దేవదత్తవత్థు

౩౩౩. అథ ఖో భగవా అనుపియాయం యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన కోసమ్బీ తేన చారికం పక్కామి. అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన కోసమ్బీ తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా కోసమ్బియం విహరతి ఘోసితారామే. అథ ఖో దేవదత్తస్స రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘‘కం ను ఖో అహం పసాదేయ్యం, యస్మిం మే పసన్నే బహులాభసక్కారో ఉప్పజ్జేయ్యా’’తి? అథ ఖో దేవదత్తస్స ఏతదహోసి – ‘‘అయం ఖో అజాతసత్తు కుమారో తరుణో చేవ ఆయతిం భద్దో చ. యంనూనాహం అజాతసత్తుం కుమారం పసాదేయ్యం. తస్మిం మే పసన్నే బహులాభసక్కారో ఉప్పజ్జిస్సతీ’’తి.

అథ ఖో దేవదత్తో సేనాసనం సంసామేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన రాజగహం తేన పక్కామి. అనుపుబ్బేన యేన రాజగహం తదవసరి. అథ ఖో దేవదత్తో సకవణ్ణం పటిసంహరిత్వా కుమారకవణ్ణం అభినిమ్మినిత్వా అహిమేఖలికాయ అజాతసత్తుస్స కుమారస్స ఉచ్ఛఙ్గే [ఉచ్చఙ్కే (స్యా.)] పాతురహోసి. అథ ఖో అజాతసత్తు కుమారో భీతో అహోసి, ఉబ్బిగ్గో ఉస్సఙ్కీ ఉత్రస్తో. అథ ఖో దేవదత్తో అజాతసత్తుం కుమారం ఏతదవోచ – ‘‘భాయసి మం త్వం కుమారా’’తి? ‘‘ఆమ, భాయామి. కోసి త్వ’’న్తి? ‘‘అహం దేవదత్తో’’తి. ‘‘సచే ఖో త్వం, భన్తే, అయ్యో దేవదత్తో, ఇఙ్ఘ సకేనేవ వణ్ణేన పాతుభవస్సూ’’తి. అథ ఖో దేవదత్తో కుమారకవణ్ణం పటిసంహరిత్వా సఙ్ఘాటిపత్తచీవరధరో అజాతసత్తుస్స కుమారస్స పురతో అట్ఠాసి. అథ ఖో అజాతసత్తు కుమారో దేవదత్తస్స ఇమినా ఇద్ధిపాటిహారియేన అభిప్పసన్నో పఞ్చహి రథసతేహి సాయం పాతం ఉపట్ఠానం గచ్ఛతి, పఞ్చ చ థాలిపాకసతాని భత్తాభిహారో అభిహరీయతి. అథ ఖో దేవదత్తస్స లాభసక్కారసిలోకేన అభిభూతస్స పరియాదిన్నచిత్తస్స ఏవరూపం ఇచ్ఛాగతం ఉప్పజ్జి – ‘‘అహం భిక్ఖుసఙ్ఘం పరిహరిస్సామీ’’తి. సహ చిత్తుప్పాదావ దేవదత్తో తస్సా ఇద్ధియా పరిహాయి.

[అ. ని. ౫.౧౦౦] తేన ఖో పన సమయేన కకుధో నామ కోళియపుత్తో, ఆయస్మతో మహామోగ్గల్లానస్స ఉపట్ఠాకో, అధునా కాలఙ్కతో అఞ్ఞతరం మనోమయం కాయం ఉపపన్నో. తస్స ఏవరూపో అత్తభావప్పటిలాభో హోతి – సేయ్యథాపి నామ ద్వే వా తీణి వా మాగధకాని [మాగధికాని (స్యా.)] గామక్ఖేత్తాని. సో తేన అత్తభావప్పటిలాభేన నేవ అత్తానం న పరం బ్యాబాధేతి. అథ ఖో కకుధో దేవపుత్తో యేనాయస్మా మహామోగ్గల్లానో తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో కకుధో దేవపుత్తో ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం ఏతదవోచ – ‘‘దేవదత్తస్స, భన్తే, లాభసక్కారసిలోకేన అభిభూతస్స పరియాదిన్నచిత్తస్స [పరియాదిణ్ణచిత్తస్స (క.)] ఏవరూపం ఇచ్ఛాగతం ఉప్పజ్జి – ‘అహం భిక్ఖుసఙ్ఘం పరిహరిస్సామీ’తి. సహ చిత్తుప్పాదావ భన్తే, దేవదత్తో తస్సా ఇద్ధియా పరిహీనో’’తి. ఇదమవోచ కకుధో దేవపుత్తో. ఇదం వత్వా ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవ అన్తరధాయి.

అథ ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కకుధో నామ, భన్తే, కోళియపుత్తో మమ ఉపట్ఠాకో అధునా కాలఙ్కతో అఞ్ఞతరం మనోమయం కాయం ఉపపన్నో. తస్స ఏవరూపో అత్తభావప్పటిలాభో – సేయ్యథాపి నామ ద్వే వా తీణి వా మాగధకాని గామక్ఖేత్తాని. సో తేన అత్తభావప్పటిలాభేన నేవ అత్తానం న పరం బ్యాబాధేతి. అథ ఖో, భన్తే, కకుధో దేవపుత్తో యేనాహం తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో, భన్తే, కకుధో దేవపుత్తో మం ఏతదవోచ – ‘దేవదత్తస్స, భన్తే, లాభసక్కారసిలోకేన అభిభూతస్స పరియాదిన్నచిత్తస్స ఏవరూపం ఇచ్ఛాగతం ఉప్పజ్జి – అహం భిక్ఖుసఙ్ఘం పరిహరిస్సామీతి. సహ చిత్తుప్పాదావ భన్తే, దేవదత్తో తస్సా ఇద్ధియా పరిహీనో’తి. ఇదమవోచ, భన్తే, కకుధో దేవపుత్తో. ఇదం వత్వా మం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా తత్థేవ అన్తరధాయీ’’తి.

‘‘కిం పన తే, మోగ్గల్లాన, కకుధో దేవపుత్తో చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో? యం కిఞ్చి కకుధో దేవపుత్తో భాసతి సబ్బం తం తథేవ హోతి, నో అఞ్ఞథా’’తి? ‘‘చేతసా చేతో పరిచ్చ విదితో చ మే, భన్తే, కకుధో దేవపుత్తో. యం కిఞ్చి కకుధో దేవపుత్తో భాసతి సబ్బం తం తథేవ హోతి, నో అఞ్ఞథా’’తి. ‘‘రక్ఖస్సేతం, మోగ్గల్లాన, వాచం. రక్ఖస్సేతం, మోగ్గల్లాన, వాచం. ఇదాని సో మోఘపురిసో అత్తనావ అత్తానం పాతుకరిస్సతి.