వా ఆయస్మతో అనురుద్ధస్స పురతో చఙ్కమతిపి తిట్ఠతిపి నిసీదతిపి సేయ్యమ్పి కప్పేతి. అథ ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో ఇన్ద్రియాని ఓక్ఖిపిత్వా తం ఇత్థిం నేవ ఓలోకేసి నపి ఆలపి. అథ ఖో సా ఇత్థీ – ‘‘అచ్ఛరియం వత భో, అబ్భుతం వత భో! బహూ మే మనుస్సా సతేనపి సహస్సేనపి పహిణన్తి. అయం పన సమణో – మయా సామం యాచియమానో – న ఇచ్ఛతి మఞ్చేవ పటిచ్ఛితుం సబ్బఞ్చ సాపతేయ్య’’న్తి సాటకం నివాసేత్వా ఆయస్మతో అనురుద్ధస్స పాదేసు సిరసా నిపతిత్వా ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచ – ‘‘అచ్చయో మం, భన్తే, అచ్చగమా యథాబాలం యథామూళ్హం యథాఅకుసలం యాహం ఏవమకాసిం. తస్సా మే, భన్తే, అయ్యో అచ్చయం అచ్చయతో పటిగ్గణ్హాతు ఆయతిం సంవరాయా’’తి. ‘‘తగ్ఘ త్వం, భగిని, అచ్చయో అచ్చగమా యథాబాలం యథామూళ్హం యథాఅకుసలం యా త్వం ఏవమకాసి. యతో చ ఖో త్వం, భగిని, అచ్చయం అచ్చయతో దిస్వా యథాధమ్మం పటికరోసి, తం తే మయం పటిగ్గణ్హామ. వుద్ధి హేసా, భగిని, అరియస్స వినయే యో అచ్చయం అచ్చయతో దిస్వా యథాధమ్మం పటికరోతి ఆయతిఞ్చ సంవరం ఆపజ్జతీ’’తి.

అథ ఖో సా ఇత్థీ తస్సా రత్తియా అచ్చయేన ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం పణీతేన ఖాదనీయేన భోజనీయేన సహత్థా సన్తప్పేత్వా సమ్పవారేత్వా, ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం భుత్తావిం ఓనీతపత్తపాణిం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో తం ఇత్థిం ఆయస్మా అనురుద్ధో ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి. అథ ఖో సా ఇత్థీ – ఆయస్మతా అనురుద్ధేన ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సితా సమాదపితా సముత్తేజితా సమ్పహంసితా – ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం ఏతదవోచ – ‘‘అభిక్కన్తం, భన్తే, అభిక్కన్తం, భన్తే! సేయ్యథాపి, భన్తే, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య – చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీతి, ఏవమేవం అయ్యేన అనురుద్ధేన అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం, భన్తే, తం భగవన్తం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. ఉపాసికం మం అయ్యో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో సావత్థియం గన్త్వా భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా అనురుద్ధో మాతుగామేన సహసేయ్యం కప్పేస్సతీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం అనురుద్ధం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర త్వం, అనురుద్ధ, మాతుగామేన సహసేయ్యం కప్పేసీ’’తి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ త్వం, అనురుద్ధ, మాతుగామేన సహసేయ్యం కప్పేస్ససి! నేతం, అనురుద్ధ, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౫౬. ‘‘యో పన భిక్ఖు మాతుగామేన సహసేయ్యం కప్పేయ్య పాచిత్తియ’’న్తి.

౫౭. యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.

మాతుగామో నామ మనుస్సిత్థీ, న యక్ఖీ [యక్ఖినీ (క.)], న పేతీ, న తిరచ్ఛానగతా; అన్తమసో తదహుజాతాపి దారికా, పగేవ మహత్తరీ.

సహాతి ఏకతో.

సేయ్యా నామ సబ్బచ్ఛన్నా, సబ్బపరిచ్ఛన్నా, యేభుయ్యేనచ్ఛన్నా, యేభుయ్యేన పరిచ్ఛన్నా.

సేయ్యం కప్పేయ్యాతి అత్థఙ్గతే సూరియే, మాతుగామే నిపన్నే భిక్ఖు నిపజ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. భిక్ఖు నిపన్నే మాతుగామో నిపజ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉభో వా నిపజ్జన్తి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉట్ఠహిత్వా పునప్పునం నిపజ్జన్తి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

౫౮. మాతుగామే మాతుగామసఞ్ఞీ సహసేయ్యం కప్పేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. మాతుగామే వేమతికో సహసేయ్యం కప్పేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. మాతుగామే అమాతుగామసఞ్ఞీ సహసేయ్యం కప్పేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

ఉపడ్ఢచ్ఛన్నే ఉపడ్ఢపరిచ్ఛన్నే, ఆపత్తి దుక్కటస్స. యక్ఖియా వా పేతియా వా పణ్డకేన వా తిరచ్ఛానగతిత్థియా వా సహసేయ్యం కప్పేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అమాతుగామే మాతుగామసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అమాతుగామే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అమాతుగామే అమాతుగామసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.

౫౯. అనాపత్తి సబ్బచ్ఛన్నే సబ్బఅపరిచ్ఛన్నే, సబ్బపరిచ్ఛన్నే సబ్బఅచ్ఛన్నే [అనాపత్తి సబ్బఅచ్ఛన్నే సబ్బఅపరిచ్ఛన్నే, (సీ.)], యేభుయ్యేన అచ్ఛన్నే, యేభుయ్యేన అపరిచ్ఛన్నే, మాతుగామే నిపన్నే భిక్ఖు నిసీదతి, భిక్ఖు నిపన్నే మాతుగామో నిసీదతి, ఉభో వా నిసీదన్తి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

దుతియసహసేయ్యసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం ఛట్ఠం.