౯. నవమనయో సమ్పయుత్తేనసమ్పయుత్తపదవణ్ణనా

౩౧౯. ‘‘సమాసపదం ఇద’’న్తి వత్వా అయం నామ సమాసోతి దస్సేన్తో ‘‘యస్స ఖన్ధాదినో’’తిఆదిమాహ, యస్స వేదనాక్ఖన్ధాదినోతి అత్థో. యం ఇధ సమ్పయుత్తం వుత్తన్తి ఇమస్మిం నవమనయే యం ధమ్మజాతం సమ్పయుత్తన్తి వుత్తం. రూపక్ఖన్ధాదీసు అరణన్తేసు అబ్భన్తరబాహిరమాతికాధమ్మేసూతి నిద్ధారణే భుమ్మం. తఞ్హి ధమ్మజాతం అత్తనా సమ్పయుత్తేన వేదనాక్ఖన్ధాదినా సయం సమ్పయుత్తన్తి నిద్ధారితం. అయోగోతి అసమ్పయోగో. వక్ఖతి దసమనయే. తత్థ హి ‘‘రూపక్ఖన్ధేన వేదనాదయో విప్పయుత్తా, తేహి రూపక్ఖన్ధో విప్పయుత్తో’’తి వత్వా నిబ్బానం కథన్తి చోదనం సన్ధాయాహ ‘‘నిబ్బానం పన సుఖుమరూపగతికమేవా’’తి వుత్తం. ‘‘మనాయతనం ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్త’’న్తి ఏత్థ హి యథా సుఖుమరూపం వియ సరూపతో అనుద్ధటమ్పి నిబ్బానం కేహిచీతిపదేన గహితమేవ హోతీతి ఏదిసేసు ఠానేసు నిబ్బానం సుఖుమరూపగతికన్తి విఞ్ఞాయతి, ఏవమిధాపి ‘‘రూపమిస్సకేహి వా’’తి ఏతేన అనుపాదిన్నఅనుపాదానియాదీహి నిబ్బానమిస్సకేహిపి అసమ్పయోగో వుత్తో హోతీతి దట్ఠబ్బో. అవికలచతుక్ఖన్ధసఙ్గాహకేహి పదేహి సహవత్తినో అఞ్ఞస్స సమ్పయోగినో అభావతో అతీతానాగతేహి చ సమ్పయోగో నత్థేవాతి తస్స అయుజ్జమానతం దస్సేన్తో ‘‘వత్తమానానమేవ…పే… అరూపభవాదీహీతి అత్థో’’తి ఆహ. ఇతరేతి యే సమ్పయోగం లభన్తి, కే పన తే రూపేన అసమ్మిస్సా అరూపేకదేసభూతా. తేనాహ ‘‘వేదనాక్ఖన్ధాదయో’’తి.

నవమనయసమ్పయుత్తేనసమ్పయుత్తపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.