౪. పదసోధమ్మసిక్ఖాపదం

౪౪. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఉపాసకే పదసో ధమ్మం వాచేన్తి. ఉపాసకా భిక్ఖూసు అగారవా అప్పతిస్సా అసభాగవుత్తికా విహరన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఉపాసకే పదసో ధమ్మం వాచేస్సన్తి! ఉపాసకా భిక్ఖూసు అగారవా అప్పతిస్సా అసభాగవుత్తికా విహరన్తీ’’తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ ఛబ్బగ్గియే భిక్ఖూ అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఉపాసకే పదసో ధమ్మం వాచేథ; ఉపాసకా భిక్ఖూసు అగారవా అప్పతిస్సా అసభాగవుత్తికా విహరన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తుమ్హే, మోఘపురిసా, ఉపాసకే పదసో ధమ్మం వాచేస్సథ! ఉపాసకా భిక్ఖూసు అగారవా అప్పతిస్సా అసభాగవుత్తికా విహరన్తి! నేతం, మోఘపురిసా, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ పసన్నానం వా భియ్యోభావాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౪౫. ‘‘యో పన భిక్ఖు అనుపసమ్పన్నం పదసో ధమ్మం వాచేయ్య పాచిత్తియ’’న్తి.

౪౬. యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.

అనుపసమ్పన్నో నామ భిక్ఖుఞ్చ భిక్ఖునిఞ్చ ఠపేత్వా అవసేసో అనుపసమ్పన్నో నామ.

పదసో నామ పదం, అనుపదం, అన్వక్ఖరం, అనుబ్యఞ్జనం.

పదం నామ ఏకతో పట్ఠపేత్వా ఏకతో ఓసాపేన్తి. అనుపదం నామ పాటేక్కం పట్ఠపేత్వా ఏకతో ఓసాపేన్తి. అన్వక్ఖరం నామ ‘‘రూపం అనిచ్చ’’న్తి వుచ్చమానో, ‘‘రు’’న్తి ఓపాతేతి. అనుబ్యఞ్జనం నామ ‘‘రూపం అనిచ్చ’’న్తి వుచ్చమానో, ‘‘వేదనా అనిచ్చా’’తి సద్దం నిచ్ఛారేతి.

యఞ్చ పదం, యఞ్చ అనుపదం, యఞ్చ అన్వక్ఖరం, యఞ్చ అనుబ్యఞ్జనం – సబ్బమేతం పదసో [పదసో ధమ్మో (ఇతిపి)] నామ.

ధమ్మో నామ బుద్ధభాసితో, సావకభాసితో, ఇసిభాసితో, దేవతాభాసితో, అత్థూపసఞ్హితో, ధమ్మూపసఞ్హితో.

వాచేయ్యాతి పదేన వాచేతి, పదే పదే ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అక్ఖరాయ వాచేతి, అక్ఖరక్ఖరాయ ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

౪౭. అనుపసమ్పన్నే అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞీ పదసో ధమ్మం వాచేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అనుపసమ్పన్నే వేమతికో పదసో ధమ్మం వాచేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అనుపసమ్పన్నే ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞీ పదసో ధమ్మం వాచేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

ఉపసమ్పన్నే అనుపసమ్పన్నసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఉపసమ్పన్నే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ఉపసమ్పన్నే ఉపసమ్పన్నసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.

౪౮. అనాపత్తి ఏకతో ఉద్దిసాపేన్తో, ఏకతో సజ్ఝాయం కరోన్తో, యేభుయ్యేన పగుణం గన్థం భణన్తం ఓపాతేతి, ఓసారేన్తం ఓపాతేతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

పదసోధమ్మసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం చతుత్థం.