౨. కోసియవగ్గో

౧. కోసియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౪౨. పాళియం ‘‘కోసియకారకే’’తి ఏత్థ కోసం కరోన్తీతి కోసకారకాతి లద్ధవోహారానం పాణకానం కోసతో నిబ్బత్తం కోసియం, తం కరోన్తీతి కోసియకారకా, తన్తవాయా. సంహననం సఙ్ఘాతో, వినాసోతి అత్థో. కోసియమిస్సకన్తి కోసియతన్తునా మిస్సం. ‘‘అవాయిమ’’న్తి వుత్తత్తా వాయిత్వా చే కరోన్తి, అనాపత్తి. అనాపత్తి వితానం వాతిఆదినా వితానాదీనం అత్థాయ కరణేపి తేనాకారేన పరిభోగేపి అనాపత్తి వుత్తా.

ఏవమ్పి మిస్సేత్వా కతమేవ హోతీతి ఇమినా వాతేన ఆహరిత్వా పాతితేపి అచిత్తకత్తా ఆపత్తియేవాతి దస్సేతి. కోసియమిస్సకతా, అత్తనో అత్థాయ సన్థతస్స కరణం కారాపనం, పటిలాభో చాతి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని.

కోసియసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫౪౭. సుద్ధకాళకసిక్ఖాపదం ఉత్తానత్థమేవ.

౩. ద్వేభాగసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౫౨. ద్వేభాగసిక్ఖాపదే పన ద్వే భాగాతి ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదో కాళకానం అధికగ్గహణస్స పటిక్ఖేపవసేన సిక్ఖాపదస్స పఞ్ఞత్తత్తా. తతియం ఓదాతానం చతుత్థం గోచరియానన్తి అయం హేట్ఠిమపరిచ్ఛేదో తేసం అధికగ్గహణే పటిక్ఖేపాభావతో, తస్మా కాళకానం భాగద్వయతో అధికం న వట్టతి, సేసానం పన వుత్తప్పమాణతో అధికమ్పి వట్టతి. ‘‘కాళకానంయేవ చ అధికగ్గహణస్స పటిక్ఖిత్తత్తా కాళకానం ఉపడ్ఢం ఓదాతానం వా గోచరియానం వా ఉపడ్ఢం గహేత్వాపి కాతుం వట్టతీ’’తి వదన్తి, ‘‘అనాపత్తి బహుతరం ఓదాతానం బహుతరం గోచరియానం ఆదియిత్వా కరోతి, సుద్ధం ఓదాతానం సుద్ధం గోచరియానం ఆదియిత్వా కరోతీ’’తి ఇమినా తం సమేతి. ‘‘కాళకే ఓదాతే చ ఠపేత్వా సేసా గోచరియేసుయేవ సఙ్గహం గచ్ఛన్తీ’’తి వదన్తి. ద్వే కోట్ఠాసా కాళకానన్తి ఏత్థ పన ‘‘ఏకస్సపి కాళకలోమస్స అతిరేకభావే నిస్సగ్గియం హోతీ’’తి మాతికాట్ఠకథాయం (కఙ్ఖా. అట్ఠ. ద్వేభాగసిక్ఖాపదవణ్ణనా) త్తం, తం ‘‘ధారయిత్వా ద్వే తులా ఆదాతబ్బా’’తి వచనతో తులాధారణాయ న సమేతి. న హి లోమే గణేత్వా తులాధారణా కరీయతి, అథ గణేత్వావ ధారయితబ్బం సియా, కిం తులాధారణాయ, తస్మా ఏవమేత్థ అధిప్పాయో యుత్తో సియా – అచిత్తకత్తా సిక్ఖాపదస్స పుబ్బే తులాయ ధారయిత్వా ఠపితేసు ఏకమ్పి లోమం తత్థ పతేయ్య, నిస్సగ్గియన్తి. అఞ్ఞథా దుబ్బిఞ్ఞేయ్యభావతో ద్వే తులా నాదాతబ్బా, ఊనకతరావ ఆదాతబ్బా సియుం.

ద్వేభాగసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪. ఛబ్బస్ససిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౫౭. ఛబ్బస్ససిక్ఖాపదే పన ‘‘యేసం నో సన్థతే దారకా ఉహదన్తిపి ఉమ్మిహన్తిపి, యేసం నో సన్థతా ఉన్దూరేహిపి ఖజ్జన్తీ’’తి ఏవం పాళిపదానం సమ్బన్ధో వేదితబ్బో. హద కరీసోస్సగ్గే, మిహ సేచనేతి పనిమస్సత్థం సన్ధాయాహ ‘‘వచ్చమ్పి పస్సావమ్పి కరోన్తీ’’తి. పవారణాఉపోసథపాటిపదదివసేసు సన్థతం కరిత్వా పున ఛట్ఠే వస్సే పరిపుణ్ణే పవారణాఉపోసథపాటిపదదివసేసు కరోన్తో ‘‘ఛబ్బస్సాని కరోతీ’’తి వుచ్చతి. దుతియదివసతో పట్ఠాయ కరోన్తో పన అతిరేకఛబ్బస్సాని కరోతి నామ.

ఛబ్బస్ససిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫. నిసీదనసన్థతసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౬౫-౬. నిసీదనసన్థతసిక్ఖాపదే పన పఞ్ఞాయిస్సతీతి సచే సా కతికా మనాపా భవిస్సతి, మనాపతాయ భిక్ఖుసఙ్ఘో సన్దిస్సిస్సతి. సచే అమనాపా, అమనాపతాయ సన్దిస్సిస్సతీతి అధిప్పాయో, ఆరఞ్ఞకఙ్గాదీని తీణి పాళియం పధానఙ్గవసేన వుత్తాని, సేసానిపి తే సమాదియింసుయేవాతి వేదితబ్బం. తేనేవాహ ‘‘సన్థతే చతుత్థచీవరసఞ్ఞితాయా’’తి. ఉజ్ఝిత్వాతి విస్సజ్జేత్వా.

౫౬౭. నిసీదనసన్థతత్తా నివాసనపారుపనకిచ్చం నత్థీతి ఆహ ‘‘సకిం నిసిన్నఞ్చేవ నిపన్నఞ్చా’’తి. విదత్థిమత్తన్తి సుగతవిదత్థిం సన్ధాయ వదతి. ఇదఞ్చ హేట్ఠిమపరిచ్ఛేదదస్సనత్థం వుత్తం. ‘‘వితానాదీనంయేవ అత్థాయ కరణే అనాపత్తివచనతో సచే నిపజ్జనత్థాయ కరోన్తి, ఆపత్తియేవా’’తి తీసుపి గణ్ఠిపదేసు వుత్తం. అకప్పియత్తా పన ‘‘పరిభుఞ్జితుం న వట్టతీ’’తి వుత్తం. ఇదఞ్చ నిసీదనసన్థతం నామ నిసీదనచీవరమేవ, నాఞ్ఞన్తి వదన్తి. నిసీదనసిక్ఖాపదేపి నిసీదనం నామ సదసం వుచ్చతీతి చ అట్ఠకథాయఞ్చస్స ‘‘సన్థతసదిసం సన్థరిత్వా ఏకస్మిం అన్తే సుగతవిదత్థియా విదత్థిమత్తే పదేసే ద్వీసు ఠానేసు ఫాలేత్వా తిస్సో దసా కరీయన్తి, తాహి దసాహి సదసం నామ వుచ్చతీ’’తి (పాచి. అట్ఠ. ౫౩౧) వచనతో ఇధాపి ‘‘నిసీదనం నామ సదసం వుచ్చతీ’’తి చ ‘‘సన్థతే చతుత్థచీవరసఞ్ఞితాయా’’తి చ వచనతో తం యుత్తం వియ దిస్సతి. కేచి పన ‘‘నిసీదనసన్థతం ఏళకలోమాని సన్థరిత్వా సన్థతం వియ కరోన్తి, తం అవాయిమం అనధిట్ఠానుపగం, నిసీదనచీవరం పన ఛన్నం చీవరానం అఞ్ఞతరేన కరోతి అధిట్ఠానుపగం, తం కరోన్తా చ నన్తకాని సన్థరిత్వా సన్థతసదిసం కరోన్తీ’’తి వదన్తి, వీమంసిత్వా యుత్తతరం గహేతబ్బం.

నిసీదనసన్థతసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. ఏళకలోమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౭౧. ఏళలోమసిక్ఖాపదే పన ఆసుమ్భీతి ఏత్థ ‘‘అసుమ్భీ’’తి పఠన్తి. కిలన్తాతి ఇమినా కిలన్తతాయ తే ఓనమిత్వా పాతేతుం న సక్కోన్తీతి దస్సేతి. అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నస్సాతి ఇదం వత్థుమత్తదీపనవసేన పాళియం వుత్తం. యత్థ కత్థచి పన ధమ్మేన లభిత్వా గణ్హితుం వట్టతియేవ. తియోజనపరమన్తి చ గహితట్ఠానతో తియోజనప్పమాణం దేసన్తి ఏవమత్థో గహేతబ్బో.

౫౭౨. సహత్థాతి కరణత్థే నిస్సక్కవచనన్తి ఆహ ‘‘సహత్థేనా’’తి. అసన్తే హారకేతి పాళియం భిక్ఖునో అనురూపతాదస్సనత్థం వుత్తం, న పన హారకే విజ్జమానే తియోజనబ్భన్తరే సహత్థా హరన్తస్స ఆపత్తిదస్సనత్థం. తియోజనతో బహి బహితియోజనన్తి ఆహ ‘‘తియోజనతో బహి పాతేతీ’’తి. తేన హరితేపి ఆపత్తియేవాతి సఉస్సాహత్తా అనాణత్తియా హటత్తా చ. సతిపి హి సఉస్సాహభావే ఆణత్తియా చే హరతి, అనాపత్తి ‘‘అఞ్ఞం హరాపేతీ’’తి వచనతో. అఞ్ఞో హరిస్సతీతి అధిప్పాయాభావతో ‘‘సుద్ధచిత్తేన ఠపిత’’న్తి వుత్తం. సఉస్సాహత్తాతి తియోజనాతిక్కమనే సఉస్సాహత్తా. ఇదఞ్చ ‘‘అఞ్ఞో హరిస్సతీ’’తి అసుద్ధచిత్తేన ఠపితం సన్ధాయ వుత్తం, అచిత్తకత్తాతి ఇదం పన సుద్ధచిత్తేన ఠపితం సన్ధాయ. అనాపత్తి పాళియా న సమేతీతి ‘‘తియోజనం హరతీ’’తిఆదిపాళియా, విసేసతో ‘‘అఞ్ఞం హరాపేతీ’’తి పాళియా చ న సమేతి.

సచే సామికం జానాపేత్వా ఠపేతి, ఆణత్తియా హరాపేతి నామాతి ఆహ ‘‘సామికస్స అజానన్తస్సేవా’’తి. అగచ్ఛన్తేపీతి గమనం ఉపచ్ఛిన్దిత్వా ఠితయానేపి. హేట్ఠా వా గచ్ఛన్తోతి భూమియం గచ్ఛన్తో. అఞ్ఞం హరాపేతీతి ఏత్థ అఞ్ఞ-గ్గహణేన సామఞ్ఞతో తిరచ్ఛానగతాపి సఙ్గహితాతి ఆహ – ‘‘అఞ్ఞం హరాపేతీతి వచనతో అనాపత్తీ’’తి. సుఙ్కఘాతే ఆపత్తి హోతీతి అఞ్ఞం హరాపేన్తస్స ఆపత్తి. తత్థ అనాపత్తీతి అఞ్ఞవిహితస్స థేయ్యచిత్తాభావతో అనాపత్తి.

౫౭౫. ‘‘తం హరన్తస్సాతి పున తియోజనం హరన్తస్సా’’తి మహాగణ్ఠిపదే వుత్తం. తం పన మాతికాట్ఠకథాయం అఙ్గేసు ‘‘పఠమప్పటిలాభో సతి ఇమినా వచనేన న సమేతి. ‘‘పఠమప్పటిలాభో’’తి హి ఇదం దుతియప్పటిలాభో ఆపత్తియా అఙ్గం న హోతీతి దీపేతి, తస్మా పాళియం అట్ఠకథాయఞ్చ విసేసాభావతో అచ్ఛిన్నం పటిలభిత్వా హరన్తస్స పున తియోజనాతిక్కమేపి అనాపత్తి వుత్తాతి అమ్హాకం ఖన్తి. అఞ్ఞథా అచ్ఛిన్నం పటిలభిత్వా పున తియోజనం హరతీతి వదేయ్య. వీమంసిత్వా యుత్తతరం గహేతబ్బం. అనాపత్తి కతభణ్డన్తి ఏత్థ ‘‘కమ్బలకోజవాదికతభణ్డమ్పి. పకతిచీవరే లగ్గలోమాని ఆపత్తిం జనేన్తియేవా’’తి వదన్తి. తనుకపత్తత్థవికన్తరే అఘట్టనత్థం పక్ఖిపన్తి. పక్ఖిత్తన్తి కణ్ణచ్ఛిద్దే పక్ఖిత్తం. నిధానముఖం నామాతి ఇమినా కతభణ్డసఙ్ఖ్యం న గచ్ఛతీతి దస్సేతి. ఏళకలోమానం అకతభణ్డతా, పఠమప్పటిలాభో, అత్తనా ఆదాయ వా అఞ్ఞస్స అజానన్తస్స యానే పక్ఖిపిత్వా వా తియోజనాతిక్కమనం, ఆహరణపచ్చాహరణం, అవాసాధిప్పాయతాతి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని.

ఏళకలోమసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫౭౬. ఏళకలోమధోవాపనసిక్ఖాపదం ఉత్తానత్థమేవ.

౮. రూపియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౮౩-౫౮౪. రూపియసిక్ఖాపదే పన సత్థువణ్ణోతి సత్థునా సమానవణ్ణో. సత్థునో వణ్ణో సత్థువణ్ణో, సత్థువణ్ణో వియ వణ్ణో అస్సాతి సత్థువణ్ణోతి మజ్ఝపదలోపీసమాసో దట్ఠబ్బో. పాకతికో నామ ఏతరహి పకతికహాపణో. రుక్ఖఫలబీజమయోతి తిన్తిణికాదిరుక్ఖానం ఫలబీజేన కతో. ఇచ్చేతం సబ్బమ్పీతి యథావుత్తభేదం సబ్బమ్పి చతుబ్బిధం నిస్సగ్గియవత్థు హోతీతి సమ్బన్ధో. జాతరూపమాసకోతి సువణ్ణకహాపణో.

గణ్హేయ్యాతి అత్తనో అత్థాయ దీయమానం వా కత్థచి ఠితం వా నిప్పరిగ్గహం దిస్వా సయం గణ్హేయ్య. ‘‘ఇదం అయ్యస్స హోతూ’’తి ఏవం సమ్ముఖా వా ‘‘అసుకస్మిం నామ ఠానే మమ హిరఞ్ఞసువణ్ణం అత్థి, తం తుయ్హం హోతూ’’తి ఏవం పరమ్ముఖా ఠితం వా కేవలం వాచాయ వా హత్థముద్దాయ వా ‘‘తుయ్హ’’న్తి వత్వా పరిచ్చత్తస్స కాయవాచాహి అప్పటిక్ఖిపిత్వా చిత్తేన సాదియనం ఉపనిక్ఖిత్తసాదియనం నామ. ‘‘సాదియతీ’’తి వుత్తమేవత్థం విభావేతి ‘‘గణ్హితుకామో హోతీ’’తి. ‘‘ఇదం గుత్తట్ఠాన’’న్తి ఆచిక్ఖితబ్బన్తి పచ్చయపరిభోగంయేవ సన్ధాయ ఆచిక్ఖితబ్బం. ‘‘ఇధ నిక్ఖిపాహీ’’తి వుత్తే ‘‘ఉగ్గణ్హాపేయ్య వా’’తి వుత్తలక్ఖణేన నిస్సగ్గియం హోతీతి ఆహ – ‘‘ఇధ నిక్ఖిపాహీతి న వత్తబ్బ’’న్తి. పరతో ‘‘ఇమం గణ్హా’’తి న వత్తబ్బన్తి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. కప్పియఞ్చ అకప్పియఞ్చ నిస్సాయ ఠితమేవ హోతీతి యస్మా తతో ఉప్పన్నపచ్చయపరిభోగో కప్పతి, తస్మా కప్పియం నిస్సాయ ఠితం. యస్మా పన దుబ్బిచారణాయ తతో ఉప్పన్నపచ్చయపరిభోగోపి న కప్పతి, తస్మా అకప్పియం నిస్సాయ ఠితన్తి వేదితబ్బం.

న తేన కిఞ్చి కప్పియభణ్డం చేతాపితన్తి ఏత్థ చేతాపితం చే, నత్థి పరిభోగుపాయో, తస్మా ఏవం వుత్తం. అకప్పియఞ్హి నిస్సగ్గియం వత్థుం ఉగ్గణ్హిత్వా తం అనిస్సజ్జిత్వావ చేతాపితం కప్పియభణ్డం సఙ్ఘస్స నిస్సట్ఠమ్పి సబ్బేసం న కప్పతి. కేచి పన ‘‘యస్మా నిస్సగ్గియం వత్థుం పటిగ్గహేత్వా చేతాపితం కప్పియభణ్డం సఙ్ఘస్స నిస్సజ్జామీతి నిస్సట్ఠం వినావ ఉపాయం పరిభుఞ్జితుం వట్టతి, తస్మా ‘న తేన కిఞ్చి కప్పియభణ్డం చేతాపిత’న్తి వుత్త’’న్తి వదన్తి. ‘‘ఆరామికానం వా పత్తభాగన్తి ఇదం గిహీనం హత్థగతోపి సోయేవ భాగోతి కత్వా వుత్తం. సచే పన తేన అఞ్ఞం పరివత్తేత్వా ఆరామికా దేన్తి, పరిభుఞ్జితుం వట్టతీ’’తి మజ్ఝిమగణ్ఠిపదే చూళగణ్ఠిపదే చ వుత్తం. తతో హరిత్వాతి అఞ్ఞేసం పత్తభాగతో హరిత్వా. కసిణపరికమ్మన్తి ఆలోకకసిణపరికమ్మం. మఞ్చపీఠాదీని వాతి ఏత్థ ‘‘తతో గహితమఞ్చపీఠాదీని పరివత్తేత్వా అఞ్ఞం చే గహితం, వట్టతీ’’తి వదన్తి. ఛాయాపీతి భోజనసాలాదీనం ఛాయాపి. పరిచ్ఛేదాతిక్కన్తాతి గేహపరిచ్ఛేదం అతిక్కన్తా, ఛాయాయ గతగతట్ఠానం గేహం నామ న హోతీతి అధిప్పాయో. మగ్గేనపీతి ఏత్థ ‘‘సచే అఞ్ఞో మగ్గో నత్థి, మగ్గం అధిట్ఠహిత్వా గన్తుం వట్టతీ’’తి వదన్తి. కీతాయాతి తేన వత్థునా కీతాయ. ఉపనిక్ఖేపం ఠపేత్వా సఙ్ఘో పచ్చయే పరిభుఞ్జతీతి సచే ఉపాసకో ‘‘అతిబహు ఏతం హిరఞ్ఞం, ఇదం, భన్తే, అజ్జేవ న వినాసేతబ్బ’’న్తి వత్వా సయం ఉపనిక్ఖేపం ఠపేతి, అఞ్ఞేన వా ఠపాపేతి, ఏతం ఉపనిక్ఖేపం ఠపేత్వా తతో ఉదయం పరిభుఞ్జన్తో సఙ్ఘో పచ్చయే పరిభుఞ్జతి, తేన వత్థునా గహితత్తా ‘‘అకప్పియ’’న్తి వుత్తం.

౫౮౫. పతితోకాసం అసమన్నాహరన్తేన పాతేతబ్బన్తి ఇదం నిరపేక్ఖభావదస్సనపరన్తి వేదితబ్బం, తస్మా పతితట్ఠానే ఞాతేపిస్స గూథం ఛడ్డేన్తస్స వియ నిరపేక్ఖభావోయేవేత్థ పమాణన్తి వేదితబ్బం. అసన్తసమ్భావనాయాతి అత్తని అవిజ్జమానఉత్తరిమనుస్సధమ్మారోచనం సన్ధాయ వుత్తం. థేయ్యపరిభోగో నామ అనరహస్స పరిభోగో. భగవతా హి అత్తనో సాసనే సీలవతో పచ్చయా అనుఞ్ఞాతా, న దుస్సీలస్స. దాయకానమ్పి సీలవతో ఏవ పరిచ్చాగో, న దుస్సీలస్స అత్తనో కారానం మహప్ఫలభావస్స పచ్చాసీసనతో. ఇతి సత్థారా అననుఞ్ఞాతత్తా దాయకేహి చ అపరిచ్చత్తత్తా దుస్సీలస్స పరిభోగో థేయ్యపరిభోగో. ఇణవసేన పరిభోగో ఇణపరిభోగో, పటిగ్గాహకతో దక్ఖిణావిసుద్ధియా అభావతో ఇణం గహేత్వా పరిభోగో వియాతి అత్థో. తస్మాతి ‘‘సీలవతో’’తిఆదినా వుత్తమేవత్థం కారణభావేన పచ్చామసతి. చీవరం పరిభోగే పరిభోగేతి కాయతో మోచేత్వా మోచేత్వా పరిభోగే. పురేభత్త…పే… పచ్ఛిమయామేసు పచ్చవేక్ఖితబ్బన్తి సమ్బన్ధో. తథా అసక్కోన్తేన యథావుత్తకాలవిసేసవసేన ఏకస్మిం దివసే చతుక్ఖత్తుం తిక్ఖత్తుం ద్విక్ఖత్తుం సకింయేవ వా పచ్చవేక్ఖితబ్బం.

సచస్స అపచ్చవేక్ఖతోవ అరుణో ఉగ్గచ్ఛతి, ఇణపరిభోగట్ఠానే తిట్ఠతీతి ఏత్థ ‘‘హియ్యో యం మయా చీవరం పరిభుత్తం, తం యావదేవ సీతస్స పటిఘాతాయ…పే… హిరికోపీనప్పటిచ్ఛాదనత్థం, హియ్యో యో మయా పిణ్డపాతో పరిభుత్తో, సో నేవ దవాయాతిఆదినా సచే అతీతపరిభోగపచ్చవేక్ఖణం న కరేయ్య, ఇణపరిభోగట్ఠానే తిట్ఠతీ’’తి వదన్తి, వీమంసితబ్బం. సేనాసనమ్పి పరిభోగే పరిభోగేతి పవేసే పవేసే. ఏవం పన అసక్కోన్తేన పురేభత్తాదీసు పచ్చవేక్ఖితబ్బం. తం హేట్ఠా వుత్తనయేనేవ సక్కా విఞ్ఞాతున్తి ఇధ విసుం న వుత్తం. సతిపచ్చయతాతి సతియా పచ్చయభావో, పటిగ్గహణస్స పరిభోగస్స చ పచ్చవేక్ఖణసతియా పచ్చయభావో యుజ్జతి, పచ్చవేక్ఖిత్వావ పటిగ్గహేతబ్బం పరిభుఞ్జితబ్బఞ్చాతి అత్థో. తేనేవాహ ‘‘సతిం కత్వా’’తిఆది. ఏవం సన్తేపీతి యదిపి ద్వీసుపి ఠానేసు పచ్చవేక్ఖణా యుత్తా, ఏవం సన్తేపి. అపరే పనాహు ‘‘సతిపచ్చయతాతి సతిభేసజ్జపరిభోగస్స పచ్చయభావే పచ్చయేతి అత్థో. ఏవం సన్తేపీతి పచ్చయే సతిపీ’’తి, తం తేసం మతిమత్తం. తథా హి పచ్చయసన్నిస్సితసీలం పచ్చవేక్ఖణాయ విసుజ్ఝతి, న పచ్చయసబ్భావమత్తేన.

నను చ ‘‘పరిభోగే కరోన్తస్స అనాపత్తీ’’తి ఇమినా పాతిమోక్ఖసంవరసీలం వుత్తం, తస్మా పచ్చయసన్నిస్సితసీలస్స పాతిమోక్ఖసంవరసీలస్స చ కో విసేసోతి? వుచ్చతే – పురిమేసు తావ తీసు పచ్చయేసు విసేసో పాకటోయేవ, గిలానపచ్చయే పన యథా వతిం కత్వా రుక్ఖమూలే గోపితే తస్స ఫలానిపి రక్ఖితానియేవ హోన్తి, ఏవమేవ పచ్చవేక్ఖణాయ పచ్చయసన్నిస్సితసీలే రక్ఖితే తప్పటిబద్ధం పాతిమోక్ఖసంవరసీలమ్పి నిప్ఫన్నం నామ హోతి. గిలానపచ్చయం అపచ్చవేక్ఖిత్వా పరిభుఞ్జన్తస్స సీలం భిజ్జమానం పాతిమోక్ఖసంవరసీలమేవ భిజ్జతి, పచ్చయసన్నిస్సితసీలం పన పచ్ఛాభత్తపురిమయామాదీసు యావ అరుణుగ్గమనా అపచ్చవేక్ఖన్తస్సేవ భిజ్జతి. పురేభత్తఞ్హి అపచ్చవేక్ఖిత్వాపి గిలానపచ్చయం పరిభుఞ్జన్తస్స అనాపత్తి, ఇదమేతేసం నానాకరణం.

ఏవం పచ్చయసన్నిస్సితసీలస్స విసుద్ధిం దస్సేత్వా తేనేవ పసఙ్గేన సబ్బాపి సుద్ధియో దస్సేతుం ‘‘చతుబ్బిధా హి సుద్ధీ’’తిఆదిమాహ. తత్థ సుజ్ఝతి ఏతాయాతి సుద్ధి, యథాధమ్మం దేసనావ సుద్ధి దేసనాసుద్ధి. వుట్ఠానస్సపి చేత్థ దేసనాయ ఏవ సఙ్గహో దట్ఠబ్బో. ఛిన్నమూలాపత్తీనం పన అభిక్ఖుతాపటిఞ్ఞావ దేసనా. అధిట్ఠానవిసిట్ఠో సంవరోవ సుద్ధి సంవరసుద్ధి. ధమ్మేన సమేన పచ్చయానం పరియేట్ఠి ఏవ సుద్ధి పరియేట్ఠిసుద్ధి. చతూసు పచ్చయేసు వుత్తవిధినా పచ్చవేక్ఖణావ సుద్ధి పచ్చవేక్ఖణసుద్ధి. ఏస తావ సుద్ధీసు సమాసనయో. సుద్ధిమన్తేసు సీలేసు దేసనా సుద్ధి ఏతస్సాతి దేసనాసుద్ధి. సేసేసుపి ఏసేవ నయో. న పున ఏవం కరిస్సామీతి ఏత్థ ఏవన్తి సంవరభేదం సన్ధాయాహ. పహాయాతి వజ్జేత్వా, అకత్వాతి అత్థో. దాతబ్బట్ఠేన దాయం, తం ఆదియన్తీతి దాయాదా, అననుఞ్ఞాతేసు సబ్బేన సబ్బం పరిభోగాభావతో అనుఞ్ఞాతేసుయేవ చ పరిభోగసబ్భావభావతో భిక్ఖూహి పరిభుఞ్జితబ్బపచ్చయా భగవతో సన్తకా. ధమ్మదాయాదసుత్తఞ్చేత్థ సాధకన్తి –

‘‘ధమ్మదాయాదా మే, భిక్ఖవే, భవథ, మా ఆమిసదాయాదా. అత్థి మే తుమ్హేసు అనుకమ్పా, ‘కిన్తి మే సావకా ధమ్మదాయాదా భవేయ్యుం, నో ఆమిసదాయాదా’’’తి (మ. ని. ౧.౨౯) –

ఏవం పవత్తం ధమ్మదాయాదసుత్తఞ్చ ఏత్థ ఏతస్మిం అత్థే సాధకం.

అవీతరాగానం తణ్హాపరవసతాయ పచ్చయపరిభోగే సామిభావో నత్థి, తదభావేన వీతరాగానం తత్థ సామిభావో యథారుచి పరిభోగసబ్భావతో. తథా హి తే పటికూలమ్పి అప్పటికూలాకారేన అప్పటికూలమ్పి పటికూలాకారేన తదుభయమ్పి వజ్జేత్వా అజ్ఝుపేక్ఖనాకారేన పచ్చయే పరిభుఞ్జన్తి, దాయకానఞ్చ మనోరథం పరిపూరేన్తి. తేనాహ – ‘‘తే హి తణ్హాయ దాసబ్యం అతీతత్తా సామినో హుత్వా పరిభుఞ్జన్తీ’’తి. యో పనాయం సీలవతో పచ్చవేక్ఖితపరిభోగో, సో ఇణపరిభోగస్స పచ్చనీకత్తా ఆణణ్యపరిభోగో నామ హోతి. యథా హి ఇణాయికో అత్తనో రుచియా ఇచ్ఛితదేసం గన్తుం న లభతి, ఏవం ఇణపరిభోగయుత్తో లోకతో నిస్సరితుం న లభతీతి తప్పటిపక్ఖత్తా సీలవతో పచ్చవేక్ఖితపరిభోగో ఆణణ్యపరిభోగోతి వుచ్చతి, తస్మా నిప్పరియాయతో చతుపరిభోగవినిముత్తో విసుంయేవాయం పరిభోగోతి వేదితబ్బో. సో ఇధ విసుం న వుత్తో, దాయజ్జపరిభోగేయేవ వా సఙ్గహం గచ్ఛతీతి. సీలవాపి హి ఇమాయ సిక్ఖాయ సమన్నాగతత్తా సేక్ఖోత్వేవ వుచ్చతి. సబ్బేసన్తి అరియానం పుథుజ్జనానఞ్చ.

కథం పుథుజ్జనానం ఇమే పరిభోగా సమ్భవన్తీతి? ఉపచారవసేన. యో హి పుథుజ్జనస్సపి సల్లేఖప్పటిపత్తియం ఠితస్స పచ్చయగేధం పహాయ తత్థ అనుపలిత్తేన చిత్తేన పరిభోగో, సో సామిపరిభోగో వియ హోతి. సీలవతో పన పచ్చవేక్ఖితపరిభోగో దాయజ్జపరిభోగో వియ హోతి దాయకానం మనోరథస్స అవిరాధనతో. తేనేవ వుత్తం ‘‘దాయజ్జపరిభోగేయేవ వా సఙ్గహం గచ్ఛతీ’’తి. కల్యాణపుథుజ్జనస్స పరిభోగే వత్తబ్బమేవ నత్థి తస్స సేక్ఖసఙ్గహతో. సేక్ఖసుత్తఞ్హేతస్స అత్థస్స సాధకం.

లజ్జినా సద్ధిం పరిభోగో నామ లజ్జిస్స సన్తకం గహేత్వా పరిభోగో. అలజ్జినా సద్ధిన్తి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. ఆదితో పట్ఠాయ హి అలజ్జీ నామ నత్థీతి ఇమినా దిట్ఠదిట్ఠేసుయేవ ఆసఙ్కా న కాతబ్బాతి దస్సేతి. అత్తనో భారభూతా సద్ధివిహారికాదయో. సోపి నివారేతబ్బోతి యో పస్సతి, తేన నివారేతబ్బో. యస్మా అలజ్జీపరిభోగో నామ లజ్జినో వుచ్చతి, తస్మా ఆపత్తి నామ నత్థి ఉభిన్నమ్పి అలజ్జీభావతో, ‘‘అలజ్జీపరిభోగో’’తి ఇదం నామమత్తమేవ న లబ్భతీతి వుత్తం హోతి. ‘‘ఆపత్తి పన అత్థియేవాతి వదన్తీ’’తి తీసుపి గణ్ఠిపదేసు వుత్తం.

అధమ్మియోతి అనేసనాదీహి ఉప్పన్నో. ధమ్మియోతి భిక్ఖాచరియాదీహి ఉప్పన్నో. సఙ్ఘస్సేవ దేతీతి భత్తం అగ్గహేత్వా అత్తనా లద్ధసలాకంయేవ దేతి. సచే పన లజ్జీ అలజ్జిం పగ్గణ్హాతి…పే… అన్తరధాపేతీతి ఏత్థ కేవలం పగ్గణ్హితుకామతాయ ఏవం కాతుం న వట్టతి, ధమ్మస్స పన సాసనస్స సోతూనఞ్చ అనుగ్గహత్థాయ వట్టతీతి వేదితబ్బం. పురిమనయేన ‘‘సో ఆపత్తియా కారేతబ్బో’’తి వుత్తత్తా ఇమస్స ఆపత్తియేవాతి వదన్తి. ఉద్దేసగ్గహణాదినా ధమ్మస్స పరిభోగో ధమ్మపరిభోగో. ధమ్మానుగ్గహేన గణ్హన్తస్స ఆపత్తియా అభావేపి థేరో తస్స అలజ్జిభావంయేవ సన్ధాయ ‘‘పాపో కిరాయ’’న్తిఆదిమాహ. తస్స పన సన్తికేతి మహారక్ఖితత్థేరస్స సన్తికే.

౫౮౬. రాజోరోధాదయోతిఆది ‘‘ఇదం గణ్హిస్సామీ’’తి చేతనామత్తసమ్భవతో వుత్తం. అస్సతియా దిన్నన్తి ఏత్థ అస్సతియా దిన్నం నామ అపరిచ్చత్తం హోతి, తస్మా దసన్తే బద్ధకహాపణాది అస్సతియా దిన్నం భిక్ఖునా వత్థసఞ్ఞాయ పటిగ్గహితఞ్చ, తతో నేవ రూపియం దిన్నం, నాపి పటిగ్గహితఞ్చ హోతీతి ఏత్థ ఆపత్తిదేసనాకిచ్చం నత్థి, తం పన దాయకానమేవ పటిదాతబ్బం. తేన అకప్పియవత్థునా తే చే దాయకా సప్పిఆదీని కిణిత్వాన సఙ్ఘస్స తస్స చ భిక్ఖునో దేన్తి, సబ్బేసం కప్పతి దాయకానంయేవ సన్తకత్తా. అట్ఠకథాయం పన పుఞ్ఞకామేహి పరిచ్చజిత్వా దిన్నమేవ సన్ధాయ ‘‘పుఞ్ఞకామా…పే… రూపియే అరూపియసఞ్ఞీ రూపియం పటిగ్గణ్హాతీతి వేదితబ్బో’’తి వుత్తం, తస్మా పరిచ్చజిత్వా దిన్నం వత్థసఞ్ఞాయ గణ్హతోపి నిస్సగ్గియమేవ. తేన యది తే దాయకా నో ఆగన్త్వా గణ్హన్తి, దాయకే పుచ్ఛిత్వా అత్తనో అత్థాయ చే పరిచ్చత్తం, సఙ్ఘే నిస్సజ్జిత్వా ఆపత్తి దేసేతబ్బా. తవ చోళకం పస్సాహీహి ఇమినా గిహిసన్తకేపి ‘‘ఇదం గణ్హథా’’తిఆదిఅకప్పియవోహారేన విధానం భిక్ఖునో న కప్పతీతి దీపేతి. ఏకపరిచ్ఛేదానీతి కిరియాకిరియభావతో ఏకపరిచ్ఛేదాని. జాతరూపరజతభావో, అత్తుద్దేసికతా, కహాపణాదీసు అఞ్ఞతరభావోతి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని.

రూపియసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. రూపియసంవోహారసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౮౭. రూపియసంవోహారసిక్ఖాపదే జాతరూపాదిచతుబ్బిధమ్పి నిస్సగ్గియవత్థు ఇధ రూపియగ్గహణేనేవ గహితన్తి ఆహ ‘‘జాతరూపరజతపరివత్తన’’న్తి. పటిగ్గహితపరివత్తనేతి సాదితరూపియస్స పరివత్తనే, అసాదియిత్వా వా కప్పియేన గాహేన పటిగ్గహితరూపియపరివత్తనే.

౫౮౯. గ-కారస్స క-కారం కత్వా ‘‘సీసూపక’’న్తి లిఖితం, పదభాజనే ఘనకతన్తి పిణ్డం కతం. సత్థువణ్ణోతిఆదీసు ‘‘సత్థువణ్ణో చ కహాపణో చ…పే… యే చ వోహారం గచ్ఛన్తీ’’తి ఏవం సబ్బత్థ సముచ్చయో వేదితబ్బో. రూపియే రూపియసఞ్ఞీతి సకసన్తకం వదతి. రూపియం చేతాపేతీతి పరసన్తకం వదతి. ‘‘నిస్సగ్గియవత్థునా దుక్కటవత్థుం వా కప్పియవత్థుం వా చేతాపేన్తస్సపి ఏసేవ నయో’’తి ఇదం కస్మా వుత్తం. న హి ‘‘రూపియే రూపియసఞ్ఞీ అరూపియం చేతాపేతి, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియ’’న్తిఆదిత్తికో పాళియం వుత్తోతి ఆహ ‘‘యో హీ’’తిఆది. తస్సానులోమత్తాతి ఏత్థాయమధిప్పాయో – రూపియసంవోహారో నామ న కేవలం రూపియేన రూపియపరివత్తనమేవ, అథ ఖో ‘‘అరూపియే రూపియసఞ్ఞీ రూపియం చేతాపేతీ’’తి వుత్తత్తా అరూపియేన రూపియచేతాపనమ్పి రూపియసంవోహారో నామ హోతీతి ఏతస్మిం పక్ఖేపి రూపియే సతి రూపియసంవోహారోయేవ హోతీతి అయమత్థో అవుత్తోపి విఞ్ఞాయతీతి. అరూపియం నామ దుక్కటవత్థుకప్పియవత్థూని. ఏకన్తేన రూపియపక్ఖేతి ఏకేన అన్తేన రూపియపక్ఖేతి అయం అత్థో గహేతబ్బో. ‘‘ఏకతో రూపియపక్ఖే’’తి వా పాఠో వేదితబ్బో. ‘‘ఏకరూపియపక్ఖే’’తిపి పఠన్తి, తత్థాపి ఏకతో రూపియపక్ఖేతి అయమేవత్థో గహేతబ్బో.

కప్పియవత్థునా కప్పియవత్థునో కయవిక్కయేపి తావ నిస్సగ్గియం హోతి, దుక్కటవత్థునా దుక్కటవత్థునో కయవిక్కయే కస్మా న హోతీతి అన్ధకట్ఠకథాయ అధిప్పాయో. ఇదం సిక్ఖాపదం…పే… అరూపియేన చ రూపియచేతాపనం సన్ధాయ వుత్తన్తి సమ్బన్ధో. ఇధాతి ఇమస్మిం రూపియసంవోహారసిక్ఖాపదే. తత్థాతి కయవిక్కయసిక్ఖాపదే. తేనేవాతి కప్పియవత్థునాయేవ.

పున కప్పియభావం నేతుం అసక్కుణేయ్యత్తా ‘‘మహాఅకప్పియో నామా’’తి వుత్తం. ‘‘న సక్కా కేనచి ఉపాయేన కప్పియో కాతున్తి ఇదం పఞ్చన్నంయేవ సహధమ్మికానం అన్తరే పరివత్తనం సన్ధాయ వుత్తం, గిహీహి పన గహేత్వా అత్తనో సన్తకం కత్వా దిన్నం సబ్బేసం కప్పతీ’’తి వదన్తి. ‘‘న సక్కా కేనచి ఉపాయేన కప్పియో కాతు’’న్తి పన ఇమినావ పటిగ్గహితరూపియం అనిస్సజ్జిత్వావ తేన చేతాపితం కప్పియభణ్డమ్పి సఙ్ఘస్స నిస్సట్ఠం పరిభుఞ్జితుం న వట్టతీతి సిద్ధం.

యే పన ‘‘పటిగ్గహితరూపియం అనిస్సజ్జిత్వాపి తేన పరివత్తితం కప్పియభణ్డం సఙ్ఘస్స నిస్సట్ఠం పరిభుఞ్జితుం వట్టతీ’’తి వదన్తి, తేసం ‘‘న సక్కా కేనచి ఉపాయేన కప్పియో కాతు’’న్తి ఇదం న యుజ్జతి. తే పనేత్థ ఏవం వదన్తి ‘‘యస్మా నిస్సజ్జితబ్బవత్థుం అనిస్సజ్జిత్వావ ఉపరూపరి అఞ్ఞం అఞ్ఞంయేవ కతం, తస్మా పరిచ్ఛేదాభావతో ఇధ నిస్సజ్జితుం అవత్వా ‘న సక్కా కేనచి ఉపాయేన కప్పియో కాతు’న్తి వుత్తం, పరిచ్ఛేదాభావతోయేవ ‘మూలే మూలసామికానం, పత్తే చ పత్తసామికానం దిన్నే కప్పియో హోతీ’తి చ న వుత్త’’న్తి. యది పటిగ్గహితరూపియం అనిస్సజ్జిత్వా చేతాపితం కప్పియభణ్డమ్పి సఙ్ఘస్స నిస్సట్ఠం పరిభుఞ్జితుం వట్టతి, ఏవం సన్తే ఇధాపి అవసానవత్థుం గహేత్వా సఙ్ఘస్స నిస్సట్ఠం కస్మా న వట్టతి, ‘‘యో పన రూపియం ఉగ్గణ్హిత్వా…పే… పత్తే చ పత్తసామికానం దిన్నే కప్పియో హోతీ’’తి ఇమినాపి పటిగ్గహితరూపియం అనిస్సజ్జిత్వా చేతాపితం కప్పియభణ్డమ్పి సఙ్ఘస్స నిస్సట్ఠం పరిభుఞ్జితుం న వట్టతీతి సిద్ధం. యది తం నిస్సట్ఠం పరిభుఞ్జితుం వట్టేయ్య, ‘‘మూలే మూలసామికానం, పత్తే చ పత్తసామికానం దిన్నే కప్పియో హోతీ’’తి న వదేయ్య. అపరే పనేత్థ ఏవం వదన్తి ‘‘యది సఙ్ఘస్స నిస్సట్ఠం హోతి, రూపియపటిగ్గాహకస్స న వట్టతి, తస్మా తస్సపి యథా వట్టతి, తథా దస్సనత్థం ‘మూలే మూలసామికాన’న్తిఆది వుత్త’’న్తి.

దుతియపత్తసదిసోయేవాతి ఇమినా పఞ్చన్నమ్పి సహధమ్మికానం న కప్పతీతి దస్సేతి. తత్థ కారణమాహ ‘‘మూలస్స సమ్పటిచ్ఛితత్తా’’తి. అథ మూలస్స సమ్పటిచ్ఛితత్తా రూపియపటిగ్గాహకస్స తావ అకప్పియో హోతు, సేసానం పన కస్మా న కప్పతీతి మఞ్ఞమానో పుచ్ఛతి ‘‘కస్మా సేసానం న కప్పతీ’’తి. కారణమాహ ‘‘మూలస్స అనిస్సట్ఠత్తా’’తి. పత్తస్స కప్పియభావేపి సమ్పటిచ్ఛితమూలస్స నిస్సజ్జితబ్బస్స అనిస్సట్ఠత్తా తేన గహితపత్తో సేసానమ్పి న కప్పతి. యది హి తేన సమ్పటిచ్ఛితమూలం సఙ్ఘమజ్ఝే నిస్సట్ఠం సియా, తేన కప్పియేన కమ్మేన ఆరామికాదీహి గహేత్వా దిన్నపత్తో రూపియపటిగ్గాహకం ఠపేత్వా సేసానం వట్టతి. అపరే పన ‘‘మూలం సమ్పటిచ్ఛిత్వా గహితపత్తోపి యది సఙ్ఘస్స నిస్సట్ఠో, సేసానం కప్పతీ’’తి వదన్తి. ఏవం సన్తే ‘‘మూలస్స అనిస్సట్ఠత్తా’’తి న వత్తబ్బం, ‘‘సఙ్ఘస్స అనిస్సట్ఠత్తా’’తి ఏవమేవ వత్తబ్బం.

దుబ్బిచారితత్తాతి ఇమినా రూపియసంవోహారో అనేన కతోతి దస్సేతి. అఞ్ఞేసం పన వట్టతీతి యస్మానేన రూపియసంవోహారమత్తమేవ కతం, న మూలం సమ్పటిచ్ఛితం, తస్మా వినయకమ్మవసేన సఙ్ఘస్స నిస్సట్ఠకాలతో పట్ఠాయ అఞ్ఞేసం వట్టతి. ఇమస్మింయేవ చ అత్థే పమాణం దస్సేన్తో ‘‘మహాసుమత్థేరస్స కిరా’’తిఆదిమాహ. అపరే పన ‘‘దుబ్బిచారితత్తాతి ఇమినా కేవలం గిహిసన్తకభావేన ఠితే దుబ్బిచారితమత్తం వుత్తం, న రూపియసంవోహారాపజ్జనం, తస్మా రూపియసంవోహారాభావతో సో పత్తో నిస్సజ్జితుం న సక్కాతి తస్స న కప్పతి, అనిస్సట్ఠోపి అఞ్ఞేసం కప్పతి. అనిస్సట్ఠస్సేవ చ అఞ్ఞేసం కప్పియభావదస్సనత్థం ‘మహాసుమత్థేరస్స కిరా’తిఆదివత్థూని ఉదాహటాని. సఙ్ఘస్స నిస్సజ్జీతి ఇదఞ్చ అఞ్ఞేసం కప్పియత్తా కేవలం సఙ్ఘస్స పరిచ్చత్తభావం సన్ధాయ వుత్తం, న పన వినయకమ్మవసేన సఙ్ఘస్స నిస్సట్ఠభావం. ఇమస్స చ అత్థస్స సప్పిస్స పూరేత్వాతి ఇదం వచనం సాధక’’న్తి వదన్తి.

౫౯౧. రూపియపటిగ్గహణరూపియసంవోహారేసు యేన ఏకేకమేవ కతం, తేన తత్థ తత్థ వుత్తనయేనేవ నిస్సజ్జితబ్బం. యేన పన పటిగ్గహితరూపియేనేవ సంవోహారో కతో, తేన కథం నిస్సజ్జితబ్బన్తి? నయిదం దుక్కరం, ‘‘అహం, భన్తే, నానప్పకారకం రూపియసంవోహారం సమాపజ్జి’’న్తి ఏవమేవ నిస్సజ్జితబ్బం. ‘‘ఇమస్మిం సిక్ఖాపదేపి ‘అరూపియే రూపియసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’తిఆదిత్తికస్స అవసానపదే అనాపత్తియా వుత్తత్తా కప్పియవత్థువసేనేవ ఇదం తికం వుత్త’’న్తి తీసుపి గణ్ఠిపదేసు వుత్తం. కేచి పన ‘‘అరూపియగ్గహణేన కప్పియవత్థుదుక్కటవత్థూనం సఙ్గహోతి పురిమపదద్వయం కప్పియవత్థుదుక్కటవత్థూనం వసేన వుత్తం, అవసానపదమేవ కప్పియవత్థువసేన వుత్త’’న్తి వదన్తి, తం న యుజ్జతి అనాపత్తిమిస్సితే అవసానత్తికే సఞ్ఞానానత్తం ఠపేత్వా వత్థునానత్తస్స అభావతో. దుక్కటవత్థునా పన దుక్కటవత్థునో చేతాపనం నేవ ఇధ, న తత్థ పాళియం వుత్తన్తి వచనమేత్థ సాధకం. యం అత్తనో ధనేన పరివత్తతి, తస్స వా ధనస్స వా రూపియభావో చేవ, పరివత్తనఞ్చాతి ఇమానేత్థ ద్వే అఙ్గాని.

రూపియసంవోహారసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. కయవిక్కయసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౯౩. కయవిక్కయసిక్ఖాపదే పాళియం జానాహీతి ఏత్థ ఉపధారేహీతి అత్థో, సుట్ఠు ఉపధారేత్వా గణ్హ, ఇదం న మనాపన్తి పున దాతుం న సక్ఖిస్ససీతి అధిప్పాయో.

౫౯౪-౫౯౫. కయన్తి పరభణ్డస్స గహణం. విక్కయన్తి అత్తనో భణ్డస్స దానం. తేనాహ ‘‘ఇమినా ఇమం దేహీ’’తిఆది. యస్మా కయితం నామ పరస్స హత్థతో గహితం వుచ్చతి, విక్కీతఞ్చ పరస్స హత్థే దిన్నం, తస్మా ‘‘కయితఞ్చ హోతి పరభణ్డం అత్తనో హత్థగతం కరోన్తేన, విక్కీతఞ్చ అత్తనో భణ్డం పరహత్థగతం కరోన్తేనా’’తి వుత్తం. యది ఏవం పాళియం పరతో ‘‘కయితఞ్చ హోతి విక్కయితఞ్చా’’తి వత్వా ‘‘అత్తనో భణ్డం పరహత్థగతం పరభణ్డం అత్తనో హత్థగత’’న్తి కస్మా వుత్తన్తి ఆహ ‘‘ఇమినా ఇమన్తిఆదివచనానురూపతో పనా’’తిఆది. ఇమినాతి హి సకసన్తకం వుత్తం. తదనురూపతో పాళియం పఠమం అత్తనో భణ్డం దస్సితం, న కయవిక్కయపదానురూపతో. తఞ్హి విపరీతతో పరసన్తకగ్గహణం పురక్ఖత్వా ఠితం.

కామం సేసఞాతకేపి ‘‘ఇమం దేహీ’’తి వదతో విఞ్ఞత్తి న హోతి, సద్ధాదేయ్యవినిపాతనస్సపి పన అభావం దస్సేతుకామో ‘‘మాతరం పన పితరం వా’’తి ఆహ. విఞ్ఞత్తి న హోతీతి ఇదం విసుం విఞ్ఞాపనం సన్ధాయ వుత్తం. అఞ్ఞం కిఞ్చి అవత్వా ఏవం వదన్తో అఞ్ఞాతకం విఞ్ఞాపేతి నామాతి ఆహ – ‘‘అఞ్ఞాతకం ‘ఇమం దేహీ’తి వదతో విఞ్ఞత్తీ’’తి. అఞ్ఞం కిఞ్చి అవత్వా ‘‘ఇమం గణ్హాహీ’’తి దిన్నం అఞ్ఞాతకస్స దిన్నం నామ హోతీతి వుత్తం ‘‘సద్ధాదేయ్యవినిపాతన’’న్తి. తిస్సో ఆపత్తియోతి అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తిసద్ధాదేయ్యవినిపాతనకయవిక్కయాపత్తిసఙ్ఖాతా తిస్సో ఆపత్తియో.

ఇమం నామ కరోహీతి వదతి, వట్టతీతి ఏత్థ భుత్తోసి, ఇదాని కస్మా న కరోసీతి వత్థుమ్పి వట్టతి. ‘‘నిస్సగ్గియం పాచిత్తియ’’న్తి కిఞ్చాపి సతియేవ నిస్సగ్గియవత్థుమ్హి పాచిత్తియం వుత్తం, అసతిపి పన తస్మిం పాచిత్తియన్తి ఇదం అట్ఠకథాపమాణేన గహేతబ్బన్తి దస్సేతుం ‘‘కిఞ్చాపీ’’తిఆది వుత్తం. పరిభుత్తేతి సప్పిఆదిం సన్ధాయ వుత్తం. యం అత్తనో ధనేన పరివత్తేతి, యేన చ పరివత్తేతి, తేసం కప్పియవత్థుతా, అసహధమ్మికతా, కయవిక్కయాపజ్జనఞ్చాతి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని.

కయవిక్కయసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

నిట్ఠితో కోసియవగ్గో దుతియో.