౩. పచ్చయవారవణ్ణనా

౨౪౩. పతి-సద్దో పతిట్ఠత్థం దీపేతి ‘‘సారే పతిట్ఠితో’’తిఆదీసు, అయ-సద్దో గతిం దీపేతి ‘‘ఏతి ఏత్థాతి అయో’’తి.

భూతుపాదారూపాని సహ సఙ్గణ్హిత్వా వుత్తం ఉపాదారూపానం వియ భూతరూపాని నిస్సయో హోతీతి కత్వా. యది ఏవం కస్మా అట్ఠకథాయం ‘‘మహాభూతే నిస్సాయ చిత్తసముట్ఠానం ఉపాదారూప’’న్తి ఉపాదారూపంయేవ దస్సితన్తి ఆహ ‘‘అట్ఠకథాయం పనా’’తిఆది.

౨౫౫. పటిచ్చవారే సహజాతేతి పటిచ్చవారే సహజాతపచ్చయవణ్ణనాయం, కమ్మఉతుజానన్తి కమ్మజానం ఉతుజానఞ్చ వసేన అత్థో వుత్తోతి యోజనా. తథా హి తత్థ వుత్తం ‘‘ద్విసన్తతిసముట్ఠానభూతవసేన వుత్త’’న్తి (పట్ఠా. అట్ఠ. ౧.౫౭). కమ్మే చాతి కమ్మే జనకకమ్మపచ్చయే గహితే. ఏకన్తానేకన్తకమ్మజానన్తి ఏకన్తేన కమ్మజానం న ఏకన్తకమ్మజానఞ్చ. తత్థ అసఞ్ఞభవే ఏకన్తకమ్మజం నామ జీవితిన్ద్రియం, ఇతరం ఉపాదారూపం భూతరూపఞ్చ న ఏకన్తకమ్మజం, తదుభయమ్పి తత్థ ఏకజ్ఝం కత్వా వుత్తం, ‘‘మహాభూతే పటిచ్చ కటత్తారూప’’న్తి ఇదం పన కమ్మసముట్ఠానవసేనేవ వుత్తన్తి. సో నాధిప్పేతోతి యో యథాదస్సితో పటిచ్చవారే సహజాతపచ్చయే అత్థో వుత్తో, సో ఇధ న అధిప్పేతో. కస్మాతి చే, ఆహ ‘‘కటత్తా…పే… గహితత్తా’’తి. తం పహాయాతి తం పటిచ్చవారే వుత్తమత్థం పహాయ అగ్గహేత్వా. యథాగహితస్సాతి ‘‘అసఞ్ఞ…పే… కటత్తారూపం ఉపాదారూప’’న్తి పాళియం ఏవ గహితస్స. పటిచ్చ పచ్చయాతి ఇదం ద్విన్నం వారానం ఉపలక్ఖణం. పటిచ్చవారే ఆగతనయేన మహాభూతే పటిచ్చ, పచ్చయవారే ఆగతనయేన మహాభూతే పచ్చయా మహాభూతానం ఉప్పత్తి న నివారేతబ్బా, తస్మా ‘‘ఉపాదారూపసఙ్ఖాతం కటత్తారూప’’న్తి ఏవం ఉపాదారూపగ్గహణేన కటత్తారూపం అవిసేసేత్వా ఉపాదారూపానం నివత్తేతబ్బానం ఉతుచిత్తాహారసముట్ఠానానం అత్థితాయ కటత్తా…పే… విసేసనం దట్ఠబ్బన్తి ఏవమేత్థ యోజనా వేదితబ్బా.

౨౮౬-౨౮౭. ఏకచ్చస్స రూపస్సాతి అహేతుకచిత్తసముట్ఠానస్స. ఇతో పరేసుపి ఏకచ్చరూపగ్గహణే ఏసేవ నయో. చక్ఖాదిధమ్మవసేనాతి చక్ఖాయతనాదిరూపధమ్మవసేన. చిత్తసముట్ఠానాదికోట్ఠాసవసేనాతి చిత్తజాదిరూపధమ్మభాగవసేన. సబ్బం లబ్భతీతి సతిపి ఇమస్స నయస్స నహేతుమూలకత్తే నోనత్థినోవిగతేసు ఏకన్తి గణనం సబ్బం రూపం సబ్బస్స రూపస్స వసేన గణనా లబ్భతి చతుసన్తతివసేన వత్తమానేసు పఞ్చవీసతియా రూపధమ్మేసు వజ్జితబ్బస్స అభావా.

పచ్చయవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.