౧. కమ్మక్ఖన్ధకం
౧. తజ్జనీయకమ్మం
౧. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన పణ్డుకలోహితకా భిక్ఖూ అత్తనా భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా, యేపి చఞ్ఞే భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా తే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదన్తి – ‘‘మా ఖో తుమ్హే, ఆయస్మన్తో, ఏసో అజేసి. బలవాబలవం పటిమన్తేథ. తుమ్హే తేన పణ్డితతరా చ బ్యత్తతరా చ బహుస్సుతతరా చ అలమత్తతరా చ [అలమత్థతరా చ (స్యా. క.)]. మా చస్స భాయిత్థ. మయమ్పి తుమ్హాకం పక్ఖా భవిస్సామా’’తి. తేన అనుప్పన్నాని చేవ భణ్డనాని ఉప్పజ్జన్తి ఉప్పన్నాని చ భణ్డనాని భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ పణ్డుకలోహితకా భిక్ఖూ అత్తనా భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా, యేపి చఞ్ఞే భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా తే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వక్ఖన్తి – ‘మా ఖో తుమ్హే, ఆయస్మన్తో, ఏసో అజేసి. బలవాబలవం పటిమన్తేథ. తుమ్హే తేన పణ్డితతరా చ బ్యత్తతరా చ బహుస్సుతతరా చ అలమత్తతరా చ. మా చస్స భాయిత్థ. మయమ్పి తుమ్హాకం పక్ఖా భవిస్సామా’తి. తేన అనుప్పన్నాని చేవ భణ్డనాని ఉప్పజ్జన్తి ఉప్పన్నాని చ భణ్డనాని భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తీ’’తి.
౨. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా భిక్ఖూ పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, పణ్డుకలోహితకా భిక్ఖూ అత్తనా భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా, యేపి చఞ్ఞే భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా తే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదన్తి – ‘మా ఖో తుమ్హే, ఆయస్మన్తో, ఏసో అజేసి. బలవాబలవం పటిమన్తేథ. తుమ్హే తేన పణ్డితతరా చ బ్యత్తతరా చ బహుస్సుతతరా చ అలమత్తతరా చ. మా చస్స భాయిత్థ. మయమ్పి తుమ్హాకం పక్ఖా భవిస్సామా’తి. తేన అనుప్పన్నాని చేవ భణ్డనాని ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నాని చ భణ్డనాని భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా – ‘‘అననుచ్ఛవికం, భిక్ఖవే, తేసం మోఘపురిసానం అననులోమికం అప్పతిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ తే, భిక్ఖవే, మోఘపురిసా అత్తనా భణ్డనకారకా…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకా, యేపి చఞ్ఞే భిక్ఖూ భణ్డనకారకా…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకా తే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వక్ఖన్తి – ‘మా ఖో తుమ్హే, ఆయస్మన్తో, ఏసో అజేసి. బలవాబలవం పటిమన్తేథ. తుమ్హే తేన పణ్డితతరా చ బ్యత్తతరా చ బహుస్సుతతరా చ అలమత్తతరా చ. మా చస్స భాయిత్థ. మయమ్పి తుమ్హాకం పక్ఖా భవిస్సామా’తి? తేన అనుప్పన్నాని చేవ భణ్డనాని ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నాని చ భణ్డనాని భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తి. నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ పసన్నానం వా భియ్యోభావాయ. అథ ఖ్వేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానఞ్చేవ అప్పసాదాయ పసన్నానఞ్చ ఏకచ్చానం అఞ్ఞథత్తాయా’’తి.
అథ ఖో భగవా తే [పణ్డుకలోహితకే (స్యా.)] భిక్ఖూ అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా దుబ్భరతాయ దుప్పోసతాయ మహిచ్ఛతాయ అసన్తుట్ఠితాయ [అసన్తుట్ఠతాయ (స్యా.), అసన్తుట్ఠియా (సీ.)] సఙ్గణికాయ కోసజ్జస్స అవణ్ణం భాసిత్వా అనేకపరియాయేన సుభరతాయ సుపోసతాయ అప్పిచ్ఛస్స సన్తుట్ఠస్స సల్లేఖస్స ధుతస్స పాసాదికస్స అపచయస్స వీరియారమ్భస్స [విరియారమ్భస్స (సీ.), వీరియారబ్భస్స (క.)] వణ్ణం భాసిత్వా భిక్ఖూనం తదనుచ్ఛవికం తదనులోమికం ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం కరోతు. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, కాతబ్బం. పఠమం పణ్డుకలోహితకా భిక్ఖూ చోదేతబ్బా, చోదేత్వా సారేతబ్బా, సారేత్వా ఆపత్తిం [ఆపత్తి (సీ. స్యా.)] ఆరోపేతబ్బా, ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –
౩. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇమే పణ్డుకలోహితకా భిక్ఖూ అత్తనా భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా, యేపి చఞ్ఞే భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా తే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదన్తి – ‘మా ఖో తుమ్హే, ఆయస్మన్తో, ఏసో అజేసి. బలవాబలవం పటిమన్తేథ. తుమ్హే తేన పణ్డితతరా చ బ్యత్తతరా చ బహుస్సుతతరా చ అలమత్తతరా చ. మా చస్స భాయిత్థ. మయమ్పి తుమ్హాకం పక్ఖా భవిస్సామా’తి. తేన అనుప్పన్నాని చేవ భణ్డనాని ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నాని చ భణ్డనాని భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య. ఏసా ఞత్తి.
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇమే పణ్డుకలోహితకా భిక్ఖూ అత్తనా భణ్డనకారకా…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకా, యేపి చఞ్ఞే భిక్ఖూ భణ్డనకారకా…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకా తే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదన్తి – ‘మా ఖో తుమ్హే, ఆయస్మన్తో, ఏసో అజేసి. బలవాబలవం పటిమన్తేథ. తుమ్హే తేన పణ్డితతరా చ బ్యత్తతరా చ బహుస్సుతతరా చ అలమత్తతరా చ. మా చస్స భాయిత్థ. మయమ్పి తుమ్హాకం పక్ఖా భవిస్సామా’తి. తేన అనుప్పన్నాని చేవ భణ్డనాని ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నాని చ భణ్డనాని భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తి. సఙ్ఘో పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం కరోతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయస్స కమ్మస్స కరణం, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇమే పణ్డుకలోహితకా భిక్ఖూ అత్తనా భణ్డనకారకా…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకా, యేపి చఞ్ఞే భిక్ఖూ భణ్డనకారకా…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకా తే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదన్తి – ‘మా ఖో తుమ్హే, ఆయస్మన్తో, ఏసో అజేసి. బలవాబలవం పటిమన్తేథ. తుమ్హే తేన పణ్డితతరా చ బ్యత్తతరా చ బహుస్సుతతరా చ అలమత్తతరా చ. మా చస్స భాయిత్థ. మయమ్పి తుమ్హాకం పక్ఖా భవిస్సామా’తి. తేన అనుప్పన్నాని చేవ భణ్డనాని ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నాని చ భణ్డనాని భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తి. సఙ్ఘో పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం కరోతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయస్స కమ్మస్స కరణం, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇమే పణ్డుకలోహితకా భిక్ఖూ అత్తనా భణ్డనకారకా…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకా, యేపి చఞ్ఞే భిక్ఖూ భణ్డనకారకా…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకా తే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదన్తి – ‘మా ఖో తుమ్హే, ఆయస్మన్తో, ఏసో అజేసి. బలవాబలవం పటిమన్తేథ. తుమ్హే తేన పణ్డితతరా చ బ్యత్తతరా చ బహుస్సుతతరా చ అలమత్తతరా చ. మా చస్స భాయిత్థ. మయమ్పి తుమ్హాకం పక్ఖా భవిస్సామా’తి. తేన అనుప్పన్నాని చేవ భణ్డనాని ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నాని చ భణ్డనాని భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తి. సఙ్ఘో పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం కరోతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయస్స కమ్మస్స కరణం, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘కతం సఙ్ఘేన పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.
అధమ్మకమ్మద్వాదసకం
౪. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ [అధమ్మకమ్మఞ్చేవ (స్యా.)] హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అసమ్ముఖా కతం హోతి, అప్పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, అప్పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అనాపత్తియా కతం హోతి, అదేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, దేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అచోదేత్వా కతం హోతి, అసారేత్వా కతం హోతి, ఆపత్తిం అనారోపేత్వా కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అసమ్ముఖా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అప్పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అప్పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అనాపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అదేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. దేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అచోదేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అసారేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. ఆపత్తిం అనారోపేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
అధమ్మకమ్మద్వాదసకం నిట్ఠితం.
ధమ్మకమ్మద్వాదసకం
౫. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. సమ్ముఖా కతం హోతి, పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. ఆపత్తియా కతం హోతి, దేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, అదేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. చోదేత్వా కతం హోతి, సారేత్వా కతం హోతి, ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. సమ్ముఖా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. ఆపత్తియా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. దేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. అదేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. చోదేత్వా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. సారేత్వా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం తజ్జనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
ధమ్మకమ్మద్వాదసకం నిట్ఠితం.
ఆకఙ్ఖమానఛక్కం
౬. [పరి. ౩౨౩] ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య. భణ్డనకారకో హోతి కలహకారకో వివాదకారకో భస్సకారకో సఙ్ఘే అధికరణకారకో; బాలో హోతి అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య. అధిసీలే సీలవిపన్నో హోతి, అజ్ఝాచారే ఆచారవిపన్నో హోతి, అతిదిట్ఠియా దిట్ఠివిపన్నో హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య. బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య.
‘‘తిణ్ణం, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య. ఏకో భణ్డనకారకో హోతి కలహకారకో వివాదకారకో భస్సకారకో సఙ్ఘే అధికరణకారకో; ఏకో బాలో హోతి అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; ఏకో గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య.
‘‘అపరేసమ్పి, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య. ఏకో అధిసీలే సీలవిపన్నో హోతి, ఏకో అజ్ఝాచారే ఆచారవిపన్నో హోతి, ఏకో అతిదిట్ఠియా దిట్ఠివిపన్నో హోతి – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య.
‘‘అపరేసమ్పి, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య. ఏకో బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, ఏకో ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, ఏకో సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య.
ఆకఙ్ఖమానఛక్కం నిట్ఠితం.
అట్ఠారసవత్తం
౭. ‘‘తజ్జనీయకమ్మకతేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా సమ్మా వత్తితబ్బం. తత్రాయం సమ్మావత్తనా – న ఉపసమ్పాదేతబ్బం, న నిస్సయో దాతబ్బో, న సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో, న భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతి [సమ్మతి (స్యా.)] సాదితబ్బా, సమ్మతేనపి భిక్ఖునియో న ఓవదితబ్బా. యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన తజ్జనీయకమ్మం కతం హోతి సా ఆపత్తి న ఆపజ్జితబ్బా, అఞ్ఞా వా తాదిసికా, తతో వా పాపిట్ఠతరా; కమ్మం న గరహితబ్బం, కమ్మికా న గరహితబ్బా. న పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథో ఠపేతబ్బో, న పవారణా ఠపేతబ్బా, న సవచనీయం కాతబ్బం, న అనువాదో పట్ఠపేతబ్బో, న ఓకాసో కారేతబ్బో, న చోదేతబ్బో, న సారేతబ్బో, న భిక్ఖూహి [న భిక్ఖూ భిక్ఖూహి (స్యా.)] సమ్పయోజేతబ్బ’’న్తి.
తజ్జనీయకమ్మే అట్ఠారసవత్తం నిట్ఠితం.
నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బఅట్ఠారసకం
౮. అథ ఖో సఙ్ఘో పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం అకాసి. తే సఙ్ఘేన తజ్జనీయకమ్మకతా సమ్మా వత్తన్తి, లోమం పాతేన్తి, నేత్థారం వత్తన్తి, భిక్ఖూ ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదన్తి – ‘‘మయం, ఆవుసో, సఙ్ఘేన తజ్జనీయకమ్మకతా సమ్మా వత్తామ, లోమం పాతేమ, నేత్థారం వత్తామ, కథం ను ఖో అమ్హేహి పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే…. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతు.
పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో తజ్జనీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. ఉపసమ్పాదేతి, నిస్సయం దేతి, సామణేరం ఉపట్ఠాపేతి, భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతిం సాదియతి, సమ్మతోపి భిక్ఖునియో ఓవదతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో తజ్జనీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
[పరి. ౪౨౦] ‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో తజ్జనీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన తజ్జనీయకమ్మం కతం హోతి తం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, అఞ్ఞం వా తాదిసికం, తతో వా పాపిట్ఠతరం; కమ్మం గరహతి, కమ్మికే గరహతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో తజ్జనీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
‘‘అట్ఠహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో తజ్జనీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథం ఠపేతి, పవారణం ఠపేతి, సవచనీయం కరోతి, అనువాదం పట్ఠపేతి, ఓకాసం కారేతి, చోదేతి, సారేతి, భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతి [భిక్ఖూ భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతి (స్యా.)] – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో తజ్జనీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బఅట్ఠారసకం నిట్ఠితం.
పటిప్పస్సమ్భేతబ్బఅట్ఠారసకం
౯. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో తజ్జనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. న ఉపసమ్పాదేతి, న నిస్సయం దేతి, న సామణేరం ఉపట్ఠాపేతి, న భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతిం సాదియతి, సమ్మతోపి భిక్ఖునియో న ఓవదతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో తజ్జనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో తజ్జనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన తజ్జనీయకమ్మం కతం హోతి తం ఆపత్తిం న ఆపజ్జతి, అఞ్ఞం వా తాదిసికం, తతో వా పాపిట్ఠతరం; కమ్మం న గరహతి, కమ్మికే న గరహతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో తజ్జనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
‘‘అట్ఠహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో తజ్జనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
న పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథం ఠపేతి, న పవారణం ఠపేతి, న సవచనీయం కరోతి, న అనువాదం పట్ఠపేతి, న ఓకాసం కారేతి, న చోదేతి, న సారేతి, న భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, తజ్జనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
పటిప్పస్సమ్భేతబ్బఅట్ఠారసకం నిట్ఠితం.
౧౦. ‘‘ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. తేహి, భిక్ఖవే, పణ్డుకలోహితకేహి భిక్ఖూహి సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘మయం, భన్తే, సఙ్ఘేన తజ్జనీయకమ్మకతా సమ్మా వత్తామ, లోమం పాతేమ, నేత్థారం వత్తామ, తజ్జనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచామా’తి. దుతియమ్పి యాచితబ్బా. తతియమ్పి యాచితబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇమే పణ్డుకలోహితకా భిక్ఖూ సఙ్ఘేన తజ్జనీయకమ్మకతా సమ్మా వత్తన్తి, లోమం పాతేన్తి, నేత్థారం వత్తన్తి, తజ్జనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచన్తి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేయ్య. ఏసా ఞత్తి.
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇమే పణ్డుకలోహితకా భిక్ఖూ సఙ్ఘేన తజ్జనీయకమ్మకతా సమ్మా వత్తన్తి, లోమం పాతేన్తి, నేత్థారం వత్తన్తి, తజ్జనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచన్తి. సఙ్ఘో పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇమే పణ్డుకలోహితకా భిక్ఖూ సఙ్ఘేన తజ్జనీయకమ్మకతా సమ్మా వత్తన్తి, లోమం పాతేన్తి, నేత్థారం వత్తన్తి, తజ్జనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచన్తి. సఙ్ఘో పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇమే పణ్డుకలోహితకా భిక్ఖూ సఙ్ఘేన తజ్జనీయకమ్మకతా సమ్మా వత్తన్తి, లోమం పాతేన్తి, నేత్థారం వత్తన్తి, తజ్జనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచన్తి. సఙ్ఘో పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘పటిప్పస్సద్ధం సఙ్ఘేన పణ్డుకలోహితకానం భిక్ఖూనం తజ్జనీయకమ్మం. ఖమతి సఙ్ఘస్స,
తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.
తజ్జనీయకమ్మం నిట్ఠితం పఠమం.
౨. నియస్సకమ్మం
౧౧. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా సేయ్యసకో బాలో హోతి అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి; అపిస్సు భిక్ఖూ పకతా [పకతత్తా (సీ. స్యా.)] పరివాసం దేన్తా మూలాయ పటికస్సన్తా మానత్తం దేన్తా అబ్భేన్తా. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా సేయ్యసకో బాలో భవిస్సతి అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; గిహిసంసట్ఠో విహరిస్సతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి; అపిస్సు భిక్ఖూ పకతా పరివాసం దేన్తా మూలాయ పటికస్సన్తా మానత్తం దేన్తా అబ్భేన్తా’’తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం.
అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా భిక్ఖూ పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, సేయ్యసకో భిక్ఖు బాలో అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి; అపిస్సు భిక్ఖూ పకతా పరివాసం దేన్తా మూలాయ పటికస్సన్తా మానత్తం దేన్తా అబ్భేన్తా’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా – ‘‘అననుచ్ఛవికం, భిక్ఖవే, తస్స మోఘపురిసస్స అననులోమికం అప్పతిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ సో, భిక్ఖవే, మోఘపురిసో బాలో భవిస్సతి అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; గిహిసంసట్ఠో విహరిస్సతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి; అపిస్సు భిక్ఖూ పకతా పరివాసం దేన్తా మూలాయ పటికస్సన్తా మానత్తం దేన్తా అబ్భేన్తా. నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం [నియసకమ్మం (క.)] కరోతు – నిస్సాయ తే వత్థబ్బన్తి. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, కాతబ్బం. పఠమం సేయ్యసకో భిక్ఖు చోదేతబ్బో, చోదేత్వా సారేతబ్బో, సారేత్వా ఆపత్తిం ఆరోపేతబ్బో [ఆపత్తి ఆరోపేతబ్బా (సీ. స్యా.)], ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –
౧౨. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సేయ్యసకో భిక్ఖు బాలో అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి; అపిస్సు భిక్ఖూ పకతా పరివాసం దేన్తా మూలాయ పటికస్సన్తా మానత్తం దేన్తా అబ్భేన్తా. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం కరేయ్య – నిస్సాయ తే వత్థబ్బన్తి. ఏసా ఞత్తి.
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సేయ్యసకో భిక్ఖు బాలో అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి; అపిస్సు భిక్ఖూ పకతా పరివాసం దేన్తా మూలాయ పటికస్సన్తా మానత్తం దేన్తా అబ్భేన్తా. సఙ్ఘో సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం కరోతి – నిస్సాయ తే వత్థబ్బన్తి. యస్సాయస్మతో ఖమతి సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సస్స కమ్మస్స కరణం – నిస్సాయ తే వత్థబ్బన్తి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సేయ్యసకో భిక్ఖు బాలో అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి; అపిస్సు భిక్ఖూ పకతా పరివాసం దేన్తా మూలాయ పటికస్సన్తా మానత్తం దేన్తా అబ్భేన్తా. సఙ్ఘో సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం కరోతి – నిస్సాయ తే వత్థబ్బన్తి. యస్సాయస్మతో ఖమతి సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సస్స కమ్మస్స కరణం – నిస్సాయ తే వత్థబ్బన్తి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘కతం సఙ్ఘేన సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం – నిస్సాయ తే వత్థబ్బన్తి. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.
అధమ్మకమ్మద్వాదసకం
౧౩. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అసమ్ముఖా కతం హోతి, అప్పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, అప్పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అనాపత్తియా కతం హోతి, అదేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, దేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అచోదేత్వా కతం హోతి, అసారేత్వా కతం హోతి, ఆపత్తిం అనారోపేత్వా కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… అసమ్ముఖా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… అప్పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… అప్పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… అనాపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… అదేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… దేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… అచోదేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… అసారేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. ఆపత్తిం అనారోపేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
అధమ్మకమ్మద్వాదసకం నిట్ఠితం.
ధమ్మకమ్మద్వాదసకం
౧౪. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. సమ్ముఖా కతం హోతి, పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. ఆపత్తియా కతం హోతి, దేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, అదేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. చోదేత్వా కతం హోతి, సారేత్వా కతం హోతి, ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… సమ్ముఖా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… ఆపత్తియా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… దేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… అదేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… చోదేత్వా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే…పే… సారేత్వా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే…పే….
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం నియస్సకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.
ధమ్మకమ్మద్వాదసకం నిట్ఠితం.
ఆకఙ్ఖమానఛక్కం
౧౫. [పరి. ౩౨౩] ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, నియస్సకమ్మం కరేయ్య. భణ్డనకారకో హోతి కలహకారకో వివాదకారకో భస్సకారకో సఙ్ఘే అధికరణకారకో; బాలో హోతి అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, నియస్సకమ్మం కరేయ్య.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, నియస్సకమ్మం కరేయ్య. అధిసీలే సీలవిపన్నో హోతి, అజ్ఝాచారే ఆచారవిపన్నో హోతి, అతిదిట్ఠియా దిట్ఠివిపన్నో హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, నియస్సకమ్మం కరేయ్య.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, నియస్సకమ్మం కరేయ్య. బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, నియస్సకమ్మం కరేయ్య.
‘‘తిణ్ణం, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, నియస్సకమ్మం కరేయ్య. ఏకో భణ్డనకారకో హోతి కలహకారకో వివాదకారకో భస్సకారకో సఙ్ఘే అధికరణకారకో; ఏకో బాలో హోతి, అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; ఏకో గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, నియస్సకమ్మం కరేయ్య.
‘‘అపరేసమ్పి, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, నియస్సకమ్మం కరేయ్య. ఏకో అధిసీలే సీలవిపన్నో హోతి, ఏకో అజ్ఝాచారే ఆచారవిపన్నో హోతి, ఏకో అతిదిట్ఠియా దిట్ఠివిపన్నో హోతి – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, నియస్సకమ్మం కరేయ్య.
‘‘అపరేసమ్పి, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, నియస్సకమ్మం కరేయ్య. ఏకో బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, ఏకో ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, ఏకో సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, నియస్సకమ్మం కరేయ్య.
ఆకఙ్ఖమానఛక్కం నిట్ఠితం.
అట్ఠారసవత్తం
౧౬. ‘‘నియస్సకమ్మకతేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా సమ్మా వత్తితబ్బం. తత్రాయం సమ్మావత్తనా – న ఉపసమ్పాదేతబ్బం, న నిస్సయో దాతబ్బో, న సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో, న భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతి సాదితబ్బా, సమ్మతేనపి భిక్ఖునియో న ఓవదితబ్బా. యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన నియస్సకమ్మం కతం హోతి సా ఆపత్తి న ఆపజ్జితబ్బా, అఞ్ఞా వా తాదిసికా, తతో వా పాపిట్ఠతరా; కమ్మం న గరహితబ్బం, కమ్మికా న గరహితబ్బా. న పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథో ఠపేతబ్బో, న పవారణా ఠపేతబ్బా, న సవచనీయం కాతబ్బం, న అనువాదో పట్ఠపేతబ్బో, న ఓకాసో కారాపేతబ్బో, న చోదేతబ్బో, న సారేతబ్బో, న భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతబ్బ’’న్తి.
నియస్సకమ్మే అట్ఠారసవత్తం నిట్ఠితం.
౧౭. అథ ఖో సఙ్ఘో సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం అకాసి – నిస్సాయ తే వత్థబ్బన్తి. సో సఙ్ఘేన నియస్సకమ్మకతో కల్యాణమిత్తే సేవమానో భజమానో పయిరుపాసమానో ఉద్దిసాపేన్తో పరిపుచ్ఛన్తో బహుస్సుతో హోతి, ఆగతాగమో ధమ్మధరో వినయధరో మాతికాధరో పణ్డితో వియత్తో మేధావీ లజ్జీ కుక్కుచ్చకో సిక్ఖాకామో. సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, భిక్ఖూ ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేతి – ‘‘అహం, ఆవుసో, సఙ్ఘేన నియస్సకమ్మకతో సమ్మా వత్తామి, లోమం పాతేమి, నేత్థారం వత్తామి. కథం ను ఖో మయా పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే…. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతు.
నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బఅట్ఠారసకం
౧౮. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. ఉపసమ్పాదేతి, నిస్సయం దేతి, సామణేరం ఉపట్ఠాపేతి, భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతిం సాదియతి, సమ్మతోపి భిక్ఖునియో ఓవదతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
[పరి. ౪౨౦] ‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన నియస్సకమ్మం కతం హోతి తం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, అఞ్ఞం వా తాదిసికం, తతో వా పాపిట్ఠతరం; కమ్మం గరహతి, కమ్మికే గరహతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
‘‘అట్ఠహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథం ఠపేతి, పవారణం ఠపేతి, సవచనీయం కరోతి, అనువాదం పట్ఠపేతి, ఓకాసం కారేతి, చోదేతి, సారేతి, భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బఅట్ఠారసకం నిట్ఠితం.
పటిప్పస్సమ్భేతబ్బఅట్ఠారసకం
౧౯. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. న ఉపసమ్పాదేతి, న నిస్సయం దేతి, న సామణేరం ఉపట్ఠాపేతి, న భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతిం సాదియతి, సమ్మతోపి భిక్ఖునియో న ఓవదతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన నియస్సకమ్మం కతం హోతి తం ఆపత్తిం న ఆపజ్జతి, అఞ్ఞం వా తాదిసికం, తతో వా పాపిట్ఠతరం; కమ్మం న గరహతి, కమ్మికే న గరహతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
‘‘అట్ఠహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
న పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథం ఠపేతి, న పవారణం ఠపేతి, న సవచనీయం కరోతి, న అనువాదం పట్ఠపేతి, న ఓకాసం కారేతి, న చోదేతి, న సారేతి, న భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.
పటిప్పస్సమ్భేతబ్బఅట్ఠారసకం నిట్ఠితం.
౨౦. ‘‘ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. తేన, భిక్ఖవే, సేయ్యసకేన భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘అహం, భన్తే, సఙ్ఘేన నియస్సకమ్మకతో సమ్మా వత్తామి, లోమం పాతేమి, నేత్థారం వత్తామి, నియస్సస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచామీ’తి. దుతియమ్పి యాచితబ్బా. తతియమ్పి యాచితబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సేయ్యసకో భిక్ఖు సఙ్ఘేన నియస్సకమ్మకతో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, నియస్సస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేయ్య. ఏసా ఞత్తి.
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సేయ్యసకో భిక్ఖు సఙ్ఘేన నియస్సకమ్మకతో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, నియస్సస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచతి. సఙ్ఘో సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సేయ్యసకో భిక్ఖు సఙ్ఘేన నియస్సకమ్మకతో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, నియస్సస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచతి. సఙ్ఘో సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం సేయ్యసకో భిక్ఖు సఙ్ఘేన నియస్సకమ్మకతో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, నియస్సస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచతి. సఙ్ఘో సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘పటిప్పస్సద్ధం సఙ్ఘేన సేయ్యసకస్స భిక్ఖునో నియస్సకమ్మం. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.
నియస్సకమ్మం నిట్ఠితం దుతియం.
౩. పబ్బాజనీయకమ్మం
౨౧. [ఇదం వత్థు పారా. ౪౩౧ ఆదయో] తేన ఖో పన సమయేన అస్సజిపునబ్బసుకా నామ [నామ భిక్ఖూ (క.)] కీటాగిరిస్మిం ఆవాసికా హోన్తి అలజ్జినో పాపభిక్ఖూ. తే [చూళవ. ౨౯౨ ఆదయో] ఏవరూపం అనాచారం ఆచరన్తి – మాలావచ్ఛం రోపేన్తిపి రోపాపేన్తిపి, సిఞ్చన్తిపి సిఞ్చాపేన్తిపి, ఓచినన్తిపి ఓచినాపేన్తిపి, గన్థేన్తిపి గన్థాపేన్తిపి, ఏకతోవణ్టికమాలం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి, ఉభతోవణ్టికమాలం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి, మఞ్జరికం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి, విధూతికం [విధుతికం (స్యా.)] కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి, వటంసకం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి, ఆవేళం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి, ఉరచ్ఛదం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి. తే కులిత్థీనం కులధీతానం కులకుమారీనం కులసుణ్హానం కులదాసీనం ఏకతోవణ్టికమాలం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి, ఉభతోవణ్టికమాలం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి, మఞ్జరికం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి, విధూతికం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి, వటంసకం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి, ఆవేళం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి, ఉరచ్ఛదం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి. తే కులిత్థీహి కులధీతాహి కులకుమారీహి కులసుణ్హాహి కులదాసీహి సద్ధిం ఏకభాజనేపి భుఞ్జన్తి, ఏకథాలకేపి పివన్తి, ఏకాసనేపి నిసీదన్తి, ఏకమఞ్చేపి తువట్టేన్తి, ఏకత్థరణాపి తువట్టేన్తి, ఏకపావురణాపి తువట్టేన్తి, ఏకత్థరణపావురణాపి తువట్టేన్తి, వికాలేపి భుఞ్జన్తి, మజ్జమ్పి పివన్తి, మాలాగన్ధవిలేపనమ్పి ధారేన్తి, నచ్చన్తిపి, గాయన్తిపి, వాదేన్తిపి, లాసేన్తిపి; నచ్చన్తియాపి నచ్చన్తి, నచ్చన్తియాపి గాయన్తి, నచ్చన్తియాపి వాదేన్తి, నచ్చన్తియాపి లాసేన్తి; గాయన్తియాపి నచ్చన్తి, గాయన్తియాపి గాయన్తి, గాయన్తియాపి వాదేన్తి, గాయన్తియాపి లాసేన్తి; వాదేన్తియాపి నచ్చన్తి, వాదేన్తియాపి గాయన్తి, వాదేన్తియాపి వాదేన్తి, వాదేన్తియాపి లాసేన్తి; లాసేన్తియాపి నచ్చన్తి, లాసేన్తియాపి గాయన్తి, లాసేన్తియాపి వాదేన్తి, లాసేన్తియాపి లాసేన్తి; అట్ఠపదేపి కీళన్తి, దసపదేపి కీళన్తి, ఆకాసేపి కీళన్తి, పరిహారపథేపి కీళన్తి, సన్తికాయపి కీళన్తి, ఖలికాయపి కీళన్తి, ఘటికాయపి కీళన్తి, సలాకహత్థేనపి కీళన్తి, అక్ఖేనపి కీళన్తి, పఙ్గచీరేనపి కీళన్తి, వఙ్కకేనపి కీళన్తి, మోక్ఖచికాయపి కీళన్తి, చిఙ్గులకేనపి కీళన్తి, పత్తాళ్హకేనపి కీళన్తి, రథకేనపి కీళన్తి, ధనుకేనపి కీళన్తి, అక్ఖరికాయపి కీళన్తి, మనేసికాయపి కీళన్తి, యథావజ్జేనపి కీళన్తి; హత్థిస్మిమ్పి సిక్ఖన్తి, అస్సస్మిమ్పి సిక్ఖన్తి, రథస్మిమ్పి సిక్ఖన్తి, ధనుస్మిమ్పి సిక్ఖన్తి, థరుస్మిమ్పి సిక్ఖన్తి; హత్థిస్సపి పురతో ధావన్తి, అస్సస్సపి పురతో ధావన్తి, రథస్సపి పురతో [పురతో ధావన్తి (స్యా.)] ధావన్తిపి ఆధావన్తిపి; ఉస్సేళేన్తిపి, అప్ఫోటేన్తిపి, నిబ్బుజ్ఝన్తిపి, ముట్ఠీహిపి యుజ్ఝన్తి; రఙ్గమజ్ఝేపి సఙ్ఘాటిం పత్థరిత్వా నచ్చకిం [నచ్చన్తిం (సీ. స్యా.)] ఏవం వదన్తి – ‘‘ఇధ, భగిని, నచ్చస్సూ’’తి; నలాటికమ్పి దేన్తి; వివిధమ్పి అనాచారం ఆచరన్తి.
౨౨. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు కాసీసు వస్సంవుట్ఠో [వస్సంవుత్థో (సీ. స్యా.)] సావత్థిం గచ్ఛన్తో భగవన్తం దస్సనాయ యేన కీటాగిరి తదవసరి. అథ ఖో సో భిక్ఖు పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ కీటాగిరిం పిణ్డాయ పావిసి పాసాదికేన అభిక్కన్తేన పటిక్కన్తేన ఆలోకితేన విలోకితేన సమిఞ్జితేన [సమ్మిఞ్జితేన (సీ. స్యా. కం.)] పసారితేన, ఓక్ఖిత్తచక్ఖు ఇరియాపథసమ్పన్నో. మనుస్సా తం భిక్ఖుం పస్సిత్వా ఏవమాహంసు – ‘‘క్వాయం అబలబలో వియ మన్దమన్దో వియ భాకుటికభాకుటికో వియ? కో ఇమస్స ఉపగతస్స పిణ్డకమ్పి దస్సతి? అమ్హాకం పన అయ్యా అస్సజిపునబ్బసుకా సణ్హా సఖిలా సుఖసమ్భాసా మిహితపుబ్బఙ్గమా ఏహిస్వాగతవాదినో అబ్భాకుటికా ఉత్తానముఖా పుబ్బభాసినో. తేసం ఖో నామ పిణ్డో దాతబ్బో’’తి.
అద్దసా ఖో అఞ్ఞతరో ఉపాసకో తం భిక్ఖుం కీటాగిరిస్మిం పిణ్డాయ చరన్తం; దిస్వాన యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా తం భిక్ఖుం అభివాదేత్వా ఏతదవోచ – ‘‘అపి, భన్తే, పిణ్డో లబ్భతీ’’తి? ‘‘న ఖో, ఆవుసో, పిణ్డో లబ్భతీ’’తి. ‘‘ఏహి, భన్తే, ఘరం గమిస్సామా’’తి. అథ ఖో సో ఉపాసకో తం భిక్ఖుం ఘరం నేత్వా భోజేత్వా ఏతదవోచ – ‘‘కహం, భన్తే, అయ్యో గమిస్సతీ’’తి? ‘‘సావత్థిం ఖో అహం, ఆవుసో, గమిస్సామి భగవన్తం దస్సనాయా’’తి. ‘‘తేన హి, భన్తే, మమ వచనేన భగవతో పాదే సిరసా వన్ద, ఏవఞ్చ వదేహి – ‘దుట్ఠో, భన్తే, కీటాగిరిస్మిం ఆవాసో. అస్సజిపునబ్బసుకా నామ కీటాగిరిస్మిం ఆవాసికా అలజ్జినో పాపభిక్ఖూ. తే ఏవరూపం అనాచారం ఆచరన్తి – మాలావచ్ఛం రోపేన్తిపి రోపాపేన్తిపి, సిఞ్చన్తిపి సిఞ్చాపేన్తిపి, ఓచినన్తిపి, ఓచినాపేన్తిపి, గన్థేన్తిపి గన్థాపేన్తిపి, ఏకతోవణ్టికమాలం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి, ఉభతోవణ్టికమాలం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి, మఞ్జరికం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి, విధూతికం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి, వటంసకం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి, ఆవేళం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి, ఉరచ్ఛదం కరోన్తిపి కారాపేన్తిపి. తే కులిత్థీనం కులధీతానం కులకుమారీనం కులసుణ్హానం కులదాసీనం ఏకతోవణ్టికమాలం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి, ఉభతోవణ్టికమాలం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి, మఞ్జరికం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి, విధూతికం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి, వటంసకం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి, ఆవేళం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి, ఉరచ్ఛదం హరన్తిపి హరాపేన్తిపి. తే కులిత్థీహి కులధీతాహి కులకుమారీహి కులసుణ్హాహి కులదాసీహి సద్ధిం ఏకభాజనేపి భుఞ్జన్తి, ఏకథాలకేపి పివన్తి, ఏకాసనేపి నిసీదన్తి, ఏకమఞ్చేపి తువట్టేన్తి, ఏకత్థరణాపి తువట్టేన్తి, ఏకపావురణాపి తువట్టేన్తి, ఏకత్థరణపావురణాపి తువట్టేన్తి, వికాలేపి భుఞ్జన్తి, మజ్జమ్పి పివన్తి, మాలాగన్ధవిలేపనమ్పి ధారేన్తి, నచ్చన్తిపి, గాయన్తిపి, వాదేన్తిపి, లాసేన్తిపి; నచ్చన్తియాపి నచ్చన్తి, నచ్చన్తియాపి గాయన్తి, నచ్చన్తియాపి వాదేన్తి, నచ్చన్తియాపి లాసేన్తి…పే… (చక్కం కాతబ్బం). లాసేన్తియాపి నచ్చన్తి, లాసేన్తియాపి గాయన్తి, లాసేన్తియాపి వాదేన్తి, లాసేన్తియాపి లాసేన్తి; అట్ఠపదేపి కీళన్తి, దసపదేపి కీళన్తి, ఆకాసేపి కీళన్తి, పరిహారపథేపి కీళన్తి, సన్తికాయపి కీళన్తి, ఖలికాయపి కీళన్తి, ఘటికాయపి కీళన్తి, సలాకహత్థేనపి కీళన్తి, అక్ఖేనపి కీళన్తి, పఙ్గచీరేనపి కీళన్తి, వఙ్కకేనపి కీళన్తి, మోక్ఖచికాయపి కీళన్తి, చిఙ్గులకేనపి కీళన్తి, పత్తాళ్హకేనపి కీళన్తి, రథకేనపి కీళన్తి, ధనుకేనపి కీళన్తి, అక్ఖరికాయపి కీళన్తి, మనేసికాయపి కీళన్తి, యథావజ్జేనపి కీళన్తి; హత్థిస్మిమ్పి సిక్ఖన్తి, అస్సస్మిమ్పి సిక్ఖన్తి, రథస్మిమ్పి సిక్ఖన్తి, ధనుస్మిమ్పి సిక్ఖన్తి, థరుస్మిమ్పి సిక్ఖన్తి; హత్థిస్సపి పురతో ధావన్తి, అస్సస్సపి పురతో ధావన్తి, రథస్సపి పురతో ధావన్తిపి ఆధావన్తిపి; ఉస్సేళేన్తిపి, అప్ఫోటేన్తిపి, నిబ్బుజ్ఝన్తిపి, ముట్ఠీహిపి యుజ్ఝన్తి; రఙ్గమజ్ఝేపి సఙ్ఘాటిం పత్థరిత్వా నచ్చకిం ఏవం వదన్తి – ‘ఇధ, భగిని, నచ్చస్సూ’తి; నలాటికమ్పి దేన్తి; వివిధమ్పి అనాచారం ఆచరన్తి. యేపి తే, భన్తే, మనుస్సా పుబ్బే సద్ధా అహేసుం పసన్నా తేపి ఏతరహి అస్సద్ధా అప్పసన్నా. యానిపి తాని సఙ్ఘస్స పుబ్బే దానపథాని తానిపి ఏతరహి ఉపచ్ఛిన్నాని. రిఞ్చన్తి పేసలా భిక్ఖూ, నివసన్తి పాపభిక్ఖూ. సాధు, భన్తే, భగవా కీటాగిరిం భిక్ఖూ పహిణేయ్య, యథాయం కీటాగిరిస్మిం ఆవాసో సణ్ఠహేయ్యా’’తి.
‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో సో భిక్ఖు తస్స ఉపాసకస్స పటిస్సుణిత్వా ఉట్ఠాయాసనా యేన సావత్థి తేన పక్కామి. అనుపుబ్బేన యేన సావత్థి జేతవనం అనాథపిణ్డికస్స ఆరామో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఆచిణ్ణం ఖో పనేతం బుద్ధానం భగవన్తానం ఆగన్తుకేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం పటిసమ్మోదితుం. అథ ఖో భగవా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘‘కచ్చి, భిక్ఖు, ఖమనీయం, కచ్చి యాపనీయం, కచ్చిసి అప్పకిలమథేన అద్ధానం ఆగతో, కుతో చ త్వం భిక్ఖు ఆగచ్ఛసీ’’తి? ‘‘ఖమనీయం, భగవా, యాపనీయం భగవా; అప్పకిలమథేన చ అహం, భన్తే, అద్ధానం ఆగతో. ఇధాహం, భన్తే, కాసీసు వస్సంవుట్ఠో సావత్థిం ఆగచ్ఛన్తో భగవన్తం దస్సనాయ యేన కీటాగిరి తదవసరిం. అథ ఖ్వాహం, భన్తే, పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ కీటాగిరిం పిణ్డాయ పావిసిం. అద్దసా ఖో మం, భన్తే, అఞ్ఞతరో ఉపాసకో కీటాగిరిస్మిం పిణ్డాయ చరన్తం; దిస్వాన యేనాహం తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా మం అభివాదేత్వా ఏతదవోచ – ‘అపి, భన్తే, పిణ్డో లబ్భతీ’తి. ‘న ఖో, ఆవుసో, పిణ్డో లబ్భతీ’తి. ‘ఏహి, భన్తే, ఘరం గమిస్సామా’తి. అథ ఖో, భన్తే, సో ఉపాసకో మం ఘరం నేత్వా భోజేత్వా ఏతదవోచ – ‘కహం, భన్తే, అయ్యో గమిస్సతీ’తి? ‘సావత్థిం ఖో అహం, ఆవుసో, గమిస్సామి భగవన్తం దస్సనాయా’తి. ‘తేన హి, భన్తే, మమ వచనేన భగవతో పాదే సిరసా వన్ద, ఏవఞ్చ వదేహి – దుట్ఠో, భన్తే, కీటాగిరిస్మిం ఆవాసో. అస్సజిపునబ్బసుకా నామ కీటాగిరిస్మిం ఆవాసికా అలజ్జినో పాపభిక్ఖూ. తే ఏవరూపం అనాచారం ఆచరన్తి – మాలావచ్ఛం రోపేన్తిపి రోపాపేన్తిపి…పే… వివిధమ్పి అనాచారం ఆచరన్తి. యేపి తే, భన్తే, మనుస్సా పుబ్బే సద్ధా అహేసుం పసన్నా తేపి ఏతరహి అస్సద్ధా అప్పసన్నా. యానిపి తాని సఙ్ఘస్స పుబ్బే దానపథాని తానిపి ఏతరహి ఉపచ్ఛిన్నాని. రిఞ్చన్తి పేసలా భిక్ఖూ, నివసన్తి పాపభిక్ఖూ. సాధు, భన్తే, భగవా కీటాగిరిం భిక్ఖూ పహిణేయ్య, యథాయం కీటాగిరిస్మిం ఆవాసో సణ్ఠహేయ్యా’తి. తతో అహం భగవా ఆగచ్ఛామీ’’తి.
౨౩. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా భిక్ఖూ పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, అస్సజిపునబ్బసుకా నామ కీటాగిరిస్మిం ఆవాసికా అలజ్జినో పాపభిక్ఖూ? తే ఏవరూపం అనాచారం ఆచరన్తి – మాలావచ్ఛం రోపేన్తిపి…పే… వివిధమ్పి అనాచారం ఆచరన్తి? యేపి తే మనుస్సా పుబ్బే సద్ధా అహేసుం పసన్నా తేపి ఏతరహి అస్సద్ధా అప్పసన్నా? యానిపి తాని సఙ్ఘస్స పుబ్బే దానపథాని తానిపి ఏతరహి ఉపచ్ఛిన్నాని? రిఞ్చన్తి పేసలా భిక్ఖూ నివసన్తి పాపభిక్ఖూ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా – ‘‘అననుచ్ఛవికం…పే… కథఞ్హి నామ తే, భిక్ఖవే, మోఘపురిసా ఏవరూపం అనాచారం ఆచరిస్సన్తి – మాలావచ్ఛం రోపేస్సన్తిపి రోపాపేస్సన్తిపి, సిఞ్చిస్సన్తిపి సిఞ్చాపేస్సన్తిపి, ఓచినిస్సన్తిపి ఓచినాపేస్సన్తిపి, గన్థేస్సన్తిపి గన్థాపేస్సన్తిపి, ఏకతోవణ్టికమాలం కరిస్సన్తిపి కారాపేస్సన్తిపి, ఉభతోవణ్టికమాలం కరిస్సన్తిపి కారాపేస్సన్తిపి, మఞ్జరికం కరిస్సన్తిపి కారాపేస్సన్తిపి, విధూతికం కరిస్సన్తిపి కారాపేస్సన్తిపి, వటంసకం కరిస్సన్తిపి కారాపేస్సన్తిపి, ఆవేళం కరిస్సన్తిపి కారాపేస్సన్తిపి, ఉరచ్ఛదం కరిస్సన్తిపి కారాపేస్సన్తిపి. తే కులిత్థీనం కులధీతానం కులకుమారీనం కులసుణ్హానం కులదాసీనం ఏకతోవణ్టికమాలం హరిస్సన్తిపి హరాపేస్సన్తిపి, ఉభతోవణ్టికమాలం హరిస్సన్తిపి హరాపేస్సన్తిపి, మఞ్జరికం హరిస్సన్తిపి హరాపేస్సన్తిపి, విధూతికం హరిస్సన్తిపి హరాపేస్సన్తిపి, వటంసకం హరిస్సన్తిపి హరాపేస్సన్తిపి, ఆవేళం హరిస్సన్తిపి హరాపేస్సన్తిపి, ఉరచ్ఛదం హరిస్సన్తిపి హరాపేస్సన్తిపి. తే కులిత్థీహి కులధీతాహి కులకుమారీహి కులసుణ్హాహి కులదాసీహి సద్ధిం ఏకభాజనేపి భుఞ్జిస్సన్తి, ఏకథాలకేపి పివిస్సన్తి, ఏకాసనేపి నిసీదిస్సన్తి, ఏకమఞ్చేపి తువట్టిస్సన్తి, ఏకత్థరణాపి తువట్టిస్సన్తి, ఏకపావురణాపి తువట్టిస్సన్తి, ఏకత్థరణపావురణాపి తువట్టిస్సన్తి, వికాలేపి భుఞ్జిస్సన్తి, మజ్జమ్పి పివిస్సన్తి, మాలాగన్ధవిలేపనమ్పి ధారేస్సన్తి, నచ్చిస్సన్తిపి, గాయిస్సన్తిపి, వాదేస్సన్తిపి, లాసేస్సన్తిపి; నచ్చన్తియాపి నచ్చిస్సన్తి, నచ్చన్తియాపి గాయిస్సన్తి, నచ్చన్తియాపి వాదేస్సన్తి, నచ్చన్తియాపి లాసేస్సన్తి; గాయన్తియాపి నచ్చిస్సన్తి, గాయన్తియాపి గాయిస్సన్తి, గాయన్తియాపి వాదేస్సన్తి, గాయన్తియాపి లాసేస్సన్తి; వాదేన్తియాపి నచ్చిస్సన్తి, వాదేన్తియాపి గాయిస్సన్తి, వాదేన్తియాపి వాదేస్సన్తి, వాదేన్తియాపి లాసేస్సన్తి; లాసేన్తియాపి నచ్చిస్సన్తి, లాసేన్తియాపి గాయిస్సన్తి, లాసేన్తియాపి వాదేస్సన్తి; లాసేన్తియాపి లాసేస్సన్తి; అట్ఠపదేపి కీళిస్సన్తి, దసపదేపి కీళిస్సన్తి, ఆకాసేపి కీళిస్సన్తి, పరిహారపథేపి కీళిస్సన్తి, సన్తికాయపి కీళిస్సన్తి, ఖలికాయపి కీళిస్సన్తి, ఘటికాయపి కీళిస్సన్తి, సలాకహత్థేనపి కీళిస్సన్తి, అక్ఖేనపి కీళిస్సన్తి, పఙ్గచీరేనపి కీళిస్సన్తి, వఙ్కకేనపి కీళిస్సన్తి మోక్ఖచికాయపి కీళిస్సన్తి, చిఙ్గులకేనపి కీళిస్సన్తి, పత్తాళ్హకేనపి కీళిస్సన్తి, రథకేనపి కీళిస్సన్తి, ధనుకేనపి కీళిస్సన్తి, అక్ఖరికాయపి కీళిస్సన్తి, మనేసికాయపి కీళిస్సన్తి, యథావజ్జేనపి కీళిస్సన్తి; హత్థిస్మిమ్పి సిక్ఖిస్సన్తి, అస్సస్మిమ్పి సిక్ఖిస్సన్తి, రథస్మిమ్పి సిక్ఖిస్సన్తి, ధనుస్మిమ్పి సిక్ఖిస్సన్తి, థరుస్మిమ్పి సిక్ఖిస్సన్తి; హత్థిస్సపి పురతో ధావిస్సన్తి, అస్సస్సపి పురతో ధావిస్సన్తి, రథస్సపి పురతో [పురతో ధావిస్సన్తి (స్యా.)] ధావిస్సన్తిపి ఆధావిస్సన్తిపి; ఉస్సేళేస్సన్తిపి, అప్ఫోటేస్సన్తిపి, నిబ్బుజ్ఝిస్సన్తిపి, ముట్ఠీహిపి యుజ్ఝిస్సన్తి; రఙ్గమజ్ఝేపి సఙ్ఘాటిం పత్థరిత్వా నచ్చకిం ఏవం వక్ఖన్తి [వదిస్సన్తి (క.)] – ‘ఇధ, భగిని, నచ్చస్సూ’తి; నలాటికమ్పి దస్సన్తి; వివిధమ్పి అనాచారం ఆచరిస్సన్తి. నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా సారిపుత్తమోగ్గల్లానే ఆమన్తేసి – ‘‘గచ్ఛథ తుమ్హే, సారిపుత్తా, కీటాగిరిం గన్త్వా అస్సజిపునబ్బసుకానం భిక్ఖూనం కీటాగిరిస్మా పబ్బాజనీయకమ్మం కరోథ, తుమ్హాకం ఏతే సద్ధివిహారినో’’తి.
‘‘కథం మయం, భన్తే, అస్సజిపునబ్బసుకానం భిక్ఖూనం కీటాగిరిస్మా పబ్బాజనీయకమ్మం కరోమ, చణ్డా తే భిక్ఖూ ఫరుసా’’తి? ‘‘తేన హి తుమ్హే, సారిపుత్తా, బహుకేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం గచ్ఛథా’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో సారిపుత్తమోగ్గల్లానా భగవతో పచ్చస్సోసుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, కాతబ్బం – పఠమం అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ చోదేతబ్బా, చోదేత్వా సారేతబ్బా, సారేత్వా ఆపత్తిం ఆరోపేతబ్బా, ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –
౨౪. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇమే అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ కులదూసకా పాపసమాచారా. ఇమేసం పాపకా సమాచారా దిస్సన్తి చేవ సుయ్యన్తి చ. కులాని చ ఇమేహి దుట్ఠాని దిస్సన్తి చేవ సుయ్యన్తి చ. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో అస్సజిపునబ్బసుకానం భిక్ఖూనం కీటాగిరిస్మా పబ్బాజనీయకమ్మం కరేయ్య – న అస్సజిపునబ్బసుకేహి భిక్ఖూహి కీటాగిరిస్మిం వత్థబ్బన్తి. ఏసా ఞత్తి.
‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇమే అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ కులదూసకా పాపసమాచారా. ఇమేసం పాపకా సమాచారా దిస్సన్తి చేవ సుయ్యన్తి చ. కులాని చ ఇమేహి దుట్ఠాని దిస్సన్తి చేవ సుయ్యన్తి చ. సఙ్ఘో అస్సజిపునబ్బసుకానం భిక్ఖూనం కీటాగిరిస్మా పబ్బాజనీయకమ్మం కరోతి – న అస్సజిపునబ్బసుకేహి భిక్ఖూహి కీటాగిరిస్మిం వత్థబ్బన్తి. యస్సాయస్మతో ఖమతి అస్సజిపునబ్బసుకానం భిక్ఖూనం కీటాగిరిస్మా పబ్బాజనీయస్స కమ్మస్స కరణం – న అస్సజిపునబ్బసుకేహి భిక్ఖూహి కీటాగిరిస్మిం వత్థబ్బన్తి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి. సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇమే అస్సజిపునబ్బసుకా భిక్ఖూ కులదూసకా పాపసమాచారా. ఇమేసం పాపకా సమాచారా దిస్సన్తి చేవ సుయ్యన్తి చ. కులాని చ ఇమేహి దుట్ఠాని దిస్సన్తి చేవ సుయ్యన్తి చ. సఙ్ఘో అస్సజిపునబ్బసుకానం భిక్ఖూనం కీటాగిరిస్మా పబ్బాజనీయకమ్మం కరోతి – న అస్సజిపునబ్బసుకేహి భిక్ఖూహి కీటాగిరిస్మిం వత్థబ్బన్తి. యస్సాయస్మతో ఖమతి అస్సజిపునబ్బసుకానం భిక్ఖూనం కీటాగిరిస్మా పబ్బాజనీయస్స కమ్మస్స కరణం – న అస్సజిపునబ్బసుకేహి భిక్ఖూహి కీటాగిరిస్మిం వత్థబ్బన్తి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.
‘‘కతం సఙ్ఘేన అస్సజిపునబ్బసుకానం భిక్ఖూనం కీటాగిరిస్మా పబ్బాజనీయకమ్మం – న అస్సజిపునబ్బసుకేహి భిక్ఖూహి కీటాగిరిస్మిం వత్థబ్బన్తి. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.
అధమ్మకమ్మద్వాదసకం
౨౫. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతం పబ్బాజనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అసమ్ముఖా కతం హోతి, అప్పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, అప్పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం పబ్బాజనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం పబ్బాజనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అనాపత్తియా కతం హోతి, అదేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, దేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి…పే… అచోదేత్వా కతం హోతి, అసారేత్వా కతం హోతి, ఆపత్తిం అనారోపేత్వా కతం హోతి…పే… అసమ్ముఖా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అప్పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అప్పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అనాపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అదేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… దేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అచోదేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి …పే… అసారేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… ఆపత్తిం అనారోపేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం పబ్బాజనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.
అధమ్మకమ్మద్వాదసకం నిట్ఠితం.