౨౦౭. పజ్జోతరాజవత్థు

౩౩౪. తేన ఖో పన సమయేన రఞ్ఞో [ఉజ్జేనియం రఞ్ఞో (స్యా.)] పజ్జోతస్స పణ్డురోగాబాధో హోతి. బహూ మహన్తా మహన్తా దిసాపామోక్ఖా వేజ్జా ఆగన్త్వా నాసక్ఖింసు అరోగం కాతుం. బహుం హిరఞ్ఞం ఆదాయ అగమంసు. అథ ఖో రాజా పజ్జోతో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స సన్తికే దూతం పాహేసి – ‘‘మయ్హం ఖో తాదిసో ఆబాధో, సాధు దేవో జీవకం వేజ్జం ఆణాపేతు, సో మం తికిచ్ఛిస్సతీ’’తి. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో జీవకం కోమారభచ్చం ఆణాపేసి – ‘‘గచ్ఛ, భణే జీవక; ఉజ్జేనిం గన్త్వా రాజానం పజ్జోతం తికిచ్ఛాహీ’’తి. ‘‘ఏవం, దేవా’’తి ఖో జీవకో కోమారభచ్చో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స పటిస్సుత్వా ఉజ్జేనిం గన్త్వా యేన రాజా పజ్జోతో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా రఞ్ఞో పజ్జోతస్స వికారం సల్లక్ఖేత్వా రాజానం పజ్జోతం ఏతదవోచ – ‘‘సప్పిం దేహి [ఇదం పదద్వయం సీ. స్యా. పోత్థకేసు నత్థి], సప్పిం దేవ, నిప్పచిస్సామి. తం దేవో పివిస్సతీ’’తి. ‘‘అలం, భణే జీవక, యం తే సక్కా వినా సప్పినా అరోగం కాతుం తం కరోహి. జేగుచ్ఛం మే సప్పి, పటికూల’’న్తి. అథ ఖో జీవకస్స కోమారభచ్చస్స ఏతదహోసి – ‘‘ఇమస్స ఖో రఞ్ఞో తాదిసో ఆబాధో, న సక్కా వినా సప్పినా అరోగం కాతుం. యంనూనాహం సప్పిం నిప్పచేయ్యం కసావవణ్ణం కసావగన్ధం కసావరస’’న్తి. అథ ఖో జీవకో కోమారభచ్చో నానాభేసజ్జేహి సప్పిం నిప్పచి కసావవణ్ణం కసావగన్ధం కసావరసం. అథ ఖో జీవకస్స కోమారభచ్చస్స ఏతదహోసి – ‘‘ఇమస్స ఖో రఞ్ఞో సప్పి పీతం పరిణామేన్తం ఉద్దేకం దస్సతి. చణ్డోయం రాజా ఘాతాపేయ్యాపి మం. యంనూనాహం పటికచ్చేవ ఆపుచ్ఛేయ్య’’న్తి. అథ ఖో జీవకో కోమారభచ్చో యేన రాజా పజ్జోతో తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా రాజానం పజ్జోతం ఏతదవోచ – ‘‘మయం ఖో, దేవ, వేజ్జా నామ తాదిసేన ముహుత్తేన మూలాని ఉద్ధరామ భేసజ్జాని సంహరామ. సాధు దేవో వాహనాగారేసు చ ద్వారేసు చ ఆణాపేతు – యేన వాహనేన జీవకో ఇచ్ఛతి తేన వాహనేన గచ్ఛతు, యేన ద్వారేన ఇచ్ఛతి తేన ద్వారేన గచ్ఛతు, యం కాలం ఇచ్ఛతి తం కాలం గచ్ఛతు, యం కాలం ఇచ్ఛతి తం కాలం పవిసతూ’’తి. అథ ఖో రాజా పజ్జోతో వాహనాగారేసు చ ద్వారేసు చ ఆణాపేసి – ‘‘యేన వాహనేన జీవకో ఇచ్ఛతి తేన వాహనేన గచ్ఛతు, యేన ద్వారేన ఇచ్ఛతి తేన ద్వారేన గచ్ఛతు, యం కాలం ఇచ్ఛతి తం కాలం గచ్ఛతు, యం కాలం ఇచ్ఛతి తం కాలం పవిసతూ’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన రఞ్ఞో పజ్జోతస్స భద్దవతికా నామ హత్థినికా పఞ్ఞాసయోజనికా హోతి. అథ ఖో జీవకో కోమారభచ్చో రఞ్ఞో పజ్జోతస్స సప్పిం [తం సప్పిం (స్యా.)] ఉపనామేసి – ‘‘కసావం దేవో పివతూ’’తి. అథ ఖో జీవకో కోమారభచ్చో రాజానం పజ్జోతం సప్పిం పాయేత్వా హత్థిసాలం గన్త్వా భద్దవతికాయ హత్థినికాయ నగరమ్హా నిప్పతి.

అథ ఖో రఞ్ఞో పజ్జోతస్స తం సప్పి పీతం పరిణామేన్తం ఉద్దేకం అదాసి. అథ ఖో రాజా పజ్జోతో మనుస్సే ఏతదవోచ – ‘‘దుట్ఠేన, భణే, జీవకేన సప్పిం పాయితోమ్హి. తేన హి, భణే, జీవకం వేజ్జం విచినథా’’తి. ‘‘భద్దవతికాయ, దేవ, హత్థినికాయ నగరమ్హా నిప్పతితో’’తి. తేన ఖో పన సమయేన రఞ్ఞో పజ్జోతస్స కాకో నామ దాసో సట్ఠియోజనికో హోతి, అమనుస్సేన పటిచ్చ జాతో. అథ ఖో రాజా పజ్జోతో కాకం దాసం ఆణాపేసి – ‘‘గచ్ఛ, భణే కాక, జీవకం వేజ్జం నివత్తేహి – రాజా తం, ఆచరియ, నివత్తాపేతీతి. ఏతే ఖో, భణే కాక, వేజ్జా నామ బహుమాయా. మా చస్స కిఞ్చి పటిగ్గహేసీ’’తి.

అథ ఖో కాకో దాసో జీవకం కోమారభచ్చం అన్తరామగ్గే కోసమ్బియం సమ్భావేసి

పాతరాసం కరోన్తం. అథ ఖో కాకో దాసో జీవకం కోమారభచ్చం ఏతదవోచ – ‘‘రాజా తం, ఆచరియ, నివత్తాపేతీ’’తి. ‘‘ఆగమేహి, భణే కాక, యావ భుఞ్జామ [భుఞ్జామి (సీ. స్యా.)]. హన్ద, భణే కాక, భుఞ్జస్సూ’’తి. ‘‘అలం, ఆచరియ, రఞ్ఞామ్హి ఆణత్తో – ఏతే ఖో, భణే కాక, వేజ్జా నామ బహుమాయా, మా చస్స కిఞ్చి పటిగ్గహేసీ’’తి. తేన ఖో పన సమయేన జీవకో కోమారభచ్చో నఖేన భేసజ్జం ఓలుమ్పేత్వా ఆమలకఞ్చ ఖాదతి పానీయఞ్చ పివతి. అథ ఖో జీవకో కోమారభచ్చో కాకం దాసం ఏతదవోచ – ‘‘హన్ద, భణే కాక, ఆమలకఞ్చ ఖాద పానీయఞ్చ పివస్సూ’’తి. అథ ఖో కాకో దాసో – అయం ఖో వేజ్జో ఆమలకఞ్చ ఖాదతి పానీయఞ్చ పివతి, న అరహతి కిఞ్చి పాపకం హోతున్తి – ఉపడ్ఢామలకఞ్చ ఖాది పానీయఞ్చ అపాయి. తస్స తం ఉపడ్ఢామలకం ఖాదితం తత్థేవ నిచ్ఛారేసి. అథ ఖో కాకో దాసో జీవకం కోమారభచ్చం ఏతదవోచ – ‘‘అత్థి మే, ఆచరియ, జీవిత’’న్తి? ‘‘మా, భణే కాక, భాయి, త్వం చేవ అరోగో భవిస్ససి రాజా చ. చణ్డో సో రాజా ఘాతాపేయ్యాపి మం, తేనాహం న నివత్తామీ’’తి భద్దవతికం హత్థినికం కాకస్స నియ్యాదేత్వా యేన రాజగహం తేన పక్కామి. అనుపుబ్బేన యేన రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స ఏతమత్థం ఆరోచేసి. ‘‘సుట్ఠు, భణే జీవక, అకాసి యమ్పి న నివత్తో, చణ్డో సో రాజా ఘాతాపేయ్యాపి త’’న్తి. అథ ఖో రాజా పజ్జోతో అరోగో సమానో జీవకస్స కోమారభచ్చస్స సన్తికే దూతం పాహేసి – ‘‘ఆగచ్ఛతు జీవకో, వరం దస్సామీ’’తి. ‘‘అలం, అయ్యో [దేవ (స్యా.)], అధికారం మే దేవో సరతూ’’తి.

పజ్జోతరాజవత్థు నిట్ఠితం.