౬. ఏళకలోమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౭౧. ఏళలోమసిక్ఖాపదే పన ఆసుమ్భీతి ఏత్థ ‘‘అసుమ్భీ’’తి పఠన్తి. కిలన్తాతి ఇమినా కిలన్తతాయ తే ఓనమిత్వా పాతేతుం న సక్కోన్తీతి దస్సేతి. అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నస్సాతి ఇదం వత్థుమత్తదీపనవసేన పాళియం వుత్తం. యత్థ కత్థచి పన ధమ్మేన లభిత్వా గణ్హితుం వట్టతియేవ. తియోజనపరమన్తి చ గహితట్ఠానతో తియోజనప్పమాణం దేసన్తి ఏవమత్థో గహేతబ్బో.

౫౭౨. సహత్థాతి కరణత్థే నిస్సక్కవచనన్తి ఆహ ‘‘సహత్థేనా’’తి. అసన్తే హారకేతి పాళియం భిక్ఖునో అనురూపతాదస్సనత్థం వుత్తం, న పన హారకే విజ్జమానే తియోజనబ్భన్తరే సహత్థా హరన్తస్స ఆపత్తిదస్సనత్థం. తియోజనతో బహి బహితియోజనన్తి ఆహ ‘‘తియోజనతో బహి పాతేతీ’’తి. తేన హరితేపి ఆపత్తియేవాతి సఉస్సాహత్తా అనాణత్తియా హటత్తా చ. సతిపి హి సఉస్సాహభావే ఆణత్తియా చే హరతి, అనాపత్తి ‘‘అఞ్ఞం హరాపేతీ’’తి వచనతో. అఞ్ఞో హరిస్సతీతి అధిప్పాయాభావతో ‘‘సుద్ధచిత్తేన ఠపిత’’న్తి వుత్తం. సఉస్సాహత్తాతి తియోజనాతిక్కమనే సఉస్సాహత్తా. ఇదఞ్చ ‘‘అఞ్ఞో హరిస్సతీ’’తి అసుద్ధచిత్తేన ఠపితం సన్ధాయ వుత్తం, అచిత్తకత్తాతి ఇదం పన సుద్ధచిత్తేన ఠపితం సన్ధాయ. అనాపత్తి పాళియా న సమేతీతి ‘‘తియోజనం హరతీ’’తిఆదిపాళియా, విసేసతో ‘‘అఞ్ఞం హరాపేతీ’’తి పాళియా చ న సమేతి.

సచే సామికం జానాపేత్వా ఠపేతి, ఆణత్తియా హరాపేతి నామాతి ఆహ ‘‘సామికస్స అజానన్తస్సేవా’’తి. అగచ్ఛన్తేపీతి గమనం ఉపచ్ఛిన్దిత్వా ఠితయానేపి. హేట్ఠా వా గచ్ఛన్తోతి భూమియం గచ్ఛన్తో. అఞ్ఞం హరాపేతీతి ఏత్థ అఞ్ఞ-గ్గహణేన సామఞ్ఞతో తిరచ్ఛానగతాపి సఙ్గహితాతి ఆహ – ‘‘అఞ్ఞం హరాపేతీతి వచనతో అనాపత్తీ’’తి. సుఙ్కఘాతే ఆపత్తి హోతీతి అఞ్ఞం హరాపేన్తస్స ఆపత్తి. తత్థ అనాపత్తీతి అఞ్ఞవిహితస్స థేయ్యచిత్తాభావతో అనాపత్తి.

౫౭౫. ‘‘తం హరన్తస్సాతి పున తియోజనం హరన్తస్సా’’తి మహాగణ్ఠిపదే వుత్తం. తం పన మాతికాట్ఠకథాయం అఙ్గేసు ‘‘పఠమప్పటిలాభో సతి ఇమినా వచనేన న సమేతి. ‘‘పఠమప్పటిలాభో’’తి హి ఇదం దుతియప్పటిలాభో ఆపత్తియా అఙ్గం న హోతీతి దీపేతి, తస్మా పాళియం అట్ఠకథాయఞ్చ విసేసాభావతో అచ్ఛిన్నం పటిలభిత్వా హరన్తస్స పున తియోజనాతిక్కమేపి అనాపత్తి వుత్తాతి అమ్హాకం ఖన్తి. అఞ్ఞథా అచ్ఛిన్నం పటిలభిత్వా పున తియోజనం హరతీతి వదేయ్య. వీమంసిత్వా యుత్తతరం గహేతబ్బం. అనాపత్తి కతభణ్డన్తి ఏత్థ ‘‘కమ్బలకోజవాదికతభణ్డమ్పి. పకతిచీవరే లగ్గలోమాని ఆపత్తిం జనేన్తియేవా’’తి వదన్తి. తనుకపత్తత్థవికన్తరే అఘట్టనత్థం పక్ఖిపన్తి. పక్ఖిత్తన్తి కణ్ణచ్ఛిద్దే పక్ఖిత్తం. నిధానముఖం నామాతి ఇమినా కతభణ్డసఙ్ఖ్యం న గచ్ఛతీతి దస్సేతి. ఏళకలోమానం అకతభణ్డతా, పఠమప్పటిలాభో, అత్తనా ఆదాయ వా అఞ్ఞస్స అజానన్తస్స యానే పక్ఖిపిత్వా వా తియోజనాతిక్కమనం, ఆహరణపచ్చాహరణం, అవాసాధిప్పాయతాతి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని.

ఏళకలోమసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫౭౬. ఏళకలోమధోవాపనసిక్ఖాపదం ఉత్తానత్థమేవ.