౫. దుతియసేనాసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౧౬. దుతియసేనాసనసిక్ఖాపదే ఏత్తకమేవ వుత్తన్తి అట్ఠకథాసు వుత్తం. ‘‘ఇదఞ్చ అట్ఠకథాసు తథావుత్తభావదస్సనత్థం వుత్తం, అఞ్ఞమ్పి తాదిసం మఞ్చపీఠేసు అత్థరితం పచ్చత్థరణమేవా’’తి తీసుపి గణ్ఠిపదేసు వుత్తం. మాతికాట్ఠకథాయం పన ‘‘పచ్చత్థరణం నామ పావారో కోజవోతి ఏత్తకమేవా’’తి నియమేత్వా వుత్తం, తస్మా గణ్ఠిపదేసు వుత్తం ఇమినా న సమేతి, వీమంసిత్వా గహేతబ్బం. సేనాసనతోతి సబ్బపచ్ఛిమసేనాసనతో. యో కోచీతి తస్స ఞాతకో వా అఞ్ఞాతకో వా యో కోచి.

౧౧౭. పరివేణన్తి ఏకేకస్స విహారస్స పరిక్ఖేపబ్భన్తరం. కురున్దట్ఠకథాయం వుత్తమేవత్థం సవిసేసం కత్వా దస్సేతుం ‘‘కిఞ్చాపి వుత్తో’’తిఆది ఆరద్ధం. ‘‘అపరిచ్ఛన్నే మణ్డపే’’తి విసుం యోజేతబ్బం. తేనేవ మాతికాట్ఠకథాయం (కఙ్ఖా. అట్ఠ. దుతియసేనాసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా) ‘‘అపరిచ్ఛన్నమణ్డపే వా పరిచ్ఛన్నే వాపి బహూనం సన్నిపాతభూతే’’తి వుత్తం. భోజనసాలాయమ్పి అయం విసేసో లబ్భతియేవ. వత్తబ్బం నత్థీతి విసేసేత్వా కిఞ్చి వత్తబ్బం నత్థి. పలుజ్జతీతి వినస్సతి. నస్సేయ్యాతి చోరాదీహి వినస్సేయ్య.

౧౧౮. యేన మఞ్చం వా పీఠం వా వినన్తి, తం మఞ్చపీఠకవానం. సిలుచ్చయలేణన్తి సిలుచ్చయే లేణం, పబ్బతగుహాతి అత్థో. ‘‘సేనాసనం ఉపచికాహి ఖాయిత’’న్తి ఇమస్మిం వత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తత్తా వత్థుఅనురూపవసేన అట్ఠకథాయం ఉపచికాసఙ్కాయ అభావే అనాపత్తి వుత్తా. వత్తక్ఖన్ధకే గమికవత్తం పఞ్ఞపేన్తేన ‘‘సేనాసనం ఆపుచ్ఛితబ్బ’’న్తి వుత్తత్తా కేవలం ఇతికత్తబ్బాకారమత్తదస్సనత్థం ‘‘ఆపుచ్ఛనం పన వత్త’’న్తి వుత్తం, న పన వత్తభేదేన దుక్కటన్తి దస్సనత్థం. తేనేవ అన్ధకట్ఠకథాయం ‘‘సేనాసనం ఆపుచ్ఛితబ్బ’’న్తి ఏత్థ ‘‘యం పాసాణపిట్ఠియం వా పాసాణత్థమ్భేసు వా కతసేనాసనం యత్థ ఉపచికా నారోహన్తి, తం అనాపుచ్ఛన్తస్సపి అనాపత్తీ’’తి వక్ఖతి, తస్మా యం వుత్తం గణ్ఠిపదే ‘‘తాదిసే సేనాసనే అనాపుచ్ఛా గచ్ఛన్తస్స పాచిత్తియం నత్థి, గమికవత్తవసేన పన అనాపుచ్ఛా గచ్ఛతో వత్తభేదో హోతి, తస్మా దుక్కటం ఆపజ్జతీ’’తి, తం న గహేతబ్బం.

పచ్ఛిమస్స ఆభోగేన ముత్తి నత్థీతి తస్స పచ్ఛతో గచ్ఛన్తస్స అఞ్ఞస్స అభావతో వుత్తం. ఏకం వా పేసేత్వా ఆపుచ్ఛితబ్బన్తి ఏత్థ గమనచిత్తస్స ఉప్పన్నట్ఠానతో అనాపుచ్ఛిత్వా గచ్ఛతో దుతియపాదుద్ధారే పాచిత్తియం. కిఞ్చాపి మఞ్చం వా పీఠం వా అజ్ఝోకాసే నిక్ఖిపిత్వా గచ్ఛన్తస్స ఇధ విసుం ఆపత్తి న వుత్తా, తథాపి అకాలే అజ్ఝోకాసే మఞ్చపీఠాని పఞ్ఞపేత్వా గచ్ఛన్తస్స లేడ్డుపాతాతిక్కమే పురిమసిక్ఖాపదేన పాచిత్తియం, పరిక్ఖేపాతిక్కమే ఇమినా దుక్కటన్తి వేదితబ్బం. ‘‘మణ్డపే వా రుక్ఖమూలే వా’’తి ఇమినా అజ్ఝోకాసోపి సఙ్గహితోయేవాతి తత్థాపి దుక్కటం ఇధ వుత్తమేవాతి దట్ఠబ్బం. సేయ్యం పన అజ్ఝోకాసే సన్థరిత్వా గచ్ఛన్తస్స ఉభయేనపి దుక్కటమేవ. ‘‘సఙ్ఘికే విహారే సఙ్ఘికంయేవ సేయ్యం సన్థరిత్వా పక్కమన్తస్స పాచిత్తియం వుత్తన్తి ఉభోసు ఏకేకస్మిం సఙ్ఘికే దుక్కట’’న్తి వదన్తి. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ. వుత్తలక్ఖణసేయ్యా, తస్సా సఙ్ఘికతా, వుత్తలక్ఖణే విహారే సన్థరణం వా సన్థరాపనం వా, అపలిబుద్ధతా, ఆపదాయ అభావో, అనపేక్ఖస్స దిసాపక్కమనం, ఉపచారసీమాతిక్కమోతి ఇమాని పనేత్థ సత్త అఙ్గాని.

దుతియసేనాసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.