౨. అఞ్ఞవాదకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౪-౯౮. దుతియే అఞ్ఞం వచనన్తి యం చోదకేన చుదితకస్స దోసవిభావనవచనం వుత్తం, తం తతో అఞ్ఞేనేవ వచనేన పటిచరతి. అథ వా అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరతీతి అఞ్ఞేన కారణేన అఞ్ఞం కారణం పటిచరతీతి ఏవమేత్థ అత్థో వేదితబ్బో, యం చోదకేన చుదితకస్స దోసవిభావనకారణం వుత్తం, తతో అఞ్ఞేన చోదనాయ అమూలకభావదీపకేన కారణేన పటిచరతీతి వుత్తం హోతి. పటిచరతీతి చ పటిచ్ఛాదనవసేన చరతి, పవత్తతీతి అత్థో. పటిచ్ఛాదనత్థో ఏవ వా చరతి-సద్దో అనేకత్థత్తా ధాతూనం. తేనాహ ‘‘పటిచ్ఛాదేతీ’’తి. కో ఆపన్నోతిఆదినా పాళియం చోదనం అవిస్సజ్జేత్వా విక్ఖేపాపజ్జనవసేన అఞ్ఞేన అఞ్ఞం పటిచరణం దస్సితం. అపరమ్పి పన చోదనం విస్సజ్జేత్వా బహిద్ధా కథాఅపనామవసేన పవత్తం పాళిముత్తకం అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరణం వేదితబ్బం. ‘‘ఇత్థన్నామం ఆపత్తిం ఆపన్నోసీ’’తి పుట్ఠో ‘‘పాటలిపుత్తం గతోమ్హీ’’తి వత్వా పున ‘‘న తవ పాటలిపుత్తగమనం పుచ్ఛామ, ఆపత్తిం పుచ్ఛామా’’తి వుత్తే ‘‘తతో రాజగహం గతోమ్హీ’’తి వత్వా ‘‘రాజగహం వా యాహి బ్రాహ్మణగహం వా, ఆపత్తిం ఆపన్నోసీ’’తి వుత్తే ‘‘తత్థ మే సూకరమంసం లద్ధ’’న్తిఆదీని వత్వావ కథం బహిద్ధా విక్ఖిపన్తోపి హి ‘‘అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరతి’’చ్చేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి.

యదేతం అఞ్ఞేన అఞ్ఞం పటిచరణవసేన పవత్తవచనం, తదేవ పుచ్ఛితమత్థం ఠపేత్వా అఞ్ఞం వదతీతి అఞ్ఞవాదకన్తి ఆహ ‘‘అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరణస్సేతం నామ’’న్తి. తుణ్హీభూతస్సేతం నామన్తి తుణ్హీభావస్సేతం నామం, అయమేవ వా పాఠో. అఞ్ఞవాదకం ఆరోపేతూతి అఞ్ఞవాదకకమ్మం ఆరోపేతు, అఞ్ఞవాదకత్తం వా ఇదాని కరియమానేన కమ్మేన ఆరోపేతూతి అత్థో. విహేసకం ఆరోపేతూతి ఏత్థాపి విహేసకకమ్మం విహేసకభావం వా ఆరోపేతూతి ఏవమత్థో దట్ఠబ్బో.

అనారోపితే అఞ్ఞవాదకే వుత్తదుక్కటం పాళియం ఆగతఅఞ్ఞేనఞ్ఞంపటిచరణవసేన యుజ్జతి. అట్ఠకథాయం ఆగతేన పన పాళిముత్తకఅఞ్ఞేనఞ్ఞంపటిచరణవసేన అనారోపితే అఞ్ఞవాదకే ముసావాదేన పాచిత్తియం, ఆరోపితే ఇమినావ పాచిత్తియన్తి వేదితబ్బం. కేచి పన ‘‘ఆరోపితే అఞ్ఞవాదకే ముసావాదేన ఇమినా చ పాచిత్తియద్వయం హోతీ’’తి వదన్తి, తం వీమంసిత్వా గహేతబ్బం. యా సా ఆదికమ్మికస్స అనాపత్తి వుత్తా, సాపి పాళియం ఆగతఅఞ్ఞేనఞ్ఞంపటిచరణవసేన వుత్తాతి దట్ఠబ్బా, ఇమినా సిక్ఖాపదేన అనాపత్తిదస్సనత్థం వా. సేసం ఉత్తానమేవ. ధమ్మకమ్మేన ఆరోపితతా, ఆపత్తియా వా వత్థునా వా అనుయుఞ్జియమానతా, ఛాదేతుకామతాయ అఞ్ఞేనఞ్ఞం పటిచరణం వా తుణ్హీభావో వాతి ఇమాని పనేత్థ తీణి అఙ్గాని.

అఞ్ఞవాదకసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.