౧౭౦. యాగుమధుగోళకానుజాననా

౨౮౨. అథ ఖో భగవా బారాణసియం యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన అన్ధకవిన్దం తేన చారికం పక్కామి, మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం, అడ్ఢతేలసేహి భిక్ఖుసతేహి. తేన ఖో పన సమయేన జానపదా మనుస్సా బహుం లోణమ్పి, తేలమ్పి, తణ్డులమ్పి, ఖాదనీయమ్పి సకటేసు ఆరోపేత్వా బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స పిట్ఠితో పిట్ఠితో అనుబన్ధా హోన్తి – యదా పటిపాటిం లభిస్సామ తదా భత్తం కరిస్సామాతి, పఞ్చమత్తాని చ విఘాసాదసతాని. అథ ఖో భగవా అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన అన్ధకవిన్దం తదవసరి. అథ ఖో అఞ్ఞతరస్స బ్రాహ్మణస్స పటిపాటిం అలభన్తస్స ఏతదహోసి – ‘‘అతీతాని [అధికాని (సీ. స్యా.)] ఖో మే ద్వే మాసాని బుద్ధప్పముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం అనుబన్ధన్తస్స ‘యదా పటిపాటిం లభిస్సామి తదా భత్తం కరిస్సామీ’తి, న చ మే పటిపాటి లబ్భతి, అహఞ్చమ్హి ఏకత్తకో [ఏకతో (సీ. స్యా.)], బహు చ మే ఘరావాసత్థో హాయతి. యంనూనాహం భత్తగ్గం ఓలోకేయ్యం; యం భత్తగ్గే నాస్స, తం పటియాదేయ్య’’న్తి. అథ ఖో సో బ్రాహ్మణో భత్తగ్గం ఓలోకేన్తో ద్వే నాద్దస – యాగుఞ్చ మధుగోళకఞ్చ. అథ ఖో సో బ్రాహ్మణో యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ – ‘‘ఇధ మే, భో ఆనన్ద, పటిపాటిం అలభన్తస్స ఏతదహోసి ‘అతీతాని ఖో మే ద్వే మాసాని బుద్ధప్పముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం అనుబన్ధన్తస్స, యదా పటిపాటిం లభిస్సామి తదా భత్తం కరిస్సామీతి. న చ మే పటిపాటి లబ్భతి, అహఞ్చమ్హి ఏకత్తకో, బహు చ మే ఘరావాసత్థో హాయతి. యంనూనాహం భత్తగ్గం ఓలోకేయ్యం; యం భత్తగ్గే నాస్స, తం పటియాదేయ్య’న్తి. సో ఖో అహం, భో ఆనన్ద, భత్తగ్గం ఓలోకేన్తో ద్వే నాద్దసం – యాగుఞ్చ మధుగోళకఞ్చ. సచాహం, భో ఆనన్ద, పటియాదేయ్యం యాగుఞ్చ మధుగోళకఞ్చ, పటిగ్గణ్హేయ్య మే భవం గోతమో’’తి? ‘‘తేన హి, బ్రాహ్మణ, భగవన్తం పటిపుచ్ఛిస్సామీ’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసి. తేన హానన్ద, పటియాదేతూతి. తేన హి, బ్రాహ్మణ, పటియాదేహీతి. అథ ఖో సో బ్రాహ్మణో తస్సా రత్తియా అచ్చయేన పహూతం యాగుఞ్చ మధుగోళకఞ్చ పటియాదాపేత్వా భగవతో ఉపనామేసి – పటిగ్గణ్హాతు మే భవం గోతమో యాగుఞ్చ మధుగోళకఞ్చాతి. తేన హి, బ్రాహ్మణ, భిక్ఖూనం దేహీతి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా న పటిగ్గణ్హన్తి. పటిగ్గణ్హథ, భిక్ఖవే, పరిభుఞ్జథాతి. అథ ఖో సో బ్రాహ్మణో బుద్ధప్పముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం పహూతాయ యాగుయా చ మధుగోళకేన చ సహత్థా సన్తప్పేత్వా సమ్పవారేత్వా భగవన్తం ధోతహత్థం ఓనీతపత్తపాణిం ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో తం బ్రాహ్మణం భగవా ఏతదవోచ –

‘‘దసయిమే, బ్రాహ్మణ, ఆనిసంసా యాగుయా. కతమే దస? యాగుం దేన్తో ఆయుం దేతి, వణ్ణం దేతి, సుఖం దేతి, బలం దేతి, పటిభానం దేతి, యాగు పీతా ఖుద్దం [ఖుదం (సీ. స్యా.)] పటిహనతి, పిపాసం వినేతి, వాతం అనులోమేతి, వత్థిం సోధేతి, ఆమావసేసం పాచేతి – ఇమే ఖో, బ్రాహ్మణ, దసానిసంసా యాగుయా’’తి [పచ్ఛిమా పఞ్చ ఆనిసంసా అ. ని. ౫.౨౦౭].

[అ. ని. ౪.౫౮-౫౯ థోకం విసదిసం] యో సఞ్ఞతానం పరదత్తభోజినం;

కాలేన సక్కచ్చ దదాతి యాగుం;

దసస్స ఠానాని అనుప్పవేచ్ఛతి;

ఆయుఞ్చ వణ్ణఞ్చ సుఖం బలఞ్చ.

పటిభానమస్స ఉపజాయతే తతో;

ఖుద్దం పిపాసఞ్చ బ్యపనేతి వాతం;

సోధేతి వత్థిం పరిణామేతి భుత్తం;

భేసజ్జమేతం సుగతేన వణ్ణితం.

తస్మా హి యాగుం అలమేవ దాతుం;

నిచ్చం మనుస్సేన సుఖత్థికేన;

దిబ్బాని వా పత్థయతా సుఖాని;

మనుస్ససోభగ్యతమిచ్ఛతా వాతి.

అథ ఖో భగవా తం బ్రాహ్మణం ఇమాహి గాథాహి అనుమోదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, యాగుఞ్చ మధుగోళకఞ్చా’’తి.

యాగుమధుగోళకానుజాననా నిట్ఠితా.