౬. పటిచ్చసముప్పాదవణ్ణనా

౬౧. అవిజ్జావచనేనాతి ‘‘అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా’’తి ఏత్థ అవిజ్జాగ్గహణేన. విసేసనం న కత్తబ్బం, ‘‘సబ్బమ్పి విఞ్ఞాణ’’న్తి వత్తబ్బన్తి అధిప్పాయో. తత్థ కారణమాహ ‘‘కుసలాదీనమ్పీ’’తిఆదినా. విస్సజ్జనాసదిసేన సబ్బవిఞ్ఞాణాదిసఙ్గహణతో. తేసన్తి విఞ్ఞాణాదిపదానం. ఇధాతి ఇమస్మిం పఠమనయే. అకమ్మజానమ్పి సఙ్గహితతా విఞ్ఞాయతి సద్దాయతనస్సపి గహితత్తా.

౭౧. జాయమాన…పే… మానానన్తి జాయమానాదిఅవత్థానం ధమ్మానం. జాయమానాదిభావమత్తత్తాతి నిబ్బత్తనాదిఅవత్థామత్తభావతో. వినిబ్భుజ్జిత్వాతి అవత్థాభావతో వినిబ్భోగం కత్వా. పరమత్థతో అవిజ్జమానాని, సభావమత్తభూతానీతి పరమత్థధమ్మానం అవత్థాభావమత్తభూతాని. అపరమత్థసభావానిపి రూపధమ్మస్స నిబ్బత్తిఆదిభావతో రుప్పనభావేన గయ్హన్తి. తతో ‘‘రూపక్ఖన్ధస్స సభాగాని, అరూపానం పన జాతిజరామరణానీ’’తి ఆనేత్వా యోజనా. ఏకేకభూతానీతి యథా ఏకస్మిం రూపకలాపే జాతిఆదీని ఏకేకానియేవ హోన్తి, ఏవం ఏకస్మిం అరూపకలాపేపీతి వుత్తం. తేనాహ ‘‘రూపకలాపజాతిఆదీని వియా’’తిఆది. అనుభవనసఞ్జాననవిజాననకిచ్చానం వేదనాదీనం నిబ్బత్తిఆదిభూతానిపి జాతిఆదీని తథా న గయ్హన్తీతి ఆహ ‘‘వేదియన…పే… అగయ్హమానానీ’’తి. తేన వేదనాక్ఖన్ధాదీహి జాతిఆదీనం సఙ్గహాభావమాహ. ‘‘జాతి, భిక్ఖవే, అనిచ్చా సఙ్ఖతా’’తిఆదివచనతో జాతిఆదీనమ్పి సఙ్ఖతపరియాయో అత్థీతి సఙ్ఖతాభిసఙ్ఖరణకిచ్చేన సఙ్ఖారక్ఖన్ధేన తేసం సఙ్గహోతి వుత్తం ‘‘సఙ్ఖతా…పే… సభాగానీ’’తి. తేనేవ చ సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స అనేకన్తపరమత్థకిచ్చతా వేదితబ్బా. తథా దువిధానీతి వుత్తప్పకారేన రూపారూపధమ్మానం నిబ్బత్తిఆదిభావేన ద్విప్పకారాని. తేనాతి యథావుత్తసభాగత్థేన. తేహి ఖన్ధాదీహీతి రూపక్ఖన్ధసఙ్ఖారక్ఖన్ధధమ్మాయతనధమ్మధాతూహి.

పఠమనయసఙ్గహాసఙ్గహపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.