౯. వచనసోధనవణ్ణనా

౫౫-౫౯. పదద్వయస్స అత్థతో ఏకత్తేతి పదద్వయస్స ఏకత్తత్థే సతీతి అత్థో. పరికప్పవచనఞ్హేతం దోసదస్సనత్థం ‘‘ఏవం సన్తే అయం దోసో’’తి. తయిదం ఏకత్తం ఉపలబ్భతి ఏవాతి పచ్ఛిమపదావధారణం వేదితబ్బం. ‘‘కేహిచి పుగ్గలో కేహిచి న పుగ్గలో’’తి బ్యభిచారదస్సనతో పరేన న సమ్పటిచ్ఛితన్తి కత్వా తమేవ అసమ్పటిచ్ఛితత్తం విభావేన్తో ‘‘పుగ్గలస్స హీ’’తిఆదిమాహ. తత్థ అవిభజితబ్బతన్తి ‘‘ఉపలబ్భతి చా’’తి ఏవం అవిభజితబ్బతం. విభజితబ్బతన్తి ‘‘పుగ్గలో చ తదఞ్ఞఞ్చ ఉపలబ్భతీ’’తి ఏవం విభజితబ్బతం. ఏతేన ‘‘పుగ్గలో ఉపలబ్భతి ఏవా’’తి పచ్ఛిమపదావధారణం వేదితబ్బం, న ‘‘పుగ్గలో ఏవ ఉపలబ్భతీ’’తి ఇమమత్థం దస్సేతి. తం విభాగన్తి యథావుత్తం విభజితబ్బావిభజితబ్బం విభాగం వదతో సకవాదినో, అఞ్ఞస్స వా కస్సచి. ఏతస్సాతి పరవాదినో. యథావుత్తవిభాగన్తి ‘‘పుగ్గలో ఉపలబ్భతి…పే… కేహిచి న పుగ్గలో’’తి ఏవం పాళియం వుత్తప్పకారం విభాగం. యథాఆపాదితేనాతి ‘‘పుగ్గలో ఉపలబ్భతీతి పదద్వయస్స అత్థతో ఏకత్తే’’తిఆదినా ఆపాదితప్పకారేన. న భవితబ్బన్తి యదిపి తేన పుగ్గలో ఉపలబ్భతి ఏవ వుచ్చతి, ఉపలబ్భతీతి పన పుగ్గలో ఏవ న వుచ్చతి, అథ ఖో అఞ్ఞోపి, తస్మా యథావుత్తేన పసఙ్గేన న భవితబ్బం. తేనాహ ‘‘మగ్గితబ్బో ఏత్థ అధిప్పాయో’’తి.

౬౦. అత్థతో పుగ్గలో నత్థీతి వుత్తం హోతి అత్తసుఞ్ఞతాదస్సనేన అనత్తలక్ఖణస్స విహితత్తా.

వచనసోధనవణ్ణనా నిట్ఠితా.