౩. యుత్తిహారసమ్పాతవిభావనా

౬౫. యేన యేన విచయహారసమ్పాతేన సుత్తప్పదేసత్థా ఆచరియేన విచయితబ్బా, అమ్హేహి చ ఞాతా, సో విచయహారసమ్పాతో పరిపుణ్ణో, ‘‘కతమో యుత్తిహారసమ్పాతో’’తి పుచ్ఛితబ్బత్తా ‘‘తత్థ కతమో యుత్తిహారసమ్పాతో’’తిఆది వుత్తం. అట్ఠకథాయం పన – ‘‘ఏవం నానానయేహి విచయహారసమ్పాతం విత్థారేత్వా ఇదాని యుత్తిహారసమ్పాతాదీని దస్సేతుం ‘తత్థ కతమో యుత్తిహారసమ్పాతో’తిఆది ఆరద్ధ’’న్తి (నేత్తి. అట్ఠ. ౬౫) వుత్తం. తత్థాతి తేసు దేసనాహారసమ్పాతాదీసు సోళససు హారసమ్పాతేసు కతమో సంవణ్ణనావిసేసో యుత్తిహారసమ్పాతో నామాతి పుచ్ఛతి, పుచ్ఛిత్వా యస్మిం సుత్తప్పదేసే వుత్తానం అత్థానం యుత్తిభావో విచారేతబ్బో, తం సుత్తప్పదేసం నీహరితుం –

‘‘తస్మా రక్ఖితచిత్తస్స, సమ్మాసఙ్కప్పగోచరో;

సమ్మాదిట్ఠిపురేక్ఖారో, ఞత్వాన ఉదయబ్బయం;

థినమిద్ధాభిభూ భిక్ఖు, సబ్బా దుగ్గతియో జహే’’తి. (ఉదా. ౩౨; నేత్తి. ౩౧, ౭౮) –

వుత్తం. తస్సం గాథాయం తస్మా అరక్ఖితచిత్తస్స మారవసానుగతత్తా సతిసంవరఇన్ద్రియసంవరాదివసేన భిక్ఖు రక్ఖితచిత్తో అస్స భవేయ్య, తస్మా కామవితక్కాదిమిచ్ఛాసఙ్కప్పగోచరస్స మారవసానుగతత్తా నేక్ఖమ్మసఙ్కప్పాదివసేన భిక్ఖు సమ్మాసఙ్కప్పగోచరో అస్స భవేయ్య, తస్మా మిచ్ఛాదిట్ఠిహతచిత్తస్స మారవసానుగతత్తా యోనిసోమనసికారేన భిక్ఖు ఉదయబ్బయం ఞత్వాన సమ్మాదిట్ఠిపురేక్ఖారో అస్స భవేయ్య, తస్మా థినమిద్ధేన హతచిత్తస్స మారవసానుగతత్తా వీరియవసేన భిక్ఖు థినమిద్ధాభిభూ అస్స భవేయ్య, తాదిసో భిక్ఖు సబ్బా దుగ్గతియో జహే జహిస్సతీతి అత్థో వేదితబ్బో.

‘‘తస్సం గాథాయం కథం యుత్తిభావో విచారేతబ్బో’’తి వత్తబ్బత్తా ‘‘తస్మా రక్ఖితచిత్తస్సా’’తిఆది వుత్తం. రక్ఖితచిత్తస్స సమ్మాసఙ్కప్పగోచరో భవిస్సతీతి అత్థో యుజ్జతి ఏవ, నో న యుజ్జతి. మిచ్ఛాసఙ్కప్పానమ్పి జహితత్తా సమ్మాదిట్ఠిపురేక్ఖారో హుత్వా విహరన్తో ఉదయబ్బయం పటివిజ్ఝిస్సతీతి అత్థో యుజ్జతి సమ్మాదిట్ఠిపురేక్ఖారస్స ఉదయబ్బయానుపస్సనాసమ్భవతో. ఉదయబ్బయం పటివిజ్ఝన్తో సబ్బా దుగ్గతియో జహిస్సతీతి అత్థో యుజ్జతి ఉదయబ్బయానుపస్సనానుక్కమేన అరియమగ్గసమ్భవతో. సబ్బా దుగ్గతియో జహన్తో సబ్బాని దుగ్గతివినిపాతభయాని సమతిక్కమిస్సతీతి అత్థో యుజ్జతి సబ్బేసం దుగ్గతివినిపాతభయానం అనుప్పజ్జనతో.

‘‘ఏత్తకోవ యుత్తిహారసమ్పాతో పరిపుణ్ణో’’తి వత్తబ్బత్తా ‘‘నియుత్తో యుత్తిహారసమ్పాతో’’తి వుత్తం. యేన యేన సంవణ్ణనావిసేసభూతేన యుత్తిహారసమ్పాతేన సుత్తప్పదేసత్థానం యుత్తిభావో విచారేతబ్బో, సో సో సంవణ్ణనావిసేసభూతో యుత్తిహారసమ్పాతో నియుత్తో యథారహం నిద్ధారేత్వా యుజ్జితబ్బోతి అత్థో గహేతబ్బోతి.

ఇతి యుత్తిహారసమ్పాతే సత్తిబలానురూపా రచితా

విభావనా నిట్ఠితా.

పణ్డితేహి పన…పే… గహేతబ్బోతి.