నిస్సగ్గియకథావణ్ణనా

౫౫౧. ఏవం అనియతకథం దస్సేత్వా ఇదాని నిస్సగ్గియకథం దస్సేతుమాహ ‘‘ఖోమ’’న్తిఆది. ఖోమన్తి ఏవంనామకం చీవరం. ఖోమన్తి గచ్ఛవిసేసస్స నామం, తస్స వాకేహి కతచీవరం కారణోపచారవోహారవసేన ‘‘ఖోమ’’న్తి వుత్తం. కప్పాసన్తి కప్పాససుత్తమయం చీవరం, ఇదమ్పి వుత్తనయేనేవ ‘‘కప్పాస’’న్తి వుచ్చతి. కోసేయ్యం నామ కోసకారకిమికోసం, కోసేన నిబ్బత్తం సుత్తం కోసేయ్యం. ఇధ పన తేన కోసేయ్యసుత్తేన నిబ్బత్తం చీవరం ‘‘కోసేయ్య’’న్తి వుత్తం. సాణన్తి సాణవాకసుత్తేహి వాయిత్వా కతచీవరం. ఇదఞ్చ ఖోమం వియ దట్ఠబ్బం. భఙ్గన్తి ఖోమసుత్తాదీని సబ్బాని, ఏకచ్చాని వా మిస్సేత్వా కతచీవరం. ఇదమ్పి కరణప్పకారేన లద్ధనామకం. ‘‘భఙ్గం నామ ఏకా గచ్ఛజాతి, తస్సా వాకమయసుత్తేహి వాయిత్వా కతచీవర’’న్తి కేచి. ఇమస్మిం పక్ఖే ఖోమం వియ గహేతబ్బం. కమ్బలన్తి మనుస్సలోమవాళలోమం వినా సేసలోమేహి వాయిత్వా కతచీవరం వుత్తన్తి. ఇదం ‘‘చీవరం నామ ఛన్నం చీవరానం అఞ్ఞతరం చీవర’’న్తి (పారా. ౪౬౩) పదభాజనే చ ‘‘ఖోమం కప్పాసికం కోసేయ్యం కమ్బలం సాణం భఙ్గ’’న్తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౬౨-౪౬౩) అట్ఠకథాయ చ వుత్తం సన్ధాయాహ. ‘‘జాతితో’’తి ఇదం పమాణాదిభేదస్స వక్ఖమానత్తా వుత్తం. జాతితోతి ఖోమాదిసామఞ్ఞతో. సామఞ్ఞఞ్హి ‘‘జాతీ’’తి వుచ్చతి. దీఘరస్సథూలసుఖుమనీలపీతాదిభేదభిన్నానం సబ్బేసం వత్థావయవానం సఙ్గాహికఖోమసుత్తమయతాసామఞ్ఞం జాతీతి వుత్తం హోతి. ఏవం సేసేసుపి.

౫౫౨. దుకూలన్తి ఏవంనామకం రుక్ఖవాకమయచీవరం. పత్తుణ్ణన్తి పత్తుణ్ణదేసే సఞ్జాతవత్థం. ‘‘పత్తుణ్ణం కోసేయ్యవిసేసో’’తి అభిధానకోసే వుత్తం. చినన్తి చినదేసే ఉప్పన్నవత్థం. సోమారపట్టకన్తి సోమారదేసే ఉప్పన్నవత్థం. ‘‘సోమారచినపటక’’న్తిపి లిఖన్తి, సోయేవత్థో. ఇద్ధిజన్తి ఏహిభిక్ఖూనం పుఞ్ఞిద్ధియా నిబ్బత్తం చీవరం. దేవదిన్నన్తి దేవతాహి దిన్నం చీవరం. తఞ్హి కప్పరుక్ఖే నిబ్బత్తం, జాలినియా దేవకఞ్ఞాయ అనురుద్ధత్థేరస్స దిన్నవత్థసదిసం. తస్సాతి జాతితో ఛబ్బిధస్స కప్పియచీవరస్స. ఇదం ఛబ్బిధచీవరం యథారహం అనులోమికం వుత్తన్తి అత్థో. దుకూలఞ్హి సాణస్స అనులోమం వాకమయత్తా, పత్తుణ్ణాదీని కోసేయ్యస్స అనులోమాని పాణకేహి కతసుత్తమయత్తా, ఇద్ధిజమ్పి ఖోమాదీనంయేవ అఞ్ఞతరం హోతీతి తేసం అనులోమం, దేవదిన్నమ్పి ఖోమాదీనంయేవ అనులోమం హోతి తేసం అఞ్ఞతరభావతో. యథాహ –

‘‘సాణస్స తు దుకూలఞ్హి, ఇద్ధిజం దేవదిన్నకం;

ఖోమాదీనంవసిట్ఠంతు, కోసేయ్యస్సానులోమిక’’న్తి.

౫౫౩. తిణ్ణం చీవరానం సమాహారో తిచీవరన్తి పమాణయుత్తం సఙ్ఘాటిఆదినామేన అధిట్ఠితచీవరస్సేవ నామత్తా తదేవ వుచ్చతి. గణనవసేన యం కిఞ్చి చీవరత్తయం న వత్తబ్బం. సముద్దేకదేసోపి యథా ‘‘సముద్దో’’తి వుచ్చతి, ఏవం అధిట్ఠితేసు తీసు చీవరేసు అఞ్ఞతరం ‘‘తిచీవర’’న్తి వుచ్చతి. పరిక్ఖారచోళన్తి సఙ్ఘాటిఆదివిసిట్ఠనామేహి అనధిట్ఠితం ‘‘అనుజానామి భిక్ఖవే ఆయామేన అట్ఠఙ్గులం సుగతఙ్గులేన చతురఙ్గులవిత్థతం పచ్ఛిమం చీవర’’న్తి (పారా. ౩౫౮) అనుఞ్ఞాతం పచ్ఛిమచీవరపరియన్తం కత్వా కతాకతస్స యస్స కస్సచి చీవరస్స రుళ్హిసఞ్ఞా.

ముఖం సన్దమానలాలం పుఞ్ఛతి ఏతేనాతి ముఖపుఞ్ఛనన్తి కపోలతో నిచ్చం సన్దమానలాలానం పుఞ్ఛనత్థాయ అనుఞ్ఞాతస్స చీవరవిసేసస్స నామం. నిసీదన్తి ఏత్థాతి నిసీదనన్తి చ భిక్ఖూనం అత్థరిత్వా నిసీదితుం అనుఞ్ఞాతస్స చీవరస్స నామం. అధిట్ఠేయ్యాతి ‘‘ఇమం కణ్డుప్పటిచ్ఛాది’’న్తిఆదినా (వి. వి. ౫౮౫) వక్ఖమాననయేన నామం గహేత్వా అధిట్ఠేయ్యాతి అత్థో. పచ్చత్థరణమేవ చాతి సఙ్ఘికే మఞ్చపీఠే సరీరసమ్ఫుసనేన ఆపజ్జితబ్బాయ ఆపత్తియా మోచనత్థాయ తత్థ అత్థరిత్వా పరిభోగత్థాయ అనుఞ్ఞాతం పచ్చత్థరణచీవరఞ్చ.

౫౫౪. ఏకాహన్తి వసనకిరియాయ అచ్చన్తసంయోగే ఉపయోగవచనం. తిచీవరన్తి తిచీవరేన. విప్పవసేయ్యాతి ‘‘సఙ్ఘాటియా వా ఉత్తరాసఙ్గేన వా అన్తరవాసకేన వా’’తి (పారా. ౪౭౬) వుత్తత్తా ఏకదేసే సముదాయోపచారవసేన అవయవస్స వచనతో తిణ్ణం చీవరానం అఞ్ఞతరేనాతిపి వుత్తం హోతి. ‘‘తథా’’తి ఇమినా ‘‘వినా’’తి ఇదం పచ్చామసతి. అధిట్ఠాతి అధిట్ఠాయాతి గహేతబ్బం ‘‘పటిసఙ్ఖా యోనిసో’’తి (మ. ని. ౧.౨౨, ౨౩; అ. ని. ౬.౫౮) యథా, ఏత్థ ‘‘వళఞ్జియమాన’’న్తి సేసో, అధిట్ఠాయ వళఞ్జియమానం నిసీదనం తథా వినా చతుమాసం న వసేయ్యాతి యోజనా.

౫౫౫. కప్పియన్తి కప్పియకారణం నీలాదివణ్ణభేదకరణం. కప్పియన్తి చ కారణే కారియూపచారేన గహేతబ్బం. బిన్దుం దత్వాతి ‘‘నీలం వా కద్దమం వా కాళసామం వా’’తి (పాచి. ౩౬౮) వుత్తలోహమలాదినా యేన కేనచిపి మఙ్గులపిట్ఠిప్పమాణాదికం బిన్దుం దత్వా. తత్థాతి తేసు అధిట్ఠాతబ్బేసు తిచీవరాదీసు, నిద్ధారణే భుమ్మం. తిచీవరన్తి నిద్ధారితబ్బం. ఉపపన్నన్తి యుత్తం. పమాణేనాతి అనన్తరం వక్ఖమానేన పమాణేన. అధిట్ఠాతబ్బన్తి ‘‘ఇమం సఙ్ఘాటిం అధిట్ఠామీ’’తిఆదినా వక్ఖమాననయేన నామం వత్వా అధిట్ఠాతబ్బం. ఏవకారేన పన నామం వత్వా న వికప్పేతబ్బన్తి దస్సేతి. ఏస నయో సేసచీవరేసుపి. వుత్తఞ్హేతం భగవతా ‘‘అనుజానామి భిక్ఖవే తిచీవరం అధిట్ఠాతుం, న వికప్పేతు’’న్తిఆది (మహావ. ౩౫౮). తస్మా తిచీవరాదీని అధిట్ఠహన్తేన ‘‘ఇమం సఙ్ఘాటిం అధిట్ఠామీ’’తిఆదినా నామం వత్వా అధిట్ఠాతబ్బం. వికప్పేన్తేన పన ‘‘ఇమం సఙ్ఘాటి’’న్తిఆదినా తస్స చీవరస్స నామం అగ్గహేత్వా ‘‘ఇమం చీవరం తుయ్హం వికప్పేమీ’’తి వికప్పేతబ్బం. తిచీవరం వా హోతు అఞ్ఞం వా, యది తం తం నామం గహేత్వా వికప్పేతి, అవికప్పితం హోతి అతిరేకచీవరట్ఠానే తిట్ఠతి. తం చీవరన్తి సమ్బన్ధో.

౫౫౬-౭. ‘‘ఉపపన్నం పమాణేనా’’తి ఏత్థ వుత్తప్పమాణం దస్సేతుమాహ ‘‘పచ్ఛిమన్తేనా’’తిఆది. సఙ్ఘటితట్ఠేన సఙ్ఘాటి. వత్థఖణ్డాని సిబ్బనకమ్మేన సఙ్ఘటేత్వా కతత్తా ‘‘సఙ్ఘాటీ’’తి చీవరానం సామఞ్ఞనామం. ఇధ పన రుళ్హియా అన్తరవాసకాదివిసేసనామబ్యతిరిత్తే చీవరవిసేసే వత్తతి. ముట్ఠిపఞ్చకాతి ఏత్థ ఏకాదీనమట్ఠారసన్తానం సఙ్ఖ్యాసద్దానం సఙ్ఖ్యేయ్యే వత్తమానత్తా పఞ్చసద్దో చీవరప్పమాణప్పకరణతో లబ్భమానహత్థసఙ్ఖాతరతనేయేవ పవత్తతి, తేనేవ ముట్ఠిసద్దోపి ఉత్తరపదలోపేన ముట్ఠిరతనే వత్తతి. పఞ్చన్నం పూరణో పఞ్చమో, ముట్ఠియా పఞ్చమో ముట్ఠిపఞ్చమో. ముట్ఠిపఞ్చమో పరిమాణమేతిస్సాతి ‘‘ముట్ఠిపఞ్చమకా’’తి వత్తబ్బే మ-కారలోపేన ‘‘ముట్ఠిపఞ్చకా’’తి సఙ్ఘాటి వుత్తా.

ముట్ఠిత్తికాతి ఏత్థ వుత్తనయేన సఙ్ఖ్యేయ్యే వత్తమానో తి-సద్దో చీవరప్పమాణప్పకరణతో లబ్భమానహత్థసఙ్ఖాతరతనేయేవ వత్తతి, తేనేవ ముట్ఠిసద్దోపి ఉత్తరపదలోపేన ముట్ఠిరతనే వత్తతి. తిణ్ణం పూరణో తతియో, ముట్ఠియా తతియో ముట్ఠితతియో, ముట్ఠితతియో పరిమాణమేతిస్సాతి ‘‘ముట్ఠితతియకా’’తి వత్తబ్బే తియ-పచ్చయలోపేన ‘‘ముట్ఠిత్తికా’’తి సఙ్ఘాటియేవ వుచ్చతి. ఏవముపరిపి. తిరియన్తి తిరియతో.

ఉత్తమన్తేనాతి ఉక్కట్ఠపరిమాణన్తేన. సత్థునో చీవరూనాపీతి ‘‘తత్రిదం సుగతస్స సుగతచీవరప్పమాణం, దీఘసో నవ విదత్థియో సుగతవిదత్థియా, తిరియం ఛ విదత్థియో’’తి (పాచి. ౫౪౮) వుత్తప్పమాణసుగతచీవరతో ఊనాపి. పి-సద్దో సమ్భావనే, ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదేన తత్తకమ్పి వట్టతి, తతో చే ఊనం వత్తబ్బమేవ నత్థీతి అత్థో. అన్తద్వయసన్దస్సనేన ఉభయమజ్ఝే యం పహోనకరుచ్చనకప్పమాణం, తం గహేతబ్బన్తి దస్సేతి.

౫౫౮. ముట్ఠిపఞ్చకసద్దో పుబ్బే వుత్తనయేనిధ దీఘన్తే వత్తతి. ముట్ఠిపఞ్చకో దీఘన్తో యస్స, యస్మిం వా పమాణేతి విగ్గహో, దీఘన్తతో ముట్ఠిపఞ్చకప్పమాణేనాతి వుత్తం హోతి. ‘‘ముట్ఠిపఞ్చమ’’న్తిపి లిఖన్తి. తిరియన్తతోతి విత్థారన్తతో. అడ్ఢహత్థో అడ్ఢో ఉత్తరపదలోపేన, సో తేయ్యో తతియో యస్స పమాణస్సాతి గహేతబ్బం, తం, అడ్ఢతేయ్యరతనప్పమాణం హోతీతి అత్థో. ద్విహత్థం వాతి ద్వే హత్థా యస్స పమాణస్సాతి విగ్గహో, ద్విరతనప్పమాణం వా హోతీతి అత్థో. ఇదఞ్చ ‘‘తిరియం ద్విహత్థోపి వట్టతి. పారుపనేనపి హి సక్కా నాభిం పటిచ్ఛాదేతు’’న్తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౬౯) అట్ఠకథాగతత్తా వుత్తం. ‘‘సేసే అన్తరవాసకే’’తి ఇదం యథావుత్తపరిమాణేన పరిమితచీవరనిదస్సనం.

౫౫౯. అహతాహతకప్పానన్తి ఏత్థ ‘‘వత్థాన’’న్తి సేసో. అహతానం వత్థానన్తి నవవత్థానం. అహతతో కిఞ్చి ఊనాని అహతకప్పాని, తేసం నవవోహారూపగానం కతిపయధోతానం వత్థానన్తి వుత్తం హోతి. సఙ్ఘాటీతి సఙ్ఘాటినామకచీవరం. దిగుణాతి దుపట్టకతా.

౫౬౦. ఉతుద్ధటానన్తి అతిక్కన్తదివసానం, బహుకాలం నివాసేత్వా పరిచ్చత్తానన్తి వుత్తం హోతి. అథ వా యాని ఉతుతో ఉద్ధటాని, తేసం వత్థానన్తి గహేతబ్బం, తిణ్ణం ఉతూనమఞ్ఞతరం అతిక్కమిత్వా ఠితానం పురాణవత్థానన్తి వుత్తం హోతి. చీవరానన్తి చీవరత్థాని వత్థానేవ గహితాని. చతుగ్గుణాతి చతుపట్టా. సేసా దువేతి అన్తరవాసకఉత్తరాసఙ్గా ద్వే. యథాసుఖన్తి యథారుచి. పంసుకూలన్తి సుసానాదీసు పతితపిలోతికచీవరం.

౫౬౧. ‘‘తీణిపీ’’తిఆదీసు ‘‘తిచీవరే కయిరమానే సబ్బం ఛిన్నకం నప్పహోతీ’’తి పాళియం ఆగతవత్థుమ్హి ‘‘అనుజానామి భిక్ఖవే ద్వే ఛిన్నకాని ఏకం అఛిన్నక’’న్తి (మహావ. ౩౬౦) ఆదివచనతో ‘‘చీవర’’న్తి సేసో. ఛిన్దితబ్బన్తి వత్థాని ఛిన్దిత్వా సిబ్బేత్వా కాతబ్బం. పహోతి చేతి వత్థాని ఛిన్దిత్వా కరణే యది చీవరస్స పహోతి. సబ్బేసూతి తీసు చీవరేసు. అప్పహోన్తేసూతి వత్థానం ఛిన్దిత్వా సిబ్బనేన అప్పహోన్తేసు. అన్వాధికన్తి వత్థే ఊనాతిరేకం అపనేత్వా ఆగన్తుకపత్తసఙ్ఖాతం అనువాతం చీవరస్స పరియన్తే, మజ్ఝే చ యథారహం దీఘరస్సపరిమాణయుత్తం అల్లియాపేతబ్బన్తి వుత్తం హోతి.

౫౬౨. అచ్ఛిన్నం వాతి యథావుత్తనయేన అచ్ఛిన్నం వా. అనాదిన్నన్తి అనాదిన్నఆగన్తుకపత్తం. తిచీవరన్తి తీసు చీవరేసు ఏకేకన్తి వుత్తం హోతి. దుబ్భోగేనాతి దుట్ఠు పరిభోగేన. యథా పరిభుత్తం నస్సతి, తథా కిలిట్ఠానం ధోవనాదిమకత్వా నివాసనాదినా పరిభోగేన.

౫౬౩-౪. కుసిన్తి ఆయామతో చ విత్థారతో చ అనువాతం చీవరమజ్ఝే తాదిసమేవ దీఘపత్తఞ్చ. వుత్తఞ్హేతం చీవరక్ఖన్ధఅట్ఠకథాయం ‘‘కుసీతి ఆయామతో చ విత్థారతో చ అనువాతాదీనం దీఘపత్తానమేతం అధివచన’’న్తి (మహావ. అట్ఠ. ౩౪౫). అడ్ఢకుసిన్తి అనువాతసదిసం చీవరమజ్ఝే తత్థ తత్థ రస్సపత్తం. వుత్తమ్పి చేతం ‘‘అడ్ఢకుసీతి అన్తరన్తరా రస్సపత్తానం నామ’’న్తి (మహావ. అట్ఠ. ౩౪౫). మణ్డలన్తి ఏకేకస్మిం ఖణ్డే మహామణ్డలం. వుత్తమ్పి చేతం ‘‘మణ్డలన్తి పఞ్చఖణ్డికచీవరస్స ఏకేకస్మిం ఖణ్డే మహామణ్డల’’న్తి (మహావ. అట్ఠ. ౩౪౫). అడ్ఢమణ్డలన్తి మణ్డలస్స అన్తో నివేసియమానం ఖుద్దకమణ్డలం. వుత్తమ్పి చేతం ‘‘అడ్ఢమణ్డలన్తి ఖుద్దకమణ్డల’’న్తి (మహావ. అట్ఠ. ౩౪౫). వివట్టన్తి మణ్డలం, అడ్ఢమణ్డలఞ్చాతి ద్వే ఏకతో కత్వా సిబ్బితం వేమజ్ఝే ఖణ్డం. వుత్తమ్పి చేతం ‘‘వివట్టన్తి మణ్డలఞ్చ అడ్ఢమణ్డలఞ్చ ఏకతో కత్వా సిబ్బితం మజ్ఝిమఖణ్డ’’న్తి (మహావ. అట్ఠ. ౩౪౫). అనువివట్టన్తి మజ్ఝిమఖణ్డస్స ఉభోసు పస్సేసు సిబ్బితం తథేవ ద్విమణ్డలపత్తం ఖణ్డద్వయం. వుత్తమ్పి చేతం ‘‘అనువివట్టన్తి తస్స ఉభోసు పస్సేసు ద్వే ఖణ్డానీ’’తి (మహావ. అట్ఠ. ౩౪౫). బాహన్తన్తి తేసం అనువివట్టానం బాహిరపస్సే సిబ్బితం బాహిరఖణ్డద్వయం. వుత్తమ్పి చేతం ‘‘బాహన్తన్తి తేసం అనువివట్టానం బహి ఏకేకం ఖణ్డ’’న్తి (మహావ. అట్ఠ. ౩౪౫).

పఞ్చన్నం సమాహారో పఞ్చకం, దస్సితప్పకారపఞ్చఖణ్డేహి సిబ్బితచీవరం పఞ్చకం నామ. ఆది-సద్దేన సత్తఖణ్డాదీహి సిబ్బితచీవరానం గహణం. తేనేవేత్థాహ ‘‘కత్తబ్బం తు తిచీవర’’న్తి. సత్తఖణ్డస్స చీవరస్స ఏకం మజ్ఝిమఖణ్డం వివట్టనామమేవ హోతి, తస్స ఉభోసు పస్సేసు ద్వే ద్వే ఖణ్డాని చూళానువివట్టమహానువివట్టసఙ్ఖాతాని అనువివట్టనామానేవ హోన్తి. వుత్తఞ్చేతం అట్ఠకథాయం ‘‘అథ వా అనువివట్టన్తి వివట్టస్స ఏకపస్సతో ద్విన్నం, ఏకపస్సతో ద్విన్నన్తి చతున్నమ్పి ఖణ్డానమేతం నామ’’న్తి (మహావ. అట్ఠ. ౩౪౫). బాహన్తన్తి ద్వీసు పరియన్తేసు సిబ్బనీయం బాహిరఖణ్డద్వయం, తఞ్చ సఙ్ఘటేత్వా బాహమత్థకే ఠపియమానత్తా ‘‘మఞ్చా ఉక్కుట్ఠిం కరోన్తీ’’తిఆదీసు వియ ఆధేయ్యే ఆధారోపచారవసేన బాహాతి చ చీవరస్స పరియన్తావయవత్తా ‘‘అన్త’’న్తి చ వుచ్చతి. వుత్తమ్పి చేతం ‘‘బాహన్తన్తి సుప్పమాణం చీవరం పారుపన్తేన సంహరిత్వా బాహాయ ఉపరి ఠపితా ఉభో అన్తా బహిముఖా తిట్ఠన్తి, తేసం ఏతం నామ’’న్తి (మహావ. అట్ఠ. ౩౪౫). ఇదం సత్తఖణ్డచీవరమేవ మహాఅట్ఠకథాయం విహితన్తి ఇదానిపి తదేవ వట్టతి. వుత్తమ్పి చేతం ‘‘అయమేవ హి నయో మహాఅట్ఠకథాయం వుత్తో’’తి. భిక్ఖునా కుసిం…పే… బాహన్తమ్పిచాతి సబ్బం విధిం దస్సేత్వావ ఛిన్నం పఞ్చకాదిప్పభేదకం సమణసారుప్పం తిచీవరం కత్తబ్బన్తి యోజనా.

౫౬౫-౬. యథావుత్తవిధిం అవిరాధేత్వా చీవరం కప్పబిన్దుం దత్వా సఙ్ఘాటిఆదినామేన అధిట్ఠాయ పరిభుఞ్జన్తస్స అధిట్ఠానం కథం భిజ్జతీతి ఆహ ‘‘దానేనా’’తిఆది. దానేనాతి అఞ్ఞస్స దానేన. అచ్ఛిజ్జగాహేనాతి అఞ్ఞేన అచ్ఛిన్దిత్వా గహణేన. విస్సాసగ్గహణేన చాతి అత్తని విస్సాసేన అఞ్ఞస్స గహణేన. హీనాయావత్తనేనాతి సిక్ఖం అప్పచ్చక్ఖాయ గిహిభావూపగమనేన అఞ్ఞస్స దానే వియ చీవరే నిరాలయభావేనేవ పరిచ్చత్తా.

కేచి పన ‘‘హీనాయావత్తనేనాతి భిక్ఖునియా గిహిభావూపగమనేనాతి ఏవమత్థం గహేత్వా భిక్ఖు పన విబ్భన్తోపి యావ సిక్ఖం న పచ్చక్ఖాతి, తావ భిక్ఖుయేవాతి అధిట్ఠానం న విజహతీ’’తి వదన్తి, తం న గహేతబ్బం ‘‘భిక్ఖునియా హీనాయావత్తనేనా’’తి విసేసేత్వా అవుత్తత్తా, భిక్ఖునియా చ గిహిభావూపగమనే అధిట్ఠానవిజహనం విసుం వత్తబ్బన్తి నత్థి తస్సా విబ్భమనేనేవ అస్సమణిభావతో.

సిక్ఖాయాతి భిక్ఖుసిక్ఖాయ. పహానేనాతి పచ్చక్ఖానేన. సిక్ఖాపచ్చక్ఖానం పనేత్థ సచే భిక్ఖులిఙ్గే ఠితో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, తస్స కాయలగ్గమ్పిచీవరం అధిట్ఠానం విజహతీతి దస్సనత్థం గహితం. ‘‘సిక్ఖాయ చ పహానతో’’తి చ లిఖన్తి, తం ‘‘హీనాయావత్తనేనాపి, సిక్ఖాయ చ పహానతో’’తి పాఠక్కమే సతి యుజ్జతి. యథావుత్తో పన పాఠో ‘‘సిక్ఖాయ చ పహానేన, హీనాయావత్తనేనపీ’’తి పాఠక్కమే యుజ్జతి. యథా తథా వా హోతు, న కోచి విరోధో.

పచ్చుద్ధారేనాతి చీవరస్స పచ్చుద్ధరణేన. ‘‘కాలకిరియాయా’’తి అట్ఠకథావచనతో వినాసేనాతి చీవరసామికస్స జీవితవినాసోవ వుచ్చతీతి. లిఙ్గస్స పరివత్తనాతి భిక్ఖుస్స ఇత్థిలిఙ్గపరివత్తనా, భిక్ఖునియా పురిసలిఙ్గపరివత్తనాతి ఏవం ఉభయథా లిఙ్గస్స పరివత్తనేన. సబ్బం నవవిధమ్పి చీవరం. అధిట్ఠానన్తి ఏత్థ ‘‘ఇమేహి అట్ఠహీ’’తి సేసో. వుత్తోవాయమత్థో అట్ఠకథాయం ‘‘తత్థ పురిమేహి అట్ఠహి సబ్బచీవరాని అధిట్ఠానం విజహన్తీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౬౯). భిజ్జతీతి పజహతి. ఛిద్దస్స భావో ఛిద్దభావో, తస్మిం, ఛిద్దే సతి ఛిద్దే జాతేతి వుత్తం హోతి. తిచీవరన్తి తీసు చీవరేసు అఞ్ఞతరన్తి వుత్తం హోతి. తిచీవరమేవ వాతి గహేతబ్బం. వుత్తఞ్చ ‘‘ఛిద్దభావేన పన తిచీవరస్సేవా’’తి.

౫౬౭. కీవప్పమాణే ఛిద్దే జాతేతి ఆహ ‘‘కనిట్ఠస్సా’’తిఆది. ‘‘కనిట్ఠ…పే… మాణక’’న్తి ఇమినా హేట్ఠిమపరిచ్ఛేదం దస్సేతి.

౫౬౮. ఏకో తన్తుపీతి దీఘతో వా తిరియతో వా ఏకమ్పి సుత్తం.

౫౬౯. జిణ్ణట్ఠానే అగ్గళం దేన్తేన తేచీవరికేన వత్తితబ్బవిధిం దస్సేతుమాహ ‘‘పఠమ’’న్తిఆది. పఠమన్తి ఛిన్నట్ఠానస్స ఛిన్దనతో పుబ్బేయేవ. అగ్గళం దత్వాతి వత్థఖణ్డం అల్లియాపేత్వా. రక్ఖతీతి ఏత్థ ‘‘అధిట్ఠాన’’న్తి అనువత్తతే, ‘‘తేచీవరికో భిక్ఖూ’’తి లబ్భతి, ఏవం వత్థఖణ్డం అల్లియాపేన్తో తేచీవరికో భిక్ఖు అధిట్ఠానం రక్ఖతీతి వుత్తం హోతి. విపరియాయేన అధిట్ఠానం భిన్దతీతి లబ్భతి. పఠమం ద్వే కోటియో ఘటేత్వాతి యోజనా. మజ్ఝే జిణ్ణం అధిట్ఠితచీవరం మజ్ఝే ఛిన్దన్తో తతో పుబ్బేయేవ ద్వే కోటియో ఏకతో ఘటేత్వా సిబ్బిత్వా. పచ్ఛాతి కోటిఘటనతో పచ్ఛా. ఛిన్దతీతి మజ్ఝం ఉభయకోటిం కాతుం ఛిన్దతి. రక్ఖతీతి వుత్తప్పకారమేవ.

౫౭౦. తిచీవరే కత్థ జాతం ఛిద్దమధిట్ఠానం భిన్దతీతి ఆహ ‘‘చతురఙ్గులా’’తిఆది. చత్తారి చ అట్ఠ చ చతురట్ఠం, చతున్నం అట్ఠన్నం వా అఙ్గులానం సమాహారో చతురట్ఠఙ్గులం, తస్మాతి గహేతబ్బం. చతురఙ్గులా అట్ఠఙ్గులాతి యోజనా. ఓరన్తి అబ్భన్తరం. ఏకఞ్చ ద్వే చ ఏకద్వే, తేసం ఏకద్విన్నం, ‘‘చీవరాన’’న్తి పకరణతో లబ్భతి, ఏకస్స చీవరస్స, ద్విన్నఞ్చ చీవరానన్తి యోజనా. యథాసఙ్ఖ్యానుద్దేసవసేన ఏకస్స తిరియతో చతురఙ్గులతో ఓరం, ద్విన్నం తిరియతో అట్ఠఙ్గులతో ఓరన్తి యోజనా. వాక్యద్వయేపి ‘‘ఛిద్దం భిన్దతేవా’’తి యోజేతబ్బం.

ఏకస్స చీవరస్సాతి అన్తరవాసకచీవరస్స. తిరియతోతి విత్థారతో. చతురఙ్గులం ఓరన్తి చతురఙ్గులతో అబ్భన్తరే ఛిద్దం అధిట్ఠానం భిన్దతి. ద్విన్నన్తి ఉత్తరాసఙ్గసఙ్ఘాటీనం. తిరియతోతి విత్థారతో. అట్ఠఙ్గులతో ఓరన్తి అట్ఠఙ్గులతో అబ్భన్తరే. తిణ్ణమ్పి దీఘతో విదత్థియా ఓరం ఛిద్దం అధిట్ఠానం భిన్దతేవాతి యోజనా. ఏత్థ విదత్థి వడ్ఢకివిదత్థి గహేతబ్బా. ఏవం వుత్తపరిచ్ఛేదబ్భన్తరే ఛిద్దే జాతే తస్స చీవరస్స అతిరేకచీవరత్తా దసాహమనతిక్కమిత్వా సూచికమ్మం కత్వా అధిట్ఠాతబ్బం. తథా అకరోన్తేన పన పరిక్ఖారచోళం అధిట్ఠాతబ్బం.

౫౭౧. ‘‘నిసీదనస్సా’’తి ‘‘నిసీదనచీవరస్సా’’తి వత్తబ్బే ఉత్తరపదలోపేన వుత్తన్తి దట్ఠబ్బం. దియడ్ఢాతి ఏత్థ విసేసితబ్బా విదత్థి ‘‘ద్వే విదత్థియో’’తి చ ‘‘సుగతస్స విదత్థియా’’తి చ వుత్తసామత్థియా లబ్భతి. అడ్ఢేన దుతియా దియడ్ఢా, దుతియం అడ్ఢమేతస్సాతి ‘‘దుతియడ్ఢా’’తి వత్తబ్బే తియ-పచ్చయలోపేన ‘‘దియడ్ఢా’’తి వుత్తం, అడ్ఢదుతియాతి వుత్తం హోతి. ‘‘సుగతస్స విదత్థియా’’తి పమాణనియమస్స కతత్తా వడ్ఢకివిదత్థియా తిస్సో విదత్థియో ఏకా సుగతవిదత్థి హోతి. ఇదం నిసీదనచీవరం దీఘతో వడ్ఢకిహత్థేన తిహత్థం, విత్థారతో ఛళఙ్గులాధికద్విహత్థప్పమాణం హోతి. ‘‘దసా విదత్థీ’’తి (పాచి. ౫౩౩) వుత్తత్తా దియడ్ఢహత్థా దసాతి వేదితబ్బా.

౫౭౨. చతస్సోతి ఏత్థాపి ‘‘విదత్థియో’’తి సామత్థియావ లబ్భతి. ‘‘కణ్డుప్పటిచ్ఛాదియా’’తి విభత్తిపరిణామేన దీఘతోతి యోజనా.

౫౭౩. అడ్ఢం తేయ్యం తతియం యస్సా సా అడ్ఢతేయ్యా, అడ్ఢతతియాతి వుత్తం హోతి.

౫౭౪. తతో ఉత్తరిం తదుత్తరిం, తస్స తస్స వుత్తప్పమాణతో అతిరేకం. అధికచ్ఛేదనన్తి అధికస్స పమాణాతిరిత్తట్ఠానస్స ఛేదనం అస్స పాచిత్తియస్స దేసనాయాతి అధికచ్ఛేదనం, వుత్తప్పమాణతో అధికట్ఠానం ఛిన్దిత్వా దేసేతబ్బం పాచిత్తియం. ఉదీరితం వుత్తం పాళియాతి అత్థో.

౫౭౫. అప్పమాణేనాతి గుణవసేన అప్పమాణేన సమ్మాసమ్బుద్ధేన.

౫౭౬. సబ్బం వట్టతీతి సమ్బన్ధో. ‘‘సబ్బ’’న్తి ఇమినా అట్ఠకథాయ ఆగతం నీలాదిం సఙ్గణ్హాతి. మహన్తాదిభేదం సబ్బం పచ్చత్థరణచీవరం వట్టతి.

౫౭౭. ‘‘ముఖపుఞ్ఛనచోళం ఏక’’న్తి పదచ్ఛేదో. ఏకం ధోవిత్వా యావ సుక్ఖాపీయతి, తావ అఞ్ఞేన ముఖపుఞ్ఛనేన భవితబ్బత్తా ఆహ ‘‘ద్వేపి వట్టన్తి సబ్బథా’’తి.

౫౭౯. పమాణతో, గణనతో చ అతీతాతి పమాణగణనాతీతా. ‘‘పమాణాతీతా’’తి వచనేన వినయధరానం అప్పమాణగుణతం దస్సేతి, ‘‘గణనాతీతా’’తి ఇమినా అతిక్కన్తగణనతం. పకతం వినయే పఠమం కతం బుద్ధేన భగవతా పఞ్ఞత్తం జానన్తీతి పకతఞ్ఞూ, వినయధరా, తే పకతఞ్ఞునో. అపరిమాణగుణమణిగణభూసితఉపాలిదాసకాదిమహాథేరాచరియపరమ్పరాగతా సఙ్ఖ్యాపథాతీతా వినయధరాతి వుత్తం హోతి.

౫౮౦. సుగతట్ఠఙ్గులాయామన్తి వడ్ఢకిరతనప్పమాణదీఘం. చతురఙ్గులవిత్థతన్తి వడ్ఢకివిదత్థిప్పమాణవిత్థారం. వికప్పనుపగం పచ్ఛిమం చీవరం నామ హోతి. పచ్ఛిమం చీవరన్తి పరిస్సావనపటాదీనం విసేసనం, పచ్ఛిమచీవరప్పమాణన్తి వుత్తం హోతి.

౫౮౧. పరిస్సావపటన్తి ఉదకపరిస్సావనత్థం పటం. పత్తత్థవికన్తి పత్తకఞ్చుకం. పోత్థకత్థవికన్తి పోత్థకకఞ్చుకం. ఆదిగ్గహణేన పచ్ఛిమప్పమాణాదిం యం కిఞ్చి పటం, దణ్డపటఞ్చ సఙ్గణ్హాతి.

౫౮౨. అధిట్ఠాతున్తి పరిక్ఖారచోళం అధిట్ఠాతుం. ఠపితేతి అనధిట్ఠాయ ఠపితే. మహాపచ్చరియం పన ‘‘అనాపత్తీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౬౯) ఆహ. నత్థి దోసతాతి దోసో ఏవ దోసతా. ‘‘అత్తనో సన్తకభావతో మోచేత్వా ఠపితం సన్ధాయ మహాపచ్చరియం అనాపత్తి వుత్తా’’తి వదన్తి. ‘‘ఇమినా భేసజ్జం చేతాపేస్సామి, ఇదం మాతుయా దస్సామీ’’తి ఠపేన్తేన అధిట్ఠాతబ్బం. ‘‘ఇదం భేసజ్జస్స, మాతుయా’’తి విభజిత్వా ససన్తకభావతో మోచితే అధిట్ఠానకిచ్చం నత్థీతి అధిప్పాయో. హోతి చేత్థ –

‘‘యం వత్థం భిక్ఖునా లద్ధం, కతం మాతాదిసన్తకం;

నిస్సగ్గియం న హోతీతి, తమాహు వినయఞ్ఞునో’’తి.

౫౮౩. వస్సమాసే చతురోతి వస్సానే చతురో మాసే, అధిట్ఠానకిరియాయ చత్తారో మాసే అవిచ్ఛేదోతి అచ్చన్తసంయోగే ఉపయోగవచనం. వస్సికే చత్తారో మాసే నివాసేతబ్బా సాటికా వస్సికసాటికా.

౫౮౪. కణ్డుం పటిచ్ఛాదేతీతి కణ్డుప్పటిచ్ఛాది, కణ్డురోగాతురస్స భిక్ఖునో తప్పటిచ్ఛాదనత్థమనుఞ్ఞాతచీవరస్సేతమధివచనం. హోన్తి చేత్థ –

‘‘మాతికట్ఠకథాయస్సా, కణ్డుచ్ఛాదికసాటియా;

న కాలాతిక్కమే వుత్తం, అధిట్ఠానవివట్టనం.

అధిట్ఠానపహానఙ్గే-సు వుత్తత్తా విసేసతో;

వీమంసితబ్బం విఞ్ఞూహి, తత్థ యం కారణం సియా’’తి.

౫౮౬. ‘‘అసమ్ముఖే ఏతన్తి చా’’తి వచనేనేవ సమ్ముఖే ‘‘ఇమ’’న్తి విఞ్ఞాయతి. విచక్ఖణో పచ్చుద్ధరేయ్యాతి యోజనా.

౫౮౭. అధిట్ఠితన్తి అధిట్ఠానం.

౫౮౮. ఇతి సబ్బమిదన్తి ఏవం వుత్తం ఇదం తిచీవరాదీనం పమాణాదిసబ్బవిధానం. తేచీవరికభిక్ఖునోతి తిచీవరాధిట్ఠానేన అధిట్ఠితతేచీవరికస్స వినయతేచీవరికస్స. తిణ్ణం చీవరానం సమాహారో తిచీవరం, తిణ్ణం తిచీవరానం సమాహారోతి ‘‘తితిచీవర’’న్తి వత్తబ్బే ఏకదేససరూపేకసేసనయేన ‘‘తిచీవర’’న్తి నవచీవరాని సఙ్గహితాని, తిచీవరే నియుత్తో తేచీవరికోతి వినయతేచీవరికో వుచ్చతి. ధుతఙ్గతేచీవరికస్సాపి తిచీవరే ఇదమేవ విధానన్తి సోపి సఙ్గయ్హతి. అఞ్ఞేసు వా పన ఛసు చీవరేసు పరిక్ఖారచోళం ఏకం అంసకాసావమేవ వట్టతి. తథా వత్వావాతి ‘‘ఇమం పరిక్ఖారచోళం అధిట్ఠామీ’’తిఆదినా నయేన వత్వా. తం పరిక్ఖారచోళం. పరిక్ఖారచోళమస్స అత్థి, తత్థ వా నియుత్తోతి పరిక్ఖారచోళికో.

౫౮౯. ‘‘తిచీవరం పన పరిక్ఖారచోళం అధిట్ఠాతుం వట్టతి, న వట్టతీ’’తి అనుయోగం కత్వా ‘‘వట్టతీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౬౯) అట్ఠకథాయ వుత్తత్తా ఇధ ‘‘తిచీవర’’న్తి చీవరత్తయమేవ వుత్తం. ‘‘సుఖపరిహారత్థం ఏకమ్పి వికప్పేతబ్బ’’న్తి వచనతో ఏకదేసే సముదాయోపచారవసేన ఏకమ్పి వికప్పేతబ్బమేవ హోతి.

పరిక్ఖారచోళం కాతుమ్పి వట్టతీతి బద్ధసీమతో బహి వసన్తేన ఏకకేన తేచీవరికేన అన్తోఅరుణే అసతియా తీసు చీవరేసు హత్థపాసే అకతేసు నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం హోతీతి, వినయకమ్మం కాతుం సభాగపుగ్గలానం దుల్లభత్తా చ సుఖపరిహారత్థం తీసు ఏకం వా సబ్బాని ఏవ వా తిచీవరనామేన కతాధిట్ఠానాని పచ్చుద్ధరిత్వా పరిక్ఖారచోళనామేన అధిట్ఠాతుమ్పి వట్టతీతి వుత్తం హోతి.

ఏవం అగ్గహేత్వా ‘‘సచే తిచీవరం పరిక్ఖారచోళాధిట్ఠానం లభేయ్య, ఉదోసితసిక్ఖాపదే పరిహారో నిరత్థకో భవేయ్యా’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౬౯) వుత్తం మహాపదుమత్థేరస్స మతం దస్సేతుమాహ ‘‘ఏవం చుదోసితే’’తిఆది. ఏవం చేతి ఏవం తిచీవరం పరిక్ఖారచోళం అధిట్ఠహిత్వా పరిహరితుం వట్టతి చే. ఉదోసితేతి ఇమస్స సిక్ఖాపదస్స అనన్తరే దుతియకథినసిక్ఖాపదే. వుత్తో పరిహారోతి ‘‘ఏకకులస్స గామో హోతి పరిక్ఖిత్తో చ. అన్తోగామే చీవరం నిక్ఖిపిత్వా అన్తోగామే వత్థబ్బ’’న్తిఆదినా (పారా. ౪౭౮) నయేన పదభాజనావసానే వుత్తో, ఇధ చ ‘‘గామాదీసు పదేసేసూ’’తిఆదినా నయేన అనన్తరం వక్ఖమానో తిచీవరస్స పరిహరణవిధి. నిరత్థకోతి పరిక్ఖారచోళనామేన అధిట్ఠితచీవరస్స తేన విధినా తిచీవరం అపరిహరన్తస్సాపి భిక్ఖునో అనాపత్తిభావతో నిప్పయోజనోతి అత్థో.

౫౯౦. తప్పరిహరితుమాహ ‘‘న’’ఇచ్చాది. న నిరత్థకోతి యోజనా. హేతుం దస్సేతుమాహ ‘‘తేచీవరికస్సేవా’’తిఆది. యో తిచీవరనామేన అధిట్ఠానం అపచ్చుద్ధరిత్వా సతిం ఉపట్ఠపేత్వా అన్తోఅరుణే చీవరం హత్థపాసతో అమోచేత్వా అరుణం ఉట్ఠాపేతి, తాదిసస్స తేచీవరికస్సేవ తస్మిం సిక్ఖాపదే ఉదోసితపరిహారస్స భగవతా దేసితత్తాతి అత్థో. యస్మా తాదిసస్సేవ తేచీవరికస్స ఉదోసితసిక్ఖాపదే పరిహారో వుత్తో, తస్మా. తం సబ్బమ్పీతి తం నవవిధం సబ్బమ్పి చీవరం. పరిక్ఖారచోళస్సాతి పరిక్ఖారచోళనామేన అధిట్ఠహిత్వా చీవరం పరిభుఞ్జితుకామస్స పరిక్ఖారచోళనామేన అధిట్ఠాతుం వట్టతి.

౫౯౧. ఇమినా ఉదోసితపరిహారస్స అనిరత్థకభావం సాధేత్వా ఇదాని ‘‘తిచీవరం పరిక్ఖారచోళనామేనాపి అధిట్ఠాతుం వట్టతీ’’తి ఇమస్స అధికత్థస్స మహాకారుణికేన అనుఞ్ఞాతభావే కిరియన్తరానుజాననసఙ్ఖాతఅధికవచనస్స ఞాపకహేతుభావం దస్సేతుమాహ ‘‘అధిట్ఠేతీ’’తిఆది. ఇమస్మింయేవ సిక్ఖాపదే అనాపత్తివారే ‘‘అనాపత్తి అన్తోదసాహం అధిట్ఠేతి, వికప్పేతీ’’తి పాఠే అనాపత్తిభావే ‘‘అధిట్ఠేతీ’’తి ఏత్తకేనేవ పరియత్తే (పారా. ౪౬౯) ‘‘వికప్పేతీ’’తి కిరియన్తరానుజాననేన పకారన్తరేనాపి దోసో నత్థీతి అధిప్పాయస్స విఞ్ఞాపితత్తాతి అత్థో.

౫౯౨. ఏవం కరోన్తస్సాతి తిచీవరనామేన అధిట్ఠానం పచ్చుద్ధరిత్వా పరిక్ఖారచోళనామేన అధిట్ఠహన్తస్స. ఇదాని అతిప్పసఙ్గం దస్సేతుకామస్స చోదకస్స అధిప్పాయం దస్సేతుమాహ ‘‘ఏవ’’న్తిఆది. మూలాధిట్ఠానం పహాయ కాతబ్బప్పకారన్తరస్సాపి విజ్జమానత్తా తిచీవరం పచ్చుద్ధరిత్వా ముఖపుఞ్ఛనాదికం కత్వా అధిట్ఠహతోపి దోసో న సియాతి కస్మా నాపజ్జతీతి అత్థో. నఇతి అతిప్పసఙ్గనివారణే.

౫౯౩. కిచ్చవిధానతోతి తేసం ముఖపుఞ్ఛనాదీనం అత్తనో అత్తనో కిచ్చస్స సాధనతో, తాదిసం కిచ్చవిసేసాపేక్ఖం వినా తంతంనామేన అధిట్ఠాతుం న యుజ్జతీతి అధిప్పాయో. అకిచ్చస్సాతి ముఖపుఞ్ఛనాదికిచ్చరహితస్స. అధికస్సాతి పచ్చుద్ధరిత్వా పఠమం అధిట్ఠానస్స విజహితత్తా అతిరేకస్స. అస్సాతి తిచీవరస్స. అధిట్ఠానం తు యుజ్జతీతి దసాహం అనతిక్కమిత్వా పరిక్ఖారచోళనామేన అధిట్ఠానం పన యుజ్జతి.

౫౯౪. నిధానస్స ముఖం ఉపాయోతి నిధానముఖం, అన్తరవాసకాదితంతంచీవరనామేన అధిట్ఠానతో అతిరేకం యం కిఞ్చి చీవరం యథా ఠపితం ఆపత్తిం న కరోతి, తథా నిధానస్స ఉపాయోతి అత్థో. ఏతం పరిక్ఖారచోళాధిట్ఠానం. మహాపచ్చరియన్తి బ్రాహ్మణతిస్సభయే భిక్ఖుసఙ్ఘం జమ్బుదీపం నేతుం సక్కస్స దేవానమిన్దస్స ఆణత్తియా విసుకమ్మేన నిమ్మితమహాపచ్చరియం నిసీదిత్వా లిఖితత్తా తంనామకాయం వినయట్ఠకథాయం, ‘‘మహాపచ్చరియాదిసూ’’తిపి లిఖన్తి.

౫౯౫. పరిక్ఖారచోళనామేన అధిట్ఠానవిధానస్స వుత్తప్పమాణం కతమన్తి ఆహ ‘‘చీవర’’న్తిఆది. ‘‘నిదానే ఉప్పత్తితో’’తి పదచ్ఛేదో. ‘‘చీవరం పరిపుణ్ణ’’న్తి నిదానే ‘‘తిచీవరం సమ్పుణ్ణం విజ్జతి, ఇదమతిరేకచీవరం కిం కాతబ్బ’’న్తి భిక్ఖూహి భగవతో ఆరోచితవత్థుమ్హి. ఉప్పత్తితోతి పరిక్ఖారచోళాధిట్ఠానస్స ఉప్పన్నత్తా, అనుఞ్ఞాతత్తాతి అత్థో. ‘‘తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూనం పరిపుణ్ణం హోతి తిచీవరం, అత్థో చ హోతి పరిస్సావనేహిపి థవికాహిపి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి భిక్ఖవే పరిక్ఖారచోళక’’న్తి (మహావ. ౩౫౭) ఏత్థ పాళియం ఏవం విప్పవాససుఖత్థం నామేనాధిట్ఠితతిచీవరం అధిట్ఠానం పచ్చుద్ధరిత్వా పరిక్ఖారచోళనామేన అధిట్ఠాతుం వట్టతీతి సాధనేన తదేకసాధనత్తా ఏవ ఏకమ్పి చీవరం వికప్పేతుం వట్టతీతి వుత్తమేవ హోతి. తేనేవాహ అట్ఠకథాయం ‘‘ఏవఞ్చ సతి యో తిచీవరే ఏకేన చీవరేన విప్పవసితుకామో హోతి, తస్స తిచీవరాధిట్ఠానం పచ్చుద్ధరిత్వా విప్పవాససుఖత్థం వికప్పనాయ ఓకాసో దిన్నో హోతీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౬౯).

౫౯౬-౮. ఏత్తావతా కప్పియచీవరఞ్చ తత్థ కత్తబ్బఞ్చ దస్సేత్వా ఇదాని అకప్పియచీవరం దస్సేతుమాహ ‘‘కుసవాకాదీ’’తిఆది. కుసన్తి దబ్బతిణం. వాకన్తి రుక్ఖాదీనం వాకం. ఆది-సద్దేన ఫలకం గహితం, చీర-సద్దో చీవరపరియాయో, ఇమస్మిం కుసాదయో గన్థేత్వా కతే చీవరేయేవ వత్తతి. కేసజం కమ్బలన్తి మనుస్సకేసేహి వీతకమ్బలఞ్చ. వాలజం కమ్బలన్తి అస్సవాలచమరవాలేహి వీతకమ్బలఞ్చ. ఉలూకపక్ఖన్తి కోసియసకుణపత్తం. ఇధ పన తం గన్థేత్వా కతచీవరమేవ గహేతబ్బం. అజినక్ఖిపేతి అజినదీపిచమ్మే. ‘‘ధారయతో థుల్లచ్చయ’’న్తి పచ్చేకం సమ్బన్ధో.

కదలిదుస్సేతి కదలివాకమయవత్థే. ఏరకదుస్సేతి ఏరకమయవత్థే. అక్కదుస్సేతి అక్కదణ్డే వా తేసం సుత్తాని వా గహేత్వా కతవత్థే. పోత్థకేతి మకచివాకమయవత్థే. తిరీటే వాతి ఏవంనామకే రుక్ఖతచే. వేఠనేతి సీసవేఠనే. కఞ్చుకేతి కవచే.

సబ్బనీలకేతి కేవలనీలకే. ఏస నయో మఞ్జేట్ఠాదీసు. మహానామరత్తేతి తనుపదుమదలవణ్ణరత్తే. మహారఙ్గరత్తేతి సతపదివణ్ణరత్తే.

౫౯౯. అచ్ఛిన్నదసకేతి అచ్ఛిన్నా దసా యస్స, తస్మిం చీవరే. ఏస నయో దీఘదసేపి. ఫలదసేతి ఫలసదిసగన్థితా దసా యస్స, తస్మిం. పుప్ఫదసేతి కణ్ణికం బన్ధిత్వా వికాసేత్వా కతా దసా యస్స, తస్మిం చీవరేతి అత్థో. అచ్ఛిన్నచీవరస్సాతి నగ్గం కత్వా చోరేహి విలుత్తచీవరస్స. ఏత్థాతి కుసవాకాదీసు, సబ్బనీలాదీసు చ. కిఞ్చీతి ఏకమ్పి అకప్పియం నత్థి అననులోమికం నత్థి. ‘‘నగ్గేన ఏతేసు అకప్పియచీవరేసు యంకిఞ్చి లద్ధం, తేన హిరికోపినం పటిచ్ఛాదేత్వా పచ్ఛా కప్పియచీవరే లద్ధే తం అధివాసేత్వా ఇదం అకప్పియచీవరం పరిచ్చజితబ్బం. సబ్బనీలకాదివత్థేసు లద్ధేసు కప్పియరజనేన రజిత్వా, తం వణ్ణం నాసేత్వా వా కప్పియవత్థాని ఉభయపస్సేసు అల్లియాపేత్వా, పటిచ్ఛాదేత్వా వా నివాసేతుం వట్టతీ’’తి అట్ఠకథాయం వుత్తం.

౬౦౦. ‘‘అన్తోదసాహ’’న్తి ఇదం ‘‘అధిట్ఠేతీ’’తిఆదీహి సబ్బపదేహిపి యోజేతబ్బం. విస్సజ్జేతీతి అఞ్ఞస్స దేతి. ఇధ దానం దువిధం సమ్ముఖాదానం, పరమ్ముఖాదానన్తి. పటిగ్గాహకం దిస్వా ‘‘ఇదం తుయ్హం దమ్మీ’’తి దానం సమ్ముఖాదానం నామ. పరమ్ముఖా ‘‘ఇదం ఇత్థన్నామస్స దమ్మీ’’తి దిన్నం పరమ్ముఖాదానం. ‘‘ఇదం త్వం గణ్హాహీ’’తి వా ‘‘తుయ్హం గణ్హాహీ’’తి వా వుత్తే ‘‘మయ్హం గణ్హామీ’’తి సచే వదతి, దానగహణద్వయమ్పి సుద్ధం. ‘‘ఇదం తవ సన్తకం కరోహి, తవ సన్తకం హోతు, తవ సన్తకం హోతీ’’తి దాయకేన వుత్తే గణ్హన్తోపి ‘‘మమ సన్తకం కరోమి, మమ సన్తకం హోతు, మమ సన్తకం హోతీ’’తి వదతి చే, దానం, గహణఞ్చ అసుద్ధం హోతి. ‘‘తవ సన్తకం కరోహీ’’తి వుత్తే పన ‘‘సాధు భన్తే మయ్హం గణ్హామీ’’తి వత్వా గణ్హాతి, గహణం సుద్ధం. ‘‘ఇదం తుయ్హం గణ్హాహీ’’తి వుత్తే ‘‘అహం న గణ్హామీ’’తి వదతి, పున ‘‘దిన్నం మయా, తుయ్హం గణ్హాహీ’’తి వుత్తే ఇతరోపి పున పటిక్ఖిపతి, తం చీవరం కస్సచి అసన్తకత్తా దసాహాతిక్కమేనాపి నిస్సగ్గియం న హోతీతి పచ్ఛా తేసు ద్వీసు యో ఇచ్ఛతి, తేన అధిట్ఠాయ పరిభుఞ్జితబ్బన్తి సబ్బమిదం అట్ఠకథాయ (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౬౯ అత్థతో సమానం) వుత్తం.

అధిట్ఠితచీవరే అధిట్ఠానే వేమతికేన అత్తనో విమతిం పఠమం ఆవి కత్వా ‘‘సచే అనధిట్ఠితం, ఏవం కతే కప్పియం హోతీ’’తి చిన్తేత్వా నిస్సజ్జేత్వా వినయకమ్మం కరోన్తస్స ముసావాదదోసో నాపజ్జతి. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘న హి ఏవం జానాపేత్వా వినయకమ్మం కరోన్తస్స ముసావాదో హోతీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౬౯). ‘‘కేచి ‘తథా వేమతికచీవరం అఞ్ఞేన విస్సాసేన గహేత్వా పున దాతబ్బ’న్తి వదన్తి, తం న సున్దర’’న్తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౬౯ థోకం విసదిసం) తత్థేవ వుత్తం.

వినస్సతీతి చోరాదీహి వినస్సతి. ‘‘నస్సతి, డయ్హతి, అచ్ఛిన్దిత్వా గణ్హన్తీ’’తి ఇమానిపి వినాసప్పకారత్తా ‘‘వినస్సతీ’’తి ఇమినావ సఙ్గయ్హన్తి. తత్థ ‘‘నస్సతీ’’తి ఇదం చోరాదీహి హటం సన్ధాయ వుత్తం, ‘‘వినస్సతీ’’తి ఇదం ఉన్దూరఖాయితాదిం సన్ధాయ వుత్తం, ‘‘డయ్హతీ’’తి అగ్గినా దడ్ఢం సన్ధాయ. విస్సాసేతి ఏత్థ సన్దిట్ఠో చ సమ్భత్తో చ ఆలపితో చ జీవతి చ గహితే చత్తమనో హోతీతి పఞ్చఙ్గసమన్నాగతేన అత్తని విస్సాసేన అఞ్ఞేన గహితేతి అత్థో. పకాసితాతి ‘‘అనాపత్తి అన్తోదసాహం అధిట్ఠేతీ’’తిఆదినా (పారా. ౪౬౯) నయేన వుత్తా.

౬౦౧. ఇదం పన సముట్ఠానం నామేన కథినసముట్ఠానం నామాతి అత్థో. ఇదం కథినసముట్ఠానం నామ కాయవాచతో చ కాయవాచాచిత్తతో చ సముట్ఠాతి. అతిరేకచీవరభావస్స జాననచిత్తేన పణ్ణత్తిజాననచిత్తే అసతిపి ఆపత్తిసమ్భవతో అచిత్తం. అనధిట్ఠానతో, అవికప్పనతో చ అక్రియం. కమ్మట్ఠానమనుయుఞ్జన్తో వా చేతియాదిం వన్దన్తో వా ఏకాదసమం అరుణం ఉట్ఠాపేతి, కుసలచిత్తో ఆపజ్జతి, కలహాదిపసుతో వా వీతిక్కమం జానన్తో వా ఉట్ఠాపేతి, అకుసలచిత్తో ఆపజ్జతి, ఖీణాసవో పన అసతియా వా పణ్ణత్తిం అజానన్తో వా తథా కరోన్తో అబ్యాకతచిత్తో ఆపజ్జతీతి తిచిత్తం. వుత్తనయేన కమ్మట్ఠానాదిమనుయుఞ్జన్తస్స సోమనస్సచిత్తసమఙ్గినో సుఖవేదనా, ఉపేక్ఖాచిత్తసమఙ్గినో ఉపేక్ఖావేదనా, కలహాదిపసుతస్స దోమనస్సచిత్తసమఙ్గినో దుక్ఖవేదనా హోతీతి తివేదనం. ఏస నయో ఉపరిపి ఏవరూపే ఠానే యోజేతబ్బో.

పఠమకథినకథావణ్ణనా.

౬౦౨. గామాదీసు పదేసేసు తిపఞ్చసూతి తిచీవరాని నిక్ఖిపిత్వా విప్పవాసేన దోసం, ఉప్పజ్జనట్ఠానఞ్చ దస్సేతుం ‘‘గామో ఏకూపచారో’’తిఆదినా (పారా. ౪౭౭) నయేన పాళియం వుత్తగామనివేసనఉదోసితఅట్టమాళపాసాదహమ్మియనావాసత్థఖేత్తధఞ్ఞకర- ణఆరామవిహారరుక్ఖమూలఅజ్ఝోకాససఙ్ఖాతేసు పన్నరససు చీవరనిక్ఖేపట్ఠానేసూతి వుత్తం హోతి. ఏత్థ గామో నామ ఏకకుటికాదిగామో.

నివేసనం నామ గామతో బహి చతుసాలాదికో గేహో. తేనాహ గణ్ఠిపదే ‘‘గామనివేసనానం విసేసం వదన్తా ‘పున ఏకపరిచ్ఛేదం కత్వా నివేసితా బహుగేహా నివేసనం నామ హోన్తీ’తి వదన్తి, తస్మా ఇదం నివేసనాది సబ్బం ‘గామతో బహీ’తి గహేతబ్బ’’న్తి. ఇదఞ్చ తత్థేవ వుత్తం ‘‘నివేసనాదికం అన్తోగామే చే హోతి, గామే వుత్తపరిహారస్సేవ లబ్భనతో అన్తోగామతో బహీ’తి గహేతబ్బ’’న్తి.

అట్ఠకథాయం ‘‘ఉదోసితోతి యానాదీనం భణ్డానం సాలా’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౮౨-౪౮౭) వుత్తసరూపం ఉదోసితం నామ. ‘‘అట్టోతి పటిరాజాదిపటిబాహనత్థం ఇట్ఠకాహి కతో బహలభిత్తికో చతుపఞ్చభూమికో పతిస్సయవిసేసో’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౮౨-౪౮౭) వుత్తసరూపో అట్టో నామ. ‘‘మాళోతి ఏకకూటసఙ్గహితో చతురస్సపాసాదో’’తి (పారా. అట్ఠ. ౪౮౨-౪౮౭) వుత్తో ఏకకణ్ణికసఙ్గహితో చతురస్సగేహో మాళో నామ. పాసాదోతి దీఘపాసాదో. హమ్మియన్తి ముణ్డచ్ఛదనపాసాదో. నావాతి యానప్పత్తి. సత్థన్తి జఙ్ఘసత్థసకటసత్థవసేన దువిధో జనసమూహో, సో చ నివిట్ఠానివిట్ఠవసేన పచ్చేకం దువిధో. తత్థ నివిట్ఠే వతిఆదిపరిక్ఖేపోపి హోతేవ.

ఖేత్తన్తి యవఖేత్తాదిఖేత్తం. ధఞ్ఞకరణం ఖలం. ఆరామో పుప్ఫారామో, ఫలారామో చ. విహారోతి ఏకమ్పి సేనాసనం వుచ్చతి. ‘‘రుక్ఖో నామ యం మజ్ఝన్తికే కాలే సమన్తా ఛాయా ఫరతీ’’తి (పారా. ౪౯౪) వుత్తప్పమాణపరిచ్ఛన్నో రుక్ఖో. అజ్ఝోకాసో నామ సత్తబ్భన్తరో, సో విఞ్చాటవిఆదిఅగామకారఞ్ఞే చ మచ్ఛబన్ధానం అగమనపథే సముద్దదీపే చ లబ్భతి. మచ్ఛబన్ధానం అగమనపథో నామ ఉదకపిట్ఠియా గన్త్వా పున తదహేవ గేహం ఆగన్తుం అసక్కుణేయ్యతాయ దూరో సముద్దప్పదేసో వుచ్చతి.

అయం గామాదికో పచ్చేకం ఏకూపచారో, నానూపచారోతి దువిధో. తత్థ అజ్ఝోకాసం వినా గామాదికో తంతంరాజాదిసామికకులానం ఏకత్థనానత్థవసేన ఏకకులసన్తకో చే హోతి, ఏకూపచారో. నానాకులసన్తకో చే, నానూపచారో హోతి. వుత్తఞ్హేతం ‘‘గామో ఏకూపచారో నామ ఏకకులస్స గామో హోతీ’’తిఆది (పారా. ౪౭౮). అట్ఠకథాయమ్పి వుత్తం ‘‘ఏకకులస్స గామోతి ఏకస్స రఞ్ఞో వా భోజకస్స వా గామో’’తి చ ‘‘నానాకులస్స గామోతి నానారాజూనం వా భోజకానం వా గామో వేసాలీకుసినారాదిసదిసో’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౭౯) చ.

ఏకకులేన కారాపితో విహారో ఏకూపచారో, నానాకులేహి కారాపితో నానూపచారో హోతి. యథాహ గణ్ఠిపదే ‘‘విహారే ఏకకులనానాకులవోహారో కారాపకానం వసేన వుత్తో’’తి. అజ్ఝోకాసే పన ఉపచారభేదో అబ్భన్తరవసేన వేదితబ్బో. వుత్తఞ్చేతం పాళియం ‘‘అజ్ఝోకాసో ఏకూపచారో నామ అగామకే అరఞ్ఞే సమన్తా సత్తబ్భన్తరా ఏకూపచారో. తతో పరం నానూపచారో’’తి. ఇధ ఏకం అబ్భన్తరం అట్ఠవీసతిరతనం హోతి. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘ఏకం అబ్భన్తరం అట్ఠవీసతిహత్థ’’న్తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౮౯). ఏవం సఙ్ఖేపతో వుత్తసరూపప్పభేదాని పన్నరస ఠానాని దస్సేతుమాహ ‘‘గామాదీసు పదేసేసు తిపఞ్చసూ’’తి. అయమేత్థ సఙ్ఖేపో, విత్థారో పన పాళిఅట్ఠకథావణ్ణనతో వేదితబ్బో.

‘‘తిచీవరేన విప్పవాసేయ్యాతి సఙ్ఘాటియా వా ఉత్తరాసఙ్గేన వా అన్తరవాసకేన వా. అన్తోగామే చీవరం నిక్ఖిపిత్వా’’తి (పారా. ౪౭౬, ౪౭౮) వచనతో ఏత్థ తిచీవరన్తి తిణ్ణం చీవరానమఞ్ఞతరమేవ చీవరం వత్తబ్బం. ఏకరత్తన్తి విప్పవాసకిరియాయ అచ్చన్తసంయోగే ఉపయోగవచనం. అపి-సద్దేన కిం పన దిరత్తాదికన్తి దస్సేతి.

సఙ్ఘసమ్ముతియా వినాతి తిచీవరం పరిహరితుం అసమత్థేన గిలానేన భిక్ఖునా సఙ్ఘం వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గయ్హ ‘‘అహం భన్తే గిలానో, న సక్కోమి తిచీవరం ఆదాయ పక్కమితుం, సోహం భన్తే సఙ్ఘం తిచీవరేన అవిప్పవాససమ్ముతిం యాచామీ’’తి తిక్ఖత్తుం యాచితేన సఙ్ఘేన తస్స ఞత్తిదుతియాయ కమ్మవాచాయ దిన్నం అవిప్పవాససమ్ముతిం వినాతి వుత్తం హోతి. తథా లద్ధసమ్ముతికస్స గిలానస్స భిక్ఖునో తస్మిం గేలఞ్ఞే అవూపసన్తే వా వూపసన్తేపి చీవరనిక్ఖేపట్ఠానం ఆగమనకాలే వా ఉప్పన్నే అఞ్ఞేపి రోగే అవూపసన్తే తాయయేవ సమ్ముతియా న దోసో.

౬౦౩. భిక్ఖునోతి అలద్ధసమ్ముతికస్స భిక్ఖునో. తేన చీవరేన. విప్పవత్థుం న వట్టతీతి వినా వసితుం న వట్టతి. కిం వుత్తం హోతి? ‘‘ఏకకులస్స గామో హోతి పరిక్ఖిత్తో చ, అన్తోగామే చీవరం నిక్ఖిపిత్వా అన్తోగామే వత్థబ్బం. అపరిక్ఖిత్తో హోతి, యస్మిం ఘరే చీవరం నిక్ఖిత్తం హోతి, తస్మిం ఘరే వత్థబ్బం, హత్థపాసా వా న విజహితబ్బం. నానాకులస్స గామో హోతి పరిక్ఖిత్తో చ, యస్మిం ఘరే చీవరం నిక్ఖిత్తం హోతి, తస్మిం ఘరే వత్థబ్బం సభాయే వా ద్వారమూలే వా, హత్థపాసా వా న విజహితబ్బ’’న్తిఆదినా (పారా. ౪౭౮) నయేన పాళియా వుత్తట్ఠానతో బహి అరుణం ఉట్ఠాపేతుం న వట్టతీతి వుత్తం హోతి.

ఇమస్మిం పాఠే ‘‘పరిక్ఖిత్తో’’తి ఇదం పాకారేన వా వతియా వా పరిఖాయ వా పరిక్ఖిత్తం సన్ధాయ వుత్తం. హత్థపాసా వాతి ఏత్థ హత్థపాసా నామ అడ్ఢతియరతనం హోతి. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘తం ఘరం సమన్తతో హత్థపాసా న విజహితబ్బం, అడ్ఢతేయ్యరతనప్పమాణా పదేసా ఉద్ధం న విజహితబ్బన్తి వుత్తం హోతీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౭౭-౪౭౮).

విప్పవసన్తస్స కో దోసోతి ఆహ ‘‘హోతి…పే… అరుణుగ్గమే’’తి. అనుఞ్ఞాతట్ఠానతో హి బహి చీవరేన వినా అరుణం ఉట్ఠాపేన్తస్స తం చీవరం నిస్సజ్జితబ్బం హోతి, తంహేతుకా పాచిత్తియాపత్తిపి హోతీతి అత్థో. తేనేవ వక్ఖతి ‘‘నిస్సజ్జిత్వా…పే… విఞ్ఞునా’’తి.

౬౦౪. న్హాయన్తస్సేవాతి చీవరస్స హత్థపాసతో దూరే నహాయన్తస్సేవ, అనాదరే సామివచనం.

౬౦౬. అచ్ఛిన్నం విలుత్తం చీవరం యస్స సో అచ్ఛిన్నచీవరో, భిక్ఖు, తస్స ఠానం అచ్ఛిన్నచీవరట్ఠానం, తస్మిం.

౬౦౭. నివాసేత్వాతి ఏత్థ ‘‘అన్తరవాసక’’న్తి చ గహేత్వాతి ఏత్థ ‘‘ఇతరానీ’’తి చ సేసో. ఇదఞ్చ గన్తబ్బట్ఠానే, ఆసన్నే మగ్గే చ మనుస్ససమ్బాధే అసతి కత్తబ్బదస్సనం. ఇతరత్థ నివాసేత్వా, పారుపిత్వా చ సఙ్ఘాటిం అంసే కత్వావ గన్తబ్బం హోతి. విహారే సభాగేసు అలబ్భమానేసు ఆసనసాలమ్పి గన్త్వా సభాగస్స సన్తికే వినయకమ్మం కత్తబ్బన్తి అట్ఠకథాయం (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౯౫ అత్థతో సమానం) వుత్తం. ‘‘నిస్సజ్జిత్వా’’తి ఇమినా ‘‘ఇదం మే భన్తే చీవరం రత్తివిప్పవుత్థం అఞ్ఞత్ర భిక్ఖుసమ్ముతియా నిస్సగ్గియం, ఇమాహం సఙ్ఘస్స నిస్సజ్జామీ’’తి సఙ్ఘే వా ‘‘ఇదం మే భన్తే చీవరం…పే… అహం ఆయస్మన్తానం నిస్సజ్జామీ’’తి తిణ్ణం, ద్విన్నం వా సన్తికే వా ‘‘ఇదం మే ఆవుసో…పే… ఇమాహం ఆయస్మతో నిస్సజ్జామీ’’తి ఏకస్స సన్తికే వా వత్వా నిస్సజ్జిత్వాతి వుత్తం హోతి. విఞ్ఞునాతి ఏవం నిస్సగ్గియవత్థునిస్సజ్జనాదినానప్పకారవిధిజాననకేన ఞాణవతాతి అత్థో.

౬౦౮. తం నిస్సగ్గియచీవరం.

౬౦౯. ‘‘అదేన్తస్స చ నిస్సట్ఠం దుక్కట’’న్తి ఇమినా ‘‘బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన ఆపత్తి పటిగ్గహేతబ్బా, నిస్సట్ఠచీవరం దాతబ్బ’’న్తి వుత్తత్తా ఇమం విధిం జాననతాయ బ్యత్తేన యథావిధిం కాతుం సమత్థతాయ పటిబలేన ఖన్ధకే (చూళవ. ౨౩౯) ఆగతనయేన ఆపత్తిం పటిగ్గహేత్వా నిస్సట్ఠచీవరం హత్థేన గహేత్వా నిసీదాపేత్వా సచే సఙ్ఘో హోతి, ‘‘సుణాతు మే భన్తే సఙ్ఘో, ఇదం చీవరం ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో నిస్సగ్గియం సఙ్ఘస్స నిస్సట్ఠం, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇమం చీవరం ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో దదేయ్యా’’తి, సచే తయో హోన్తి, ‘‘సుణన్తు మే ఆయస్మన్తా, ఇదం చీవరం ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో నిస్సగ్గియం ఆయస్మన్తానం నిస్సట్ఠం, యదాయస్మన్తానం పత్తకల్లం, ఆయస్మన్తా ఇమం చీవరం ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో దదేయ్యు’’న్తి, సచే ఏకకో హోతి, ‘‘ఇమం చీవరం ఆయస్మతో దమ్మీ’’తి దాతబ్బం, నిస్సట్ఠచీవరం ‘‘అత్తనోయేవ దిన్న’’న్తి సుద్ధసఞ్ఞాయ గహేత్వా అదేన్తస్స దుక్కటం హోతీతి వుత్తం హోతి.

తస్స సన్తకభావం ఞత్వా లేసేన విలుమ్పన్తస్స పన భణ్డగ్ఘవసేన దుక్కటథుల్లచ్చయపారాజికాపత్తియో హోన్తి. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘తస్స సన్తకభావం పన ఞత్వా లేసేన అచ్ఛిన్దన్తో భణ్డం అగ్ఘాపేత్వా కారేతబ్బో’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౬౯). పరియాపుతన్తి ‘‘న భిక్ఖవే నిస్సట్ఠచీవరం న దాతబ్బం, యో న దదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (పారా. ౪౭౦) పాళియం వుత్తన్తి అత్థో.

౬౧౦-౧. థేరే దహరే చాతి ఏతేసు ఉభోసుపి మగ్గం గచ్ఛన్తేసూతి యోజనా. ‘‘థేరే’’తి ఇమినా అనిస్సితభావమాహ, ‘‘దహరే చా’’తి ఇమినా నిస్సితభావం. ఓహీనేతి ఓసక్కితే. సచే సో థేరో నిస్సయాచరియో భవేయ్యాతి అధిప్పాయేనాహ ‘‘గరు’’న్తి. తస్మిం దహరే. వత్థన్తి తస్స హత్థే ఠితచీవరం. న పస్సమ్భతీతి ధురనిక్ఖేపం అకత్వా గమనే సఉస్సాహత్తా నిస్సయపటిప్పస్సద్ధి న హోతీతి అధిప్పాయో. తేనేవ ‘‘ముహుత్త’’న్తిఆదిమాహ.

౬౧౪. పచ్చుద్ధారే అన్తోయేవారుణేతి ఇమినా సమ్బన్ధో, దహరభిక్ఖునో దూరభావఞ్చ అరుణుగ్గమనఞ్చ ఞత్వా చీవరస్స అనిస్సగ్గియత్థం తస్స హత్థే ఠితభావం సల్లక్ఖేత్వా పురారుణా పచ్చుద్ధరేతి అత్థో. విస్సజ్జేతీతి అఞ్ఞస్స దేతి. వినస్సతీతి చోరాదీహి నస్సతి.

దుతియకథినకథావణ్ణనా.

౬౧౬. అకాలచీవరన్తి ‘‘అకాలచీవరం నామ అనత్థతే కథినే ఏకాదసమాసే ఉప్పన్నం, అత్థతే కథినే సత్తమాసే ఉప్పన్నం, కాలేపి ఆదిస్స దిన్న’’న్తి (పారా. ౫౦౦) వచనతో అనత్థతకథినే విహారే ‘‘చీవరమాసో’’తి యో పుబ్బకత్తికకాళపక్ఖపాటిపదతో పట్ఠాయ యావ అపరకత్తికపుణ్ణమీ, తావ మాసో వుచ్చతి, తతో పరేసు ఏకాదససు మాసేసు ఉప్పన్నఞ్చ అత్థతకథినే విహారే యో చీవరమాసో, హేమన్తా చ చత్తారో మాసాతి పఞ్చమాసతో బహి సత్తసు మాసేసు ఉప్పన్నఞ్చ అత్థతకథినే పఞ్చ మాసా యథాపరిచ్ఛిన్నకాలే సఙ్ఘస్స చ ‘‘ఇదం అకాలచీవరం దమ్మీ’’తి పుగ్గలస్స చ ‘‘ఇదం తుయ్హం దమ్మీ’’తి దిన్నఞ్చేతి ఇదం అకాలచీవరన్తి అత్థో. ‘‘ఉప్పన్న’’న్తి సేసో, ‘‘ఉప్పజ్జేయ్య సఙ్ఘతో వా గణతో వా ఞాతితో వా మిత్తతో వా పంసుకూలతో వా అత్తనో వా ధనేనా’’తి (పారా. ౫౦౦) వచనతో సఙ్ఘస్స వా ‘‘ఇదం సుత్తన్తికగణస్స దేమ, ఇదం ఆభిధమ్మికగణస్స దేమా’’తిఆదినా నయేన గణస్స వా దిన్నతో అత్తనో వస్సగ్గేన వా ఞాతిఆదితో వా సుసానాదిపంసుకూలఖేత్తతో వా అత్తనో సన్తకేన సుత్తకప్పాసాదికప్పియవత్థుతో వా ఉప్పన్నచీవరన్తి అత్థో.

మాసపరమం నిక్ఖిపేతి మాసో పరమం పమాణం ఏతస్స నిక్ఖిపనస్సాతి మాసపరమం, నిక్ఖిపనన్తి కిరియావిసేసనం కాతబ్బం, మాసపరమం నిక్ఖిపనం కరేయ్యాతి వుత్తం హోతి. ‘‘ఆకఙ్ఖమానేన భిక్ఖునా పటిగ్గహేతబ్బం, పటిగ్గహేత్వా ఖిప్పమేవ కారేతబ్బం, నో చస్స పారిపూరీ, మాసపరమం తేన భిక్ఖునా తం చీవరం నిక్ఖిపితబ్బం ఊనస్స పారిపూరియా’’తి (పారా. ౫౦౦) వచనతో ఏవం ఉప్పన్నం చీవరం ఇచ్ఛన్తేన పటిగ్గహేత్వా సచే పహోతి, దసాహమనతిక్కామేత్వా కారేతబ్బం. సచే నప్పహోతి, ఊనస్స పరిపూరణత్థం మాసపరమం ఠపేతబ్బన్తి అత్థో.

కదా ఏవం నిక్ఖిపితబ్బన్తి ఆహ ‘‘సతి పచ్చాసాయా’’తి, ‘‘పచ్చాసా హోతి సఙ్ఘతో వా గణతో వా ఞాతితో వా మిత్తతో వా పంసుకూలతో వా అత్తనో వా ధనేనా’’తి (పారా. ౫౦౦) వుత్తసఙ్ఘాదితో అత్తనో వస్సగ్గాదితో లభేయ్య, తేన ‘‘ఇమస్స ఊనే పరిపుణ్ణే కారేస్సామీ’’తి పచ్చాసాయ సతి ఏవం నిక్ఖిపితబ్బన్తి అత్థో. తతో ఉద్ధంఠపేతుం న వట్టతీతి మాసతో అతిరేకకాలం నిక్ఖిపితుం న వట్టతి, నిస్సగ్గియపాచిత్తియం హోతీతి అత్థో.

యది ఏవం ‘‘తదహుప్పన్నే మూలచీవరే పచ్చాసాచీవరం ఉప్పజ్జతి, దసాహా కారేతబ్బం…పే… వీసే ఉప్పన్నే మూలచీవరే పచ్చాసాచీవరం ఉప్పజ్జతి, దసాహా కారేతబ్బ’’న్తి (పారా. ౫౦౦) కస్మా ఆహాతి? పచ్చాసాచీవరస్స దసదివసే అతిక్కమ్మ ఠపేతుం అయుత్తత్తా, మూలచీవరస్స తగ్గతికత్తా ఏవం వుత్తం. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘మూలచీవరస్స ఉప్పన్నదివసతో యావ వీసతిమో దివసో, తావ ఉప్పన్నం పచ్చాసాచీవరం మూలచీవరం అత్తనో గతికం కరోతీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౦౦).

తతియకథినకథావణ్ణనా.

౬౧౮-౯. భిక్ఖునియా యో ధోవాపేతీతి సమ్బన్ధో. ‘‘భిక్ఖునీ నామ ఉభతోసఙ్ఘే ఉపసమ్పన్నా’’తి (పారా. ౫౦౦) వచనతో భిక్ఖునిసఙ్ఘే ఞత్తిచతుత్థాయ కమ్మవాచాయ, భిక్ఖుసఙ్ఘే ఞత్తిచతుత్థాయ కమ్మవాచాయాతి అట్ఠవాచికాయ ఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునీ నామ. భుత్తన్తి భిక్ఖునా అత్తనా పరిభుత్తం రజితం ఆదిన్నకప్పం, ‘‘పరిభోగం కరిస్సామీ’’తి అన్తమసో సీసం ఠపేత్వా సయనమత్తేనాపి పురాణభూతం చీవరన్తి అత్థో. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘రజిత్వా కప్పం కత్వా ఏకవారమ్పి నివత్థం వా పారుతం వా అన్తమసో పరిభోగసీసేన అంసే వా మత్థకే వా కత్వా మగ్గం గతో హోతి, ఉస్సీసకం వా కత్వా నిపన్నో హోతి, ఏతమ్పి పురాణచీవరమేవా’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౦౩-౫౦౫). వత్థన్తి కారియే కారణోపచారవసేన చీవరమేవ ఆహ.

అఞ్ఞాతికాయాతి ‘‘అఞ్ఞాతికా నామ మాతితో వా పితితో వా యావ సత్తమా పితామహయుగా అసమ్బద్ధా’’తి వచనతో అత్తనో వా తస్సా వా మాతు వా పితు వా పరమ్పరాయ యావ సత్తమా యుగా, ఏత్థన్తరే యేన కేనచి ఞాతకేన అసమ్బద్ధభావేన అఞ్ఞాతికాయాతి అత్థో. యథా చాహ అట్ఠకథాయం ‘‘పితామహోయేవ పితామహయుగం. తతో ఉద్ధం సబ్బేపి పుబ్బపురిసా పితామహగ్గహణేనేవ గహితా. ఏవం యావ సత్తమో పురిసో, తావ యా అసమ్బద్ధా’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౦౩-౫౦౫). ఆకోటాపేతీతి పహరాపేతి.

తతో ధోవాపనాదితో. నిస్సగ్గియాపత్తీతి నిస్సగ్గియస్స ఆపత్తి నిస్సగ్గియాపత్తి, నిస్సగ్గియస్స చీవరస్స నామేన విసిట్ఠా పాచిత్తియాపత్తి హోతీతి అత్థో. ఇదఞ్చ తిణ్ణం పయోగానం అన్తే ఆపజ్జితబ్బాయ ఆపత్తియా దస్సనం. తస్స నియోగేన ధోవనాదిం కరోన్తియా భిక్ఖునియా తదత్థం సబ్బపుబ్బపయోగగణనాయ భిక్ఖునో దుక్కటం హోతీతి గహేతబ్బో. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘యావ నం ధోవిత్వా ఉక్ఖిపతి, తావ భిక్ఖునియా పయోగే పయోగే భిక్ఖుస్స దుక్కట’’న్తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౦౩-౫౦౫). పఠమేనాతి తీణిపి కారాపేన్తస్స యం పఠమం కారాపేతి, తేనాతి అత్థో. దీపితన్తి ‘‘అఞ్ఞాతికాయ అఞ్ఞాతికసఞ్ఞీ పురాణచీవరం ధోవాపేతి రజాపేతి ఆకోటాపేతి, నిస్సగ్గియేన ఆపత్తి ద్విన్నం దుక్కటాన’’న్తిఆదినా (పారా. ౫౦౬) దేసితం. ఇమినా నయేన ద్వే కారాపేన్తస్స పఠమేన నిస్సగ్గియాపత్తి, దుతియేన దుక్కటన్తి అయమత్థో సఙ్గయ్హతి.

౬౨౦. ‘‘ధోవనత్థాయ దేతీ’’తి ఇమినా ‘‘భుత్తం వత్థ’’న్తి అధికారతో లబ్భతి.

౬౨౧. సామణేరనిద్దేసేపీతి ‘‘సామణేరా’’తి నిద్దేసో నామ యస్స, తస్మిమ్పి, అత్తనా పరిభుత్తం వత్థం ధోవనత్థాయ దేతీతి యోజనా, అత్తనో పరిభుత్తం చీవరం ధోవనత్థాయ సామణేరస్స దేతీతి అత్థో. పి-సద్దో సముచ్చయత్థో. ఉపసమ్పజ్జాతి పుబ్బకిరియాయ ‘‘ధోవతీ’’తి అపరకిరియా సామత్థియా లబ్భతి.

౬౨౨. దహరానఞ్చ భిక్ఖూనన్తి అత్తనో నవకతరానం భిక్ఖూనం. నియ్యాదితే దిన్నే. ఏస నయోతి ‘‘ఏకేన పాచిత్తియం, అవసిట్ఠేహి ద్వీహి వా ఏకేన వా సబ్బపయోగేసు దుక్కటం హోతీ’’తి నయో.

౬౨౩. చీవరేతి పరిభుత్తచీవరే.

౬౨౪. ‘‘ధోవనప్పచ్చయాయేవా’’తి ఇమినా ఇతరద్వయస్స తస్స అనాణత్తియా కతత్తా తతో అనాపత్తిభావమాహ.

౬౨౬. ఞాతికాతి ఏత్థ ‘‘పటిసఙ్ఖా యోనిసో’’తిఆదీసు (మ. ని. ౧.౨౨-౨౩, ౪౨౨; అ. ని. ౬.౫౮; ౮.౯; మహాని. ౨౦౬; ధ. స. ౧౩౫౫; విభ. ౫౧౮) వియ గాథాబన్ధవసేన య-కారలోపో, ఞాతికాయ భిక్ఖునియాతి అత్థో. ‘‘ఞాతికా అఞ్ఞాతిసఞ్ఞిస్సా’’తి పదచ్ఛేదో. పచ్చత్థరణన్తి మఞ్చపీఠే అత్థరితబ్బం పచ్చత్థరణచీవరఞ్చ.

౬౨౭. ‘‘భిక్ఖునీనం వసేనా’’తి ఇదం భిక్ఖుసఙ్ఘేపి ఉపసమ్పన్నా చే, పాచిత్తియసమ్భవా వుత్తం. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘భిక్ఖూనం సన్తికే ఉపసమ్పన్నాయ పన యథావత్థుకమేవా’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౦౬). భిక్ఖునిసఙ్ఘే పఠమం ఉపసమ్పజ్జిత్వా పచ్ఛా భిక్ఖుసఙ్ఘే చే ఉపసమ్పజ్జతి, కేవలం భిక్ఖుసఙ్ఘే ఉపసమ్పన్నాతి న వుచ్చతీతి తా భగవతి ధరమానే పఠమం పబ్బజితా పఞ్చసతా సాకియానియో వుచ్చన్తి. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘భిక్ఖూనం సన్తికే ఉపసమ్పన్నా నామ పఞ్చసతా సాకియానియో’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౦౬). భిక్ఖునో లిఙ్గే పరివత్తే తస్సేవ ఉపసమ్పన్నకమ్మస్స అనుఞ్ఞాతత్తా సోపి గహేతబ్బోయేవ.

౬౨౮. అవుత్తా ధోవతీతి ‘‘ఇమం చీవరం ధోవా’’తి అవుత్తా చీవరం కిలిట్ఠం దిస్వా అవత్వా ఠపితట్ఠానతో చీవరం గహేత్వా వా సయమేవ వత్వా యాచనాదినయేన వా అనాణత్తియా చ గహేత్వా చీవరధోవనాదిం కరేయ్య చే. అపరిభుత్తం వాతి హేట్ఠా వుత్తనయేన అపరిభుత్తం చీవరం. అఞ్ఞం వాతి ఉపాహనత్థవికపత్తత్థవికపోత్థకత్థవికమఞ్చపీఠాదిం యం కిఞ్చి పరిక్ఖారం.

పురాణచీవరధోవాపనకథావణ్ణనా.

౬౨౯. వికప్పనుపగం పచ్ఛిమం ఉపాదాయ కిఞ్చి చీవరం గణ్హతోతి యోజనా, ఏత్థ ‘‘అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా హత్థతో’’తి చ ‘‘ఞాతికాయ అఞ్ఞాతికసఞ్ఞిస్సా’’తి చ ‘‘ఏకతోఉపసమ్పన్నాయ హత్థతో గణ్హాతీ’’తి చ వక్ఖమానవచనసామత్థియా లబ్భమానతో పుబ్బే వుత్తనయేన అఞ్ఞాతికాయ ఉభతోసఙ్ఘే ఉపసమ్పన్నాయ భిక్ఖునియా హత్థతో వికప్పనుపగరతనవిదత్థిప్పమాణవత్థతో పట్ఠాయ యం కిఞ్చి చీవరం గణ్హన్తస్సాతి అత్థో. ‘‘ఆపత్తీ’’తి సామఞ్ఞేన వుత్తేపి ‘‘నిస్సగ్గియా పాచిత్తియాపత్తీ’’తి పకరణతో చ ‘‘నిస్సగ్గియాపత్తీ’’తి వక్ఖమానతో చ లబ్భతి. ఠపేత్వా పారివత్తకన్తి ‘‘పారివత్తకం పరిత్తేన వా విపులం, విపులేన వా పరిత్త’’న్తి (పారా. ౫౧౪) వచనతో మహాపచ్చరియం ‘‘అన్తమసో హరీతకఖణ్డేనాపీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౧౪) వుత్తత్తా చ హేట్ఠిమన్తతో హరీతకఖణ్డమ్పి దత్వా గహేతబ్బం తిచీవరఞ్చ పారివత్తకం నామ హోతి, తం ఠపేత్వాతి వుత్తం హోతి. పరివత్తనం పరివత్తం, తం ఏతస్స అత్థీతి పారివత్తకం, కయవిక్కయేన గహేతబ్బం చీవరన్తి అత్థో.

౬౩౦. గహణత్థాయ పయోగేతి గణ్హితుం హత్థపసారణాదిప్పయోగే. పరియాపుతన్తి ‘‘పటిగ్గణ్హాతి పయోగే దుక్కట’’న్తి (పారా. ౫౧౨) దేసితం.

౬౩౧. అనుపసమ్పన్నహత్థేతి భిక్ఖుభిక్ఖునితో అఞ్ఞే సబ్బే అనుపసమ్పన్నా గహితా. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘సచే పన సిక్ఖమానాసామణేరసామణేరిఉపాసకఉపాసికానం హత్థే పేసితం పటిగ్గణ్హాతి, అనాపత్తీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౧౨).

౬౩౨. ఏకతోతి ఏత్థ భిక్ఖునిసఙ్ఘతోతి గహేతబ్బం. అఞ్ఞస్మిం పక్ఖే పాచిత్తియమేవ. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘భిక్ఖూనం సన్తికే ఉపసమ్పన్నాయ పన పాచిత్తియమేవా’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౧౩).

౬౩౩. ‘‘పారివత్తకం దస్సామీ’’తి ఆభోగం కత్వా గణ్హాతి, దోసో న విజ్జతీతి యోజనా.

౬౩౪. అఞ్ఞం పరిక్ఖారన్తి థవికకాయబన్ధనాది అవికప్పియం వా అవికప్పనుపగం వా పరిక్ఖారమేవ గహేతబ్బం. వికప్పనుపగం పన న వట్టతి. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘వికప్పనుపగం పచ్ఛిమచీవరప్పమాణం పన పటపరిస్సావనమ్పి న వట్టతీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౧౪). చీవరపటిగ్గణ్హనం కిరియా, పారివత్తకస్స అదానం అకిరియాతి కిరియాయ చ అకిరియాయ చ ఆపజ్జితబ్బతో క్రియాక్రియం.

చీవరపటిగ్గహణకథావణ్ణనా.

౬౩౫. ‘‘అఞ్ఞాతకం అప్పవారిత’’న్తి పదచ్ఛేదో. ‘‘గహపతిం వా గహపతానిం వా’’తి పాఠసేసో. వుత్తఞ్హి భగవతా ‘‘అఞ్ఞాతకం గహపతిం వా గహపతానిం వా’’తి (పారా. ౫౧౬, ౫౧౮). పుబ్బే వుత్తనయేన యావ సత్తమా పితామహయుగా సమ్బద్ధఞ్ఞాతికతాయ అభావతో అఞ్ఞాతకం. ‘‘యం మయ్హం గేహే అత్థి, తం పవారేమీ’’తిఆదినా నయేన అప్పవారితం. ‘‘గహపతి నామ యో కోచి అగారం అజ్ఝావసతీ’’తి (పారా. ౫౧౯) పాళియం వుత్తం గహపతిం వా. ‘‘గహపతానీ నామ యా కాచి అగారం అజ్ఝావసతీ’’తి (పారా. ౫౧౯) పాళియం వుత్తం ఘరణిం వాతి అత్థో.

హోతి నిస్సగ్గియాపత్తీతి ‘‘అఞ్ఞత్ర సమయా విఞ్ఞాపేతి, పయోగే దుక్కటం, పటిలాభేన నిస్సగ్గియం హోతీ’’తి (పారా. ౫౧౯) పాళియం వుత్తేసు సబ్బేసు పుబ్బపయోగేసు దుక్కటేన సద్ధిం నిస్సగ్గియపాచిత్తియం హోతీతి వుత్తం హోతి. అఞ్ఞత్ర సమయాతి ‘‘తత్థాయం సమయో, అచ్ఛిన్నచీవరో వా హోతి భిక్ఖు నట్ఠచీవరో వా’’తి (పారా. ౫౧౮) మాతికాయ, ‘‘అచ్ఛిన్నచీవరో నామ భిక్ఖుస్స చీవరం అచ్ఛిన్నం హోతి రాజూహి వా చోరేహి వా ధుత్తేహి వా యేహి కేహిచి వా అచ్ఛిన్నం హోతి. నట్ఠచీవరో నామ భిక్ఖుస్స చీవరం అగ్గినా వా దడ్ఢం హోతి, ఉదకేన వా వూళ్హం హోతి, ఉన్దూరేహి వా ఉపచికాహి వా ఖాయితం హోతీ’’తి (పారా. ౫౧౯) పదభాజనే చ నిద్దిట్ఠసరూపకాలతో అఞ్ఞత్రాతి అత్థో.

౬౩౬. తికపాచిత్తియం వుత్తన్తి ‘‘అఞ్ఞాతకే అఞ్ఞాతకసఞ్ఞీ, వేమతికో, ఞాతకసఞ్ఞీ అఞ్ఞత్ర సమయా చీవరం విఞ్ఞాపేతి, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియ’’న్తి (పారా. ౫౨౦) పాచిత్తియత్తయం భగవతా వుత్తం. ‘‘ఞాతకే అఞ్ఞాతిసఞ్ఞిస్సా’’తి పదచ్ఛేదో. తత్థాతి తస్మిం ఞాతకే. వేమతికస్సాతి ‘‘ఞాతకో ను ఖో, అఞ్ఞాతకో’’తి వేమతికస్స. ద్వికదుక్కటం తథేవాతి యోజనా. ‘‘తథేవా’’తి ‘‘వుత్త’’న్తి ఇదం ఆకడ్ఢతి, ‘‘ఞాతకే అఞ్ఞాతకసఞ్ఞీ, వేమతికో అఞ్ఞత్ర సమయా చీవరం విఞ్ఞాపేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (పారా. ౫౨౦) దేసితన్తి అత్థో.

౬౩౭-౮. సమయే విఞ్ఞాపేన్తస్స అనాపత్తీతి యోజనా. ఏత్థ ‘‘చీవరం అఞ్ఞాతకఅప్పవారిత’’న్తి ఆనేత్వా సమ్బన్ధితబ్బం, యథాపరిచ్ఛిన్నకాలద్వయతో అఞ్ఞతరస్మిం కాలే అఞ్ఞాతకఅప్పవారితం చీవరం విఞ్ఞాపేన్తస్స అనాపత్తీతి అత్థో. ఞాతకే వా పవారితేతి ఏత్థాపి ‘‘అత్తనో’’తి అజ్ఝాహారో, ‘‘సమయే’’తి ఇమినా యోజేతబ్బం, అత్తనో ఞాతకపవారితే అసమయేపి చీవరం విఞ్ఞాపేన్తస్స అనాపత్తీతి అత్థో. అఞ్ఞస్సత్థాయాతి ఏత్థ ‘‘అత్తనో’’తి సేసో, అత్తనో ఞాతకే, పవారితే వా విఞ్ఞాపేన్తస్స అనాపత్తీతి యోజనా, అఞ్ఞం భిక్ఖుం నిస్సాయ అత్తనో ఞాతకే వా పవారితే వా చీవరం విఞ్ఞాపేన్తస్స అనాపత్తీతి వుత్తం హోతి. ఇతరం పక్ఖం దస్సేతి ‘‘తస్స ఞాతకే వా పవారితే వా’’తి. తస్సాతి ‘‘అఞ్ఞస్సా’’తి వుత్తస్స, ‘‘విఞ్ఞాపేన్తస్స అనాపత్తీ’’తి ఇమినా యోజేతబ్బం. వాతి పురిమవికప్పాపేక్ఖం. యం సన్ధాయ చీవరం విఞ్ఞాపేతి, తస్స ఞాతకే వా పవారితే వా తంయేవ సన్ధాయ చీవరం విఞ్ఞాపేన్తస్స అనాపత్తీతి వుత్తం హోతి.

‘‘అత్తనో వా ధనేనా’’తి వుత్తం అనాపత్తిఅఙ్గం ఉమ్మత్తకాదినోతి ఏత్థ ఆది-సద్దేన సఙ్గయ్హతి, అత్తనో సన్తకం సుత్తకప్పాసాదికం కప్పియవత్థుం దత్వా గణ్హితుకామతాయ అకప్పియవోహారేన యాచన్తస్స చ అనాపత్తీతి అత్థో.

అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తికథావణ్ణనా.

౬౩౯. అప్పవారితమఞ్ఞాతిన్తి ఏత్థ ‘‘గహపతిం వా గహపతానిం వా’’తి ఇదం సామత్థియా లబ్భతి. తతుత్తరిన్తి తతో సన్తరుత్తరపరమతో ఉత్తరిన్తి గహేతబ్బం, ‘‘సన్తరుత్తరపరమం తేన భిక్ఖునా తతో చీవరం సాదితబ్బ’’న్తి (పారా. ౫౨౩) వుత్తత్తా అచ్ఛిన్నచీవరేన సాదితబ్బఅన్తరవాసకఉత్తరాసఙ్గమత్తేన అధికన్తి అత్థో.

‘‘తతో చే ఉత్తరి సాదియేయ్యా’’తి (పారా. ౫౨౩) వచనతో ‘‘సాదియన్తస్సా’’తి వత్తబ్బం, ఏవం వత్తబ్బే ‘‘విఞ్ఞాపేన్తస్సా’’తి కస్మా వుత్తన్తి? అచ్ఛిన్నచీవరానం భిక్ఖూనం ఛబ్బగ్గియేహి భిక్ఖూహి చీవరవిఞ్ఞాపనవత్థుస్మిం ‘‘కథఞ్హి నామ తుమ్హే మోఘపురిసా న మత్తం జానిత్వా బహుం చీవరం విఞ్ఞాపేస్సథా’’తి (పారా. ౫౨౨) ఛబ్బగ్గియే భిక్ఖూ గరహిత్వా ఇమస్స సిక్ఖాపదస్స పఞ్ఞత్తత్తా ‘‘సాదితబ్బ’’న్తి ఏత్థ విఞ్ఞాపేతబ్బన్తి అత్థో హోతి, తేనేవ ఇమస్మిం పదభాజనే ‘‘తతో చే ఉత్తరి సాదియేయ్యాతి తతుత్తరి విఞ్ఞాపేతీ’’తి (పారా. ౫౨౪) చ ఆపత్తిభేదసన్దస్సనట్ఠానే ‘‘అఞ్ఞాతకే అఞ్ఞాతకసఞ్ఞీ తతుత్తరి చీవరం విఞ్ఞాపేతి, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియ’’న్తిఆదివచనతో (పారా. ౫౨౫) చ వుత్తం. యది ఏవం సిక్ఖాపదేయేవ ‘‘సాదితబ్బం, సాదియేయ్యా’’తి చ ఉభయత్థ ‘‘విఞ్ఞాపేతబ్బం, విఞ్ఞాపేయ్యా’’తి చ కస్మా న వుత్తన్తి? అచ్ఛిన్నచీవరభావం ఞత్వా అవిఞ్ఞాపితేపి అభిహరిత్వా దియ్యమానమ్పి అధివాసేన్తేన ఏవమేవ సాదితబ్బన్తి న వుత్తం. ఇమస్సేవ చ అధికవిఞ్ఞాపననిసేధనత్థం వదన్తేనాపి ‘‘తఞ్చే అఞ్ఞాతకో గహపతి వా గహపతానీ వా బహూహి చీవరేహి అభిహట్ఠుం పవారేయ్య, సన్తరుత్తరపరమం తేన భిక్ఖునా తతో చీవరం సాదితబ్బ’’న్తి సాదితబ్బనియమప్పధానం వుత్తం. తస్మా అచ్ఛిన్నచీవరేన అత్తనా వా తం సన్ధాయ అఞ్ఞేన వా విఞ్ఞాపేన్తేనపి అవిఞ్ఞాపేన్తేపి దియ్యమానం సాదియన్తేనాపి సన్తరుత్తరపరమతం నాతిక్కమితబ్బన్తి ఇమస్మిం సిక్ఖాపదే సన్ధాయ భాసితత్థోతి సల్లక్ఖేతబ్బన్తి ఏత్తకం ఞాపేతుం ‘‘సాదియన్తస్సా’’తి అవత్వా ‘‘విఞ్ఞాపేన్తస్సా’’తి వుత్తన్తి ఆచరియాభిసన్ధి వేదితబ్బా.

౬౪౦. ఇదాని విఞ్ఞాపనే చ అధివాసనే చ ఉభయత్థేవ నియమం దస్సేతుం ‘‘సచే తీణి నట్ఠాని హోన్తి, ద్వే సాదితబ్బాని. ద్వే నట్ఠాని, ఏకం సాదితబ్బం. ఏకం నట్ఠం, న కిఞ్చి సాదితబ్బ’’న్తి (పారా. ౫౨౪) పదభాజనే వుత్తవినిచ్ఛయం దస్సేతుమాహ ‘‘యస్సా’’తిఆది. ‘‘యస్స తీణిపి నట్ఠాని, ద్వే వా నట్ఠాని, ఏకం వా నట్ఠ’’న్తి సమ్బన్ధిత్వా యథాక్కమం ‘‘తేన ద్వే సాదితబ్బాని, ఏకం సాదితబ్బం, న కిఞ్చిపి సాదితబ్బ’’న్తి యోజనా కాతబ్బా. యస్స తీణిపి చీవరాని నట్ఠాని, బహు చ దియ్యతి, తేన ద్వేయేవ చీవరాని సాదితబ్బాని. ద్వే చీవరాని నట్ఠాని, ఏకం సాదితబ్బం. ఏకఞ్చే నట్ఠం, న సాదితబ్బం, అవసిట్ఠం పచ్ఛా ధమ్మేన సమేన లద్ధనీహారేన గహేతబ్బన్తి అత్థో. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘సేసం సభాగట్ఠానతో పరియేసిస్సతీ’’తి. ‘‘భిక్ఖునియా పన పఞ్చసుపి నట్ఠేసు ద్వే సాదితబ్బాని, చతూసు నట్ఠేసు ఏకం సాదితబ్బం, తీసు నట్ఠేసు కిఞ్చి న సాదితబ్బ’’న్తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౨౨-౫౨౪) అట్ఠకథాయం వుత్తం.

౬౪౧-౨. సేసకం ఆహరన్తస్స అనాపత్తీతి ఞాతబ్బన్తి యోజనా. ఏవముపరిపి యోజేతబ్బం. చీవరం యోజేత్వా అతిరేకం వత్థం పచ్చాహరిత్వా ‘‘దస్సామీ’’తి బహుమ్పి గహేత్వా గచ్ఛన్తస్స అనాపత్తీతి అత్థో. అతిరేకమ్పి తుమ్హేయేవ గణ్హథాతి దిన్నం గణ్హతోపి అనాపత్తి. న అచ్ఛిన్నకారణా దిన్నేతి యోజనా, అచ్ఛిన్నచీవరభావం అనుద్దిస్స బహూనం చీవరానం గహణనిమిత్తేనాపి అనాపత్తీతి అత్థో. ఏవమేవ ‘‘న నట్ఠకారణా దేన్తీ’’తి ఇదమ్పి దస్సితమేవ. అచ్ఛిన్నచీవరే నిస్సాయ తతుత్తరిచీవరవిఞ్ఞాపనవత్థుమ్హి ఇమస్స సిక్ఖాపదస్స పఞ్ఞత్తత్తా అనాపత్తివారే ‘‘అఞ్ఞస్సత్థాయా’’తి న గహితం.

తతుత్తరికథావణ్ణనా.

౬౪౩. కల్యాణకమ్యతాహేతూతి సున్దరస్స మహగ్ఘస్స కామతం పటిచ్చ చీవరే వికప్పనం ఆపజ్జేయ్యాతి యోజనా, ‘‘కీదిసేన తే భన్తే చీవరేన అత్థో’’తి పుబ్బే అప్పవారితో ‘‘ఆయతం వా హోతు విత్థతం వా అప్పితం వా సణ్హం వా’’తి (పారా. ౫౨౯) పదభాజనే వుత్తవిసిట్ఠకప్పం అధికవిధానం కరోతీతి అత్థో. తస్స లాభా నిస్సగ్గియం భవేతి తథా అప్పవారితేన హుత్వా కతేన అధికవిధానేన నిప్ఫన్నచీవరస్స లాభప్పయోగేన దుక్కటనిస్సగ్గియపాచిత్తియా హోన్తి.

౬౪౪. మహగ్ఘం …పే… విఞ్ఞాపేతీతి వీసతిఅగ్ఘనకం చీవరం దాతుకామమ్హి ఉపాసకే, ‘‘అలం మయ్హం ఏతేన, దసగ్ఘనకం వా అప్పగ్ఘనకం వా దేహీ’’తి వదతి.

౬౪౫. ‘‘ఞాతకే అఞ్ఞాతిసఞ్ఞిస్సా’’తి పదచ్ఛేదో.

పఠమోపక్ఖటకథావణ్ణనా.

౬౪౬. పఠమసిక్ఖాపదే ఏకేన ఉపాసకేన పీళా లద్ధా, ఇధ ద్వీహీతి ఏత్తకం నానాకరణం. సేసం పఠమసిక్ఖాపదసదిసమేవాతి ఆహ ‘‘దుతియో…పే… వినిచ్ఛయో’’తి. ఉపక్ఖటపదేన లక్ఖితం సిక్ఖాపదం ఉపక్ఖటం, దుతియఞ్చ తం ఉపక్ఖటఞ్చాతి దుతియోపక్ఖటం, తస్మిం దుతియోపక్ఖటే. అస్సాతి దుతియోపక్ఖటస్స.

దుతియోపక్ఖటకథావణ్ణనా.

౬౪౭. రఞ్ఞా వాతి రాజతో వా. రాజతో భోగ్గం భుఞ్జితబ్బం అస్స అత్థీతి ‘‘రాజభోగ్గో’’తి వుత్తో, రాజతో భత్తవేత్తనలాభితో యతో కుతోచి దాయకా ఆభతన్తి సమ్బన్ధో. న చ వట్టతీతి ఏత్థ ‘‘నిస్సగ్గియపాచిత్తియభావతో’’తి అజ్ఝాహరితబ్బం. ఇధ ఉత్తరికరణీయం ‘‘తిక్ఖత్తు’’న్తిఆదిగాథాయ (వి. వి. ౬౭౧) వక్ఖతి.

౬౪౮. చీవరచేతాపన్నవసేన అధిగతరజతాది యేన కేనచి పరియాయేనాపి న సాదితబ్బన్తి దస్సేతుమాహ ‘‘రజతం వా’’తిఆది. ధవలసభావతాయ రాజతీతి రజతం, సజ్ఝు. జాతం రూపం వణ్ణాయతనమేతస్సాతి జాతరూపం, సువణ్ణం. కిఞ్చీతి అప్పమత్తకమ్పి. అత్తనో వా అత్థాయ పరస్స వా అత్థాయ దియ్యమానం కిఞ్చి గణ్హితుం న వట్టతీతి యోజనా.

౬౪౯. అత్తనో పటిగ్గహణే ఆపత్తియా రూపియగహణసిక్ఖాపదే వక్ఖమానత్తా అఞ్ఞస్స అత్థాయ గహణే ఆపత్తిదస్సనత్థమాహ ‘‘అఞ్ఞస్సత్థాయా’’తిఆది. తత్థ అఞ్ఞస్సత్థాయాతి అఞ్ఞస్స పుగ్గలస్స, గణస్స, సఙ్ఘస్స, చేతియస్స, నవకమ్మస్స వా అత్థాయ. నిద్దిట్ఠన్తి ఆహరిత్వా ‘‘ఇమం గణ్హథా’’తి వుత్తం రజతం, జాతరూపం వా అఞ్ఞం వా యం కిఞ్చి నిస్సగ్గియదుక్కటవత్థుం పటిగ్గణ్హతో తస్స భిక్ఖునో దుక్కటం హోతీతి మహాపచ్చరియం వుత్తన్తి యోజనా.

౬౫౦-౧. వుత్తమేవత్థం సరూపతో విభావేతుమాహ ‘‘నేత్వా’’తిఆది. నేత్వాతి ఆనేత్వా. అకప్పియం భణ్డన్తి ‘‘రజతం జాతరూపం వా’’తి యథావుత్తమేవ అకప్పియభణ్డం. ఇత్థన్తి వక్ఖమానప్పకారేన. న చ వట్టతీతి ఏత్థ చ-కారేన వట్టతి చాతి అనుఞ్ఞాతం కతన్తి. యథాహ అట్ఠకథాయం –

‘‘సచే పన ‘నయిదం భిక్ఖూనం సమ్పటిచ్ఛితుం వట్టతీ’తి పటిక్ఖిత్తే ‘వడ్ఢకీనం వా కమ్మకరానం వా హత్థే భవిస్సతి, కేవలం తుమ్హే సుకతదుక్కటం జానాథా’తి వత్వా తేసం హత్థే దత్వా పక్కమతి, వట్టతి. అథాపి ‘మమ మనుస్సానం హత్థే భవిస్సతి, మయ్హమేవ వా హత్థే భవిస్సతి, కేవలం తుమ్హే యం యస్స దాతబ్బం, తదత్థాయ పేసేయ్యాథా’తి వదతి, ఏవమ్పి వట్టతీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౩౮-౫౩౯).

౬౫౨. విహారస్సాతి ఏత్థ ‘‘నవకమ్మస్సా’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౩౮-౫౩౯) అట్ఠకథాయం వుత్తత్తా వత్తబ్బం గాథాబన్ధవసేన న వుత్తం.

౬౫౪. రజతం జాతరూపం వా సఙ్ఘస్సాతి ఏత్థ ‘‘చత్తారో పచ్చయే పరిభుఞ్జథాతి దిన్న’’న్తి సేసో. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘సచే పన కోచి బహుమ్పి హిరఞ్ఞసువణ్ణం ఆనేత్వా ‘ఇదం సఙ్ఘస్స దమ్మి, చత్తారో పచ్చయే పరిభుఞ్జథా’తి వదతి, తం చే సఙ్ఘో సమ్పటిచ్ఛతి, పటిగ్గహణేపి పరిభోగేపి ఆపత్తీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౩౮-౫౩౯). ఏవం ఆభతం తస్మిం సఙ్ఘే యో కోచి భిక్ఖు ‘‘నయిదం కప్పతీ’’తి సచే పటిక్ఖిపతి, ‘‘అయం సఙ్ఘస్స లాభన్తరాయం కరోతీ’’తి వదన్తస్సేవ ఆపత్తి హోతి. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘యో హి తం చోదేతి, స్వేవ సాపత్తికో హోతి, తేన పన ఏకేన బహూ అనాపత్తికా కతా’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౩౮-౫౩౯). ఇధ స్వేవ సాపత్తికోతి ఏత్థ ‘‘దుక్కటాపత్తికోతి వుత్తం హోతీ’’తి గణ్ఠిపదే వుత్తం. ఇమిస్సా గాథాయ ‘‘సఙ్ఘస్సా’’తి అలిఖిత్వా ‘‘భిక్ఖునో’’తి చ లిఖన్తి, తం న సున్దరం. ఇదాని దస్సితఅట్ఠకథాపాఠే ‘‘సఙ్ఘో సమ్పటిచ్ఛతీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౩౮-౫౩౯) వుత్తత్తా ‘‘సఙ్ఘస్సా’’తి పాఠో సున్దరో.

౬౫౫. తళాకస్సాతి వాపియా. సస్సుప్పత్తినిదానతో తళాకం ఖేత్తం, తతో తస్స గహణం వా పరిభోగో వా న చ వట్టతీతి యోజనా. తళాకస్స చాతి ఏత్థ చ-కారేన ఖేత్తవత్థు సఙ్గహితం. న చ వట్టతీతి ఏత్థ చకారేన వట్టతి చాతి దస్సితం హోతి.

౬౫౬. తం కతమన్తి ఆహ ‘‘చత్తారో’’తిఆది. సబ్బమ్పీతి తళాకపోక్ఖరణిఖేత్తాది సబ్బమ్పి.

౬౫౮-౯. అపరిచ్ఛిన్నభాగస్మిన్తి ‘‘ఇమస్మిం భూమిభాగే కతస్స కమ్మేహి ఏత్తకో భాగో దేయ్యో’’తి ఏవం పుబ్బే అనియమితఆయే భూమిభాగే. అకతపుబ్బం నవసస్సం నామ. ఏత్తకం భాగం దేథాతి ఏత్తకం కహాపణభాగం దేథ. ఉట్ఠాపేతీతి ఉప్పాదేతి.

‘‘కసథ వపథా’’తి అకప్పియం వాచం వత్వాతి యోజనా. వపథాతి చాతి ఏత్థ చ-సద్దో ఇధ అవుత్తం తంకత్తుయోగకాలే వుచ్చమానం అకప్పియవచనన్తరం సముచ్చినోతి. ఉప్పాదితఞ్చాతి ఏత్థ చ-సద్దో కహాపణం సముచ్చినోతి. సబ్బన్తి తథా ఉప్పాదితకహాపణఞ్చ ఏవం అకప్పియవోహారేన ఉప్పాదితఞ్చాతి సబ్బం.

౬౬౦. కసథాదికం వచనం అవత్వా ‘‘ఏత్తికాయ భూమియా ఏత్తకో నామ భాగో’’తి భూమిం యో చ పతిట్ఠాపేతి, తస్సేవేతమకప్పియన్తి వక్ఖమానేన యోజేతబ్బం. చ-సద్దో ‘‘యో పనా’’తి వక్ఖమానపుగ్గలన్తరాపేక్ఖో.

౬౬౧-౨. భూమియా సయమేవ పమాణస్స జాననత్థం తూతి యోజనా, ‘‘ఏత్తకే భూమిభాగే అమ్హేహి సస్సం కతం, ఏత్తకం నామ భాగం గణ్హథా’’తి కసకేహి వుత్తే తేసం వచనం అసద్దహిత్వా సయమేవ ఖేత్తభూమియా పమాణం ఞాతుకామతాయాతి అత్థో. తు-సద్దో ఇమమేవ విసేసం జోతేతి. యో పన మినాతి, తస్సేవేతమకప్పియన్తి వక్ఖమానేన యోజేతబ్బం. రజ్జుయాపి చ దణ్డేనాతి ఏత్థ పాదేనాపి మినితుం న వట్టతీతి వదన్తి. ‘‘రక్ఖతీ’’తిఆదికిరియాపదేహిపి ఏవమేవ యోజేతబ్బం.

ఖలే ఠత్వా రక్ఖతీతి ధఞ్ఞకరణే ఠత్వా అఞ్ఞే గణ్హితుం అదత్వా పాలేతి. కథం రక్ఖితుం వట్టతి, కథం రక్ఖితుం న వట్టతీతి? తం పన వీహిం ‘‘ఇదం వా ఏత్తకం వా మా గణ్హ, ఇదం గహేతుం న లబ్భతీ’’తి వా ‘‘ఇతో అపనేహి, ఇధ పుఞ్జం కరోహీ’’తి వా ఏవమాదినా పయోగేన చే రక్ఖతి, తం అకప్పియం. సచే ‘‘మయి ఠితే రక్ఖితం హోతీ’’తి రక్ఖతి, గణ్హన్తే వా పస్సిత్వా ‘‘కిం కరోథా’’తి భణతి, వట్టతి. రూపియపటిగ్గహణసిక్ఖాపదే ద్వారం పిదహిత్వా రక్ఖన్తేన వసితబ్బన్తి హి వుత్తన్తి గణ్ఠిపదే వుత్తనయేన వేదితబ్బో. అఞ్ఞస్మిమ్పి గణ్ఠిపదే వుత్తం ‘‘థేనేత్వా గణ్హన్తే సతి ఏతం భో పవత్తిం భిక్ఖుసఙ్ఘస్స కిం ఆరోచేస్సామీతి పటిపుచ్ఛితుం వట్టతీతి వదన్తీ’’తి. నీహరాపేతీతి ఏత్థాపి సచే పరియాయేన వదతి, వట్టతీతి వదన్తి. తస్సేవేతమకప్పియన్తి ఇదం ఖేత్తమిననాదిం కరోన్తేన లద్ధబ్బతో అఞ్ఞస్స అభినవుప్పాదితస్స అభావా అఞ్ఞేసం వట్టతీతి ద్వీసు గణ్ఠిపదేసు వుత్తం.

౬౬౩. ‘‘ఏత్తకేహి వీహీహి ఇదం ఆహరథా’’తి వుత్తా సచే ఆహరన్తీతి యోజనా. ఏత్థ ‘‘తస్సేవేతమకప్పియ’’న్తి ఇదం ధఞ్ఞస్స విచారితత్తా వుత్తం. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘తస్సేవ అకప్పియం. కస్మా? ధఞ్ఞస్స విచారితత్తా’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౩౮-౫౩౯).

౬౬౪. హిరఞ్ఞేనాతి కహాపణేన. ‘‘తమకప్పియ’’న్తి ఇదం కహాపణానం విచారితత్తా వుత్తం. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘సబ్బేసం అకప్పియం. కస్మా? కహాపణానం విచారితత్తా’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౩౮-౫౩౯).

౬౬౫. పేసకారకదాసం వాతి పేసకారకసఙ్ఖాతం దాసం వా, పేసకారో తన్తవాయో. ఆరామికానం నామేన దేన్తేతి ‘‘ఆరామికం దమ్మి, వేయ్యావచ్చకరం దమ్మీ’’తిఆదినా నయేన దేన్తే.

౬౬౬. ఖీరం దధి తక్కం సప్పి నవనీతన్తి పఞ్చగోరసా.

౬౬౭. అజికాదీసూతి ఆది-సద్దేన మహిసం సఙ్గణ్హాతి.

౬౬౯. పటిసిద్ధేపీతి పటిక్ఖిత్తేపి. మూలం దత్వాతి కప్పియభణ్డమూలం దత్వా. కుక్కుటాదయో పన ‘‘సుఖేన వసన్తూ’’తి అరఞ్ఞేయేవ విస్సజ్జేతబ్బం. యథాహ అట్ఠకథాయం ‘‘కుక్కుటసూకరే ‘సుఖం జీవన్తూ’తి అరఞ్ఞే విస్సజ్జేతుం వట్టతీ’’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౩౮-౫౩౯). సూకరమయూరాదీసుపి లద్ధేసు తేసం అనురూపేయేవ విసయే విస్సజ్జేతబ్బా.

౬౭౧. ‘‘తిక్ఖత్తు’’న్తిఆదిగాథాయ కో సమ్బన్ధో? ‘‘రఞ్ఞా వా రాజభోగ్గేనా’’తిఆదిగాథాయ సఙ్గహితనయేన రాజరాజామచ్చబ్రాహ్మణగహపతాదీసు యేన కేనచి అత్తనా వా చీవరచేతాపన్నేన చీవరం చేతాపేత్వా ‘‘ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం చీవరేన అచ్ఛాదేహీ’’తి వత్వా తం చీవరచేతాపన్నసఙ్ఖాతం చీవరమూలం దత్వా పహితదూతేన వా భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘ఇదం ఖో భన్తే ఆయస్మన్తం ఉద్దిస్స చీవరచేతాపన్నం ఆభతం, పటిగ్గణ్హాతు ఆయస్మా చీవరచేతాపన్న’’న్తి యది వుచ్చేయ్య, భిక్ఖునా ‘‘న ఖో మయం ఆవుసో చీవరచేతాపన్నం పటిగ్గణ్హామ, చీవరఞ్చ ఖో మయం పటిగ్గణ్హామ కాలేన కప్పియ’’న్తి వుత్తే సచే తేన ‘‘అత్థి పనాయస్మతో కోచి వేయ్యావచ్చకరో’’తి వుత్తే చీవరత్థికేన భిక్ఖునా ‘‘ఏసో ఖో ఆవుసో భిక్ఖూనం వేయ్యావచ్చకరో’’తి ఆరామికే వా ఉపాసకే వా దస్సితే యది సో తస్స అత్తనా ఆహరిత్వా ‘‘ఇమస్స భిక్ఖునో చీవరేన అత్థే సతి ఇమినా చీవరం చేతాపేత్వా అచ్ఛాదేహీ’’తి వత్వా తం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘యం ఖో భన్తే ఆయస్మా వేయ్యావచ్చకరం నిద్దిసి, సఞ్ఞత్తో సో మయా, ఉపసఙ్కమతు ఆయస్మా కాలేన, చీవరేన తం అచ్ఛాదేస్సతీ’’తి యది వదేయ్య, తేన చీవరత్థికేన భిక్ఖునా కిం కాతబ్బన్తి భగవతా వుత్తన్తి ఆహాతి అయమిమిస్సా గాథాయ సమ్బన్ధో.