౩. తతియభాణవారో
౩౧౯. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో సావత్థియం సేనాసనం గహేత్వా అఞ్ఞతరం గామకావాసం అగమాసి. తత్థపి సేనాసనం అగ్గహేసి. అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘అయం, ఆవుసో, ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో భణ్డనకారకో కలహకారకో వివాదకారకో భస్సకారకో సఙ్ఘే అధికరణకారకో. సచాయం ఇధ వస్సం వసిస్సతి, సబ్బేవ మయం న ఫాసు భవిస్సామ. హన్ద నం పుచ్ఛామా’’తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం ఉపనన్దం సక్యపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘నను తయా, ఆవుసో ఉపనన్ద, సావత్థియం సేనాసనం గహిత’’న్తి? ‘‘ఏవమావుసో’’తి. ‘‘కిం పన త్వం, ఆవుసో ఉపనన్ద, ఏకో ద్వే పటిబాహసీ’’తి? ‘‘ఇధదానాహం ఆవుసో, ముఞ్చామి; తత్థ గణ్హామీ’’తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా ఉపనన్దో సక్యపుత్తో ఏకో ద్వే పటిబాహేస్సతీ’’తి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర త్వం, ఉపనన్ద, ఏకో ద్వే పటిబాహసీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… ‘‘కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, ఏకో ద్వే పటిబాహిస్ససి? తత్థ తయా, మోఘపురిస, గహితం ఇధ ముత్తం, ఇధ తయా గహితం తత్ర ముత్తం. ఏవం ఖో త్వం, మోఘపురిస, ఉభయత్థ పరిబాహిరో. నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, ఏకేన ద్వే పటిబాహేతబ్బా. యో పటిబాహేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
౩౨౦. [పాచి. ౪౩౮] తేన ఖో పన సమయేన భగవా భిక్ఖూనం అనేకపరియాయేన వినయకథం కథేతి, వినయస్స వణ్ణం భాసతి, వినయపరియత్తియా వణ్ణం భాసతి, ఆదిస్స ఆదిస్స ఆయస్మతో ఉపాలిస్స వణ్ణం భాసతి. భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘భగవా ఖో అనేకపరియాయేన వినయకథం కథేతి, వినయస్స వణ్ణం భాసతి, వినయపరియత్తియా వణ్ణం భాసతి, ఆదిస్స ఆదిస్స ఆయస్మతో ఉపాలిస్స వణ్ణం భాసతి. హన్ద మయం, ఆవుసో, ఆయస్మతో ఉపాలిస్స సన్తికే వినయం పరియాపుణామా’’తి. తేధ [తే చ (స్యా. క.)] బహూ భిక్ఖూ థేరా చ నవా చ మజ్ఝిమా చ ఆయస్మతో ఉపాలిస్స సన్తికే వినయం పరియాపుణన్తి. ఆయస్మా ఉపాలి ఠితకోవ ఉద్దిసతి థేరానం భిక్ఖూనం గారవేన. థేరాపి భిక్ఖూ ఠితకావ ఉద్దిసాపేన్తి ధమ్మగారవేన. తత్థ థేరా చేవ భిక్ఖూ కిలమన్తి, ఆయస్మా చ ఉపాలి కిలమతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, నవకేన భిక్ఖునా ఉద్దిసన్తేన సమకే వా ఆసనే నిసీదితుం, ఉచ్చతరే వా ధమ్మగారవేన; థేరేన భిక్ఖునా ఉద్దిసాపేన్తేన సమకే వా ఆసనే నిసీదితుం, నీచతరే వా ధమ్మగారవేనా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన బహూ భిక్ఖూ ఆయస్మతో ఉపాలిస్స సన్తికే ఠితకా ఉద్దేసం పటిమానేన్తా కిలమన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సమానాసనికేహి సహ నిసీదితు’’న్తి. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కిత్తావతా ను ఖో సమానాసనికో హోతీ’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తివస్సన్తరేన సహ నిసీదితు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ సమానాసనికా మఞ్చే [ఏకమఞ్చే (స్యా.)] నిసీదిత్వా మఞ్చం భిన్దింసు, పీఠే [ఏకపీఠే (స్యా.)] నిసీదిత్వా పీఠం భిన్దింసు. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తివగ్గస్స మఞ్చం, తివగ్గస్స పీఠ’’న్తి. తివగ్గోపి మఞ్చే నిసీదిత్వా మఞ్చం భిన్ది, పీఠే నిసీదిత్వా పీఠం భిన్ది…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, దువగ్గస్స మఞ్చం, దువగ్గస్స పీఠ’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అసమానాసనికేహి సహ దీఘాసనే నిసీదితుం కుక్కుచ్చాయన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఠపేత్వా పణ్డకం, మాతుగామం, ఉభతోబ్యఞ్జనకం, అసమానాసనికేహి సహ దీఘాసనే నిసీదితు’’న్తి. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కిత్తకం పచ్ఛిమం ను ఖో దీఘాసనం హోతీ’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, యం తిణ్ణం పహోతి, ఏత్తకం పచ్ఛిమం దీఘాసన’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన విసాఖా మిగారమాతా సఙ్ఘస్స అత్థాయ సాళిన్దం పాసాదం కారాపేతుకామా హోతి హత్థినఖకం. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కిం ను ఖో భగవతా పాసాదపరిభోగో అనుఞ్ఞాతో కిం అననుఞ్ఞాతో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సబ్బం పాసాదపరిభోగ’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన రఞ్ఞో పసేనదిస్స కోసలస్స అయ్యికా కాలఙ్కతా హోతి. తస్స కాలఙ్కిరియాయ సఙ్ఘస్స బహుం అకప్పియభణ్డం ఉప్పన్నం హోతి, సేయ్యథిదం – ఆసన్ది, పల్లఙ్కో, గోనకో, చిత్తకో, పటికా, పటలికా, తూలికా, వికతికా, ఉద్దలోమీ, ఏకన్తలోమీ, కట్టిస్సం, కోసేయ్యం, కుత్తకం, హత్థత్థరం, అస్సత్థరం, రథత్థరం, అజినప్పవేణి, కదలిమిగప్పవరపచ్చత్థరణం, సఉత్తరచ్ఛదం, ఉభతోలోహితకూపధానం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆసన్దియా పాదే ఛిన్దిత్వా పరిభుఞ్జితుం, పల్లఙ్కస్స వాళే భిన్దిత్వా పరిభుఞ్జితుం, తూలికం విజటేత్వా బిబ్బోహనం కాతుం, అవసేసం భూమత్థరణం [సుమ్మత్థరణం (సీ. స్యా.)] కాతు’’న్తి.
అవిస్సజ్జియవత్థు
౩౨౧. తేన ఖో పన సమయేన సావత్థియా అవిదూరే అఞ్ఞతరస్మిం గామకావాసే ఆవాసికా భిక్ఖూ ఉపద్దుతా హోన్తి ఆగన్తుకగమికానం భిక్ఖూనం సేనాసనం పఞ్ఞపేన్తా. అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘ఏతరహి ఖో మయం, ఆవుసో, ఉపద్దుతా ఆగన్తుకగమికానం భిక్ఖూనం సేనాసనం పఞ్ఞపేన్తా. హన్ద మయం, ఆవుసో, సబ్బం సఙ్ఘికం సేనాసనం ఏకస్స దేమ. తస్స సన్తకం పరిభుఞ్జిస్సామా’’తి. తే సబ్బం సఙ్ఘికం సేనాసనం ఏకస్స అదంసు. ఆగన్తుకా భిక్ఖూ తే భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘అమ్హాకం, ఆవుసో, సేనాసనం పఞ్ఞాపేథా’’తి. ‘‘నత్థావుసో, సఙ్ఘికం సేనాసనం; సబ్బం అమ్హేహి ఏకస్స దిన్న’’న్తి. ‘‘కిం పన తుమ్హే, ఆవుసో, సఙ్ఘికం సేనాసనం విస్సజ్జేథా’’తి? ‘‘ఏవమావుసో’’తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖూ సఙ్ఘికం సేనాసనం విస్సజ్జేస్సన్తీ’’తి [విస్సజ్జిస్సన్తీతి (క.)]! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ సఙ్ఘికం సేనాసనం విస్సజ్జేన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… ‘‘కథఞ్హి నామ తే, భిక్ఖవే, మోఘపురిసా సఙ్ఘికం సేనాసనం విస్సజ్జేస్సన్తి? నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –
‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, అవిస్సజ్జియాని, న విస్సజ్జేతబ్బాని [న విస్సజ్జితబ్బాని (క.)], సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విస్సజ్జితానిపి అవిస్సజ్జితాని హోన్తి. యో విస్సజ్జేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. కతమాని పఞ్చ? ఆరామో, ఆరామవత్థు – ఇదం పఠమం అవిస్సజ్జియం, న విస్సజ్జేతబ్బం, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విస్సజ్జితమ్పి అవిస్సజ్జితం హోతి. యో విస్సజ్జేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.
‘‘విహారో, విహారవత్థు – ఇదం దుతియం అవిస్సజ్జియం, న విస్సజ్జేతబ్బం, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గల్లేన వా. విస్సజ్జితమ్పి అవిస్సజ్జితం హోతి. యో విస్సజ్జేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.
‘‘మఞ్చో, పీఠం, భిసి, బిబ్బోహనం – ఇదం తతియం అవిస్సజ్జియం, న విస్సజ్జేతబ్బం, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విస్సజ్జితమ్పి అవిస్సజ్జితం హోతి. యో విస్సజ్జేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.
‘‘లోహకుమ్భీ, లోహభాణకం, లోహవారకో, లోహకటాహం, వాసి, పరసు [ఫరసు (సీ. స్యా. క.)], కుఠారీ [కుధారీ (క.)], కుదాలో, నిఖాదనం – ఇదం చతుత్థం అవిస్సజ్జియం, న విస్సజ్జేతబ్బం, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విస్సజ్జితమ్పి అవిస్సజ్జితం హోతి. యో విస్సజ్జేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.
‘‘వల్లి, వేళు, ముఞ్జం, పబ్బజం [బబ్బజం (సీ.)], తిణం, మత్తికా, దారుభణ్డం, మత్తికాభణ్డం – ఇదం పఞ్చమం అవిస్సజ్జియం, న విస్సజ్జేతబ్బం, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విస్సజ్జితమ్పి అవిస్సజ్జితం హోతి. యో విస్సజ్జేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ అవిస్సజ్జియాని, న విస్సజ్జేతబ్బాని, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విస్సజ్జితానిపి అవిస్సజ్జితాని హోన్తి. యో విస్సజ్జేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్సా’’తి.
అవేభఙ్గియవత్థు
౩౨౨. అథ ఖో భగవా సావత్థియం యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన కీటాగిరి తేన చారికం పక్కామి మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం పఞ్చమత్తేహి భిక్ఖుసతేహి సారిపుత్తమోగ్గల్లానేహి చ. అస్సోసుం ఖో అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ – ‘‘భగవా కిర కీటాగిరిం ఆగచ్ఛతి మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం పఞ్చమత్తేహి భిక్ఖుసతేహి సారిపుత్తమోగ్గల్లానేహి చ’’. ‘‘హన్ద మయం, ఆవుసో, సబ్బం సఙ్ఘికం సేనాసనం భాజేమ. పాపిచ్ఛా సారిపుత్తమోగ్గల్లానా, పాపికానం ఇచ్ఛానం వసం గతా; న మయం తేసం సేనాసనం పఞ్ఞపేస్సామా’’తి, తే సబ్బం సఙ్ఘికం సేనాసనం భాజేసుం. అథ ఖో భగవా అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన కీటాగిరి తదవసరి. అథ ఖో భగవా సమ్బహులే భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘గచ్ఛథ తుమ్హే, భిక్ఖవే; అస్సజిపునబ్బసుకే భిక్ఖూ ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేథ – ‘భగవా, ఆవుసో, ఆగచ్ఛతి మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం పఞ్చమత్తేహి భిక్ఖుసతేహి సారిపుత్తమోగ్గల్లానేహి చ. భగవతో చ, ఆవుసో, సేనాసనం పఞ్ఞపేథ, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ, సారిపుత్తమోగ్గల్లానానఞ్చా’’’తి. ‘‘ఏవం భన్తే’’తి ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో పటిస్సుత్వా యేన అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమింసు, ఉపసఙ్కమిత్వా అస్సజిపునబ్బసుకే భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘భగవా, ఆవుసో, ఆగచ్ఛతి మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం పఞ్చమత్తేహి భిక్ఖుసతేహి సారిపుత్తమోగ్గల్లానేహి చ. భగవతో చ, ఆవుసో, సేనాసనం పఞ్ఞపేథ, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ, సారిపుత్తమోగ్గల్లానానఞ్చా’’తి. ‘‘నత్థావుసో, సఙ్ఘికం సేనాసనం. సబ్బం అమ్హేహి భాజితం. స్వాగతం, ఆవుసో, భగవతో. యస్మిం విహారే భగవా ఇచ్ఛిస్సతి తస్మిం విహారే వసిస్సతి. పాపిచ్ఛా సారిపుత్తమోగ్గల్లానా, పాపికానం ఇచ్ఛానం వసం గతా. న మయం తేసం సేనాసనం పఞ్ఞపేస్సామా’’తి. ‘‘కిం పన తుమ్హే, ఆవుసో, సఙ్ఘికం సేనాసనం భాజిత్థా’’తి? ‘‘ఏవమావుసో’’తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ సఙ్ఘికం సేనాసనం భాజేస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే…పే… ‘‘సచ్చం భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… ‘‘కథఞ్హి నామ తే, భిక్ఖవే, మోఘపురిసా సఙ్ఘికం సేనాసనం భాజేస్సన్తి? నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –
‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, అవేభఙ్గియాని [అవేభఙ్గికాని (క.)], న విభజితబ్బాని, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విభత్తానిపి అవిభత్తాని హోన్తి. యో విభజేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. కతమాని పఞ్చ? ఆరామో, ఆరామవత్థు – ఇదం పఠమం అవేభఙ్గియం, న విభజితబ్బం, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విభత్తమ్పి అవిభత్తం హోతి. యో విభజేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.
‘‘విహారో, విహారవత్థు – ఇదం దుతియం అవేభఙ్గియం, న విభజితబ్బం, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విభత్తమ్పి అవిభత్తం హోతి. యో విభజేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.
‘‘మఞ్చో, పీఠం, భిసి, బిబ్బోహనం – ఇదం తతియం అవేభఙ్గియం, న విభజితబ్బం, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విభత్తమ్పి అవిభత్తం హోతి. యో విభజేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.
‘‘లోహకుమ్భీ, లోహభాణకం, లోహవారకో, లోహకటాహం, వాసీ, పరసు, కుఠారీ, కుదాలో, నిఖాదనం – ఇదం చతుత్థం అవేభఙ్గియం, న విభజితబ్బం, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విభత్తమ్పి అవిభత్తం హోతి. యో విభజేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.
‘‘వల్లీ, వేళు, ముఞ్జం, పబ్బజం, తిణం, మత్తికా, దారుభణ్డం, మత్తికాభణ్డం – ఇదం పఞ్చమం అవేభఙ్గియం, న విభజితబ్బం, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విభత్తమ్పి అవిభత్తం హోతి. యో విభజేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ అవేభఙ్గియాని, న విభజితబ్బాని, సఙ్ఘేన వా గణేన వా పుగ్గలేన వా. విభత్తానిపి అవిభత్తాని హోన్తి. యో విభజేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్సా’’తి.
నవకమ్మదానకథా
౩౨౩. అథ ఖో భగవా కీటాగిరిస్మిం యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన ఆళవీ తేన చారికం పక్కామి. అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన ఆళవీ తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా ఆళవియం విహరతి అగ్గాళవే చేతియే. తేన ఖో పన సమయేన ఆళవకా [ఆళవికా (స్యా. క.)] భిక్ఖూ ఏవరూపాని నవకమ్మాని దేన్తి – పిణ్డనిక్ఖేపనమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; కుట్టలేపనమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; ద్వారట్ఠపనమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; అగ్గళవట్టికరణమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; ఆలోకసన్ధికరణమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; సేతవణ్ణకరణమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; కాళవణ్ణకరణమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; గేరుకపరికమ్మకరణమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; ఛాదనమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; బన్ధనమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; భణ్డికాట్ఠపనమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; ఖణ్డఫుల్లపటిసఙ్ఖరణమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; పరిభణ్డకరణమత్తేనపి నవకమ్మం దేన్తి; వీసతివస్సికమ్పి నవకమ్మం దేన్తి; తింసవస్సికమ్పి నవకమ్మం దేన్తి; యావజీవికమ్పి నవకమ్మం దేన్తి; ధూమకాలికమ్పి పరియోసితం విహారం నవకమ్మం దేన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆళవకా భిక్ఖూ ఏవరూపాని నవకమ్మాని దస్సన్తి – పిణ్డనిక్ఖేపనమత్తేనపి నవకమ్మం దస్సన్తి; కుట్టలేపనమత్తేనపి… ద్వారట్ఠపనమత్తేనపి … అగ్గళవట్టికరణమత్తేనపి… ఆలోకసన్ధికరణమత్తేనపి… సేతవణ్ణకరణమత్తేనపి… కాళవణ్ణకరణమత్తేనపి… గేరుకపరికమ్మకరణమత్తేనపి… ఛాదేనమత్తేనపి… బన్ధనమత్తేనపి… భణ్డికాళపనమత్తేనపి… ఖణ్డఫుల్లపటిసఙ్ఖరణమత్తేనపి… పరిభణ్డకరణమత్తేనపి… విసతివస్సికమ్పి… తింసవస్సికమ్పి… యావజీవికమ్పి… ధూమకాలికమ్పి పరియోసితం విహారం నవకమ్మం దస్సన్తీ’’తి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే…పే… ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, పిణ్డనిక్ఖేపనమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం; న కుట్టలేపనమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం. న ద్వారట్ఠపనమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం. న అగ్గళవట్టికరణమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం. న ఆలోకసన్ధికరణమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం. న సేతవణ్ణకరణమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం. న కాళవణ్ణకరణమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం. న గేరుకపరికమ్మకరణమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం. న ఛాదేనమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం. న బన్ధనమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం. న భణ్డికాళపనమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం. న ఖణ్డఫుల్లపటిసఙ్ఖరణమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం. న పరిభణ్డకరణమత్తేన నవకమ్మం దాతబ్బం. న విసతివస్సికం నవకమ్మం దాతబ్బం. న తింసవస్సికం నవకమ్మం దాతబ్బం. న యావజీవికం నవకమ్మం దాతబ్బం. న ధూమకాలికమ్పి పరియోసితం విహారం నవకమ్మం దాతబ్బం. యో దదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, అకతం వా విప్పకతం వా నవకమ్మం దాతుం, ఖుద్దకే విహారే కమ్మం ఓలోకేత్వా ఛప్పఞ్చవస్సికం నవకమ్మం దాతుం, అడ్ఢయోగే కమ్మం ఓలోకేత్వా సత్తట్ఠవస్సికం నవకమ్మం దాతుం, మహల్లకే విహారే పాసాదే వా కమ్మం ఓలోకేత్వా దసద్వాదసవస్సికం నవకమ్మం దాతు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ సబ్బే విహారే నవకమ్మం దేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, సబ్బే విహారే నవకమ్మం దాతబ్బం. యో దదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఏకస్స ద్వే దేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఏకస్స ద్వే దాతబ్బా. యో దదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ నవకమ్మం గహేత్వా అఞ్ఞం వాసేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, నవకమ్మం గహేత్వా అఞ్ఞో వాసేతబ్బో. యో వాసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ నవకమ్మం గహేత్వా సఙ్ఘికం పటిబాహేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, నవకమ్మం గహేత్వా సఙ్ఘికం పటిబాహితబ్బం. యో పటిబాహేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఏకం వరసేయ్యం గహేతు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ నిస్సీమే ఠితస్స నవకమ్మం దేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, నిస్సీమే ఠితస్స నవకమ్మం దాతబ్బం. యో దదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ నవకమ్మం గహేత్వా సబ్బకాలం పటిబాహన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, నవకమ్మం గహేత్వా సబ్బకాలం పటిబాహితబ్బం. యో పటిబాహేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, వస్సానం తేమాసం పటిబాహితుం, ఉతుకాలం పన న పటిబాహితు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ నవకమ్మం గహేత్వా పక్కమన్తిపి, విబ్భమన్తిపి, కాలమ్పి కరోన్తి; సామణేరాపి పటిజానన్తి; సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతకాపి పటిజానన్తి; అన్తిమవత్థుం అజ్ఝాపన్నకాపి పటిజానన్తి; ఉమ్మత్తకాపి పటిజానన్తి; ఖిత్తచిత్తాపి పటిజానన్తి; వేదనాట్టాపి పటిజానన్తి; ఆపత్తియా అదస్సనే ఉక్ఖిత్తకాపి పటిజానన్తి; ఆపత్తియా అప్పటికమ్మే ఉక్ఖిత్తకాపి పటిజానన్తి; పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖిత్తకాపి పటిజానన్తి; పణ్డకాపి పటిజానన్తి; థేయ్యసంవాసకాపి పటిజానన్తి; తిత్థియపక్కన్తకాపి
పటిజానన్తి; తిరచ్ఛానగతాపి పటిజానన్తి; మాతుఘాతకాపి పటిజానన్తి; పితుఘాతకాపి పటిజానన్తి; అరహన్తఘాతకాపి పటిజానన్తి; భిక్ఖునిదూసకాపి పటిజానన్తి; సఙ్ఘభేదకాపి పటిజానన్తి; లోహితుప్పాదకాపి పటిజానన్తి; ఉభతోబ్యఞ్జనకాపి పటిజానన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం.
‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నవకమ్మం గహేత్వా పక్కమతి – మా సఙ్ఘస్స హాయీతి అఞ్ఞస్స దాతబ్బం.
‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నవకమ్మం గహేత్వా విబ్భమతి…పే… కాలఙ్కరోతి, సామణేరో పటిజానాతి, సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతకో పటిజానాతి, అన్తిమవత్థుం అజ్ఝాపన్నకో పటిజానాతి, ఉమ్మత్తకో పటిజానాతి, ఖిత్తచిత్తో పటిజానాతి, వేదనాట్టో పటిజానాతి, ఆపత్తియా అదస్సనే ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి, ఆపత్తియా అప్పటికమ్మే ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి, పణ్డకో పటిజానాతి, థేయ్యసంవాసకో పటిజానాతి, తిత్థియపక్కన్తకో పటిజానాతి, తిరచ్ఛానగతో పటిజానాతి, మాతుఘాతకో పటిజానాతి, పితుఘాతకో పటిజానాతి, అరహన్తఘాతకో పటిజానాతి, భిక్ఖునీదూసకో పటిజానాతి, సఙ్ఘభేదకో పటిజానాతి, లోహితుప్పాదకో పటిజానాతి, ఉభతోబ్యఞ్జనకో పటిజానాతి – మా సఙ్ఘస్స హాయీతి అఞ్ఞస్స దాతబ్బం.
‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నవకమ్మం గహేత్వా విప్పకతే పక్కమతి – మా సఙ్ఘస్స హాయీతి అఞ్ఞస్స దాతబ్బం.
‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నవకమ్మం గహేత్వా విప్పకతే విబ్భమతి…పే… ఉభతోబ్యఞ్జనకో పటిజానాతి – మా సఙ్ఘస్స హాయీతి అఞ్ఞస్స దాతబ్బం.
‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నవకమ్మం గహేత్వా పరియోసితే పక్కమతి – తస్సేవేతం.
‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నవకమ్మం గహేత్వా పరియోసితే విబ్భమతి…పే… కాలఙ్కరోతి, సామణేరో పటిజానాతి, సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతకో పటిజానాతి, అన్తిమవత్థుం అజ్ఝాపన్నకో పటిజానాతి – సఙ్ఘో సామీ.
‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నవకమ్మం గహేత్వా పరియోసితే ఉమ్మత్తకో పటిజానాతి, ఖిత్తచిత్తో పటిజానాతి, వేదనాట్టో పటిజానాతి, ఆపత్తియా అదస్సనే ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి, ఆపత్తియా అప్పటికమ్మే ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి – తస్సేవేతం.
‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నవకమ్మం గహేత్వా పరియోసితే పణ్డకో పటిజానాతి, థేయ్యసంవాసకో పటిజానాతి, తిత్థియపక్కన్తకో పటిజానాతి, తిరచ్ఛానగతో పటిజానాతి, మాతుఘాతకో పటిజానాతి, పితుఘాతకో పటిజానాతి, అరహన్తఘాతకో పటిజానాతి, భిక్ఖునీదూసకో పటిజానాతి, సఙ్ఘభేదకో పటిజానాతి, లోహితుప్పాదకో పటిజానాతి, ఉభతోబ్యఞ్జనకో పటిజానాతి – సఙ్ఘో సామీ’’తి.
అఞ్ఞత్రపరిభోగపటిక్ఖేపాది
౩౨౪. [పారా. ౧౫౭] తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అఞ్ఞతరస్స ఉపాసకస్స విహారపరిభోగం సేనాసనం అఞ్ఞత్ర పరిభుఞ్జన్తి. అథ ఖో సో ఉపాసకో ఉజ్ఝాయతి ఖియ్యతి విపాచేతి – ‘‘కథఞ్హి నామ భదన్తా అఞ్ఞత్ర పరిభోగం అఞ్ఞత్ర పరిభుఞ్జిస్సన్తీ’’తి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, అఞ్ఞత్ర పరిభోగో అఞ్ఞత్ర పరిభుఞ్జితబ్బో. యో పరిభుఞ్జేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
[పారా. ౧౫౭] తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఉపోసథగ్గమ్పి సన్నిసజ్జమ్పి హరితుం కుక్కుచ్చాయన్తా ఛమాయ నిసీదన్తి. గత్తానిపి చీవరానిపి పంసుకితాని హోన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తావకాలికం హరితు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స మహావిహారో ఉన్ద్రియతి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా సేనాసనం నాతిహరన్తి [నాభిహరన్తి (క.)]. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గుత్తత్థాయ హరితు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స సేనాసనపరిక్ఖారికో మహగ్ఘో కమ్బలో ఉప్పన్నో హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఫాతికమ్మత్థాయ పరివత్తేతు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స సేనాసనపరిక్ఖారికం మహగ్ఘం దుస్సం ఉప్పన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఫాతికమ్మత్థాయ పరివత్తేతు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స అచ్ఛచమ్మం ఉప్పన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పాదపుఞ్ఛనిం కాతు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స చక్కలికం ఉప్పన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పాదపుఞ్ఛనిం కాతు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స చోళకం ఉప్పన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పాదపుఞ్ఛనిం కాతు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అధోతేహి పాదేహి సేనాసనం అక్కమన్తి. సేనాసనం దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, అధోతేహి పాదేహి సేనాసనం అక్కమితబ్బం. యో అక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అల్లేహి పాదేహి సేనాసనం అక్కమన్తి. సేనాసనం దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, అల్లేహి పాదేహి సేనాసనం అక్కమితబ్బం. యో అక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ సఉపాహనా సేనాసనం అక్కమన్తి. సేనాసనం దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, సఉపాహనేన సేనాసనం అక్కమితబ్బం. యో అక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ పరికమ్మకతాయ భూమియా నిట్ఠుభన్తి. వణ్ణో దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, పరికమ్మకతాయ భూమియా నిట్ఠుభితబ్బం. యో నిట్ఠుభేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఖేళమల్లక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన మఞ్చపాదాపి పీఠపాదాపి పరికమ్మకతం భూమిం విలిఖన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చోళకేన పలివేఠేతు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ పరికమ్మకతం భిత్తిం అపస్సేన్తి. వణ్ణో దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, పరికమ్మకతా భిత్తి అపస్సేతబ్బా. యో అపస్సేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, అపస్సేనఫలక’’న్తి. అపస్సేనఫలకం హేట్ఠతో భూమిం విలిఖతి, ఉపరితో భిత్తిఞ్చ. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, హేట్ఠతో చ ఉపరితో చ చోళకేన పలివేఠేతు’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ధోతపాదకా నిపజ్జితుం కుక్కుచ్చాయన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పచ్చత్థరిత్వా నిపజ్జితు’’న్తి.
సఙ్ఘభత్తాదిఅనుజాననం
౩౨౫. అథ ఖో భగవా ఆళవియం యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన రాజగహం తేన చారికం పక్కామి. అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన రాజగహం తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన రాజగహం దుబ్భిక్ఖం హోతి. మనుస్సా న సక్కోన్తి సఙ్ఘభత్తం కాతుం; ఇచ్ఛన్తి ఉద్దేసభత్తం నిమన్తనం సలాకభత్తం పక్ఖికం ఉపోసథికం పాటిపదికం కాతుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘభత్తం ఉద్దేసభత్తం నిమన్తనం సలాకభత్తం పక్ఖికం ఉపోసథికం పాటిపదిక’’న్తి.
భత్తుద్దేసకసమ్ముతి
౩౨౬. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ అత్తనో వరభత్తాని గహేత్వా లామకాని భత్తాని భిక్ఖూనం దేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతం భిక్ఖుం భత్తుద్దేసకం సమ్మన్నితుం – యో న ఛన్దాగతిం గచ్ఛేయ్య, న దోసాగతిం గచ్ఛేయ్య, న మోహాగతిం గచ్ఛేయ్య, న భయాగతిం గచ్ఛేయ్య, ఉద్దిట్ఠానుద్దిట్ఠఞ్చ జానేయ్య. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బో. పఠమం భిక్ఖు యాచితబ్బో, యాచిత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం భత్తుద్దేసకం సమ్మన్నేయ్య. ఏసా ఞత్తి.
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం భత్తుద్దేసకం సమ్మన్నతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో భత్తుద్దేసకస్స సమ్ముతి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘సమ్మతో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో భిక్ఖు భత్తుద్దేసకో. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.
అథ ఖో భత్తుద్దేసకానం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కథం ను ఖో భత్తం ఉద్దిసితబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సలాకాయ వా పట్టికాయ వా [పటికాయ వా (స్యా.)] ఉపనిబన్ధిత్వా ఓపుఞ్జిత్వా భత్తం ఉద్దిసితు’’న్తి.
సేనాసనపఞ్ఞాపకాదిసమ్ముతి
౩౨౭. తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స సేనాసనపఞ్ఞాపకో న హోతి…పే… భణ్డాగారికో న హోతి…పే… చీవరప్పటిగ్గాహకో న హోతి…పే… చీవరభాజకో న హోతి…పే… యాగుభాజకో న హోతి…పే… ఫలభాజకో న హోతి…పే… ఖజ్జకభాజకో న హోతి. ఖజ్జకం అభాజియమానం నస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతం భిక్ఖుం ఖజ్జకభాజకం సమ్మన్నితుం – యో న ఛన్దాగతిం గచ్ఛేయ్య, న దోసాగతిం గచ్ఛేయ్య, న మోహాగతిం గచ్ఛేయ్య, న భయాగతిం గచ్ఛేయ్య, భాజితాభాజితఞ్చ జానేయ్య. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బో. పఠమం భిక్ఖు యాచితబ్బో, యాచిత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం ఖజ్జకభాజకం సమ్మన్నేయ్య. ఏసా ఞత్తి.
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం ఖజ్జకభాజకం సమ్మన్నతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో ఖజ్జకభాజకస్స సమ్ముతి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘సమ్మతో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో భిక్ఖు ఖజ్జకభాజకో. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.
అప్పమత్తకవిస్సజ్జకసమ్ముతి
౩౨౮. తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స భణ్డాగారే అప్పమత్తకో పరిక్ఖారో ఉప్పన్నో [ఉస్సన్నో (స్యా.)] హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతం భిక్ఖుం అప్పమత్తకవిస్సజ్జకం సమ్మన్నితుం – యో న ఛన్దాగతిం గచ్ఛేయ్య, న దోసాగతిం గచ్ఛేయ్య, న మోహాగతిం గచ్ఛేయ్య, న భయాగతిం గచ్ఛేయ్య, విస్సజ్జితావిస్సజ్జితఞ్చ జానేయ్య. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బో. పఠమం భిక్ఖు యాచితబ్బో, యాచిత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అప్పమత్తకవిస్సజ్జకం సమ్మన్నేయ్య. ఏసా ఞత్తి.
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అప్పమత్తకవిస్సజ్జకం సమ్మన్నతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో అప్పమత్తకవిస్సజ్జకస్స సమ్ముతి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘సమ్మతో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో భిక్ఖు అప్పమత్తకవిస్సజ్జకో. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.
తేన అప్పమత్తకవిస్సజ్జకేన భిక్ఖునా ఏకా [ఏకేకా (సీ.)] సూచి దాతబ్బా, సత్థకం దాతబ్బం, ఉపాహనా దాతబ్బా, కాయబన్ధనం దాతబ్బం, అంసబన్ధకో దాతబ్బో, పరిస్సావనం దాతబ్బం, ధమ్మకరణో దాతబ్బో, కుసి దాతబ్బా, అడ్ఢకుసి దాతబ్బా, మణ్డలం దాతబ్బం, అడ్ఢమణ్డలం దాతబ్బం, అనువాతో దాతబ్బో, పరిభణ్డం దాతబ్బం. సచే హోతి సఙ్ఘస్స సప్పి వా తేలం వా మధు వా ఫాణితం వా, సకిం పటిసాయితుం దాతబ్బం. సచే పునపి అత్థో హోతి, పునపి దాతబ్బం.
సాటియగ్గాహాపకాదిసమ్ముతి
౩౨౯. తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స సాటియగ్గాహాపకో న హోతి…పే… పత్తగ్గాహాపకో న హోతి…పే… ఆరామికపేసకో న హోతి…పే… సామణేరపేసకో న హోతి. సామణేరా అపేసియమానా కమ్మం న కరోన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతం భిక్ఖుం సామణేరపేసకం సమ్మన్నితుం – యో న ఛన్దాగతిం గచ్ఛేయ్య, న దోసాగతిం గచ్ఛేయ్య, న మోహాగతిం గచ్ఛేయ్య, న భయాగతిం గచ్ఛేయ్య, పేసితాపేసితఞ్చ జానేయ్య. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బో. పఠమం భిక్ఖు యాచితబ్బో, యాచిత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం సామణేరపేసకం సమ్మన్నేయ్య. ఏసా ఞత్తి.
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం సామణేరపేసకం సమ్మన్నతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సామణేరపేసకస్స సమ్ముతి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘సమ్మతో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సామణేరపేసకో. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.
తతియభాణవారో నిట్ఠితో.
సేనాసనక్ఖన్ధకో ఛట్ఠో.
తస్సుద్దానం –
విహారం బుద్ధసేట్ఠేన, అపఞ్ఞత్తం తదా అహు;
తహం తహం నిక్ఖమన్తి, వాసా తే జినసావకా.
సేట్ఠీ గహపతి దిస్వా, భిక్ఖూనం ఇదమబ్రవి;
కారాపేయ్యం వసేయ్యాథ, పటిపుచ్ఛింసు నాయకం.
విహారం అడ్ఢయోగఞ్చ, పాసాదం హమ్మియం గుహం;
పఞ్చలేణం అనుఞ్ఞాసి, విహారే సేట్ఠి కారయి.
జనో విహారం కారేతి, అకవాటం అసంవుతం;
కవాటం పిట్ఠసఙ్ఘాటం, ఉదుక్ఖలఞ్చ ఉత్తరి.
ఆవిఞ్ఛనచ్ఛిద్దం రజ్జుం, వట్టిఞ్చ కపిసీసకం;
సూచిఘటితాళచ్ఛిద్దం, లోహకట్ఠవిసాణకం.
యన్తకం సూచికఞ్చేవ, ఛదనం ఉల్లిత్తావలిత్తం;
వేదిజాలసలాకఞ్చ, చక్కలి సన్థరేన చ.
మిడ్ఢి బిదలమఞ్చఞ్చ, సోసానికమసారకో;
బున్దికుళిరపాదఞ్చ, ఆహచ్చాసన్ది ఉచ్చకే.
సత్తఙ్గో చ భద్దపీఠం, పీఠకేళకపాదకం;
ఆమలాఫలకా కోచ్ఛా, పలాలపీఠమేవ చ.
ఉచ్చాహిపటిపాదకా, అట్ఠఙ్గులి చ పాదకా;
సుత్తం అట్ఠపదం చోళం, తూలికం అడ్ఢకాయికం.
గిరగ్గో భిసియో చాపి, దుస్సం సేనాసనమ్పి చ;
ఓనద్ధం హేట్ఠా పతతి, ఉప్పాటేత్వా హరన్తి చ.
భత్తిఞ్చ హత్థభత్తిఞ్చ, అనుఞ్ఞాసి తథాగతో;
తిత్థియా విహారే చాపి, థుసం సణ్హఞ్చ మత్తికా.
ఇక్కాసం పాణికం కుణ్డం, సాసపం సిత్థతేలకం;
ఉస్సన్నే పచ్చుద్ధరితుం, ఫరుసం గణ్డుమత్తికం.
ఇక్కాసం పటిభానఞ్చ, నీచా చయో చ ఆరుహం;
పరిపతన్తి ఆళకా, అడ్ఢకుట్టం తయో పున.
ఖుద్దకే కుట్టపాదో చ, ఓవస్సతి సరం ఖిలం;
చీవరవంసం రజ్జుఞ్చ, ఆళిన్దం కిటికేన చ.
ఆలమ్బనం తిణచుణ్ణం, హేట్ఠామగ్గే నయం కరే;
అజ్ఝోకాసే ఓతప్పతి, సాలం హేట్ఠా చ భాజనం.
విహారో కోట్ఠకో చేవ, పరివేణగ్గిసాలకం;
ఆరామే చ పున కోట్ఠే, హేట్ఠఞ్ఞేవ నయం కరే.
సుధం అనాథపిణ్డి చ, సద్ధో సీతవనం అగా;
దిట్ఠధమ్మో నిమన్తేసి, సహ సఙ్ఘేన నాయకం.
ఆణాపేసన్తరామగ్గే, ఆరామం కారయీ గణో;
వేసాలియం నవకమ్మం, పురతో చ పరిగ్గహి.
కో అరహతి భత్తగ్గే, తిత్తిరఞ్చ అవన్దియా;
పరిగ్గహితన్తరఘరా, తూలో సావత్థి ఓసరి.
పతిట్ఠాపేసి ఆరామం, భత్తగ్గే చ కోలాహలం;
గిలానా వరసేయ్యా చ, లేసా సత్తరసా తహిం.
కేన ను ఖో కథం ను ఖో, విహారగ్గేన భాజయి;
పరివేణం అనుభాగఞ్చ, అకామా భాగం నో దదే.
నిస్సీమం సబ్బకాలఞ్చ, గాహా సేనాసనే తయో;
ఉపనన్దో చ వణ్ణేసి, ఠితకా సమకాసనా.
సమానాసనికా భిన్దింసు, తివగ్గా చ దువగ్గికం;
అసమానాసనికా దీఘం, సాళిన్దం పరిభుఞ్జితుం.
అయ్యికా చ అవిదూరే, భాజితఞ్చ కీటాగిరే;
ఆళవీ పిణ్డకకుట్టేహి, ద్వారఅగ్గళవట్టికా.
ఆలోకసేతకాళఞ్చ, గేరుఛాదనబన్ధనా;
భణ్డిఖణ్డపరిభణ్డం, వీస తింసా చ కాలికా.
ఓసితే అకతం విప్పం, ఖుద్దే ఛప్పఞ్చవస్సికం;
అడ్ఢయోగే చ సత్తట్ఠ, మహల్లే దస ద్వాదస.
సబ్బం విహారం ఏకస్స, అఞ్ఞం వాసేన్తి సఙ్ఘికం;
నిస్సీమం సబ్బకాలఞ్చ, పక్కమి విబ్భమన్తి చ.
కాలఞ్చ సామణేరఞ్చ, సిక్ఖాపచ్చక్ఖఅన్తిమం;
ఉమ్మత్తఖిత్తచిత్తా చ, వేదనాపత్తిదస్సనా.
అప్పటికమ్మదిట్ఠియా, పణ్డకా థేయ్యతిత్థియా;
తిరచ్ఛానమాతుపితు, అరహన్తా చ దూసకా.
భేదకా లోహితుప్పాదా, ఉభతో చాపి బ్యఞ్జనకా;
మా సఙ్ఘస్స పరిహాయి, కమ్మం అఞ్ఞస్స దాతవే.
విప్పకతే చ అఞ్ఞస్స, కతే తస్సేవ పక్కమే;
విబ్భమతి కాలఙ్కతో, సామణేరో చ జాయతి.
పచ్చక్ఖాతో చ సిక్ఖాయ, అన్తిమజ్ఝాపన్నకో యది;
సఙ్ఘోవ సామికో హోతి, ఉమ్మత్తఖిత్తవేదనా.
అదస్సనాప్పటికమ్మే, దిట్ఠి తస్సేవ హోతి తం;
పణ్డకో థేయ్యతిత్థీ చ, తిరచ్ఛానమాతుపేత్తికం.
ఘాతకో దూసకో చాపి, భేదలోహితబ్యఞ్జనా;