౫. సంసట్ఠవారవణ్ణనా

౩౫౧-౩౬౮. సాతి సవత్థుకా పటిసన్ధి. ఇధాపీతి ఇమస్మిం సంసట్ఠవారేపి. అధిపతిపురేజాతాసేవనేసు అనులోమతో నకమ్మనవిపాకనఝాననవిప్పయుత్తేసు పచ్చనీయతో ఠితేసు న లబ్భతి, అఞ్ఞేసు సహజాతాదీసు అనులోమతో హేతుఆదీసు పచ్చనీయతో చ అనులోమతో చ ఠితేసు లబ్భతీతి. తేనాహ ‘‘లబ్భమానపచ్చయేసూ’’తి. ఇమస్స విసేసస్సాతి ఇమస్స యథావుత్తస్స విసేసస్స దస్సనత్థం ఉద్ధటా, తస్మా తాదిసస్స విసేసస్స దస్సేతబ్బస్స అభావతో వత్థువిరహితా పటిసన్ధి అనుద్ధటా, న విప్పయుత్తే పచ్చనీయతో ఠితే అభావతోతి అత్థో. హేతుపచ్చయవిరహితమత్తదస్సనత్థన్తి ఇమినా భూతకథనం అహేతుకగ్గహణం న బ్యభిచారనివత్తనన్తి దస్సేతి. ‘‘అహేతుకవిపాకకిరియవసేనా’’తి భవితబ్బం హేతుపరియన్తత్తా మగ్గస్స.

౩౬౯-౩౯౧. ‘‘హేతుమ్హి అనులోమతో ఠితే ఝానమగ్గా పచ్చనీయతో న లబ్భన్తీ’’తిఆది యం ఇధ అట్ఠకథాయం వుత్తం, తం హేతుపచ్చయాదివసేన ఉప్పజ్జమానో ధమ్మో చత్తారో సబ్బట్ఠానికా ఆహారిన్ద్రియఝానమగ్గా చాతి ఇమే అట్ఠ పచ్చయే అలభన్తో నామ నత్థీతి ఇమినా పటిచ్చవారే అనులోమపచ్చనీయవణ్ణనాయం వుత్తేన నయేన వేదితుం సక్కాతి ఆహ ‘‘పటిచ్చవారే…పే… నయేనా’’తి. సేసేసూతి అహేతుకమోహవజ్జాహేతుకేసు పఞ్చవిఞ్ఞాణా…పే… ఝానపచ్చయం లభన్తి, తస్మా ‘‘అహేతుకమోహోవ ఝానమగ్గపచ్చయం లభతీ’’తి న సక్కా వత్తుం, కిఞ్చ పచ్చనీయానులోమే ద్విన్నం పచ్చయానం అనులోమేన అనులోమవసేన సహ యోజనా నత్థి ఏకేకస్సేవ యోజనాయ ఆగతత్తా, తస్మా అహేతుకమోహోవ మగ్గపచ్చయం లభతీతి ఏవమేత్థ యోజనా వేదితబ్బా.

సంసట్ఠవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.