౧౧. గతిఅనుయోగవణ్ణనా

౬౯-౭౨. యానిస్స సుత్తాని నిస్సాయ లద్ధి ఉప్పన్నా, తేసం దస్సనతో పరతో ‘‘తేన హి పుగ్గలో సన్ధావతీ’’తిఆదినా పాళి ఆగతా, పురతో పన ‘‘న వత్తబ్బం పుగ్గలో సన్ధావతీ’’తిఆదినా, తస్మా వుత్తం ‘‘దస్సేన్తో…పే… భవితబ్బ’’న్తి. దస్సేత్వాతి వా వత్తబ్బన్తి ‘‘యానిస్స…పే… తాని దస్సేత్వా ‘తేన హి పుగ్గలో సన్ధావతీ’తిఆదిమాహా’’తి వత్తబ్బన్తి అత్థో. దస్సేన్తోతి వా ఇదం దస్సనకిరియాయ న వత్తమానతామత్తవచనం, అథ ఖో తస్సా లక్ఖణత్థవచనం, హేతుభావవచనం వాతి న కోచి దోసో.

౯౧. సో వత్తబ్బోతి సో జీవసరీరానం అనఞ్ఞతాపజ్జనాకారో వత్తబ్బో, నత్థీతి అధిప్పాయో. ‘‘రూపీ అత్తా’’తి ఇమిస్సా లద్ధియా వసేన ‘‘యేన రూపసఙ్ఖాతేన అత్తనో సభావభూతేన సరీరేన సద్ధిం గచ్ఛతీ’’తి ఏవం పన అత్థే సతి సో ఆకారో వుత్తో ఏవ హోతి, తథా చ సతి ‘‘రూపం పుగ్గలోతి అననుఞ్ఞాతత్తా’’తి ఏవమ్పి వత్తుం న సక్కా. యస్మా పన ‘‘ఇధ సరీరనిక్ఖేపా’’తి అనన్తరం వక్ఖతి, తస్మా ‘‘సో వత్తబ్బో’’తి వుత్తం. నిరయూపగస్స పుగ్గలస్స అన్తరాభవం న ఇచ్ఛతీతి ఇదం పురాతనానం అన్తరాభవవాదీనం వసేన వుత్తం. అధునాతనా పన ‘‘ఉద్ధంపాదో తు నారకో’’తి వదన్తా తస్సపి అన్తరాభవం ఇచ్ఛన్తేవ, కేచి పన అసఞ్ఞూపగానం. అరూపూపగానం పన సబ్బేపి న ఇచ్ఛన్తి. తత్థ యే ‘‘సఞ్ఞుప్పాదా చ పన తే దేవా తమ్హా కాయా చవన్తీ’’తి సుత్తస్స అత్థం మిచ్ఛా గహేత్వా చుతూపపాతకాలేసు అసఞ్ఞీనం సఞ్ఞా అత్థీతి అన్తరాభవతోవ అసఞ్ఞూపపత్తిం ఇచ్ఛన్తి, తదఞ్ఞేసం వసేన ‘‘సవేదనో…పే… పటిక్ఖిపతీ’’తి దస్సేన్తో ‘‘యే పనా’’తిఆదిమాహ. కే పనేవం ఇచ్ఛన్తి? సబ్బత్థివాదీసు ఏకచ్చే.

౯౨. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనేతి నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే భవే, అచిత్తుప్పాదే వా సఞ్ఞా అత్థీతి ఇచ్ఛన్తీతి న వత్తబ్బన్తి సమ్బన్ధో. యతో సో సఞ్ఞాభవేన అసఙ్గహితో, భవన్తరభావేన చ సఙ్గహితో.

౯౩. ఇన్ధనుపాదానో అగ్గి వియ ఇన్ధనేన రూపాదిఉపాదానో పుగ్గలో రూపాదినా వినా నత్థీతి ఏత్థ అయమధిప్పాయవిభావనా – యథా న వినా ఇన్ధనేన అగ్గి పఞ్ఞాపీయతి, న చ తం అఞ్ఞం ఇన్ధనతో సక్కా పటిజానితుం, నాపి అనఞ్ఞం. యది హి అఞ్ఞం సియా, న ఉణ్హం ఇన్ధనం సియా, అథ అనఞ్ఞం, నిదహితబ్బంయేవ దాహకం సియా, ఏవం న వినా రూపాదీహి పుగ్గలో పఞ్ఞాపీయతి, న చ తేహి అఞ్ఞో, నాపి అనఞ్ఞో సస్సతుచ్ఛేదభావప్పసఙ్గతోతి పరవాదినో అధిప్పాయో. తత్థ యది అగ్గిన్ధనోపమా లోకవోహారేన వుత్తా, అపళిత్తం కట్ఠాదిఇన్ధనం నిదహితబ్బఞ్చ, పళిత్తం భాసురుణ్హం అగ్గిదాహకఞ్చ, తఞ్చ ఓజట్ఠమకరూపం పబన్ధవసేన పవత్తం అనిచ్చం సఙ్ఖతం పటిచ్చసముప్పన్నం. యది ఏవం పుగ్గలో రూపాదీహి అఞ్ఞో అనిచ్చో చ ఆపన్నో, అథ పరమత్థతో చ, తస్మింయేవ కట్ఠాదిసఞ్ఞితే రూపసఙ్ఖాతపళిత్తే యం ఉసుమం సో అగ్గి తంసహజాతాని తీణిభూతాని ఇన్ధనం. ఏవమ్పి సిద్ధం లక్ఖణభేదతో అగ్గిన్ధనానం అఞ్ఞత్తన్తి అగ్గి వియ ఇన్ధనతో రూపాదీహి అఞ్ఞో పుగ్గలో అనిచ్చో చ ఆపజ్జతీతి.

గతిఅనుయోగవణ్ణనా నిట్ఠితా.