౪. పటిసారణీయకమ్మం

౩౩. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా సుధమ్మో మచ్ఛికాసణ్డే చిత్తస్స గహపతినో ఆవాసికో హోతి, నవకమ్మికో ధువభత్తికో. యదా చిత్తో గహపతి సఙ్ఘం వా గణం వా పుగ్గలం వా నిమన్తేతుకామో హోతి తదా న ఆయస్మన్తం సుధమ్మం అనపలోకేత్వా సఙ్ఘం వా గణం వా పుగ్గలం వా నిమన్తేతి.

తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా థేరా భిక్ఖూ, ఆయస్మా చ సారిపుత్తో, ఆయస్మా చ మహామోగ్గల్లానో, ఆయస్మా చ మహాకచ్చానో, ఆయస్మా చ మహాకోట్ఠికో, ఆయస్మా చ మహాకప్పినో, ఆయస్మా చ మహాచున్దో, ఆయస్మా చ అనురుద్ధో, ఆయస్మా చ రేవతో, ఆయస్మా చ ఉపాలి, ఆయస్మా చ ఆనన్దో, ఆయస్మా చ రాహులో, కాసీసు చారికం చరమానా యేన మచ్ఛికాసణ్డో తదవసరుం.

అస్సోసి ఖో చిత్తో గహపతి థేరా కిర భిక్ఖూ మచ్ఛికాసణ్డం అనుప్పత్తాతి. అథ ఖో చిత్తో గహపతి యేన థేరా భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా థేరే భిక్ఖూ అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో చిత్తం గహపతిం ఆయస్మా సారిపుత్తో ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి.

అథ ఖో చిత్తో గహపతి ఆయస్మతా సారిపుత్తేన ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సితో సమాదపితో సముత్తేజితో సమ్పహంసితో థేరే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘అధివాసేన్తు మే, భన్తే, థేరా స్వాతనాయ ఆగన్తుకభత్త’’న్తి. అధివాసేసుం ఖో థేరా భిక్ఖూ [అధివాసేసుం ఖో తే థేరా భిక్ఖూ (స్యా.)] తుణ్హీభావేన.

అథ ఖో చిత్తో గహపతి థేరానం భిక్ఖూనం అధివాసనం విదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా థేరే భిక్ఖూ అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా యేనాయస్మా సుధమ్మో తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం సుధమ్మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో చిత్తో గహపతి ఆయస్మన్తం సుధమ్మం ఏతదవోచ – ‘‘అధివాసేతు మే, భన్తే, అయ్యో సుధమ్మో స్వాతనాయ భత్తం సద్ధిం థేరేహీ’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా సుధమ్మో ‘పుబ్బే ఖ్వాయం చిత్తో గహపతి యదా సఙ్ఘం వా గణం వా పుగ్గలం వా నిమన్తేతుకామో న మం అనపలోకేత్వా సఙ్ఘం వా గణం వా పుగ్గలం వా నిమన్తేతి; సోదాని మం అనపలోకేత్వా థేరే భిక్ఖూ నిమన్తేసి; దుట్ఠోదానాయం చిత్తో గహపతి అనపేక్ఖో విరత్తరూపో మయీ’తి చిత్తం గహపతిం ఏతదవోచ – ‘‘అలం, గహపతి, నాధివాసేమీ’’తి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో చిత్తో గహపతి ఆయస్మన్తం సుధమ్మం ఏతదవోచ – ‘‘అధివాసేతు మే, భన్తే, అయ్యో సుధమ్మో స్వాతనాయ భత్తం సద్ధిం థేరేహీ’’తి. ‘‘అలం, గహపతి, నాధివాసేమీ’’తి. అథ ఖో చిత్తో గహపతి ‘కిం మే కరిస్సతి అయ్యో సుధమ్మో అధివాసేన్తో వా అనధివాసేన్తో వా’తి ఆయస్మన్తం సుధమ్మం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి.

౩౪. అథ ఖో చిత్తో గహపతి తస్సా రత్తియా అచ్చయేన థేరానం భిక్ఖూనం పణీతం ఖాదనీయం భోజనీయం పటియాదాపేసి. అథ ఖో ఆయస్మా సుధమ్మో ‘యంనూనాహం చిత్తస్స గహపతినో థేరానం భిక్ఖూనం పటియత్తం పస్సేయ్య’న్తి పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన చిత్తస్స గహపతినో నివేసనం తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో చిత్తో గహపతి యేనాయస్మా సుధమ్మో తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం సుధమ్మం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో చిత్తం గహపతిం ఆయస్మా సుధమ్మో ఏతదవోచ – ‘‘పహూతం ఖో తే ఇదం, గహపతి, ఖాదనీయం భోజనీయం పటియత్తం; ఏకా చ ఖో ఇధ నత్థి యదిదం తిలసఙ్గుళికా’’తి. ‘‘బహుమ్హి వత, భన్తే, రతనే బుద్ధవచనే [భన్తే బుద్ధవచనే (స్యా.)] విజ్జమానే అయ్యేన సుధమ్మేన యదేవ కిఞ్చి భాసితం యదిదం తిలసఙ్గుళికాతి. భూతపుబ్బం, భన్తే, దక్ఖిణాపథకా వాణిజా పురత్థిమం జనపదం అగమంసు వాణిజ్జాయ. తే తతో కుక్కుటిం ఆనేసుం. అథ ఖో సా, భన్తే, కుక్కుటీ కాకేన సద్ధిం సంవాసం కప్పేసి. సా పోతకం జనేసి. యదా ఖో సో, భన్తే, కుక్కుటపోతకో కాకవస్సం వస్సితుకామో హోతి, కాకకుక్కుటీతి వస్సతి; యదా కుక్కుటివస్సం వస్సితుకామో హోతి, కుక్కుటికాకాతి వస్సతి. ఏవమేవ ఖో, భన్తే, బహుమ్హి రతనే బుద్ధవచనే విజ్జమానే అయ్యేన సుధమ్మేన యదేవ కిఞ్చి భాసితం యదిదం తిలసంగుళికా’’తి. ‘‘అక్కోససి మం త్వం, గహపతి, పరిభాససి మం త్వం, గహపతి. ఏసో తే, గహపతి, ఆవాసో, పక్కమిస్సామీ’’తి. ‘‘నాహం, భన్తే, అయ్యం సుధమ్మం అక్కోసామి, పరిభాసామి [న పరిభాసామి (సీ. స్యా.)]. వసతు, భన్తే, అయ్యో సుధమ్మో మచ్ఛికాసణ్డే. రమణీయం అమ్బాటకవనం. అహం అయ్యస్స సుధమ్మస్స ఉస్సుక్కం కరిస్సామి, చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారాన’’న్తి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో ఆయస్మా సుధమ్మో చిత్తం గహపతిం ఏతదవోచ – ‘‘అక్కోససి మం త్వం, గహపతి, పరిభాససి మం త్వం, గహపతి. ఏసో తే, గహపతి, ఆవాసో, పక్కమిస్సామీ’’తి. ‘‘కహం, భన్తే, అయ్యో సుధమ్మో గమిస్సతీ’’తి? ‘‘సావత్థిం ఖో అహం, గహపతి, గమిస్సామి భగవన్తం దస్సనాయా’’తి. ‘‘తేన హి, భన్తే, యఞ్చ అత్తనా భణితం, యఞ్చ మయా భణితం తం సబ్బం భగవతో ఆరోచేహి. అనచ్ఛరియం ఖో పనేతం, భన్తే, యం అయ్యో సుధమ్మో పునదేవ మచ్ఛికాసణ్డం పచ్చాగచ్ఛేయ్యా’’తి.

౩౫. అథ ఖో ఆయస్మా సుధమ్మో సేనాసనం సంసామేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన సావత్థి తేన పక్కామి. అనుపుబ్బేన యేన సావత్థి జేతవనం అనాథపిణ్డికస్స ఆరామో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా సుధమ్మో యఞ్చ అత్తనా భణితం యఞ్చ చిత్తేన గహపతినా భణితం తం సబ్బం భగవతో ఆరోచేసి.

విగరహి బుద్ధో భగవా – ‘‘అననుచ్ఛవికం, మోఘపురిస, అననులోమికం అప్పతిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, చిత్తం గహపతిం సద్ధం పసన్నం దాయకం కారకం సఙ్ఘుపట్ఠాకం హీనేన ఖుంసేస్ససి, హీనేన వమ్భేస్ససి? నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం కరోతు – చిత్తో తే గహపతి ఖమాపేతబ్బోతి. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, కాతబ్బం – పఠమం సుధమ్మో భిక్ఖు చోదేతబ్బో, చోదేత్వా సారేతబ్బో, సారేత్వా ఆపత్తిం ఆరోపేతబ్బో, ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౩౬. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సుధమ్మో భిక్ఖు చిత్తం గహపతిం సద్ధం పసన్నం దాయకం కారకం సఙ్ఘుపట్ఠాకం హీనేన ఖుంసేతి, హీనేన వమ్భేతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం కరేయ్య – చిత్తో తే గహపతి ఖమాపేతబ్బోతి. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సుధమ్మో భిక్ఖు చిత్తం గహపతిం సద్ధం పసన్నం దాయకం కారకం సఙ్ఘుపట్ఠాకం హీనేన ఖుంసేతి, హీనేన వమ్భేతి. సఙ్ఘో సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం కరోతి – చిత్తో తే గహపతి ఖమాపేతబ్బోతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయస్స కమ్మస్స కరణం – చిత్తో తే గహపతి ఖమాపేతబ్బోతి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సుధమ్మో భిక్ఖు చిత్తం గహపతిం సద్ధం పసన్నం దాయకం కారకం సఙ్ఘుపట్ఠాకం హీనేన ఖుంసేతి, హీనేన వమ్భేతి. సఙ్ఘో సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం కరోతి – చిత్తో తే గహపతి ఖమాపేతబ్బోతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయస్స కమ్మస్స కరణం – చిత్తో తే గహపతి ఖమాపేతబ్బోతి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘కతం సఙ్ఘేన సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం – చిత్తో తే గహపతి ఖమాపేతబ్బోతి. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

అధమ్మకమ్మద్వాదసకం

౩౭. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతం పటిసారణీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అసమ్ముఖా కతం హోతి, అప్పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, అప్పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం పటిసారణీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.

‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం పటిసారణీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అనాపత్తియా కతం హోతి, అదేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, దేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి…పే… అచోదేత్వా కతం హోతి, అసారేత్వా కతం హోతి, ఆపత్తిం అనారోపేత్వా కతం హోతి…పే… అసమ్ముఖా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అప్పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అప్పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అనాపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అదేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… దేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అచోదేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అసారేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… ఆపత్తిం అనారోపేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం పటిసారణీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.

పటిసారణీయకమ్మే అధమ్మకమ్మద్వాదసకం నిట్ఠితం.

ధమ్మకమ్మద్వాదసకం

౩౮. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతం పటిసారణీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. సమ్ముఖా కతం హోతి, పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం పటిసారణీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.

‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం పటిసారణీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. ఆపత్తియా కతం హోతి, దేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, అదేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి…పే… చోదేత్వా కతం హోతి, సారేత్వా కతం హోతి, ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా కతం హోతి…పే… సమ్ముఖా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… ఆపత్తియా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… దేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… అదేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… చోదేత్వా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… సారేత్వా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం పటిసారణీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.

పటిసారణీయకమ్మే ధమ్మకమ్మద్వాదసకం నిట్ఠితం.

ఆకఙ్ఖమానచతుక్కం

౩౯. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పటిసారణీయకమ్మం కరేయ్య. గిహీనం అలాభాయ పరిసక్కతి, గిహీనం అనత్థాయ పరిసక్కతి, గిహీనం అనావాసాయ [అవాసాయ (సీ.)] పరిసక్కతి, గిహీ అక్కోసతి పరిభాసతి, గిహీ గిహీహి భేదేతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పటిసారణీయకమ్మం కరేయ్య.

‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పటిసారణీయకమ్మం కరేయ్య. గిహీనం బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, గిహీనం ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, గిహీనం సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి, గిహీ హీనేన ఖుంసేతి హీనేన వమ్భేతి, గిహీనం ధమ్మికం పటిస్సవం న సచ్చాపేతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పటిసారణీయకమ్మం కరేయ్య.

‘‘పఞ్చన్నం, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పటిసారణీయకమ్మం కరేయ్య. ఏకో గిహీనం అలాభాయ పరిసక్కతి, ఏకో గిహీనం అనత్థాయ పరిసక్కతి, ఏకో గిహీనం అనావాసాయ పరిసక్కతి, ఏకో గిహీ అక్కోసతి పరిభాసతి, ఏకో గిహీ గిహీహి భేదేతి – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పటిసారణీయకమ్మం కరేయ్య.

‘‘అపరేసమ్పి, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పటిసారణీయకమ్మం కరేయ్య. ఏకో గిహీనం బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, ఏకో గిహీనం ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, ఏకో గిహీనం సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి, ఏకో గిహీ హీనేన ఖుంసేతి హీనేన వమ్భేతి, ఏకో గిహీనం ధమ్మికం పటిస్సవం న సచ్చాపేతి – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పటిసారణీయకమ్మం కరేయ్య.

ఆకఙ్ఖమానచతుక్కం నిట్ఠితం.

అట్ఠారసవత్తం

౪౦. ‘‘పటిసారణీయకమ్మకతేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా సమ్మా వత్తితబ్బం. తత్రాయం సమ్మావత్తనా – న ఉపసమ్పాదేతబ్బం, న నిస్సయో దాతబ్బో, న సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో, న భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతి సాదితబ్బా, సమ్మతేనపి భిక్ఖునియో న ఓవదితబ్బా. యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన పటిసారణీయకమ్మం కతం హోతి సా ఆపత్తి న ఆపజ్జితబ్బా, అఞ్ఞా వా తాదిసికా, తతో వా పాపిట్ఠతరా; కమ్మం న గరహితబ్బం, కమ్మికా న గరహితబ్బా. న పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథో ఠపేతబ్బో, న పవారణా ఠపేతబ్బా, న సవచనీయం కాతబ్బం, న అనువాదో పట్ఠపేతబ్బో, న ఓకాసో కారేతబ్బో, న చోదేతబ్బో, న సారేతబ్బో, న భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతబ్బ’’న్తి.

పటిసారణీయకమ్మే అట్ఠారసవత్తం నిట్ఠితం.

౪౧. అథ ఖో సఙ్ఘో సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం అకాసి – ‘‘చిత్తో తే గహపతి ఖమాపేతబ్బో’’తి. సో సఙ్ఘేన పటిసారణీయకమ్మకతో మచ్ఛికాసణ్డం గన్త్వా మఙ్కుభూతో నాసక్ఖి చిత్తం గహపతిం ఖమాపేతుం. పునదేవ సావత్థిం పచ్చాగఞ్ఛి. భిక్ఖూ ఏవమాహంసు – ‘‘ఖమాపితో తయా, ఆవుసో సుధమ్మ, చిత్తో గహపతీ’’తి? ‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, మచ్ఛికాసణ్డం గన్త్వా మఙ్కుభూతో నాసక్ఖిం చిత్తం గహపతిం ఖమాపేతు’’న్తి. భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే…. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో సుధమ్మస్స భిక్ఖునో అనుదూతం దేతు – చిత్తం గహపతిం ఖమాపేతుం. ఏవఞ్చ పన భిక్ఖవే దాతబ్బో – పఠమం భిక్ఖు యాచితబ్బో, యాచిత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం సుధమ్మస్స భిక్ఖునో అనుదూతం దదేయ్య చిత్తం గహపతిం ఖమాపేతుం. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం సుధమ్మస్స భిక్ఖునో అనుదూతం దేతి చిత్తం గహపతిం ఖమాపేతుం. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సుధమ్మస్స భిక్ఖునో అనుదూతస్స దానం చిత్తం గహపతిం ఖమాపేతుం, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దిన్నో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సుధమ్మస్స భిక్ఖునో అనుదూతో చిత్తం గహపతిం ఖమాపేతుం. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

౪౨. ‘‘తేన, భిక్ఖవే, సుధమ్మేన భిక్ఖునా అనుదూతేన భిక్ఖునా సద్ధిం మచ్ఛికాసణ్డం గన్త్వా చిత్తో గహపతి ఖమాపేతబ్బో – ‘ఖమ, గహపతి, పసాదేమి త’న్తి. ఏవఞ్చే వుచ్చమానో ఖమతి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే ఖమతి, అనుదూతేన భిక్ఖునా వత్తబ్బో – ‘ఖమ, గహపతి, ఇమస్స భిక్ఖునో, పసాదేతి త’న్తి. ఏవఞ్చే వుచ్చమానో ఖమతి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే ఖమతి, అనుదూతేన భిక్ఖునా వత్తబ్బో – ‘ఖమ, గహపతి, ఇమస్స భిక్ఖునో, అహం తం పసాదేమీ’తి. ఏవఞ్చే వుచ్చమానో ఖమతి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే ఖమతి, అనుదూతేన భిక్ఖునా వత్తబ్బో – ‘ఖమ, గహపతి, ఇమస్స భిక్ఖునో, సఙ్ఘస్స వచనేనా’తి. ఏవఞ్చే వుచ్చమానో ఖమతి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే ఖమతి, అనుదూతేన భిక్ఖునా సుధమ్మో భిక్ఖు [సుధమ్మం భిక్ఖుం… సా ఆపత్తి దేసాపేతబ్బాతి (సీ. స్యా.)] చిత్తస్స గహపతినో దస్సనూపచారం అవిజహాపేత్వా సవనూపచారం అవిజహాపేత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కారాపేత్వా ఉక్కుటికం నిసీదాపేత్వా అఞ్జలిం పగ్గణ్హాపేత్వా తం ఆపత్తిం దేసాపేతబ్బో’’తి [సుధమ్మం భిక్ఖుం… సా ఆపత్తి దేసాపేతబ్బాతి (సీ. స్యా.)].

అథ ఖో ఆయస్మా సుధమ్మో అనుదూతేన భిక్ఖునా సద్ధిం మచ్ఛికాసణ్డం గన్త్వా చిత్తం గహపతిం ఖమాపేసి. సో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, భిక్ఖూ ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేతి – ‘‘అహం, ఆవుసో, సఙ్ఘేన పటిసారణీయకమ్మకతో సమ్మా వత్తామి, లోమం పాతేమి, నేత్థారం వత్తామి. కథం ను ఖో మయా పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతు.

నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బఅట్ఠారసకం

౪౩. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. ఉపసమ్పాదేతి, నిస్సయం దేతి, సామణేరం ఉపట్ఠాపేతి, భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతిం సాదియతి, సమ్మతోపి భిక్ఖునియో ఓవదతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.

[పరి. ౪౨౦] ‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన పటిసారణీయకమ్మం కతం హోతి తం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, అఞ్ఞం వా తాదిసికం, తతో వా పాపిట్ఠతరం; కమ్మం గరహతి, కమ్మికే గరహతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.

‘‘అట్ఠహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథం ఠపేతి, పవారణం ఠపేతి, సవచనీయం కరోతి, అనువాదం పట్ఠపేతి, ఓకాసం కారేతి, చోదేతి, సారేతి, భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం’’.

పటిసారణీయకమ్మే నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బఅట్ఠారసకం నిట్ఠితం.

పటిప్పస్సమ్భేతబ్బఅట్ఠారసకం

౪౪. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. న ఉపసమ్పాదేతి, న నిస్సయం దేతి, న సామణేరం ఉపట్ఠాపేతి, న భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతిం సాదియతి, సమ్మతోపి భిక్ఖునియో న ఓవదతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన పటిసారణీయకమ్మం కతం హోతి తం ఆపత్తిం న ఆపజ్జతి, అఞ్ఞం వా తాదిసికం, తతో వా పాపిట్ఠతరం; కమ్మం న గరహతి, కమ్మికే న గరహతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.

‘‘అట్ఠహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. న పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథం ఠపేతి, న పవారణం ఠపేతి, న సవచనీయం కరోతి, న అనువాదం పట్ఠపేతి, న ఓకాసం కారేతి, న చోదేతి, న సారేతి, న భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.

పటిసారణీయకమ్మే పటిప్పస్సమ్భేతబ్బఅట్ఠారసకం నిట్ఠితం.

౪౫. ‘‘ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. తేన [తేన హి (స్యా. క.)], భిక్ఖవే, సుధమ్మేన భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘అహం, భన్తే, సఙ్ఘేన పటిసారణీయకమ్మకతో సమ్మా వత్తామి, లోమం పాతేమి, నేత్థారం వత్తామి, పటిసారణీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచామీ’తి. దుతియమ్పి యాచితబ్బా. తతియమ్పి యాచితబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సుధమ్మో భిక్ఖు సఙ్ఘేన పటిసారణీయకమ్మకతో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, పటిసారణీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సుధమ్మో భిక్ఖు సఙ్ఘేన పటిసారణీయకమ్మకతో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, పటిసారణీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచతి. సఙ్ఘో సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సుధమ్మో భిక్ఖు సఙ్ఘేన పటిసారణీయకమ్మకతో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, పటిసారణీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచతి. సఙ్ఘో సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘పటిప్పస్సద్ధం సఙ్ఘేన సుధమ్మస్స భిక్ఖునో పటిసారణీయకమ్మం. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

పటిసారణీయకమ్మం నిట్ఠితం చతుత్థం.