౩౪. పకిణ్ణకవినిచ్ఛయకథా

౧. ఇదాని పకిణ్ణకకథా చ వేదితబ్బా. ‘‘గణభోజనే అఞ్ఞత్ర సమయా పాచిత్తియ’’న్తి (పాచి. ౨౧౭) వుత్తం గణభోజనం (పాచి. అట్ఠ. ౨౧౭-౨౧౮) ద్వీహి ఆకారేహి పసవతి విఞ్ఞత్తితో వా నిమన్తనతో వా. కథం విఞ్ఞత్తితో పసవతి? చత్తారో భిక్ఖూ ఏకతో ఠితా వా నిసిన్నా వా ఉపాసకం దిస్వా ‘‘అమ్హాకం చతున్నమ్పి భత్తం దేహీ’’తి వా విఞ్ఞాపేయ్యుం, పాటేక్కం వా పస్సిత్వా ‘‘మయ్హం దేహి, మయ్హం దేహీ’’తి ఏవం ఏకతో వా నానాతో వా విఞ్ఞాపేత్వా ఏకతో వా గచ్ఛన్తు నానాతో వా, భత్తం గహేత్వాపి ఏకతో వా భుఞ్జన్తు నానాతో వా. సచే ఏకతో గణ్హన్తి, గణభోజనం హోతి, సబ్బేసం ఆపత్తి. పటిగ్గహణమేవ హేత్థ పమాణం. ఏవం విఞ్ఞత్తితో పసవతి.

కథం నిమన్తనతో పసవతి? చత్తారో భిక్ఖూ ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘తుమ్హే, భన్తే, ఓదనేన నిమన్తేమి, ఓదనం మే గణ్హథ ఆకఙ్ఖథ ఓలోకేథ అధివాసేథ పటిమానేథా’’తి ఏవం యేన కేనచి వేవచనేన వా భాసన్తరేన వా పఞ్చన్నం భోజనానం నామం గహేత్వా నిమన్తేతి. ఏవం ఏకతో నిమన్తితా పరిచ్ఛిన్నకాలవసేన అజ్జతనాయ వా స్వాతనాయ వా ఏకతో గచ్ఛన్తి, ఏకతో గణ్హన్తి, ఏకతో భుఞ్జన్తి, గణభోజనం హోతి, సబ్బేసం ఆపత్తి. ఏకతో నిమన్తితా ఏకతో వా నానాతో వా గచ్ఛన్తి, ఏకతో గణ్హన్తి, ఏకతో వా నానాతో వా భుఞ్జన్తి, ఆపత్తియేవ. ఏకతో నిమన్తితా ఏకతో వా నానాతో వా గచ్ఛన్తి, నానాతో గణ్హన్తి, ఏకతో వా నానాతో వా భుఞ్జన్తి, అనాపత్తి. చత్తారి పరివేణాని వా విహారే వా గన్త్వా నానాతో నిమన్తితా, ఏకట్ఠానే ఠితేసుయేవ వా ఏకో పుత్తేన ఏకో పితరాతి ఏవమ్పి నానాతో నిమన్తితా ఏకతో వా నానాతో వా గచ్ఛన్తు, ఏకతో వా నానాతో వా భుఞ్జన్తు, సచే ఏకతో గణ్హన్తి, గణభోజనం హోతి, సబ్బేసం ఆపత్తి. ఏవం తావ నిమన్తనతో పసవతి.

తస్మా సచే కోచి సఙ్ఘభత్తం కత్తుకామేన నిమన్తనత్థాయ పేసితో విహారం ఆగమ్మ ‘‘భన్తే, స్వే అమ్హాకం ఘరే భిక్ఖం గణ్హథా’’తి అవత్వా ‘‘భత్తం గణ్హథా’’తి వా ‘‘సఙ్ఘభత్తం గణ్హథా’’తి వా ‘‘సఙ్ఘో భత్తం గణ్హతూ’’తి వా వదతి, భత్తుద్దేసకేన పణ్డితేన భవితబ్బం. నిమన్తనికా గణభోజనతో, పిణ్డపాతికా చ ధుతఙ్గభేదతో మోచేతబ్బా. కథం? ఏవం తావ వత్తబ్బం ‘‘స్వే న సక్కా ఉపాసకా’’తి. పునదివసే, భన్తేతి. పునదివసేపి న సక్కాతి. ఏవం యావ అడ్ఢమాసమ్పి హరిత్వా పున వత్తబ్బో ‘‘కిం త్వం అవచా’’తి. సచే పునపి ‘‘సఙ్ఘభత్తం గణ్హథా’’తి వదతి, తతో ‘‘ఇమం తావ ఉపాసక పుప్ఫం కప్పియం కరోహి, ఇమం తిణ’’న్తి ఏవం విక్ఖేపం కత్వా పున ‘‘త్వం కిం కథయిత్థా’’తి పుచ్ఛితబ్బో. సచే పునపి తథేవ వదతి, ‘‘ఆవుసో, త్వం పిణ్డపాతికే వా మహల్లకత్థేరే వా న లచ్ఛసి, సామణేరే లచ్ఛసీ’’తి వత్తబ్బో. ‘‘నను, భన్తే, అసుకస్మిం అసుకస్మిఞ్చ గామే భదన్తే భోజేసుం, అహం కస్మా న లభామీ’’తి చ వుత్తే తే నిమన్తితుం జానన్తి, త్వం న జానాసీతి. తే కథం నిమన్తేసుం, భన్తేతి? తే ఏవమాహంసు ‘‘అమ్హాకం, భన్తే, భిక్ఖం గణ్హథా’’తి. సచే సోపి తథేవ వదతి, వట్టతి.

అథ పునపి ‘‘భత్తం గణ్హథా’’తి వదతి, ‘‘న దాని త్వం, ఆవుసో, బహూ భిక్ఖూ లచ్ఛసి, తయో ఏవ, ఆవుసో, లచ్ఛసీ’’తి వత్తబ్బో. ‘‘నను, భన్తే, అముకస్మిఞ్చ అముకస్మిఞ్చ గామే సకలం భిక్ఖుసఙ్ఘం భోజేసుం, అహం కస్మా న లభామీ’’తి. ‘‘త్వం నిమన్తితుం న జానాసీ’’తి. తే కథం నిమన్తేసుం, భన్తేతి? తే ఏవమాహంసు ‘‘అమ్హాకం, భన్తే, భిక్ఖం గణ్హథా’’తి. సచే సోపి తథేవ ‘‘భిక్ఖం గణ్హథా’’తి వదతి, వట్టతి. అథ పునపి ‘‘భత్తమేవా’’తి వదతి, తతో వత్తబ్బో – ‘‘గచ్ఛ త్వం, నత్థమ్హాకం తవ భత్తేనత్థో, నిబద్ధగోచరో ఏస అమ్హాకం, మయమేత్థ పిణ్డాయ చరిస్సామా’’తి. తం ‘‘చరథ, భన్తే’’తి వత్వా ఆగతం పుచ్ఛన్తి ‘‘కిం భో లద్ధా భిక్ఖూ’’తి? కిం ఏతేన, బహు ఏత్థ వత్తబ్బం, థేరా ‘‘స్వే పిణ్డాయ చరిస్సామా’’తి ఆహంసు, మా దాని తుమ్హే పమజ్జిత్థాతి. దుతియదివసే చేతియవత్తం కత్వా ఠితభిక్ఖూ సఙ్ఘత్థేరేన వత్తబ్బా ‘‘ఆవుసో, ధురగామే సఙ్ఘభత్తం, అపణ్డితమనుస్సో పన అగమాసి, గచ్ఛామ, ధురగామే పిణ్డాయ చరిస్సామా’’తి. భిక్ఖూహి థేరస్స వచనం కాతబ్బం, న దుబ్బచేహి భవితబ్బం, గామద్వారే అట్ఠత్వావ పిణ్డాయ చరితబ్బం, తేసు పత్తాని గహేత్వా నిసీదాపేత్వా భోజేన్తేసు భుఞ్జితబ్బం.

సచే ఆసనసాలాయ భత్తం ఠపేత్వా రథికాసు ఆహిణ్డన్తా ఆరోచేన్తి ‘‘ఆసనసాలాయం, భన్తే, భత్తం గణ్హథా’’తి, న వట్టతి. అథ పన ‘‘భత్తం ఆదాయ తత్థ తత్థ గన్త్వా భత్తం గణ్హథా’’తి వదన్తి, పటికచ్చేవ వా విహారం అతిహరిత్వా పతిరూపే ఠానే ఠపేత్వా ఆగతాగతానం దేన్తి, అయం అభిహటభిక్ఖా నామ వట్టతి. సచే పన భత్తసాలాయ దానం సజ్జేత్వా తం తం పరివేణం పహిణన్తి ‘‘భత్తసాలాయ భత్తం గణ్హథా’’తి, వట్టతి. యే పన మనుస్సా పిణ్డచారికే భిక్ఖూ దిస్వా ఆసనసాలం సమ్మజ్జిత్వా తత్థ నిసీదాపేత్వా భోజేన్తి, న తే పటిక్ఖిపితబ్బా. యే పన గామే భిక్ఖం అలభిత్వా గామతో నిక్ఖమన్తే భిక్ఖూ దిస్వా ‘‘భన్తే, భత్తం గణ్హథా’’తి వదన్తి, తే పటిక్ఖిపితబ్బా, న నివత్తితబ్బం. సచే ‘‘నివత్తథ, భన్తే, భత్తం గణ్హథా’’తి వదన్తి, ‘‘నివత్తథా’’తి వుత్తపదే నివత్తితుం వట్టతి. ‘‘నివత్తథ, భన్తే, ఘరే భత్తం కతం, గామే భత్తం కత’’న్తి వదన్తి, గేహే చ గామే చ భత్తం నామ యస్స కస్సచి హోతి, నివత్తితుం వట్టతి. ‘‘నివత్తథ భత్తం గణ్హథా’’తి సమ్బన్ధం కత్వా వదన్తి, నివత్తితుం న వట్టతి. ఆసనసాలాతో పిణ్డాయ చరితుం నిక్ఖమన్తే దిస్వా ‘‘నిసీదథ, భన్తే, భత్తం గణ్హథా’’తి వుత్తేపి ఏసేవ నయో.

‘‘అఞ్ఞత్ర సమయా’’తి వచనతో గిలానసమయో చీవరదానసమయో చీవరకారసమయో అద్ధానగమనసమయో నావాభిరుహనసమయో మహాసమయో సమణభత్తసమయోతి ఏతేసు సత్తసు సమయేసు అఞ్ఞతరస్మిం అనాపత్తి. తస్మా యథా మహాచమ్మస్స పరతో మంసం దిస్సతి, ఏవం అన్తమసో పాదాపి ఫాలితా హోన్తి, వాలికాయ వా సక్ఖరాయ వా పహటమత్తే దుక్ఖం ఉప్పాదేన్తి, న సక్కా చ హోతి అన్తోగామే పిణ్డాయ చరితుం, ఈదిసే గేలఞ్ఞే గిలానసమయోతి భుఞ్జితబ్బం, న లేసకప్పియం కాతబ్బం.

చీవరదానసమయో నామ అనత్థతే కథినే వస్సానస్స పచ్ఛిమో మాసో, అత్థతే కథినే పఞ్చమాసా. ఏత్థన్తరే ‘‘చీవరదానసమయో’’తి భుఞ్జితబ్బం. చీవరే కరియమానే చీవరకారసమయోతి భుఞ్జితబ్బం. యదా హి సాటకఞ్చ సుత్తఞ్చ లభిత్వా చీవరం కరోన్తి, అయం చీవరకారసమయో నామ, విసుం చీవరకారసమయో నామ నత్థి, తస్మా యో తత్థ చీవరే కత్తబ్బం యం కిఞ్చి కమ్మం కరోతి, మహాపచ్చరియఞ్హి ‘‘అన్తమసో సూచివేధకో’’తిపి వుత్తం. తేన ‘‘చీవరకారసమయో’’తి భుఞ్జితబ్బం. కురున్దియం పన విత్థారేనేవ వుత్తం ‘‘యో చీవరం విచారేతి ఛిన్దతి, మోఘసుత్తకం ఠపేతి, ఆగన్తుకపత్తం ఠపేతి, పచ్చాగతం సిబ్బేతి, ఆగన్తుకపత్తం బన్ధతి, అనువాతం ఛిన్దతి ఘటేతి ఆరోపేతి, తత్థ పచ్చాగతం సిబ్బేతి, సుత్తం కరోతి వలేతి, పిప్ఫలికం నిసేతి, పరివత్తనం కరోతి, సబ్బోపి చీవరం కరోతియేవాతి వుచ్చతి. యో పన సమీపే నిసిన్నో జాతకం వా ధమ్మపదం వా కథేతి, అయం న చీవరకారకో, ఏతం ఠపేత్వా సేసానం గణభోజనే అనాపత్తీ’’తి.

అద్ధానగమనసమయే అన్తమసో అడ్ఢయోజనం గన్తుకామేనపి ‘‘అడ్ఢయోజనం గచ్ఛిస్సామీ’’తి భుఞ్జితబ్బం, గచ్ఛన్తేన భుఞ్జితబ్బం, గతేన ఏకదివసం భుఞ్జితబ్బం.

నావాభిరుహనసమయే ‘‘నావం అభిరుహిస్సామీ’’తి భుఞ్జితబ్బం, ఆరుళ్హేన ఇచ్ఛితట్ఠానం గన్త్వాపి యావ న ఓరోహతి, తావ భుఞ్జితబ్బం, ఓరుళ్హేన ఏకదివసం భుఞ్జితబ్బం.

మహాసమయో నామ యత్థ ద్వే తయో భిక్ఖూ పిణ్డాయ చరిత్వా యాపేన్తి, అన్తమసో చతుత్థేపి ఆగతే న యాపేన్తి, అయం మహాసమయో. యత్థ పన సతం వా సహస్సం వా సన్నిపతన్తి, తత్థ వత్తబ్బమేవ నత్థి, తస్మా తాదిసే కాలే ‘‘మహాసమయో’’తి అధిట్ఠహిత్వా భుఞ్జితబ్బం.

సమణభత్తసమయో నామ యో కోచి పరిబ్బాజకసమాపన్నో భత్తం కరోతి, అయం సమణభత్తసమయోవ. తస్మా సహధమ్మికేసు వా తిత్థియేసు వా అఞ్ఞతరేన యేన కేనచి కతే భత్తే ‘‘సమణభత్తసమయో’’తి భుఞ్జితబ్బం. ‘‘అనాపత్తి సమయే, ద్వే తయో ఏకతో భుఞ్జన్తి, పిణ్డాయ చరిత్వా ఏకతో సన్నిపతిత్వా భుఞ్జన్తి, నిచ్చభత్తం, సలాకభత్తం, పక్ఖికం, ఉపోసథికం, పాటిపదికం, పఞ్చ భోజనాని ఠపేత్వా సబ్బత్థ అనాపత్తీ’’తి (పాచి. ౨౨౦) వచనతో యేపి అకప్పియనిమన్తనం సాదియిత్వా ద్వే వా తయో వా ఏకతో గహేత్వా భుఞ్జన్తి, తేసమ్పి అనాపత్తి.

తత్థ అనిమన్తితచతుత్థం పిణ్డపాతికచతుత్థం అనుపసమ్పన్నచతుత్థం పత్తచతుత్థం గిలానచతుత్థన్తి పఞ్చన్నం చతుత్థానం వసేన వినిచ్ఛయో వేదితబ్బో. కథం? ఇధేకచ్చో చత్తారో భిక్ఖూ ‘‘భత్తం గణ్హథా’’తి నిమన్తేతి. తేసు తయో గతా, ఏకో న గతో. ఉపాసకో ‘‘ఏకో, భన్తే, థేరో కుహి’’న్తి పుచ్ఛతి. నాగతో ఉపాసకాతి. సో అఞ్ఞం తంఖణప్పత్తం కఞ్చి ‘‘ఏహి, భన్తే’’తి ఘరం పవేసేత్వా చతున్నమ్పి భత్తం దేతి, సబ్బేసం అనాపత్తి. కస్మా? గణపూరకస్స అనిమన్తితత్తా. తయో ఏవ హి తత్థ నిమన్తితా గణ్హింసు, తేహి గణో న పూరతి, గణపూరకో చ అనిమన్తితో, తేన గణో భిజ్జతీతి. ఏతం అనిమన్తితచతుత్థం.

పిణ్డపాతికచతుత్థే నిమన్తనకాలే ఏకో పిణ్డపాతికో హోతి, సో నాధివాసేతి, గమనవేలాయం పన ‘‘ఏహి భన్తే’’తి వుత్తే అనధివాసితత్తా అనాగచ్ఛన్తమ్పి ‘‘ఏథ భిక్ఖం లచ్ఛథా’’తి గహేత్వా గచ్ఛన్తి, సో తం గణం భిన్దతి, తస్మా సబ్బేసం అనాపత్తి.

అనుపసమ్పన్నచతుత్థే సామణేరేన సద్ధిం నిమన్తితా హోన్తి, సోపి గణం భిన్దతి.

పత్తచతుత్థే ఏకో సయం ఆగన్త్వా పత్తం పేసేతి, ఏవమ్పి గణో భిజ్జతి, తస్మా సబ్బేసం అనాపత్తి.

గిలానచతుత్థే గిలానేన సద్ధిం నిమన్తితా హోన్తి, తత్థ గిలానస్సేవ అనాపత్తి, ఇతరేసం పన గణపూరకో హోతి. న హి గిలానేన గణో భిజ్జతి, తస్మా తేసం ఆపత్తి. మహాపచ్చరియం పన అవిసేసేన వుత్తం ‘‘సమయలద్ధకో సయమేవ ముచ్చతి, సేసానం గణపూరకత్తా ఆపత్తికరో హోతీ’’తి. తస్మా చీవరదానసమయలద్ధకాదీనమ్పి వసేన చతుక్కాని వేదితబ్బాని.

సచే పన అధివాసేత్వా గతేసుపి చతూసు జనేసు ఏకో పణ్డితో భిక్ఖు ‘‘అహం తుమ్హాకం గణం భిన్దిస్సామి, నిమన్తనం సాదియథా’’తి వత్వా యాగుఖజ్జకావసానే భత్తత్థాయ పత్తం గణ్హన్తానం అదత్వా ‘‘ఇమే తావ భిక్ఖూ భోజేత్వా విస్సజ్జేథ, అహం పచ్ఛా అనుమోదనం కత్వా గమిస్సామీ’’తి నిసిన్నో, తేసు భుత్వా గతేసు ‘‘దేథ, భన్తే, పత్త’’న్తి ఉపాసకేన పత్తం గహేత్వా భత్తే దిన్నే భుఞ్జిత్వా అనుమోదనం కత్వా గచ్ఛతి, సబ్బేసం అనాపత్తి. పఞ్చన్నఞ్హి భోజనానంయేవ వసేన గణభోజనే విసఙ్కేతం నత్థి, ఓదనేన నిమన్తేత్వా కుమ్మాసం గణ్హన్తాపి ఆపజ్జన్తి, తాని చ తేహి ఏకతో న గహితాని, యాగుఆదీహి పన విసఙ్కేతం హోతి, తాని తేహి ఏకతో గహితానీతి ఏవం ఏకో పణ్డితో అఞ్ఞేసమ్పి అనాపత్తిం కరోతి. నిచ్చభత్తన్తి ధువభత్తం వుచ్చతి, ‘‘నిచ్చభత్తం గణ్హథా’’తి వదన్తి, బహూనం ఏకతో గహేతుం వట్టతి. సలాకభత్తాదీసుపి ఏసేవ నయో.

౨. ‘‘పరమ్పరభోజనే అఞ్ఞత్ర సమయా పాచిత్తియ’’న్తి (పాచి. ౨౨౨-౨౨౩, ౨౨౫) వుత్తం పరమ్పరభోజనం పన నిమన్తనతోయేవ పసవతి. యో హి ‘‘పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరేన భోజనేన భత్తం గణ్హథా’’తిఆదినా నిమన్తితో తం ఠపేత్వా అఞ్ఞం పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరభోజనం భుఞ్జతి, తస్సేతం భోజనం ‘‘పరమ్పరభోజన’’న్తి వుచ్చతి. ఏవం భుఞ్జన్తస్స ఠపేత్వా గిలానసమయం చీవరదానసమయం చీవరకారసమయఞ్చ అఞ్ఞస్మిం సమయే పాచిత్తియం వుత్తం, తస్మా నిమన్తనపటిపాటియావ భుఞ్జితబ్బం, న ఉప్పటిపాటియా.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, వికప్పేత్వా పరమ్పరభోజనం భుఞ్జితు’’న్తి (పాచి. ౨౨౬) వచనతో పఠమనిమన్తనం అఞ్ఞస్స వికప్పేత్వాపి పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. అయం (పాచి. అట్ఠ. ౨౨౬ ఆదయో) వికప్పనా నామ సమ్ముఖాపి పరమ్ముఖాపి వట్టతి. సమ్ముఖా దిస్వా ‘‘మయ్హం భత్తపచ్చాసం తుయ్హం వికప్పేమీ’’తి వా ‘‘దమ్మీ’’తి వా వత్వా భుఞ్జితబ్బం, అదిస్వా పఞ్చసు సహధమ్మికేసు యస్స కస్సచి నామం గహేత్వా ‘‘మయ్హం భత్తపచ్చాసం ఇత్థన్నామస్స వికప్పేమీ’’తి వా ‘‘దమ్మీ’’తి వా వత్వా భుఞ్జితబ్బం. ద్వే తీణి నిమన్తనాని పన ఏకస్మిం పత్తే పక్ఖిపిత్వా మిస్సేత్వా ఏకం కత్వా భుఞ్జితుం వట్టతి. ‘‘అనాపత్తి ద్వే తయో నిమన్తనే ఏకతో భుఞ్జతీ’’తి (పాచి. ౨౨౯) హి వుత్తం. సచే ద్వే తీణి కులాని నిమన్తేత్వా ఏకస్మిం ఠానే నిసీదాపేత్వా ఇతో చితో చ ఆహరిత్వా భత్తం ఆకిరన్తి, సూపబ్యఞ్జనం ఆకిరన్తి, ఏకమిస్సకం హోతి, ఏత్థాపి అనాపత్తి.

సచే పన మూలనిమన్తనం హేట్ఠా హోతి, పచ్ఛిమం పచ్ఛిమం ఉపరి, తం ఉపరితో పట్ఠాయ భుఞ్జన్తస్స ఆపత్తి, హత్థం పన అన్తో పవేసేత్వా పఠమనిమన్తనతో ఏకమ్పి కబళం ఉద్ధరిత్వా భుత్తకాలతో పట్ఠాయ యథా తథా వా భుఞ్జన్తస్స అనాపత్తి. ‘‘సచేపి తత్థ ఖీరం వా రసం వా ఆకిరన్తి, యేన అజ్ఝోత్థతం భత్తం ఏకరసం హోతి, కోటితో పట్ఠాయ భుఞ్జన్తస్స అనాపత్తీ’’తి మహాపచ్చరియం వుత్తం. మహాఅట్ఠకథాయం పన వుత్తం ‘‘ఖీరభత్తం వా రసభత్తం వా లభిత్వా నిసిన్నస్స తత్థేవ అఞ్ఞేపి ఖీరభత్తం వా రసభత్తం వా ఆకిరన్తి, ఖీరం వా రసం వా పివతో అనాపత్తి, భుఞ్జన్తేన పఠమం లద్ధమంసఖణ్డం వా భత్తపిణ్డం వా ముఖే పక్ఖిపిత్వా కోటితో పట్ఠాయ భుఞ్జితుం వట్టతి. సప్పిపాయాసేపి ఏసేవ నయో’’తి.

మహాఉపాసకో భిక్ఖుం నిమన్తేతి, తస్స కులం ఉపగతస్స ఉపాసకోపి తస్స పుత్తదారభాతుభగినిఆదయోపి అత్తనో అత్తనో కోట్ఠాసం ఆహరిత్వా పత్తే పక్ఖిపన్తి, ‘‘ఉపాసకేన పఠమం దిన్నం అభుఞ్జిత్వా పచ్ఛా లద్ధం భుఞ్జన్తస్స ఆపత్తీ’’తి మహాఅట్ఠకథాయం వుత్తం. కురున్దట్ఠకథాయం ‘‘వట్టతీ’’తి వుత్తం. మహాపచ్చరియం ‘‘సచే పాటేక్కం పచన్తి, అత్తనో అత్తనో పక్కభత్తతో ఆహరిత్వా దేన్తి, తత్థ పచ్ఛా ఆహటం పఠమం భుఞ్జన్తస్స పాచిత్తియం. యది పన సబ్బేసం ఏకోవ పాకో హోతి, పరమ్పరభోజనం న హోతీ’’తి వుత్తం. మహాఉపాసకో నిమన్తేత్వా నిసీదాపేతి, అఞ్ఞో మనుస్సో పత్తం గణ్హాతి, న దాతబ్బం. కిం, భన్తే, న దేథాతి. నను ఉపాసక తయా నిమన్తితమ్హాతి. ‘‘హోతు, భన్తే, లద్ధం లద్ధం భుఞ్జథా’’తి వదతి, భుఞ్జితుం వట్టతి. ‘‘అఞ్ఞేన ఆహరిత్వా భత్తే దిన్నే ఆపుచ్ఛిత్వాపి భుఞ్జితుం వట్టతీ’’తి కురున్దియం వుత్తం.

అనుమోదనం కత్వా గచ్ఛన్తం ధమ్మం సోతుకామా ‘‘స్వేపి, భన్తే, ఆగచ్ఛేయ్యాథా’’తి సబ్బే నిమన్తేన్తి, పునదివసే ఆగన్త్వా లద్ధం లద్ధం భుఞ్జితుం వట్టతి. కస్మా? సబ్బేహి నిమన్తితత్తా. ఏకోపి భిక్ఖు పిణ్డాయ చరన్తో భత్తం లభతి, తమఞ్ఞో ఉపాసకో నిమన్తేత్వా ఘరే నిసీదాపేతి, న చ తావ భత్తం సమ్పజ్జతి, సచే సో భిక్ఖు పిణ్డాయ చరిత్వా లద్ధభత్తం భుఞ్జతి, ఆపత్తి. అభుఞ్జిత్వా నిసిన్నే ‘‘కిం, భన్తే, న భుఞ్జసీ’’తి వుత్తే ‘‘తయా నిమన్తితత్తా’’తి వత్వా ‘‘లద్ధం లద్ధం భుఞ్జథ, భన్తే’’తి వుత్తే భుఞ్జితుం వట్టతి. సకలేన గామేన ఏకతో హుత్వా నిమన్తితస్స యత్థ కత్థచి భుఞ్జతో అనాపత్తి. పూగేపి ఏసేవ నయో. ‘‘అనాపత్తి సకలేన గామేన నిమన్తితో తస్మిం గామే యత్థ కత్థచి భుఞ్జతి, సకలేన పూగేన నిమన్తితో తస్మిం పూగే యత్థ కత్థచి భుఞ్జతి, నిమన్తియమానో ‘భిక్ఖం గహేస్సామీ’తి భణతి, నిచ్చభత్తే సలాకభత్తే పక్ఖికే ఉపోసథికే పాటిపదికే పఞ్చ భోజనాని ఠపేత్వా సబ్బత్థ అనాపత్తీ’’తి (పాచి. ౨౨౯) వుత్తం.

తత్థ నిమన్తియమానో భిక్ఖం గహేస్సామీతి భణతీతి ఏత్థ ‘‘భత్తం గణ్హా’’తి నిమన్తియమానో ‘‘న మయ్హం తవ భత్తేనత్థో, భిక్ఖం గణ్హిస్సామీ’’తి వదతి, అనాపత్తీతి అత్థో. ఏత్థ పన మహాపదుమత్థేరో ఆహ ‘‘ఏవం వదన్తో ఇమస్మిం సిక్ఖాపదే అనిమన్తనం కాతుం సక్కోతి, భుఞ్జనత్థాయ పన ఓకాసో కతో హోతీతి నేవ గణభోజనతో, న చారిత్తతో ముచ్చతీ’’తి. మహాసుమత్థేరో ఆహ ‘‘యదగ్గేన అనిమన్తనం కాతుం సక్కోతి, తదగ్గేన నేవ గణభోజనం, న చారిత్తం హోతీ’’తి.

తత్థ చారిత్తన్తి –

‘‘యో పన భిక్ఖు నిమన్తితో సభత్తో సమానో సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛా పురేభత్తం వా పచ్ఛాభత్తం వా కులేసు చారిత్తం ఆపజ్జేయ్య అఞ్ఞత్ర సమయా పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో చీవరదానసమయో చీవరకారసమయో. అయం తత్థ సమయో’’తి (పాచి. ౨౯౯) –

ఏవమాగతం చారిత్తసిక్ఖాపదం వుత్తం. ఇమినా హి సిక్ఖాపదేన యో పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరేన ‘‘భత్తం గణ్హథా’’తిఆదినా అకప్పియనిమన్తనేన నిమన్తితో, తేనేవ నిమన్తనభత్తేన సభత్తో సమానో సన్తం భిక్ఖుం ‘‘అహం ఇత్థన్నామస్స ఘరం గచ్ఛామీ’’తి వా ‘‘చారిత్తం ఆపజ్జామీ’’తి వా ఈదిసేన వచనేన అనాపుచ్ఛిత్వా యేన భత్తేన నిమన్తితో, తం భుత్వా వా అభుత్వా వా అవీతివత్తేయేవ మజ్ఝన్హికే యస్మిం కులే నిమన్తితో, తతో అఞ్ఞాని కులాని పవిసేయ్య, తస్స వుత్తలక్ఖణం దువిధమ్పి సమయం ఠపేత్వా అఞ్ఞత్థ పాచిత్తియం వుత్తం. తస్మా అకప్పియనిమన్తనేన నిమన్తియమానో సచే ‘‘భిక్ఖం గణ్హిస్సామీ’’తి వదతి, ఇమినాపి సిక్ఖాపదేన అనాపత్తి.

౩. సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛాతి ఏత్థ (పాచి. అట్ఠ. ౨౯౮) పన కిత్తావతా సన్తో హోతి, కిత్తావతా అసన్తో? అన్తోవిహారే యత్థ ఠితస్స కులాని పయిరుపాసనచిత్తం ఉప్పన్నం, తతో పట్ఠాయ యం పస్సే వా అభిముఖే వా పస్సతి, యస్స సక్కా హోతి పకతివచనేన ఆరోచేతుం, అయం సన్తో నామ, ఇతో చితో చ పరియేసిత్వా ఆరోచనకిచ్చం పన నత్థి. యో హి ఏవం పరియేసితబ్బో, సో అసన్తోయేవ. అపిచ అన్తోఉపచారసీమాయ భిక్ఖుం దిస్వా ‘‘ఆపుచ్ఛిస్సామీ’’తి గచ్ఛతి. తత్థ యం పస్సతి, సో ఆపుచ్ఛితబ్బో. నో చే పస్సతి, అసన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛా పవిట్ఠో నామ హోతి. వికాలగామప్పవేసనేపి అయమేవ నయో.

సచే (పాచి. అట్ఠ. ౫౧౨) పన సమ్బహులా కేనచి కమ్మేన గామం పవిసన్తి, ‘‘వికాలే గామప్పవేసనం ఆపుచ్ఛామీ’’తి సబ్బేహి అఞ్ఞమఞ్ఞం ఆపుచ్ఛితబ్బం. తస్మిం గామే తం కమ్మం న సమ్పజ్జతీతి అఞ్ఞం గామం గచ్ఛన్తి, గామసతమ్పి హోతు, పున ఆపుచ్ఛనకిచ్చం నత్థి. సచే పన ఉస్సాహం పటిప్పస్సమ్భేత్వా విహారం గచ్ఛన్తా అన్తరా అఞ్ఞం గామం పవిసితుకామా హోన్తి, పున ఆపుచ్ఛితబ్బమేవ. కులఘరే వా ఆసనసాలాయ వా భత్తకిచ్చం కత్వా తేలభిక్ఖాయ వా సప్పిభిక్ఖాయ వా చరితుకామో హోతి, సచే పస్సే భిక్ఖు అత్థి, ఆపుచ్ఛిత్వా గన్తబ్బం. అసన్తే భిక్ఖుమ్హి ‘‘నత్థీ’’తి గన్తబ్బం, వీథిం ఓతరిత్వా భిక్ఖుం పస్సతి, ఆపుచ్ఛనకిచ్చం నత్థి, అనాపుచ్ఛిత్వాపి చరితబ్బమేవ. గామమజ్ఝేన మగ్గో హోతి, తేన గచ్ఛన్తస్స ‘‘తేలాదిభిక్ఖాయ చరిస్సామీ’’తి చిత్తే ఉప్పన్నే సచే పస్సే భిక్ఖు అత్థి, ఆపుచ్ఛిత్వా చరితబ్బం. మగ్గా అనోక్కమ్మ భిక్ఖాయ చరన్తస్స పన ఆపుచ్ఛనకిచ్చం నత్థి. సచే సీహో వా బ్యగ్ఘో వా ఆగచ్ఛతి, మేఘో వా ఉట్ఠేతి, అఞ్ఞో వా కోచి ఉపద్దవో ఉప్పజ్జతి, ఏవరూపాసు ఆపదాసు అనాపుచ్ఛాపి బహిగామతో అన్తోగామం పవిసితుం వట్టతి.

౪. ‘‘న చ, భిక్ఖవే, అభిన్నే సరీరే పంసుకూలం గహేతబ్బం, యో గణ్హేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (పారా. ౧౩౭) వచనతో అబ్భుణ్హే అల్లసరీరే పంసుకూలం న గహేతబ్బం, గణ్హన్తో దుక్కటం ఆపజ్జతి. ఉపద్దవా చ తస్స హోన్తి, భిన్నే పన గహేతుం వట్టతి.

కిత్తావతా పన భిన్నం హోతి? కాకకులలసోణసిఙ్గాలాదీహి ముఖతుణ్డకేన వా దాఠాయ వా ఈసకం ఫాలితమత్తేనపి. యస్స పన పతతో ఘంసనేన ఛవిమత్తం ఛిన్నం హోతి, చమ్మం అచ్ఛిన్నం, ఏతం అభిన్నమేవ, చమ్మే పన ఛిన్నే భిన్నం. యస్సపి సజీవకాలేయేవ పభిన్నా గణ్డకుట్ఠపీళకా వా వణో వా హోతి, ఇదమ్పి భిన్నం, తతియదివసతో పభుతి ఉద్ధుమాతకాదిభావేన కుణపభావం ఉపగతమ్పి భిన్నమేవ. సబ్బేన సబ్బం పన అభిన్నేపి సుసానగోపకేహి వా అఞ్ఞేహి వా మనుస్సేహి గాహాపేతుం వట్టతి. నో చే అఞ్ఞం లభతి, సత్థకేన వా కేనచి వా వణం కత్వా గహేతబ్బం. విసభాగసరీరే పన సతిం ఉపట్ఠపేత్వా సమణసఞ్ఞం ఉప్పాదేత్వా సీసే వా హత్థపాదపిట్ఠియం వా వణం కత్వా గహేతుం వట్టతి.

౫. అచ్ఛిన్నచీవరకేన భిక్ఖునా కథం పటిపజ్జితబ్బన్తి? ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అచ్ఛిన్నచీవరస్స వా నట్ఠచీవరస్స వా అఞ్ఞాతకం గహపతిం వా గహపతానిం వా చీవరం విఞ్ఞాపేతుం. యం ఆవాసం పఠమం ఉపగచ్ఛతి, సచే తత్థ హోతి సఙ్ఘస్స విహారచీవరం వా ఉత్తరత్థరణం వా భూమత్థరణం వా భిసిచ్ఛవి వా, తం గహేత్వా పారుపితుం ‘లభిత్వా ఓదహిస్సామీ’తి. నో చే హోతి సఙ్ఘస్స విహారచీవరం వా ఉత్తరత్థరణం వా భూమత్థరణం వా భిసిచ్ఛవి వా, తిణేన వా పణ్ణేన వా పటిచ్ఛాదేత్వా ఆగన్తబ్బం, న త్వేవ నగ్గేన ఆగన్తబ్బం, యో ఆగచ్ఛేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (పారా. ౫౧౭) వచనతో ఇధ వుత్తనయేన పటిపజ్జితబ్బం.

అయం పనేత్థ అనుపుబ్బకథా (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౧౭). సచే హి చోరే పస్సిత్వా దహరా పత్తచీవరాని గహేత్వా పలాతా, చోరా థేరానం నివాసనపారుపనమత్తంయేవ హరిత్వా గచ్ఛన్తి, థేరేహి నేవ తావ చీవరం విఞ్ఞాపేతబ్బం, న సాఖాపలాసం భఞ్జితబ్బం. అథ దహరా సబ్బం భణ్డకం ఛడ్డేత్వా పలాతా, చోరా థేరానఞ్చ నివాసనపారుపనం తఞ్చ భణ్డకం హరిత్వా గచ్ఛన్తి, దహరేహి ఆగన్త్వా అత్తనో నివాసనపారుపనాని న తావ థేరానం దాతబ్బాని. న హి తే అనచ్ఛిన్నచీవరా అత్తనో అత్థాయ సాఖాపలాసం భఞ్జితుం లభన్తి, అచ్ఛిన్నచీవరానం పన అత్థాయ లభన్తి. అచ్ఛిన్నచీవరావ అత్తనోపి పరేసమ్పి అత్థాయ లభన్తి, తస్మా థేరేహి వా సాఖాపలాసం భఞ్జిత్వా వాకాదీహి గన్థేత్వా దహరానం దాతబ్బం, దహరేహి వా థేరానం అత్థాయ భఞ్జిత్వా గన్థేత్వా తేసం హత్థే దత్వా వా అదత్వా వా అత్తనా నివాసేత్వా అత్తనో నివాసనపారుపనాని థేరానం దాతబ్బాని, నేవ భూతగామపాతబ్యతాయ పాచిత్తియం హోతి, న తేసం ధారణే దుక్కటం.

సచే అన్తరామగ్గే రజకత్థరణం వా హోతి, అఞ్ఞే వా తాదిసే మనుస్సే పస్సన్తి, చీవరం విఞ్ఞాపేతబ్బం. యాని చ నేసం తే వా విఞ్ఞత్తమనుస్సా అఞ్ఞే వా సాఖాపలాసనివాసనే భిక్ఖూ దిస్వా ఉస్సాహజాతా వత్థాని దేన్తి, తాని సదసాని వా హోన్తు అదసాని వా నీలాదినానావణ్ణాని వా, కప్పియానిపి అకప్పియానిపి సబ్బానిపి అచ్ఛిన్నచీవరట్ఠానే ఠితత్తా తేసం నివాసేతుఞ్చ పారుపితుఞ్చ వట్టన్తి.

వుత్తమ్పిహేతం పరివారే –

‘‘అకప్పకతం నాపి రజనాయ రత్తం,

తేన నివత్థో యేనకామం వజేయ్య;

న చస్స హోతి ఆపత్తి,

సో చ ధమ్మో సుగతేన దేసితో;

పఞ్హామేసా కుసలేహి చిన్తితా’’తి. (పరి. ౪౮౧);

అయఞ్హి పఞ్హో అచ్ఛిన్నచీవరకభిక్ఖుం సన్ధాయ వుత్తో. అథ పన తిత్థియేహి సమాగచ్ఛన్తి, తే చ నేసం కుసచీరవాకచీరఫలకచీరాని దేన్తి, తానిపి లద్ధిం అగ్గహేత్వా నివాసేతుం వట్టన్తి, నివాసేత్వాపి లద్ధి న గహేతబ్బా.

యం ఆవాసం పఠమం ఉపగచ్ఛన్తి, తత్థ విహారచీవరాదీసు యం అత్థి, తం అనాపుచ్ఛాపి గహేత్వా నివాసేతుం వా పారుపితుం వా లభతి. తఞ్చ ఖో ‘‘లభిత్వా ఓదహిస్సామి, పున ఠపేస్సామీ’’తి అధిప్పాయేన, న మూలచ్ఛేజ్జాయ. లభిత్వా చ పన ఞాతితో వా ఉపట్ఠాకతో వా అఞ్ఞతో వా కుతోచి పాకతికమేవ కాతబ్బం. విదేసగతేన పన ఏకస్మిం సఙ్ఘికే ఆవాసే సఙ్ఘికపరిభోగేన భుఞ్జనత్థాయ ఠపేతబ్బం. సచస్స పరిభోగేనేవ తం జీరతి వా నస్సతి వా, గీవా న హోతి. సచే పన ఏతేసం వుత్తప్పకారానం గిహివత్థాదీనం భిసిచ్ఛవిపరియన్తానం కిఞ్చి న లభతి, తేన తిణేన వా పణ్ణేన వా పటిచ్ఛాదేత్వా ఆగన్తబ్బన్తి.

౬. ‘‘న, భిక్ఖవే, పటిభానచిత్తం కారాపేతబ్బం ఇత్థిరూపకం పురిసరూపకం, యో కారాపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౯౯) వచనతో ఇత్థిపురిసరూపం కాతుం వా కారాపేతుం వా భిక్ఖునో న వట్టతి. న కేవలం (చూళవ. అట్ఠ. ౨౯౯) ఇత్థిపురిసరూపమేవ, తిరచ్ఛానరూపమ్పి అన్తమసో గణ్డుప్పాదరూపం భిక్ఖునో సయం కాతుం వా ‘‘కరోహీ’’తి వత్తుం వా న వట్టతి, ‘‘ఉపాసక ద్వారపాలం కరోహీ’’తి వత్తుమ్పి న లభతి. జాతకపకరణఅసదిసదానాదీని పన పసాదనీయాని నిబ్బిదాపటిసంయుత్తాని వా వత్థూని పరేహి కారాపేతుం లభతి, మాలాకమ్మాదీని సయమ్పి కాతుం లభతి.

౭. ‘‘న, భిక్ఖవే, విప్పకతభోజనో భిక్ఖు వుట్ఠాపేతబ్బో, యో వుట్ఠాపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౩౧౬) వచనతో అన్తరఘరే (చూళవ. అట్ఠ. ౩౧౬) వా విహారే వా అరఞ్ఞే వా యత్థ కత్థచి భుఞ్జమానో భిక్ఖు అనిట్ఠితే భోజనే న వుట్ఠాపేతబ్బో, అన్తరఘరే పచ్ఛా ఆగతేన భిక్ఖం గహేత్వా గన్తబ్బం. సచే మనుస్సా వా భిక్ఖూ వా ‘‘పవిసథా’’తి వదన్తి, ‘‘మయి పవిసన్తే భిక్ఖూ ఉట్ఠహిస్సన్తీ’’తి వత్తబ్బం. ‘‘ఏథ, భన్తే, ఆసనం అత్థీ’’తి వుత్తే పన పవిసితబ్బం. సచే కోచి కిఞ్చి న వదతి, ఆసనసాలం గన్త్వా అతిసమీపం అగన్త్వా సభాగట్ఠానే ఠాతబ్బం. ఓకాసే కతే ‘‘పవిసథా’’తి వుత్తేన పవిసితబ్బం. సచే పన యం ఆసనం తస్స పాపుణాతి, తత్థ అభుఞ్జన్తో భిక్ఖు నిసిన్నో హోతి, తం ఉట్ఠాపేతుం వట్టతి. యాగుఖజ్జకాదీసు పన యం కిఞ్చి పివిత్వా ఖాదిత్వా వా యావ అఞ్ఞో ఆగచ్ఛతి, తావ నిసిన్నం రిత్తహత్థమ్పి ఉట్ఠాపేతుం న వట్టతి. విప్పకతభోజనోయేవ హి సో హోతి.

సచే పన ఆపత్తిం అతిక్కమిత్వాపి వుట్ఠాపేతియేవ, యం సో వుట్ఠాపేతి, అయఞ్చ భిక్ఖు పవారితో హోతి, తేన వత్తబ్బో ‘‘గచ్ఛ ఉదకం ఆహరాహీ’’తి. వుడ్ఢతరం భిక్ఖుం ఆణాపేతుం ఇదమేవ ఏకట్ఠానం. సచే సో ఉదకమ్పి న ఆహరతి, సాధుకం సిత్థాని గిలిత్వా వుడ్ఢస్స ఆసనం దాతబ్బం. వుత్తమ్పి చేతం –

‘‘సచే వుట్ఠాపేతి, పవారితో చ హోతి, ‘గచ్ఛ ఉదకం ఆహరా’తి వత్తబ్బో. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, సాధుకం సిత్థాని గిలిత్వా వుడ్ఢస్స ఆసనం దాతబ్బం. నత్వేవాహం, భిక్ఖవే, ‘కేనచి పరియాయేన వుడ్ఢతరస్స భిక్ఖునో ఆసనం పటిబాహితబ్బ’న్తి వదామి, యో పటిబాహేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౩౧౬).

౮. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, నవకేన భిక్ఖునా ఉద్దిసన్తేన సమకే వా ఆసనే నిసీదితుం ఉచ్చతరే వా ధమ్మగారవేన, థేరేన భిక్ఖునా ఉద్దిసాపేన్తేన సమకే వా ఆసనే నిసీదితుం నీచతరే వా ధమ్మగారవేనా’’తి (చూళవ. ౩౨౦) వచనతో నవకతరేన భిక్ఖునా ఉద్దిసన్తేన ఉచ్చతరేపి ఆసనే నిసీదితుం, వుడ్ఢతరేన భిక్ఖునా ఉద్దిసాపేన్తేన నీచతరేపి ఆసనే నిసీదితుం వట్టతి.

౯. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తివస్సన్తరేన సహ నిసీదితు’’న్తి (చూళవ. ౩౨౦) వచనతో తివస్సన్తరేన భిక్ఖునా సద్ధిం ఏకాసనే నిసీదితుం వట్టతి. తివస్సన్తరో (చూళవ. అట్ఠ. ౩౨౦) నామ యో ద్వీహి వస్సేహి మహన్తతరో వా దహరతరో వా హోతి, యో పన ఏకేన వస్సేన మహన్తతరో వా దహరతరో వా, యో వా సమానవస్సో, తత్థ వత్తబ్బమేవ నత్థి, ఇమే సబ్బే ఏకస్మిం మఞ్చే వా పీఠే వా ద్వే ద్వే హుత్వా నిసీదితుం లభన్తి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, దువగ్గస్స మఞ్చం దువగ్గస్స పీఠ’’న్తి (చూళవ. ౩౨౦) హి వుత్తం.

౧౦. యం పన తిణ్ణం పహోతి, తం సంహారిమం వా హోతు అసంహారిమం వా, తథారూపే అపి ఫలకఖణ్డే అనుపసమ్పన్నేనపి సద్ధిం నిసీదితుం వట్టతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, యం తిణ్ణం పహోతి, ఏత్తకం పచ్ఛిమం దీఘాసన’’న్తి (చూళవ. ౩౨౦) హి వుత్తం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఠపేత్వా పణ్డకం మాతుగామం ఉభతోబ్యఞ్జనకం అసమానాసనికేహి సహ దీఘాసనే నిసీదితు’’న్తి (చూళవ. ౩౨౦) వచనతో పన దీఘాసనేపి పణ్డకాదీహి సహ నిసీదితుం న వట్టతి.

౧౧. గిలానం ఉపట్ఠహన్తేన ‘‘నత్థి వో, భిక్ఖవే, మాతా, నత్థి పితా, యే వో ఉపట్ఠహేయ్యుం, తుమ్హే చే, భిక్ఖవే, అఞ్ఞమఞ్ఞం న ఉపట్ఠహిస్సథ, అథ కో చరహి ఉపట్ఠహిస్సతి. యో, భిక్ఖవే, మం ఉపట్ఠహేయ్య, సో గిలానం ఉపట్ఠహేయ్యా’’తి (మహావ. ౩౬౫) ఇమం భగవతో అనుసాసనిం అనుస్సరన్తేన సక్కచ్చం ఉపట్ఠాతబ్బో.

సచే ఉపజ్ఝాయో హోతి, ఉపజ్ఝాయేన యావజీవం ఉపట్ఠాతబ్బో, వుట్ఠానమస్స ఆగమేతబ్బం. సచే ఆచరియో హోతి, ఆచరియేన యావజీవం ఉపట్ఠాతబ్బో, వుట్ఠానమస్స ఆగమేతబ్బం. సచే సద్ధివిహారికో హోతి, సద్ధివిహారికేన యావజీవం ఉపట్ఠాతబ్బో, వుట్ఠానమస్స ఆగమేతబ్బం. సచే అన్తేవాసికో హోతి, అన్తేవాసికేన యావజీవం ఉపట్ఠాతబ్బో, వుట్ఠానమస్స ఆగమేతబ్బం. సచే సమానుపజ్ఝాయకో హోతి, సమానుపజ్ఝాయకేన యావజీవం ఉపట్ఠాతబ్బో, వుట్ఠానమస్స ఆగమేతబ్బం. సచే సమానాచరియకో హోతి, సమానాచరియకేన యావజీవం ఉపట్ఠాతబ్బో, వుట్ఠానమస్స ఆగమేతబ్బం. సచే న హోతి ఉపజ్ఝాయో వా ఆచరియో వా సద్ధివిహారికో వా అన్తేవాసికో వా సమానుపజ్ఝాయకో వా సమానాచరియకో వా, సఙ్ఘేన ఉపట్ఠాతబ్బో. నో చే ఉపట్ఠహేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౩౬౫) –

వచనతో యస్స (మహావ. అట్ఠ. ౩౬౫) తే ఉపజ్ఝాయాదయో తస్మిం విహారే నత్థి, ఆగన్తుకో హోతి ఏకచారికభిక్ఖు, సఙ్ఘస్స భారో, తస్మా సఙ్ఘేన ఉపట్ఠాతబ్బో. నో చే ఉపట్ఠహేయ్య, సకలస్స సఙ్ఘస్స ఆపత్తి. వారం ఠపేత్వా జగ్గన్తేసు పన యో అత్తనో వారే న జగ్గతి, తస్సేవ ఆపత్తి, సఙ్ఘత్థేరోపి వారతో న ముచ్చతి. సచే సకలో సఙ్ఘో ఏకస్స భారం కరోతి, ఏకో వా వత్తసమ్పన్నో భిక్ఖు ‘‘అహమేవ జగ్గిస్సామీ’’తి జగ్గతి, సఙ్ఘో ఆపత్తితో ముచ్చతి.

గిలానేన పన –

‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో గిలానో దూపట్ఠో హోతి. అసప్పాయకారీ హోతి, సప్పాయే మత్తం న జానాతి, భేసజ్జం న పటిసేవితా హోతి, అత్థకామస్స గిలానుపట్ఠాకస్స యథాభూతం ఆబాధం నావికత్తా హోతి ‘అభిక్కమన్తం వా అభిక్కమతీతి, పటిక్కమన్తం వా పటిక్కమతీతి, ఠితం వా ఠితో’తి, ఉప్పన్నానం సారీరికానం వేదనానం దుక్ఖానం తిబ్బానం ఖరానం కటుకానం అసాతానం అమనాపానం పాణహరానం అనధివాసకజాతికో హోతీ’’తి (మహావ. ౩౬౬) –

ఏవం వుత్తాని పఞ్చ అయుత్తఙ్గాని ఆరకా పరివజ్జేత్వా –

‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో గిలానో సూపట్ఠో హోతి. సప్పాయకారీ హోతి, సప్పాయే మత్తం జానాతి, భేసజ్జం పటిసేవితా హోతి, అత్థకామస్స గిలానుపట్ఠాకస్స యథాభూతం ఆబాధం ఆవికత్తా హోతి ‘అభిక్కమన్తం వా అభిక్కమతీతి, పటిక్కమన్తం వా పటిక్కమతీతి, ఠితం వా ఠితో’తి, ఉప్పన్నానం సారీరికానం వేదనానం దుక్ఖానం తిబ్బానం ఖరానం కటుకానం అసాతానం అమనాపానం పాణహరానం అధివాసకజాతికో హోతీ’’తి (మహావ. ౩౬౬) –

ఏవం వుత్తపఞ్చఙ్గసమన్నాగతేన భవితబ్బం.

గిలానుపట్ఠాకేన చ –

‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో గిలానుపట్ఠాకో నాలం గిలానం ఉపట్ఠాతుం. న పటిబలో హోతి భేసజ్జం సంవిధాతుం, సప్పాయాసప్పాయం న జానాతి, అసప్పాయం ఉపనామేతి, సప్పాయం అపనామేతి, ఆమిసన్తరో గిలానం ఉపట్ఠాతి, నో మేత్తచిత్తో, జేగుచ్ఛీ హోతి ఉచ్చారం వా పస్సావం వా ఖేళం వా వన్తం వా నీహాతుం, న పటిబలో హోతి గిలానం కాలేన కాలం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేతుం సమాదపేతుం సముత్తేజేతుం సమ్పహంసేతు’’న్తి (మహావ. ౩౬౬) –

ఏవం వుత్తాని పఞ్చ అయుత్తఙ్గాని ఆరకా పరివజ్జేత్వా –

‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో గిలానుపట్ఠాకో అలం గిలానం ఉపట్ఠాతుం. పటిబలో హోతి భేసజ్జం సంవిధాతుం, సప్పాయాసప్పాయం జానాతి, అసప్పాయం అపనామేతి, సప్పాయం ఉపనామేతి, మేత్తచిత్తో గిలానం ఉపట్ఠాతి, నో ఆమిసన్తరో, అజేగుచ్ఛీ హోతి ఉచ్చారం వా పస్సావం వా ఖేళం వా వన్తం వా నీహాతుం, పటిబలో హోతి గిలానం కాలేన కాలం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేతుం సమాదపేతుం సముత్తేజేతుం సమ్పహంసేతు’’న్తి (మహావ. ౩౬౬) –

ఏవం వుత్తపఞ్చఙ్గసమన్నాగతేన భవితబ్బం.

౧౨. ధమ్మిం కథం కరోన్తేన (మహావ. అట్ఠ. ౨.౧౮౦) చ ‘‘సీలవా హి త్వం కతకుసలో, కస్మా మీయమానో భాయసి, నను సీలవతో సగ్గో నామ మరణమత్తపటిబద్ధోయేవా’’తి ఏవం గిలానస్స భిక్ఖునో మరణవణ్ణో న సంవణ్ణేతబ్బో. సచే హి తస్స సంవణ్ణనం సుత్వా ఆహారుపచ్ఛేదాదినా ఉపక్కమేన ఏకజవనవారావసేసేపి ఆయుస్మిం అన్తరా కాలం కరోతి, ఇమినావ మారితో హోతి. పణ్డితేన పన భిక్ఖునా ఇమినా నయేన అనుసిట్ఠి దాతబ్బా ‘‘సీలవతో నామ అనచ్ఛరియా మగ్గఫలుప్పత్తి, తస్మా విహారాదీసు ఆసత్తిం అకత్వా బుద్ధగతం ధమ్మగతం సఙ్ఘగతం కాయగతఞ్చ సతిం ఉపట్ఠపేత్వా మనసికారే అప్పమాదో కాతబ్బో’’తి. మరణవణ్ణేపి సంవణ్ణితే సో తాయ సంవణ్ణనాయ కఞ్చి ఉపక్కమం అకత్వా అత్తనో ధమ్మతాయ యథాయునా యథానుసన్ధినావ మరతి, తప్పచ్చయా సంవణ్ణకో ఆపత్తియా న కారేతబ్బో.

౧౩. ‘‘న చ, భిక్ఖవే, అత్తానం పాతేతబ్బం, యో పాతేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (పారా. ౧౮౩) వచనతో గిలానేన (పారా. అట్ఠ. ౨.౧౮౨-౧౮౩) భిక్ఖునాపి యేన కేనచి ఉపక్కమేన అన్తమసో ఆహారుపచ్ఛేదనేనపి అత్తా న మారేతబ్బో. యోపి గిలానో విజ్జమానే భేసజ్జే చ ఉపట్ఠాకేసు చ మరితుకామో ఆహారం ఉపచ్ఛిన్దతి, దుక్కటమేవ. యస్స పన మహాఆబాధో చిరానుబన్ధో, భిక్ఖూ ఉపట్ఠహన్తా కిలమన్తి జిగుచ్ఛన్తి, ‘‘కదా ను ఖో గిలానతో ముచ్చిస్సామా’’తి అట్టీయన్తి. సచే సో ‘‘అయం అత్తభావో పటిజగ్గియమానోపి న తిట్ఠతి, భిక్ఖూ చ కిలమన్తీ’’తి ఆహారం ఉపచ్ఛిన్దతి, భేసజ్జం న సేవతి, వట్టతి. యో పన ‘‘అయం రోగో ఖరో, ఆయుసఙ్ఖారా న తిట్ఠన్తి, అయఞ్చ మే విసేసాధిగమో హత్థప్పత్తో వియ దిస్సతీ’’తి ఉపచ్ఛిన్దతి, వట్టతియేవ. అగిలానస్సపి ఉప్పన్నసంవేగస్స ‘‘ఆహారపరియేసనం నామ పపఞ్చో, కమ్మట్ఠానమేవ అనుయుఞ్జిస్సామీ’’తి కమ్మట్ఠానసీసేన ఉపచ్ఛిన్దన్తస్స వట్టతి. విసేసాధిగమం బ్యాకరిత్వా ఆహారం ఉపచ్ఛిన్దతి, న వట్టతి. సభాగానఞ్హి లజ్జీభిక్ఖూనం కథేతుం వట్టతి.

౧౪. ‘‘న చ, భిక్ఖవే, అప్పటివేక్ఖిత్వా ఆసనే నిసీదితబ్బం, యో నిసీదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (పారా. ౧౮౦) వచనతో ఆసనం అనుపపరిక్ఖిత్వా న నిసీదితబ్బం. కీదిసం (పారా. అట్ఠ. ౨.౧౮౦) పన ఆసనం ఉపపరిక్ఖితబ్బం, కీదిసం న ఉపపరిక్ఖితబ్బం? యం సుద్ధం ఆసనమేవ హోతి అపచ్చత్థరణకం, యఞ్చ ఆగన్త్వా ఠితానం పస్సతంయేవ అత్థరీయతి, తం న పచ్చవేక్ఖితబ్బం, నిసీదితుం వట్టతి. యమ్పి మనుస్సా సయం హత్థేన అక్కమిత్వా ‘‘ఇధ భన్తే నిసీదథా’’తి దేన్తి, తస్మిమ్పి వట్టతి. సచేపి పఠమమేవ ఆగన్త్వాపి నిసిన్నా పచ్ఛా ఉద్ధం వా అధో వా సఙ్కమన్తి, పటివేక్ఖణకిచ్చం నత్థి. యమ్పి తనుకేన వత్థేన యథా తలం దిస్సతి, ఏవం పటిచ్ఛన్నం హోతి, తస్మిమ్పి పటివేక్ఖణకిచ్చం నత్థి. యం పన పటికచ్చేవ పావారకోజవాదీహి అత్థతం హోతి, తం హత్థేన పరామసిత్వా సల్లక్ఖేత్వా నిసీదితబ్బం. మహాపచ్చరియం పన ‘‘ఘనసాటకేనపి అత్థతే యస్మిం వలి న పఞ్ఞాయతి, తం న పటివేక్ఖితబ్బ’’న్తి వుత్తం.

౧౫. ‘‘న, భిక్ఖవే, దవాయ సిలా పటివిజ్ఝితబ్బా, యో పటివిజ్ఝేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (పారా. ౧౮౩) వచనతో హసాధిప్పాయేన పాసాణో న పవట్టేతబ్బో. న కేవలఞ్చ (పారా. అట్ఠ. ౨.౧౮౨-౧౮౩) పాసాణో, అఞ్ఞమ్పి యం కిఞ్చి దారుఖణ్డం వా ఇట్ఠకఖణ్డం వా హత్థేన వా యన్తేన వా పటివిజ్ఝితుం న వట్టతి. చేతియాదీనం అత్థాయ పాసాణాదయో హసన్తా హసన్తా పవట్టేన్తిపి ఖిపన్తిపి ఉక్ఖిపన్తిపి, ‘‘కమ్మసమయో’’తి వట్టతి, అఞ్ఞమ్పి ఈదిసం నవకమ్మం వా కరోన్తా భణ్డకం వా ధోవన్తా రుక్ఖం వా ధోవనదణ్డకం వా ఉక్ఖిపిత్వా పటివిజ్ఝన్తి, వట్టతి, భత్తవిస్సగ్గకాలాదీసు కాకే వా సోణే వా కట్ఠం వా కథలం వా ఖిపిత్వా పలాపేన్తి, వట్టతి.

౧౬. ‘‘న, భిక్ఖవే, దాయో ఆలిమ్పితబ్బో, యో ఆలిమ్పేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౮౩) వచనతో వనే అగ్గి న దాతబ్బో. సచే (పారా. అట్ఠ. ౨.౧౯౦) పన ‘‘ఏత్థన్తరే యో కోచి సత్తో మరతూ’’తి అగ్గిం దేతి, పారాజికానన్తరియథుల్లచ్చయపాచిత్తియవత్థూనం అనురూపతో పారాజికాదీని అకుసలరాసి చ హోతి. ‘‘అల్లతిణవనప్పతయో డయ్హన్తూ’’తి అగ్గిం దేన్తస్స పాచిత్తియం, ‘‘దబ్బూపకరణాని వినస్సన్తూ’’తి అగ్గిం దేన్తస్స దుక్కటం. ‘‘ఖిడ్డాధిప్పాయేనపి దుక్కట’’న్తి సఙ్ఖేపట్ఠకథాయం వుత్తం. ‘‘యం కిఞ్చి అల్లసుక్ఖం సఇన్ద్రియానిన్ద్రియం డయ్హతూ’’తి అగ్గిం దేన్తస్స వత్థువసేన పారాజికథుల్లచ్చయపాచిత్తియదుక్కటాని వేదితబ్బాని.

పటగ్గిదానం పన పరిత్తకరణఞ్చ భగవతా అనుఞ్ఞాతం, తస్మా అరఞ్ఞే వనకమ్మికేహి వా దిన్నం సయం వా ఉట్ఠితం అగ్గిం ఆగచ్ఛన్తం దిస్వా ‘‘తిణకుటియో మా వినస్సన్తూ’’తి తస్స అగ్గినో పటిఅగ్గిం దాతుం వట్టతి, యేన సద్ధిం ఆగచ్ఛన్తో అగ్గి ఏకతో హుత్వా నిరుపాదానో నిబ్బాతి. ‘‘పరిత్తమ్పి కాతుం వట్టతీ’’తి తిణకుటికానం సమన్తా భూమితచ్ఛనం పరిఖాఖణనం వా, యథా ఆగతో అగ్గి ఉపాదానం అలభిత్వా నిబ్బాతి, ఏతఞ్చ సబ్బం ఉట్ఠితేయేవ అగ్గిస్మిం అసతి అనుపసమ్పన్నే సయమ్పి కాతుం వట్టతి. అనుట్ఠితే పన అనుపసమ్పన్నేహి కప్పియవోహారేన కారేతబ్బం, ఉదకేన పన నిబ్బాపేన్తేహి అప్పాణకమేవ ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం.

౧౭. అస్సద్ధేసు (పారా. అట్ఠ. ౨.౧౮౧) మిచ్ఛాదిట్ఠికులేసు సక్కచ్చం పణీతభోజనం లభిత్వా అనుపపరిక్ఖిత్వా నేవ అత్తనా పరిభుఞ్జితబ్బం, న పరేసం దాతబ్బం. విసమిస్సమ్పి హి తాని కులాని పిణ్డపాతం దేన్తి. యమ్పి ఆభిదోసికం భత్తం వా ఖజ్జకం వా తతో లభతి, తమ్పి న పరిభుఞ్జితబ్బం. అపిహితవత్థుమ్పి హి సప్పవిచ్ఛికాదీహి అధిసయితం ఛడ్డనీయధమ్మం తాని కులాని దేన్తి. గన్ధహలిద్దాదిమక్ఖితోపి తతో పిణ్డపాతో న గహేతబ్బో. సరీరే రోగట్ఠానాని పుఞ్ఛిత్వా ఠపితభత్తమ్పి హి తాని దాతబ్బం మఞ్ఞన్తీతి.

౧౮. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖవే, గోపకస్స దానే’’తి (పారా. ౧౫౬) వుత్తం. తత్థ (పారా. అట్ఠ. ౧.౧౫౬) కతరం గోపకదానం వట్టతి, కతరం న వట్టతి? మహాసుమత్థేరో తావ ఆహ ‘‘యం గోపకస్స పరిచ్ఛిన్దిత్వా దిన్నం హోతి ‘ఏత్తకం దివసే దివసే గణ్హా’తి, తదేవ వట్టతి, తతో ఉత్తరి న వట్టతీ’’తి. మహాపదుమత్థేరో పనాహ ‘‘కిం గోపకానం పణ్ణం ఆరోపేత్వా నిమిత్తసఞ్ఞం వా కత్వా దిన్నం అత్థి, ఏతేసం హత్థే విస్సట్ఠకస్స ఏతే ఇస్సరా, తస్మా యం దేన్తి, తం బహుకమ్పి వట్టతీ’’తి. కురున్దట్ఠకథాయం పన వుత్తం ‘‘మనుస్సానం ఆరామం వా అఞ్ఞం వా ఫలాఫలం దారకా రక్ఖన్తి, తేహి దిన్నం వట్టతి, ఆహరాపేత్వా పన న గహేతబ్బం. సఙ్ఘికే పన చేతియస్స సన్తకే చ కేణియా గహేత్వా రక్ఖన్తస్సేవ దానం వట్టతి, వేతనేన రక్ఖన్తస్స అత్తనో భాగమత్తం వట్టతీ’’తి. మహాపచ్చరియం పన ‘‘యం గిహీనం ఆరామరక్ఖకా భిక్ఖూనం దేన్తి, ఏతమ్పి వట్టతి. భిక్ఖుసఙ్ఘస్స ఆరామగోపకా యం అత్తనో భతియా ఖణ్డిత్వా దేన్తి, ఏతం వట్టతి. యోపి ఉపడ్ఢారామం వా కేచిదేవ రుక్ఖే వా భతిం లభిత్వా రక్ఖతి, తస్సపి అత్తనో సమ్పత్తరుక్ఖతోయేవ దాతుం వట్టతి, కేణియా గహేత్వా రక్ఖన్తస్స పన సబ్బమ్పి వట్టతీ’’తి వుత్తం. ఏతం పన సబ్బం బ్యఞ్జనతో నానం, అత్థతో ఏకమేవ, తస్మా అధిప్పాయం ఞత్వా గహేతబ్బం.

అపిచేత్థ అయమ్పి వినిచ్ఛయో వేదితబ్బో (పారా. అట్ఠ. ౧.౧౫౬) – యత్థ ఆవాసికా ఆగన్తుకానం న దేన్తి, ఫలవారే చ సమ్పత్తే అఞ్ఞేసం అభావం దిస్వా చోరికాయ అత్తనావ ఖాదన్తి, తత్థ ఆగన్తుకేహి ఘణ్టిం పహరిత్వా భాజేత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. యత్థ పన ఆవాసికా రుక్ఖే రక్ఖిత్వా ఫలవారే సమ్పత్తే భాజేత్వా ఖాదన్తి, చతూసు పచ్చయేసు సమ్మా ఉపనేన్తి, అనిస్సరా తత్థ ఆగన్తుకా. యేపి రుక్ఖా చీవరత్థాయ నియమేత్వా దిన్నా, తేసుపి ఆగన్తుకా అనిస్సరా. ఏస నయో సేసపచ్చయత్థాయ నియమేత్వా దిన్నేపి. యే పన తథా అనియమేత్వా ఆవాసికా చ తే రక్ఖిత్వా గోపేత్వా చోరికాయ పరిభుఞ్జన్తి, న తేసు ఆవాసికానం కతికాయ ఠాతబ్బం. యే ఫలపరిభోగత్థాయ దిన్నా, ఆవాసికా చ నే రక్ఖిత్వా గోపేత్వా సమ్మా ఉపనేన్తి, తేసుయేవ తేసం కతికాయ ఠాతబ్బం. మహాపచ్చరియం పన వుత్తం ‘‘చతున్నం పచ్చయానం నియమేత్వా దిన్నం థేయ్యచిత్తేన పరిభుఞ్జన్తో భణ్డం అగ్ఘాపేత్వా కారేతబ్బో, పరిభోగవసేన భాజేత్వా పరిభుఞ్జన్తస్స భణ్డదేయ్యం. యం పనేత్థ సేనాసనత్థాయ నియమితం, తం పరిభోగవసేనేవ భాజేత్వా పరిభుఞ్జన్తస్స థుల్లచ్చయఞ్చ భణ్డదేయ్యఞ్చా’’తి.

ఓదిస్స చీవరత్థాయ దిన్నం చీవరేయేవ ఉపనేతబ్బం. సచే దుబ్భిక్ఖం హోతి, భిక్ఖూ పిణ్డపాతేన కిలమన్తి, చీవరం పన సులభం, సఙ్ఘసుట్ఠుతాయ అపలోకనకమ్మం కత్వా పిణ్డపాతేపి ఉపనేతుం వట్టతి. సేనాసనేన గిలానపచ్చయేన వా కిలమన్తేసు సఙ్ఘసుట్ఠుతాయ అపలోకనకమ్మం కత్వా తదత్థాయపి ఉపనేతుం వట్టతి. ఓదిస్స పిణ్డపాతత్థాయ చ గిలానపచ్చయత్థాయ చ దిన్నేపి ఏసేవ నయో. ఓదిస్స సేనాసనత్థాయ దిన్నం పన గరుభణ్డం హోతి, తం రక్ఖిత్వా గోపేత్వా తదత్థమేవ ఉపనేతబ్బం. సచే పన దుబ్భిక్ఖం హోతి, భిక్ఖూ పిణ్డపాతేన న యాపేన్తి, ఏత్థ రాజరోగచోరభయాదీహి అఞ్ఞత్థ గచ్ఛన్తానం విహారా పలుజ్జన్తి, తాలనాళికేరాదికే వినాసేన్తి, సేనాసనపచ్చయం పన నిస్సాయ యాపేతుం సక్కా హోతి, ఏవరూపే కాలే సేనాసనం విస్సజ్జేత్వాపి సేనాసనజగ్గనత్థాయ పరిభోగో భగవతా అనుఞ్ఞాతో. తస్మా ఏకం వా ద్వే వా వరసేనాసనాని ఠపేత్వా ఇతరాని లామకకోటియా పిణ్డపాతత్థాయ విస్సజ్జేతుం వట్టన్తి, మూలవత్థుచ్ఛేదం పన కత్వా న ఉపనేతబ్బం.

యో పన ఆరామో చతుపచ్చయత్థాయ నియమేత్వా దిన్నో, తత్థ అపలోకనకమ్మం న కాతబ్బం. యేన పచ్చయేన పన ఊనం, తదత్థం ఉపనేతుం వట్టతి, ఆరామో పటిజగ్గితబ్బో, వేతనం దత్వాపి జగ్గాపేతుం వట్టతి. యే పన వేతనం లభిత్వా ఆరామేయేవ గేహం కత్వా వసన్తా రక్ఖన్తి, తే చే ఆగతానం భిక్ఖూనం నాళికేరం వా తాలపక్కం వా దేన్తి, యం తేసం సఙ్ఘేన అనుఞ్ఞాతం హోతి ‘‘దివసే దివసే ఏత్తకం నామ ఖాదథా’’తి, తదేవ తే దాతుం లభన్తి, తతో ఉత్తరి తేసం దేన్తానమ్పి గహేతుం న వట్టన్తి. యో పన ఆరామం కేణియా గహేత్వా సఙ్ఘస్స చతుపచ్చయత్థాయ కప్పియభణ్డమేవ దేతి, అయం బహుకమ్పి దాతుం లభతి. చేతియస్స పదీపత్థాయ వా ఖణ్డఫుల్లపటిసఙ్ఖరణత్థాయ వా దిన్నఆరామోపి జగ్గితబ్బో, వేతనం దత్వాపి జగ్గాపేతబ్బో. వేతనఞ్చ పనేత్థ చేతియసన్తకమ్పి సఙ్ఘసన్తకమ్పి దాతుం వట్టతి. ఏతమ్పి ఆరామం వేతనేన తత్థేవ వసిత్వా రక్ఖన్తానఞ్చ కేణియా గహేత్వా కప్పియభణ్డదాయకానఞ్చ తత్థజాతకఫలదానం వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం.

౧౯. ధమ్మికరక్ఖం (పాచి. అట్ఠ. ౬౭౯) యాచన్తేన అతీతం అనాగతం వా ఆరబ్భ ఓదిస్స ఆచిక్ఖితుం న వట్టతి. అతీతఞ్హి ఆరబ్భ అత్థి ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా, అత్థి అనోదిస్స ఆచిక్ఖనా, అనాగతం ఆరబ్భపి అత్థి ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా, అత్థి అనోదిస్స ఆచిక్ఖనా. కథం అతీతం ఆరబ్భ ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా హోతి? భిక్ఖూనం విహారే గామదారకా వా ధుత్తాదయో వా యే కేచి అనాచారం ఆచరన్తి, రుక్ఖం వా ఛిన్దన్తి, ఫలాఫలం వా హరన్తి, పరిక్ఖారే వా అచ్ఛిన్దన్తి, భిక్ఖు వోహారికే ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘అమ్హాకం విహారే ఇదం నామ కత’’న్తి వదతి. ‘‘కేనా’’తి వుత్తే ‘‘అసుకేన చ అసుకేన చా’’తి ఆచిక్ఖతి. ఏవం అతీతం ఆరబ్భ ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా హోతి, సా న వట్టతి. తఞ్చే సుత్వా తే వోహారికా తేసం దణ్డం కరోన్తి, సబ్బం భిక్ఖుస్స గీవా హోతి, ‘‘దణ్డం గణ్హిస్సన్తీ’’తి అధిప్పాయేపి సతి గీవాయేవ హోతి. సచే పన ‘‘తస్స దణ్డం గణ్హథా’’తి వదతి, పఞ్చమాసకమత్తే గహితే పారాజికం హోతి. ‘‘కేనా’’తి వుత్తే పన ‘‘అసుకేనాతి వత్తుం అమ్హాకం న వట్టతి, తుమ్హేయేవ జానిస్సథ. కేవలఞ్హి మయం రక్ఖం యాచామ, తం నో దేథ, అవహటభణ్డఞ్చ ఆహరాపేథా’’తి వత్తబ్బం. ఏవం అనోదిస్స ఆచిక్ఖనా హోతి, సా వట్టతి. ఏవం వుత్తే సచేపి తే వోహారికా కారకే గవేసిత్వా తేసం దణ్డం కరోన్తి, సబ్బసాపతేయ్యేపి గహితే భిక్ఖునో నేవ గీవా, న ఆపత్తి. పరిక్ఖారం హరన్తే దిస్వా తేసం అనత్థకామతాయ ‘‘చోరో చోరో’’తి వత్తుమ్పి న వట్టతి. ఏవం వుత్తేపి హి యం తేసం దణ్డం కరోన్తి, సబ్బం భిక్ఖునో గీవా హోతి. అత్తనో వచనకరం పన ‘‘ఇమినా మే పరిక్ఖారో గహితో, తం ఆహరాపేహి, మా చస్స దణ్డం కరోహీ’’తి వత్తుం వట్టతి. దాసదాసీవాపిఆదీనమ్పి అత్థాయ అడ్డం కరోన్తి అయం అకప్పియఅడ్డో నామ, న వట్టతి.

కథం అనాగతం ఆరబ్భ ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా హోతి? వుత్తనయేనేవ పరేహి అనాచారాదీసు కతేసు భిక్ఖు వోహారికే ఏవం వదతి ‘‘అమ్హాకం విహారే ఇదఞ్చిదఞ్చ కరోన్తి, రక్ఖం నో దేథ ఆయతిం అకరణత్థాయా’’తి. ‘‘కేన ఏవం కత’’న్తి వుత్తే చ ‘‘అసుకేన చ అసుకేన చా’’తి ఆచిక్ఖతి. ఏవం అనాగతం ఆరబ్భ ఓదిస్స ఆచిక్ఖనా హోతి, సాపి న వట్టతి. తేసఞ్హి దణ్డే కతే పురిమనయేనేవ సబ్బం భిక్ఖుస్స గీవా, సేసం పురిమసదిసమేవ. సచే వోహారికా ‘‘భిక్ఖూనం విహారే ఏవరూపం అనాచారం కరోన్తానం ఇమం నామ దణ్డం కరోమా’’తి భేరిం చరాపేత్వా ఆణాయ అతిట్ఠమానే పరియేసిత్వా దణ్డం కరోన్తి, భిక్ఖునో నేవ గీవా, న ఆపత్తి. విహారసీమాయ రుక్ఖాదీని ఛిన్దన్తానం వాసిఫరసుఆదీని గహేత్వా పాసాణేహి కోట్టేన్తి, న వట్టతి. సచే ధారా భిజ్జతి, కారాపేత్వా దాతబ్బా. ఉపధావిత్వా తేసం పరిక్ఖారే గణ్హన్తి, తమ్పి న కాతబ్బం. లహుపరివత్తఞ్హి చిత్తం, థేయ్యచేతనాయ ఉప్పన్నాయ మూలచ్ఛేజ్జమ్పి గచ్ఛేయ్య.

౨౦. ఉచ్చారం వా పస్సావం వా సఙ్కారం వా విఘాసం వా తిరోకుట్టే వా తిరోపాకారే వా ఛడ్డేతుం వా ఛడ్డాపేతుం వా న వట్టతి. చత్తారిపి (పాచి. అట్ఠ. ౮౨౬) వత్థూని ఏకపయోగేన ఛడ్డేన్తస్స ఏకమేవ దుక్కటం, పాటేక్కం ఛడ్డేన్తస్స వత్థుగణనాయ దుక్కటాని. ఆణత్తియమ్పి ఏసేవ నయో. దన్తకట్ఠఛడ్డనేపి దుక్కటమేవ. ఓలోకేత్వా వా అవలఞ్జే వా ఉచ్చారాదీని ఛడ్డేన్తస్స అనాపత్తి. యమ్పి మనుస్సానం ఉపభోగపరిభోగం రోపిమం ఖేత్తం హోతు నాళికేరాదిఆరామో వా, తత్థాపి యత్థ కత్థచి రోపిమహరితట్ఠానే ఏతాని వత్థూని ఛడ్డేతుం న వట్టతి. ఛడ్డేన్తస్స పురిమనయేనేవ ఆపత్తిభేదో వేదితబ్బో. ఖేత్తే వా ఆరామే వా నిసీదిత్వా భుఞ్జమానో ఉచ్ఛుఆదీని వా ఖాదమానో గచ్ఛన్తో ఉచ్ఛిట్ఠోదకచలకాదీని హరితట్ఠానే ఛడ్డేతి, అన్తమసో ఉదకం పివిత్వా మత్థకచ్ఛిన్ననాళికేరమ్పి ఛడ్డేతి, దుక్కటం. కసితట్ఠానే నిక్ఖిత్తబీజే అఙ్కురే ఉట్ఠితేపి అవుట్ఠితేపి దుక్కటమేవ. అనిక్ఖిత్తబీజేసు పన ఖేత్తకోణాదీసు వా అసఞ్జాతరోపిమేసు ఖేత్తమరియాదాదీసు వా ఛడ్డేతుం వట్టతి, మనుస్సానం కచవరఛడ్డనట్ఠానేపి వట్టతి. మనుస్సేసు సస్సం ఉద్ధరిత్వా గతేసు ఛడ్డితఖేత్తం నామ హోతి, తత్థ వట్టతి. యత్థ పన ‘‘లాయితమ్పి పుబ్బణ్ణాది పున ఉట్ఠహిస్సతీ’’తి రక్ఖన్తి, తత్థ న వట్టతి.

౨౧. ‘‘న, భిక్ఖవే, నహాయమానేన భిక్ఖునా రుక్ఖే కాయో ఉగ్ఘంసేతబ్బో, యో ఉగ్ఘంసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౪౩) వచనతో నహాయన్తేన (చూళవ. అట్ఠ. ౨౪౩ ఆదయో) రుక్ఖే వా నహానతిత్థే నిఖనిత్వా ఠపితత్థమ్భే వా ఇట్ఠకసిలాదారుకుట్టానం అఞ్ఞతరస్మిం కుట్టే వా కాయో న ఘంసేతబ్బో.

‘‘న, భిక్ఖవే, అట్టానే నహాయితబ్బం, యో నహాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౪౩) వచనతో అట్టానేపి నహాయితుం న వట్టతి. అట్టానం నామ రుక్ఖం ఫలకం వియ తచ్ఛేత్వా అట్ఠపదాకారేన రాజియో ఛిన్దిత్వా నహానతిత్థే నిఖనన్తి, తత్థ చుణ్ణాని ఆకిరిత్వా మనుస్సా కాయం ఘంసన్తి.

‘‘న, భిక్ఖవే, గన్ధబ్బహత్థకేన నహాయితబ్బం, యో నహాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళ్వ. ౨౪౩) వచనతో నహానతిత్థే ఠపితేన దారుమయహత్థేన చుణ్ణాని గహేత్వా మనుస్సా సరీరం ఘంసన్తి, తేన నహాయితుం న వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, కురువిన్దకసుత్తియా నహాయితబ్బం, యో నహాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౪౩) వచనతో కురువిన్దకసుత్తియాపి నహాయితుం న వట్టతి. కురువిన్దకసుత్తి నామ కురువిన్దకపాసాణచుణ్ణాని లాఖాయ బన్ధిత్వా కతగుళికకలాపకో వుచ్చతి, యం ఉభోసు అన్తేసు గహేత్వా సరీరం ఘంసన్తి.

‘‘న, భిక్ఖవే, విగ్గయ్హ పరికమ్మం కారాపేతబ్బం, యో కారాపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౪౩) వచనతో అఞ్ఞమఞ్ఞం సరీరేన ఘంసితుం న వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, మల్లకేన నహాయితబ్బం, యో నహాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానస్స అకతమల్లక’’న్తి (చూళవ. ౨౪౩-౨౪౪) వచనతో మకరదణ్డకే ఛిన్దిత్వా మల్లకమూలసణ్ఠానేన కతం ‘‘మల్లక’’న్తి వుచ్చతి, ఇదం గిలానస్సపి న వట్టతి. అకతమల్లకం నామ దన్తే అచ్ఛిన్దిత్వా కతం, ఇదం అగిలానస్స న వట్టతి, ఇట్ఠకఖణ్డం పన కపాలఖణ్డం వా వట్టతి.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉక్కాసికం పుథుపాణిక’’న్తి (చూళవ. ౨౪౪) వచనతో ఉక్కాసికం పుథుపాణికఞ్చ వట్టతి. ఉక్కాసికం నామ వత్థవట్టి, తస్మా నహాయన్తస్స యస్స కస్సచి నహానసాటకవట్టియా పిట్ఠిం ఘంసితుం వట్టతి. పుథుపాణికన్తి హత్థపరికమ్మం వుచ్చతి, తస్మా సబ్బేసం హత్థేన పిట్ఠిపరికమ్మం కాతుం వట్టతి.

ఇదం పనేత్థ నహానవత్తం – ఉదకతిత్థం గన్త్వా యత్థ వా తత్థ వా చీవరం నిక్ఖిపిత్వా వేగేన ఠితకేనేవ న ఓతరితబ్బం, సబ్బదిసా పన ఓలోకేత్వా వివిత్తభావం ఞత్వా ఖాణుగుమ్బలతాదీని వవత్థపేత్వా తిక్ఖత్తుం ఉక్కాసిత్వా అవకుజ్జ ఠితేన ఉత్తరాసఙ్గచీవరం అపనేత్వా పసారేతబ్బం, కాయబన్ధనం మోచేత్వా చీవరపిట్ఠేయేవ ఠపేతబ్బం. సచే ఉదకసాటికా నత్థి, ఉదకన్తే ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా నివాసనం మోచేత్వా సచే నిన్నట్ఠానం అత్థి, ఆతపే పసారేతబ్బం. నో చే అత్థి, సంహరిత్వా ఠపేతబ్బం. ఓతరన్తేన సణికం నాభిప్పమాణమత్తం ఓతరిత్వా వీచిం అనుట్ఠపేన్తేన సద్దం అకరోన్తేన నివత్తిత్వా ఆగతదిసాభిముఖేన నిముజ్జితబ్బం, ఏవం చీవరం రక్ఖితం హోతి. ఉమ్ముజ్జన్తేనపి సద్దం అకరోన్తేన సణికం ఉమ్ముజ్జిత్వా నహానపరియోసానే ఉదకన్తే ఉక్కుటికేన నిసీదిత్వా నివాసనం పరిక్ఖిపిత్వా ఉట్ఠాయ సుపరిమణ్డలం నివాసేత్వా కాయబన్ధనం బన్ధిత్వా చీవరం పారుపిత్వావ ఠాతబ్బం.

౨౨. ‘‘న, భిక్ఖవే, వల్లికా ధారేతబ్బా… న పామఙ్గో ధారేతబ్బో… న కణ్ఠసుత్తకం ధారేతబ్బం… న కటిసుత్తకం ధారేతబ్బం… న ఓవట్టికం ధారేతబ్బం… న కాయూరం ధారేతబ్బం… న హత్థాభరణం ధారేతబ్బం… న అఙ్గులిముద్దికా ధారేతబ్బా, యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౪౫) వచనతో కణ్ణపిళన్ధనాది యం కిఞ్చి ఆభరణం న వట్టతి. తత్థ (చూళవ. అట్ఠ. ౨౪౫) వల్లికాతి కణ్ణతో నిక్ఖన్తముత్తోలమ్బకాదీనం ఏతం అధివచనం. న కేవలఞ్చ వల్లికా ఏవ, యం కిఞ్చి కణ్ణపిళన్ధనం అన్తమసో తాలపణ్ణమ్పి న వట్టతి. పామఙ్గన్తి యం కిఞ్చి పలమ్బకసుత్తం. కణ్ఠసుత్తకన్తి యం కిఞ్చి గీవూపగం ఆభరణం. కటిసుత్తకన్తి యం కిఞ్చి కటిపిళన్ధనం, అన్తమసో సుత్తతన్తుమత్తమ్పి. ఓవట్టికన్తి వలయం. కాయూరాదీని పాకటానేవ.

౨౩. ‘‘న, భిక్ఖవే, దీఘా కేసా ధారేతబ్బా, యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ద్వేమాసికం వా దువఙ్గులం వా’’తి (చూళవ. ౨౪౬) వచనతో సచే కేసా అన్తోద్వేమాసే ద్వఙ్గులం పాపుణన్తి, అన్తోద్వేమాసేయేవ ఛిన్దితబ్బా, ద్వఙ్గులేహి అతిక్కామేతుం న వట్టతి. సచేపి న దీఘా, ద్వేమాసతో ఏకదివసమ్పి అతిక్కామేతుం న లభతియేవ. ఉభయథాపి ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదోవ వుత్తో, తతో ఓరం పన న వట్టనభావో నామ నత్థి.

‘‘న, భిక్ఖవే, కత్తరికాయ కేసా ఛేదాపేతబ్బా, యో ఛేదాపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆబాధపచ్చయా కత్తరికాయ కేసే ఛేదాపేతు’’న్తి (చూళవ. ౨౭౫) వచనతో ఆబాధం వినా కత్తరికాయ కేసే ఛేదాపేతుం న వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, కోచ్ఛేన కేసా ఓసణ్ఠేతబ్బా… న ఫణకేన కేసా ఓసణ్ఠేతబ్బా… న హత్థఫణకేన కేసా ఓసణ్ఠేతబ్బా… న సిత్థతేలకేన కేసా ఓసణ్ఠేతబ్బా… న ఉదకతేలకేన కేసా ఓసణ్ఠేతబ్బా, యో ఓసణ్ఠేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౪౬) వచనతో మణ్డనత్థాయ కోచ్ఛాదీహి కేసా న ఓసణ్ఠేతబ్బా, ఉద్ధలోమేన పన అనులోమనిపాతనత్థం హత్థం తేమేత్వా సీసం పుఞ్ఛితబ్బం, ఉణ్హాభితత్తరజసిరానమ్పి అల్లహత్థేన పుఞ్ఛితుం వట్టతి.

౨౪. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఆదాసే వా ఉదకపత్తే వా ముఖనిమిత్తం ఓలోకేతబ్బం, యో ఓలోకేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆబాధపచ్చయా ఆదాసే వా ఉదకపత్తే వా ముఖనిమిత్తం ఓలోకేతు’’న్తి (చూళవ. ౨౪౭) వచనతో ఆబాధం వినా ఆదాసే వా ఉదకపత్తే వా ముఖం న ఓలోకేతబ్బం. ఏత్థ చ కంసపత్తాదీనిపి యేసు ముఖనిమిత్తం పఞ్ఞాయతి, సబ్బాని ఆదాససఙ్ఖమేవ గచ్ఛన్తి, కఞ్జియాదీనిపి చ ఉదకపత్తసఙ్ఖమేవ. తస్మా యత్థ కత్థచి ఓలోకేన్తస్స దుక్కటం. ఆబాధపచ్చయా పన ‘‘సఞ్ఛవి ను ఖో మే వణో, ఉదాహు న తావా’’తి జాననత్థం వట్టతి, ‘‘జిణ్ణో ను ఖోమ్హి, నో’’తి ఏవం ఆయుసఙ్ఖారం ఓలోకనత్థమ్పి వట్టతీతి వుత్తం.

‘‘న, భిక్ఖవే, ముఖం ఆలిమ్పితబ్బం… న ముఖం ఉమ్మద్దితబ్బం… న ముఖం చుణ్ణేతబ్బం… న మనోసిలికాయ ముఖం లఞ్ఛేతబ్బం… న అఙ్గరాగో కాతబ్బో… న ముఖరాగో కాతబ్బో… న అఙ్గరాగముఖరాగో కాతబ్బో, యో కరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆబాధపచ్చయా ముఖం ఆలిమ్పితు’’న్తి (చూళవ. ౨౪౭) వచనతో ఆబాధం వినా ముఖవిలిమ్పనాది న కాతబ్బం.

౨౫. ‘‘న, భిక్ఖవే, నచ్చం వా గీతం వా వాదితం వా దస్సనాయ గన్తబ్బం, యో గచ్ఛేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౪౮) వచనతో నచ్చాదిం దస్సనాయ న గన్తబ్బం. ఏత్థ (పాచి. అట్ఠ. ౮౩౫) చ నచ్చన్తి నటాదయో వా నచ్చన్తు సోణ్డా వా అన్తమసో మోరసూవమక్కటాదయోపి, సబ్బమేతం నచ్చమేవ, తస్మా అన్తమసో మోరనచ్చమ్పి దస్సనాయ గచ్ఛన్తస్స దుక్కటం. సయమ్పి నచ్చన్తస్స వా నచ్చాపేన్తస్స వా దుక్కటమేవ. గీతన్తి నటాదీనం వా గీతం హోతు అరియానం పరినిబ్బానకాలే రతనత్తయగుణూపసఞ్హితం సాధుకీళితగీతం వా అసఞ్ఞతభిక్ఖూనం ధమ్మభాణకగీతం వా అన్తమసో దన్తగీతమ్పి, ‘‘యం గాయిస్సామా’’తి పుబ్బభాగే ఓకూజన్తా కరోన్తి, సబ్బమేతం గీతమేవ, సయం గాయన్తస్సపి గాయాపేన్తస్సపి దుక్కటమేవ.

‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా ఆయతకేన గీతస్సరేన ధమ్మం గాయన్తస్స. అత్తనాపి తస్మిం సరే సారజ్జతి, పరేపి తస్మిం సరే సారజ్జన్తి, గహపతికాపి ఉజ్ఝాయన్తి, సరకుత్తిమ్పి నికామయమానస్స సమాధిస్స భఙ్గో హోతి, పచ్ఛిమా జనతా దిట్ఠానుగతిం ఆపజ్జతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా ఆయతకేన గీతస్సరేన ధమ్మం గాయన్తస్స. న, భిక్ఖవే, ఆయతకేన గీతస్సరేన ధమ్మో గాయితబ్బో, యో గాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౪౯) –

వచనతో ఆయతకేన గీతస్సరేన ధమ్మోపి న గాయితబ్బో.

ఆయతకో (చూళవ. అట్ఠ. ౨౪౯) నామ గీతస్సరో తం తం వత్తం భిన్దిత్వా అక్ఖరాని వినాసేత్వా పవత్తో. ధమ్మే పన సుత్తన్తవత్తం నామ అత్థి, జాతకవత్తం నామ అత్థి, గాథావత్తం నామ అత్థి, తం వినాసేత్వా అతిదీఘం కాతుం న వట్టతి, చతురస్సేన వత్తేన పరిమణ్డలాని పదబ్యఞ్జనాని దస్సేతబ్బాని. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సరభఞ్ఞ’’న్తి (చూళవ. ౨౪౯) వచనతో పన సరేన ధమ్మం భణితుం వట్టతి. సరభఞ్ఞే కిర తరఙ్గవత్తధోతకవత్తగలితవత్తాదీని ద్వత్తింస వత్తాని అత్థి, తేసు యం ఇచ్ఛతి, తం కాతుం లభతి. సబ్బేసం పదబ్యఞ్జనం అవినాసేత్వా వికారం అకత్వా సమణసారుప్పేన చతురస్సేన నయేన పవత్తనంయేవ లక్ఖణం.

వాదితం నామ తన్తిబద్ధాదివాదనీయభణ్డం వాదితం వా హోతు కుటభేరివాదితం వా అన్తమసో ఉదకభేరివాదితమ్పి, సబ్బమేతం న వట్టతి. యం పన నిట్ఠుభన్తో వా సాసఙ్కే వా ఠితో అచ్ఛరికం వా ఫోటేతి, పాణిం వా పహరతి, తత్థ అనాపత్తి, సబ్బం అన్తరారామే ఠితస్స పస్సతో అనాపత్తి, పస్సిస్సామీతి విహారతో విహారం గచ్ఛన్తస్స ఆపత్తియేవ. ఆసనసాలాయం నిసిన్నో పస్సతి, అనాపత్తి. పస్సిస్సామీతి ఉట్ఠహిత్వా గచ్ఛతో ఆపత్తి, వీథియం ఠత్వా గీవం పరివత్తేత్వా పస్సతోపి ఆపత్తియేవ. సలాకభత్తాదీనం వా అత్థాయ అఞ్ఞేన వా కేనచి కరణీయేన గన్త్వా గతట్ఠానే పస్సతి వా సుణాతి వా, అనాపత్తి. ఆపదాసు తాదిసేన ఉపద్దవేన ఉపద్దుతో సమజ్జట్ఠానం పవిసతి, ఏవం పవిసిత్వా పస్సన్తస్స సుణన్తస్స వా అనాపత్తి. ‘‘చేతియస్స ఉపహారం దేథ ఉపాసకా’’తి వత్తుమ్పి, ‘‘తుమ్హాకం చేతియస్స ఉపహారం కరోమా’’తి వుత్తే సమ్పటిచ్ఛితుమ్పి న లభతి. ‘‘తుమ్హాకం చేతియస్స ఉపట్ఠానం కరోమా’’తి వుత్తే పన ‘‘ఉపట్ఠానకరణం నామ సున్దర’’న్తి వత్తుం వట్టతి.

౨౬. ‘‘న, భిక్ఖవే, అత్తనో అఙ్గజాతం ఛేతబ్బం, యో ఛిన్దేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౧) వచనతో అఙ్గజాతం (చూళవ. ౨౫౧) ఛిన్దన్తస్స థుల్లచ్చయం, అఞ్ఞం పన కణ్ణనాసాఅఙ్గులిఆదిం యం కిఞ్చి ఛిన్దన్తస్స తాదిసం వా దుక్ఖం ఉప్పాదేన్తస్స దుక్కటం. అహికీటదట్ఠాదీసు పన అఞ్ఞాబాధపచ్చయా వా లోహితం వా మోచేన్తస్స ఛిన్దన్తస్స వా అనాపత్తి.

౨౭. ‘‘న, భిక్ఖవే, గిహీనం ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఇద్ధిపాటిహారియం దస్సేతబ్బం, యో దస్సేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౨) వచనతో గిహీనం వికుబ్బనిద్ధిం దస్సేతుం న వట్టతి, అధిట్ఠానిద్ధి పన అప్పటిక్ఖిత్తా.

౨౮. ‘‘న, భిక్ఖవే, సోవణ్ణమయో పత్తో ధారేతబ్బో…పే… న రూపియమయో…పే… న మణిమయో…పే… న వేళురియమయో…పే… న ఫలికమయో…పే… న కంసమయో…పే… న కాచమయో…పే… న తిపుమయో …పే… న సీసమయో…పే… న తమ్బలోహమయో పత్తో ధారేతబ్బో, యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౨) వచనతో సువణ్ణమయాదిపత్తో న వట్టతి. సచేపి గిహీ భత్తగ్గే సువణ్ణతట్టికాదీసు బ్యఞ్జనం కత్వా ఉపనామేన్తి, ఆమసితుమ్పి న వట్టతి. ఫలికమయకాచమయకంసమయాని పన తట్టికాదీని భాజనాని పుగ్గలికపరిభోగేనేవ న వట్టన్తి, సఙ్ఘికపరిభోగేన వా గిహివికటాని వా వట్టన్తి. తమ్బలోహమయోపి పత్తోయేవ న వట్టతి, థాలకం పన వట్టతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ద్వే పత్తే అయోపత్తం మత్తికాపత్త’’న్తి (చూళవ. ౨౫౨) ద్వేయేవ చ పత్తా అనుఞ్ఞాతా.

‘‘న, భిక్ఖవే, తుమ్బకటాహే పిణ్డాయ చరితబ్బం, యో చరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౫) వచనతో లాబుకటాహం పరిహరితుం న వట్టతి, తం లభిత్వా పన తావకాలికం పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. ఘటికటాహేపి ఏసేవ నయో.

‘‘న, భిక్ఖవే, ఛవసీసపత్తో ధారేతబ్బో, యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౫) వచనతో ఛవసీసమయోపి పత్తో న వట్టతి.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పత్తాధారక’’న్తి (చూళవ. ౨౫౪) వచనతో భూమిదారుదణ్డవఅలవేత్తాదీహి కతే భూమిఆధారకే దారుదణ్డఆధారకే చ పత్తం ఠపేతుం వట్టతి. ఏత్థ చ ‘‘భూమిఆధారకే తయో దణ్డాధారకే ద్వే పత్తే ఉపరూపరి ఠపేతుం వట్టతీ’’తి కురున్దియం వుత్తం. మహాఅట్ఠకథాయం పన వుత్తం ‘‘భూమిఆధారకే తిణ్ణం పత్తానం అనోకాసో, ద్వే ఠపేతుం వట్టతి. దారుఆధారకదణ్డాధారకేసుపి సుసజ్జితేసు ఏసేవ నయో. భమకోటిసదిసో పన దారుఆధారకో తీహి దణ్డకేహి బద్ధో, దణ్డాధారకో చ ఏకస్సపి పత్తస్స అనోకాసో, తత్థ ఠపేత్వాపి హత్థేన గహేత్వావ నిసీదితబ్బం, భూమియం పన నిక్కుజ్జిత్వా ఏకమేవ ఠపేతబ్బ’’న్తి.

‘‘న, భిక్ఖవే, మిడ్ఢన్తే పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో, యో నిక్ఖిపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౪) వచనతో ఆలిన్దకమిడ్ఢికాదీనం అన్తే ఠపేతుం న వట్టతి. సచే పన పరివత్తేత్వా తత్థేవ పతిట్ఠాతి, ఏవరూపాయ విత్థిణ్ణాయ మిడ్ఢికాయ ఠపేతుం వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, పరిభణ్డన్తే పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో, యో నిక్ఖిపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౪) వచనతో బాహిరపస్సే కతాయ తనుకమిడ్ఢికాయ అన్తేపి ఏసేవ నయో. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చోళక’’న్తి (చూళవ. ౨౫౪) వచనతో చోళకం పత్థరిత్వా తత్థ ఠపేతుం వట్టతి. తస్మిం పన అసతి కటసారకే వా తట్టికాయ వా మత్తికాయ వా పరిభణ్డకతాయ భూమియా యత్థ న దుస్సతి, తథారూపాయ వాలికాయ వా ఠపేతుం వట్టతి. పంసురజాదీసు పన ఖరభూమియం వా ఠపేన్తస్స దుక్కటం.

‘‘న, భిక్ఖవే, పత్తో లగ్గేతబ్బో, యో లగ్గేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౪) వచనతో నాగదన్తాదీసు యత్థ కత్థచి లగ్గేతుం న వట్టతి, చీవరవంసేపి బన్ధిత్వా ఠపేతుం న వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, మఞ్చే పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో, యో నిక్ఖిపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౪) వచనతో భణ్డకట్ఠపనత్థమేవ వా కతం హోతు నిసీదనసయనత్థం వా, యత్థ కత్థచి మఞ్చే వా పీఠే వా ఠపేన్తస్స దుక్కటం, అఞ్ఞేన పన భణ్డకేన సద్ధిం బన్ధిత్వా ఠపేతుం, అటనియం బన్ధిత్వా ఓలమ్బితుం వా వట్టతి, బన్ధిత్వాపి ఉపరి ఠపేతుం న వట్టతియేవ. సచే పన మఞ్చో వా పీఠం వా ఉక్ఖిపిత్వా చీవరవంసాదీసు అట్టకచ్ఛన్నేన ఠపితం హోతి, తత్థ ఠపేతుం వట్టతి. అంసవట్టనకేన అంసకూటే లగ్గేత్వా అఙ్కే ఠపేతుం వట్టతి, ఛత్తే భత్తపూరోపి అంసకూటే లగ్గితపత్తోపి ఠపేతుం న వట్టతి. భణ్డకేన పన సద్ధిం బన్ధిత్వా అట్టకం కత్వా వా ఠపితే యో కోచి ఠపేతుం వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, పత్తహత్థేన కవాటం పణామేతబ్బం, యో పణామేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౫) వచనతో పత్తహత్థేన కవాటం న పణామేతబ్బం. ఏత్థ చ న కేవలం యస్స పత్తో హత్థే, సో ఏవ పత్తహత్థో. న కేవలఞ్చ కవాటమేవ పణామేతుం న లభతి, అపిచ ఖో పన హత్థే వా పిట్ఠిపాదే వా యత్థ యత్థచి సరీరావయవే పత్తస్మిం సతి హత్థేన వా పాదేన వా సీసేన వా యేన కేనచి సరీరావయవేన కవాటం వా పణామేతుం ఘటికం వా ఉక్ఖిపితుం సూచిం వా కుఞ్చికాయ అవాపురితుం న లభతి, అంసకూటే పన పత్తం లగ్గేత్వా యథాసుఖం అవాపురితుం లభతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, చలకాని వా అట్ఠికాని వా ఉచ్ఛిట్ఠోదకం వా పత్తేన నీహరితబ్బం, యో నీహరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౫) వచనతో చలకాదీని పత్తేన నీహరితుం న వట్టతి. ఏత్థ చ చలకానీతి చబ్బేత్వా అపవిద్ధామిసాని. అట్ఠికానీతి మచ్ఛమంసఅఅకాని. ఉచ్ఛిట్ఠోదకన్తి ముఖవిక్ఖాలితోదకం. ఏతేసు యం కిఞ్చి పత్తేన నీహరన్తస్స దుక్కటం. పత్తం పటిగ్గహం కత్వా హత్థం ధోవితుమ్పి న లభతి. హత్థధోతపాదధోతఉదకమ్పి పత్తే ఆకిరిత్వా నీహరితుం న వట్టతి, అనుచ్ఛిట్ఠం సుద్ధపత్తం ఉచ్ఛిట్ఠహత్థేన గణ్హితుం న వట్టతి, వామహత్థేన పనేత్థ ఉదకం ఆసిఞ్చిత్వా ఏకం ఉదకగణ్డుసం గహేత్వా ఉచ్ఛిట్ఠహత్థేన గణ్హితుం వట్టతి. ఏత్తావతాపి హి సో ఉచ్ఛిట్ఠపత్తో హోతి, హత్థం పన బహిఉదకేన విక్ఖాలేత్వా గహేతుం వట్టతి. మచ్ఛమంసఫలాఫలాదీని చ ఖాదన్తో యం తత్థ అట్ఠిం వా చలకం వా ఛడ్డేతుకామో హోతి, తం పత్తే ఠపేతుం న లభతి. యం పన పటిఖాదితుకామో హోతి, తం పత్తే ఠపేతుం లభతి. అట్ఠికకణ్టకాదీని తత్థేవ కత్వా హత్థేన లుఞ్చిత్వా ఖాదితుం వట్టతి. ముఖతో నీహటం పన యం కిఞ్చి పున ఖాదితుకామో పత్తే ఠపేతుం న లభతి, సిఙ్గివేరనాళికేరఖణ్డాదీని డంసిత్వా పున ఠపేతుం లభతి.

౨౯. ‘‘న చ, భిక్ఖవే, సబ్బపంసుకూలికేన భవితబ్బం, యో భవేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౫) వచనతో సబ్బపంసుకూలికేన న భవితబ్బం. ఏత్థ పన చీవరఞ్చ మఞ్చపీఠఞ్చ పంసుకూలం వట్టతి, అజ్ఝోహరణీయం పన దిన్నమేవ గహేతబ్బం.

౩౦. ‘‘న, భిక్ఖవే, అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నేన భిక్ఖునా పరిస్సావనం యాచియమానేన న దాతబ్బం, యో న దదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౯) వచనతో అపరిస్సావనకస్స (చూళవ. అట్ఠ. ౨౫౯) యాచమానస్స పరిస్సావనం అదాతుం న వట్టతి. యో పన అత్తనో హత్థే పరిస్సావనే విజ్జమానేపి యాచతి, తస్స న అకామా దాతబ్బం.

‘‘న చ, భిక్ఖవే, అపరిస్సావనకేన భిక్ఖునా అద్ధానమగ్గో పటిపజ్జితబ్బో, యో పటిపజ్జేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౫౯) వచనతో అపరిస్సావనకేన మగ్గో న గన్తబ్బో. సచేపి న హోతి పరిస్సావనం వా ధమ్మకరణం వా, సఙ్ఘాటికణ్ణో అధిట్ఠాతబ్బో ‘‘ఇమినా పరిస్సావేత్వా పివిస్సామీ’’తి.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, దణ్డపరిస్సావన’’న్తి (చూళవ. ౨౫౯) వచనతో దణ్డపరిస్సావనమ్పి వట్టతి. దణ్డపరిస్సావనం నామ యత్థ రజకానం ఖారపరిస్సావనం వియ చతూసు పాదేసు బద్ధనిస్సేణికాయ సాటకం బన్ధిత్వా మజ్ఝే దణ్డకే ఉదకం ఆసిఞ్చన్తి, తం ఉభోపి కోట్ఠాసే పూరేత్వా పరిస్సావతి.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓత్థరక’’న్తి (చూళవ. ౨౫౯) వచనతో ఓత్థరకం పరిస్సావనమ్పి వట్టతి. ఓత్థరకం నామ యం ఉదకే ఓత్థరిత్వా ఘటకేన ఉదకం గణ్హన్తి, తఞ్హి చతూసు దణ్డకేసు వత్థం బన్ధిత్వా ఉదకే చత్తారో ఖాణుకే నిఖనిత్వా తేసు బన్ధిత్వా సబ్బపరియన్తే ఉదకతో మోచేత్వా మజ్ఝే ఓత్థరిత్వా ఘటేన ఉదకం గణ్హన్తి.

౩౧. ‘‘న, భిక్ఖవే, నగ్గేన నగ్గో అభివాదేతబ్బో, యో అభివాదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తిఆదివచనతో (చూళవ. ౨౬౧) న నగ్గేన నగ్గో అభివాదేతబ్బో, న నగ్గేన అభివాదేతబ్బం, న నగ్గేన నగ్గో అభివాదాపేతబ్బో, న నగ్గేన అభివాదాపేతబ్బం, న నగ్గేన నగ్గస్స పరికమ్మం కాతబ్బం, న నగ్గేన నగ్గస్స దాతబ్బం, న నగ్గేన పటిగ్గహేతబ్బం, న నగ్గేన ఖాదితబ్బం, న నగ్గేన భుఞ్జితబ్బం, న నగ్గేన సాయితబ్బం, న నగ్గేన పాతబ్బం.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తిస్సో పటిచ్ఛాదియో జన్తాఘరపటిచ్ఛాదిం ఉదకపటిచ్ఛాదిం వత్థపటిచ్ఛాది’’న్తి (చూళవ. ౨౬౧) వచనతో తిస్సో పటిచ్ఛాదియో వట్టన్తి. ఏత్థ చ జన్తాఘరపటిచ్ఛాది ఉదకపటిచ్ఛాది చ పరికమ్మం కరోన్తస్సేవ వట్టతి, సేసేసు అభివాదనాదీసు న వట్టతి. వత్థపటిచ్ఛాది పన సబ్బకమ్మేసు వట్టతి.

౩౨. ‘‘న, భిక్ఖవే, పుప్ఫాభికిణ్ణేసు సయనేసు సయితబ్బం, యో ససేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౬౪) వచనతో పుప్ఫేహి సన్థతేసు సయనేసు న సయితబ్బం, గన్ధగన్ధం పన గహేత్వా కవాటే పఞ్చఙ్గులిం దాతుం వట్టతి పుప్ఫం గహేత్వా విహారే ఏకమన్తం నిక్ఖిపితుం.

౩౩. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఆసిత్తకూపధానే భుఞ్జితబ్బం, యో భుఞ్జేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౬౪) వచనతో ఆసిత్తకూపధానే ఠపేత్వా న భుఞ్జితబ్బం. ఆసిత్తకూపధానన్తి తమ్బలోహేన వా రజతేన వా కతాయ పేళాయ ఏతం అధివచనం, పటిక్ఖిత్తత్తా పన దారుమయాపి న వట్టతి.

౩౪. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, మళోరిక’’న్తి (చూళవ. ౨౬౪) వచనతో మళోరికాయ ఠపేత్వా భుఞ్జితుం వట్టతి. మళోరికాతి దణ్డాధారకో వుచ్చతి. యట్ఠిఆధారకపణ్ణాధారకపచ్ఛికపీఠాదీనిపి ఏత్థేవ పవిట్ఠాని. ఆధారకసఙ్ఖేపగమనతో హి పట్ఠాయ ఛిద్దం విద్ధమ్పి అవిద్ధమ్పి వట్టతియేవ.

౩౫. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఏకభాజనే భుఞ్జితబ్బం, యో భుఞ్జేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి(చూళవ. ౨౬౪) ఆదివచనతో న ఏకభాజనే భుఞ్జితబ్బం, న ఏకథాలకే పాతబ్బం. సచే పన ఏకో భిక్ఖు భాజనతో ఫలం వా పూపం వా గహేత్వా గచ్ఛతి, తస్మిం అపగతే ఇతరస్స సేసకం భుఞ్జితుం వట్టతి, ఇతరస్సపి తస్మిం ఖీణే పున గహేతుం వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, ఏకమఞ్చే తువట్టితబ్బం, యో తువట్టేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి(చూళవ. ౨౬౪) ఆదివచనతో న ఏకమఞ్చే నిపజ్జితబ్బం, న ఏకత్థరణే నిపజ్జితబ్బం. వవత్థానం పన దస్సేత్వా మజ్ఝే కాసావం వా కత్తరయట్ఠిం వా అన్తమసో కాయబన్ధనమ్పి ఠపేత్వా నిపజ్జన్తానం అనాపత్తి. ఏకపావురణేహి ఏకత్థరణపావురణేహి చ న నిపజ్జితబ్బం. ఏకం అత్థరణఞ్చేవ పావురణఞ్చ ఏతేసన్తి ఏకత్థరణపావురణా. సంహారిమానం పావారత్థరణకటసారకాదీనం ఏకం అన్తం అత్థరిత్వా ఏకం పారుపిత్వా నిపజ్జన్తానమేతం అధివచనం.

౩౬. ‘‘న, భిక్ఖవే, చేలప్పటికా అక్కమితబ్బా, యో అక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౬౮) వచనతో న చేలసన్థారో అక్కమితబ్బో, ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిహీనం మఙ్గలత్థాయ యాచియమానేన చేలప్పటికం అక్కమితు’’న్తి (చూళవ. ౨౬౮) వచనతో పన కాచి ఇత్థీ (చూళవ. అట్ఠ. ౨౬౮) అపగతగబ్భా వా హోతి గరుగబ్భా వా, ఏవరూపేసు ఠానేసు మఙ్గలత్థాయ యాచియమానేన అక్కమితుం వట్టతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ధోతపాదకం అక్కమితు’’న్తి (చూళవ. ౨౬౮) వచనతో పాదధోవనట్ఠానే ధోతేహి పాదేహి అక్కమనత్థాయ అత్థతపచ్చత్థరణం అక్కమితుం వట్టతి.

౩౭. ‘‘న, భిక్ఖవే, కతకం పరిభుఞ్జితబ్బం, యో పరిభుఞ్జేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౬౯) వచనతో కతకం న వట్టతి. కతకం నామ పదుమకణ్ణికాకారం పాదఘంసనత్థం కణ్టకే ఉట్ఠాపేత్వా కతం. తం వట్టం వా హోతు చతురస్సాదిభేదం వా, బాహులికానుయోగత్తా పటిక్ఖిత్తమేవ, నేవ పటిగ్గహేతుం, న పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తిస్సో పాదఘంసనియో సక్ఖరం కథలం సముద్దఫేణక’’న్తి (చూళవ. ౨౬౯) వచనతో సక్ఖరాదీహి పాదఘంసనం వట్టతి. సక్ఖరాతి పాసాణో వుచ్చతి, పాసాణఫేణకోపి వట్టతియేవ.

౩౮. ‘‘న, భిక్ఖవే, చామరిబీజనీ ధారేతబ్బా, యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౬౯) వచనతో చామరివాలేహి కతబీజనీ న వట్టతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, మకసబీజనిం. అనుజానామి భిక్ఖవే తిస్సో బీజనియో వాకమయం ఉసీరమయం మోరపిఞ్ఛమయం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, విధూపనఞ్చ తాలవణ్టఞ్చా’’తి (చూళవ. ౨౬౯) వచనతో మకసబీజనీఆది వట్టతి. తత్థ విధూపనన్తి బీజనీ వుచ్చతి. తాలవణ్టం పన తాలపణ్ణేహి వా కతం హోతు వేళుదన్తవిలీవేహి వా మోరపిఞ్ఛేహి వా చమ్మవికతీహి వా, సబ్బం వట్టతి. మకసబీజనీ దన్తమయవిసాణమయదణ్డకాపి వట్టతి. వాకమయబీజనియా కేతకపారోహకున్తాలపణ్ణాదిమయాపి సఙ్గహితా.

౩౯. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఛత్తం ధారేతబ్బం, యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానస్స ఛత్త’’న్తి (చూళవ. ౨౭౦) వచనతో అగిలానేన ఛత్తం న ధారేతబ్బం. యస్స పన కాయడాహో వా పిత్తకోపో వా హోతి చక్ఖు వా దుబ్బలం, అఞ్ఞో వా కోచి ఆబాధో వినా ఛత్తేన ఉప్పజ్జతి, తస్స గామే వా అరఞ్ఞే వా ఛత్తం వట్టతి. వస్సే పన చీవరగుత్తత్థమ్పి వాళమిగచోరభయేసు అత్తగుత్తత్థమ్పి వట్టతి, ఏకపణ్ణచ్ఛత్తం పన సబ్బత్థేవ వట్టతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అగిలానేనపి ఆరామే ఆరామూపచారే ఛత్తం ధారేతు’’న్తి (చూళవ. ౨౭౦) వచనతో పన అగిలానస్సపి ఆరామఆరామూపచారేసు ఛత్తం ధారేతుం వట్టతి.

౪౦. ‘‘న, భిక్ఖవే, దీఘా నఖా ధారేతబ్బా, యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, మంసప్పమాణేన నఖం ఛిన్దితు’’న్తి (చూళవ. ౨౭౪) వచనతో దీఘా నఖా ఛిన్దితబ్బా. ‘‘న, భిక్ఖవే, వీసతిమట్ఠం కారాపేతబ్బం, యో కారాపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, మలమత్తం అపకడ్ఢితు’’న్తి (చూళవ. ౨౭౪) వచనతో వీసతిపి నఖే లిఖితమట్ఠే కారాపేతుం న వట్టతి, నఖతో మలమత్తం పన అపకడ్ఢితుం వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, సమ్బాధే లోమం సంహరాపేతబ్బం, యో సంహరాపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆబాధపచ్చయా సమ్బాధే లోమం సంహరాపేతు’’న్తి (చూళవ. ౨౭౫) వచనతో గణ్డవణాదిఆబాధం వినా సమ్బాధే లోమం సంహరాపేతుం న వట్టతి. ‘‘న, భిక్ఖవే, దీఘం నాసికాలోమం ధారేతబ్బం, యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౭౫) వచనతో సణ్డాసేన నాసికాలోమం సంహరాపేతుం వట్టతి. సక్ఖరాదీహి నాసికాలోమం గాహాపనేపి ఆపత్తి నత్థి, అనురక్ఖణత్థం పన ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సణ్డాస’’న్తి (చూళవ. ౨౭౫) సణ్డాసో అనుఞ్ఞాతో. ‘‘న, భిక్ఖవే, పలితం గాహాపేతబ్బం, యో గాహాపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౭౫) వచనతో పలితం గాహాపేతుం న వట్టతి. యం పన భముకాయ వా నలాటే వా దాఠికాయ వా ఉగ్గన్త్వా బీభచ్ఛం హుత్వా ఠితం, తాదిసం లోమం పలితం వా అపలితం వా గాహాపేతుం వట్టతి.

౪౧. ‘‘న, భిక్ఖవే, అకాయబన్ధనేన గామో పవిసితబ్బో, యో పవిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౭౮) వచనతో అకాయబన్ధనేన గామో న పవిసితబ్బో, అబన్ధిత్వా నిక్ఖమన్తేన యత్థ సరతి, తత్థ బన్ధితబ్బం. ‘‘ఆసనసాలాయ బన్ధిస్సామీ’’తి గన్తుం వట్టతి, సరిత్వా యావ న బన్ధతి, న తావ పిణ్డాయ చరితబ్బం.

౪౨. ‘‘న, భిక్ఖవే, గిహినివత్థం నివాసేతబ్బం, యో నివాసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి(చూళవ. ౨౮౦) ఆదివచనతో హత్థిసోణ్డాదివసేన గిహినివత్థం న నివాసేతబ్బం, సేతపటపారుతాదివసేన న గిహిపారుతం పారుపితబ్బం, మల్లకమ్మకరాదయో వియ కచ్ఛం బన్ధిత్వా న నివాసేతబ్బం. ఏవం నివాసేతుం గిలానస్సపి మగ్గప్పటిపన్నస్సపి న వట్టతి. యమ్పి మగ్గం గచ్ఛన్తా ఏకం వా ద్వే వా కోణే ఉక్ఖిపిత్వా అన్తరవాసకస్స ఉపరి లగ్గన్తి, అన్తో వా ఏకం కాసావం తథా నివాసేత్వా బహి అపరం నివాసేన్తి, సబ్బం న వట్టతి. గిలానో పన అన్తోకాసావస్స ఓవట్టికం దస్సేత్వా అపరం ఉపరి నివాసేతుం లభతి, అగిలానేన ద్వే నివాసేన్తేన సగుణం కత్వా నివాసేతబ్బాని.

౪౩. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఉభతోకాజం హరితబ్బం, యో హరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౮౧) వచనతో ఉభతోకాజం హరితుం న వట్టతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఏకతోకాజం అన్తరాకాజం సీసభారం ఖన్ధభారం కటిభారం ఓలమ్బక’’న్తి వచనతో ఏకతోకాజాదిం హరితుం వట్టతి.

౪౪. ‘‘న, భిక్ఖవే, దీఘం దన్తకట్ఠం ఖాదితబ్బం, యో ఖాదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౮౨) వచనతో న దీఘం దన్తకట్ఠం ఖాదితబ్బం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అట్ఠఙ్గులపరమం దన్తకట్ఠం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, చతురఙ్గులపచ్ఛిమం దన్తకట్ఠ’’న్తి (చూళవ. ౨౮౨) వచనతో మనుస్సానం పమాణఙ్గులేన అట్ఠఙ్గులపరమం చతురఙ్గులపచ్ఛిమఞ్చ దన్తకట్ఠం ఖాదితబ్బం.

౪౫. ‘‘న, భిక్ఖవే, రుక్ఖో అభిరుహితబ్బో, యో అభిరుహేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సతి కరణీయే పోరిసం రుక్ఖం అభిరుహితుం ఆపదాసు యావదత్థ’’న్తి (చూళవ. ౨౮౪) వచనతో న రుక్ఖం అభిరుహితబ్బం, సుక్ఖకట్ఠగహణాదికిచ్చే పన సతి పురిసప్పమాణం అభిరుహితుం వట్టతి. ఆపదాసూతి వాళమిగాదయో వా దిస్వా మగ్గమూళ్హో వా దిసా ఓలోకేతుకామో హుత్వా దవడాహం వా ఉదకోఘం వా ఆగచ్ఛన్తం దిస్వా అతిఉచ్చమ్పి రుక్ఖం ఆరోహితుం వట్టతి.

౪౬. ‘‘న, భిక్ఖవే, బుద్ధవచనం ఛన్దసో ఆరోపేతబ్బం, యో ఆరోపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సకాయ నిరుత్తియా బుద్ధవచనం పరియాపుణితు’’న్తి (చూళవ. ౨౮౫) వచనతో వేదం వియ బుద్ధవచనం సక్కటభాసాయ వాచనామగ్గం ఆరోచేతుం న వట్టతి, సకాయ పన మాగధికాయ నిరుత్తియా పరియాపుణితబ్బం.

౪౭. ‘‘న, భిక్ఖవే, లోకాయతం పరియాపుణితబ్బం, యో పరియాపుణేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి(చఊళవ. ౨౮౬) ఆదివచనతో లోకాయతసఙ్ఖాతం ‘‘సబ్బం ఉచ్ఛిట్ఠం, సబ్బం అనుచ్ఛిట్ఠం, సేతో కాకో, కాళో బకో ఇమినా చ ఇమినా చ కారణేనా’’తి ఏవమాదినిరత్థకకారణపటిసంయుత్తం తిత్థియసత్థం నేవ పరియాపుణితబ్బం, న పరస్స వాచేతబ్బం. న చ తిరచ్ఛానవిజ్జా పరియాపుణితబ్బా, న పరస్స వాచేతబ్బా.

౪౮. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఖిపితే ‘జీవా’తి వత్తబ్బో, యో వదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిహీనం ‘జీవథ భన్తే’తి వుచ్చమానేన ‘చిరం జీవా’తి వత్తు’’న్తి (చూళవ. ౨౮౮) వచనతో ఖిపితే ‘‘జీవా’’తి న వత్తబ్బం, గిహినా పన ‘‘జీవథా’’తి వుచ్చమానేన ‘‘చిరం జీవా’’తి వత్తుం వట్టతి.

౪౯. ‘‘న, భిక్ఖవే, లసుణం ఖాదితబ్బం, యో ఖాదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆబాధపచ్చయా లసుణం ఖాదితు’’న్తి (చూళవ. ౨౮౯) వచనతో ఆబాధం వినా లసుణం ఖాదితుం న వట్టతి, సూపసమ్పాకాదీసు (పాచి. అట్ఠ. ౭౯౭) పక్ఖిత్తం పన వట్టతి. తఞ్హి పచ్చమానేసు ముగ్గసూపాదీసు వా మచ్ఛమంసవికతియా వా తేలే వా బదరసాళవాదీసు వా అమ్బిలసాకాదీసు వా ఉత్తరిభఙ్గేసు వా యత్థ కత్థచి అన్తమసో యాగుభత్తేపి పక్ఖిత్తం వట్టతి.

౫౦. ‘‘న, భిక్ఖవే, అధోతేహి పాదేహి సేనాసనం అక్కమితబ్బం, యో అక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౩౨౪) వచనతో అధోతేహి పాదేహి మఞ్చపీఠాదిసేనాసనం పరికమ్మకతా వా భూమి న అక్కమితబ్బా. ‘‘న, భిక్ఖవే, అల్లేహి పాదేహి సేనాసనం అక్కమితబ్బం, యో అక్కమేయ్య ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౩౨౪) వచనతో యేహి (చూళవ. అట్ఠ. ౩౨౪) అక్కన్తట్ఠానే ఉదకం పఞ్ఞాయతి, ఏవరూపేహి అల్లపాదేహి పరిభణ్డకతా భూమి వా సేనాసనం వా న అక్కమితబ్బం. సచే పన ఉదకసినేహమత్తమేవ పఞ్ఞాయతి, న ఉదకం, వట్టతి. పాదపుఞ్ఛనిం పన అల్లపాదేహిపి అక్కమితుం వట్టతియేవ. ‘‘న, భిక్ఖవే, సఉపాహనేన సేనాసనం అక్కమితబ్బం, యో అక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౩౨౪) వచనతో ధోతపాదేహి అక్కమితబ్బట్ఠానం సఉపాహనేన అక్కమితుం న వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, పరికమ్మకతాయ భూమియా నిట్ఠుభితబ్బం, యో నిట్ఠుభేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౩౨౪) వచనతో పరికమ్మకతాయ భూమియా న నిట్ఠుభితబ్బం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఖేళమల్లక’’న్తి (చూళవ. ౩౨౪) ఏవం అనుఞ్ఞాతే ఖేళమల్లకే నిట్ఠుభితబ్బం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చోళకేన పలివేఠేతు’’న్తి (చూళవ. ౩౨౪) వచనతో సుధాభూమియా వా పరిభణ్డభూమియా వా మఞ్చపీఠం నిక్ఖిపన్తేన సచే తట్టికా వా కటసారకో వా నత్థి, చోళకేన మఞ్చపీఠానం పాదా వేఠేతబ్బా, తస్మిం అసతి పణ్ణమ్పి అత్థరితుం వట్టతి, కిఞ్చి అనత్థరిత్వా ఠపేన్తస్స పన దుక్కటం. యది పన తత్థ నేవాసికా అనత్థతాయ భూమియాపి ఠపేన్తి, అధోతపాదేహిపి వళఞ్జేన్తి, తథేవ వళఞ్జేతుం వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, పరికమ్మకతా భిత్తి అపస్సేతబ్బా, యో అపస్సేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౩౨౪) వచనతో పరికమ్మకతా భిత్తి సేతభిత్తి వా హోతు చిత్తకమ్మకతా వా, న అపస్సేతబ్బా. న కేవలఞ్చ భిత్తిమేవ, ద్వారమ్పి వాతపానమ్పి అపస్సేనఫలకమ్పి పాసాణత్థమ్భమ్పి రుక్ఖత్థమ్భమ్పి చీవరేన వా యేన కేనచి అప్పటిచ్ఛాదేత్వా అపస్సితుం న లభతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పచ్చత్థరిత్వా నిపజ్జితు’’న్తి (చూళవ. ౩౨౫) వచనతో పన ధోతపాదేహి అక్కమితబ్బం, పరిభణ్డకతం భూమిం వా భూమత్థరణం సేనాసనం వా సఙ్ఘికమఞ్చపీఠం వా అత్తనో సన్తకేన పచ్చత్థరణేన పచ్చత్థరిత్వావ నిపజ్జితబ్బం. సచే నిద్దాయతోపి పచ్చత్థరణే సఙ్కుటితే కోచి సరీరావయవో మఞ్చం వా పీఠం వా ఫుసతి, ఆపత్తియేవ, లోమేసు పన ఫుసన్తేసు లోమగణనాయ ఆపత్తియో. పరిభోగసీసేన అపస్సయన్తస్సపి ఏసేవ నయో. హత్థతలపాదతలేహి పన ఫుసితుం అక్కమితుం వా వట్టతి, మఞ్చం వా పీఠం వా హరన్తస్స కాయే పటిహఞ్ఞతి, అనాపత్తి.

౫౧. ‘‘దసయిమే, భిక్ఖవే, అవన్దియా. పురేఉపసమ్పన్నేన పచ్ఛుపసమ్పన్నో అవన్దియో, అనుపసమ్పన్నో అవన్దియో, నానాసంవాసకో వుడ్ఢతరో అధమ్మవాదీ అవన్దియో, మాతుగామో అవన్దియో, పణ్డకో అవన్దియో, పారివాసికో అవన్దియో, మూలాయపటికస్సనారహో అవన్దియో, మానత్తారహో అవన్దియో, మానత్తచారికో అవన్దియో, అబ్భానారహో అవన్దియో’’తి (చూళవ. ౩౧౨) వచనతో ఇమే దస అవన్దియాతి వేదితబ్బా.

‘‘పచ్ఛుపసమ్పన్నేన పురేఉపసమ్పన్నో వన్దియో, నానాసంవాసకో వుడ్ఢతరో ధమ్మవాదీ వన్దియో, తథాగతో అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో వన్దియో’’తి (చూళవ. ౩౧౨) – వచనతో ఇమే తయో వన్దితబ్బా.

౫౨. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తీణి తూలాని రుక్ఖతూలం లతాతూలం పోటకీతూల’’న్తి (చూళవ. ౨౯౭) వచనతో ఇమాని తీణి తూలాని కప్పియాని. తత్థ (చూళవ. అట్ఠ. ౨౯౭) రుక్ఖతూలన్తి సిమ్బలిరుక్ఖాదీనం యేసం కేసఞ్చి రుక్ఖానం తూలం. లతాతూలన్తి ఖీరవల్లిఆదీనం యాసం కాసఞ్చి వల్లీనం తూలం. పోటకీతూలన్తి పోటకీతిణాదీనం యేసం కేసఞ్చి తిణజాతికానం అన్తమసో ఉచ్ఛునళాదీనమ్పి తూలం. ఏతేహి తీహి సబ్బభూతగామా సఙ్గహితా హోన్తి. రుక్ఖవల్లితిణజాతియో హి ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞో భూతగామో నామ నత్థి, తస్మా యస్స కస్సచి భూతగామస్స తూలం బిమ్బోహనే వట్టతి. భిసిం పన పాపుణిత్వా సబ్బమేతం అకప్పియతూలన్తి వుచ్చతి. న కేవలఞ్చ బిమ్బోహనే ఏతం తూలమేవ, హంసమోరాదీనం సబ్బసకుణానం సీహాదీనం సబ్బచతుప్పదానఞ్చ లోమమ్పి వట్టతి, పియఙ్గుపుప్ఫబకులపుప్ఫాదీనం పన యం కిఞ్చి పుప్ఫం న వట్టతి. తమాలపత్తం సుద్ధమేవ న వట్టతి, మిస్సకం పన వట్టతి, భిసీనం అనుఞ్ఞాతం పఞ్చవిధం ఉణ్ణాదితూలమ్పి వట్టతి.

౫౩. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఞ్చ భిసియో ఉణ్ణభిసిం చోళభిసిం వాకభిసిం తిణభిసిం పణ్ణభిసి’’న్తి (చూళవ. ౨౯౭) వచనతో పఞ్చహి ఉణ్ణాదీహి పూరితా పఞ్చ భిసియో అనుఞ్ఞాతా. తూలగణనాయ హి ఏతాసం గణనా వుత్తా. తత్థ ఉణ్ణగ్గహణేన న కేవలం ఏళకలోమమేవ గహితం, ఠపేత్వా పన మనుస్సలోమం యం కిఞ్చి కప్పియాకప్పియమంసజాతీనం పక్ఖిచతుప్పదానం లోమం సబ్బం ఇధ ఉణ్ణగ్గహణేనేవ గహితం. తస్మా ఛన్నం చీవరానం ఛన్నం అనులోమచీవరానఞ్చ అఞ్ఞతరేన భిసిచ్ఛవిం కత్వా తం సబ్బం పక్ఖిపిత్వా భిసిం కాతుం వట్టతి. ఏళకలోమాని పన అపక్ఖిపిత్వా కమ్బలమేవ చతుగ్గుణం పఞ్చగుణం వా పక్ఖిపిత్వా కతాపి ఉణ్ణభిసిసఙ్ఖ్యమేవ గచ్ఛతి.

చోళభిసిఆదీసు యం కిఞ్చి నవచోళం వా పురాణచోళం వా సంహరిత్వా అన్తో పక్ఖిపిత్వా వా కతా చోళభిసి. యం కిఞ్చి వాకం పక్ఖిపిత్వా కతా వాకభిసి. యం కిఞ్చి తిణం పక్ఖిపిత్వా కతా తిణభిసి. అఞ్ఞత్ర సుద్ధతమాలపత్తా యం కిఞ్చి పణ్ణం పక్ఖిపిత్వా కతా పణ్ణభిసీతి వేదితబ్బా. తమాలపత్తం పన అఞ్ఞేన మిస్సమేవ వట్టతి. సుద్ధం న వట్టతి. యం పనేతం ఉణ్ణాదిపఞ్చవిధం తూలం భిసియం వట్టతి, తం మసూరకేపి వట్టతీతి కురున్దియం వుత్తం. ఏతేన మసూరకం పరిభుఞ్జితుం వట్టతీతి సిద్ధం హోతి. భిసియా పమాణనియమో నత్థి, మఞ్చభిసి పీఠభిసి భూమత్థరణభిసి చఙ్కమనభిసి పాదపుఞ్ఛనభిసీతి ఏతాసం అనురూపతో సల్లక్ఖేత్వా అత్తనో రుచివసేన పమాణం కాతబ్బం. బిమ్బోహనం పన పమాణయుత్తమేవ వట్టతి.

౫౪. ‘‘న, భిక్ఖవే, అడ్ఢకాయికాని బిమ్బోహనాని ధారేతబ్బాని, యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౯౭) యేసు కటితో పట్ఠాయ యావ సీసం ఉపదహన్తి, తాదిసాని ఉపడ్ఢకాయప్పమాణాని బిమ్బోహనాని పటిక్ఖిపిత్వా ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సీసప్పమాణం బిమ్బోహన’’న్తి (చూళవ. ౨౯౭) సీసప్పమాణం అనుఞ్ఞాతం. సీసప్పమాణం నామ యస్స విత్థారతో తీసు కణ్ణేసు ద్విన్నం కణ్ణానం అన్తరం మినియమానం విదత్థి చేవ చతురఙ్గులఞ్చ హోతి, మజ్ఝట్ఠానం ముట్ఠిరతనం హోతి. ‘‘దీఘతో పన దియడ్ఢరతనం వా ద్విరతనం వా’’తి కురున్దియం వుత్తం. అయం సీసప్పమాణస్స ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదో, ఇతో ఉద్ధం న వట్టతి, హేట్ఠా వట్టతి. అగిలానస్స సీసూపధానఞ్చ పాదూపధానఞ్చాతి ద్వయమేవ వట్టతి, గిలానస్స బిమ్బోహనాని సన్థరిత్వా ఉపరి పచ్చత్థరణం దత్వా నిపజ్జితుమ్పి వట్టతి. ‘‘యాని పన భిసీనం అనుఞ్ఞాతాని పఞ్చ కప్పియతూలాని, తేహి బిమ్బోహనం మహన్తమ్పి వట్టతీ’’తి ఫుస్సదేవత్థేరో ఆహ. వినయధరఉపతిస్సత్థేరో పన ‘‘బిమ్బోహనం కరిస్సామీతి కప్పియతూలం వా అకప్పియతూలం వా పక్ఖిపిత్వా కరోన్తస్స పమాణమేవ వట్టతీ’’తి ఆహ.

౫౫. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆసన్దిక’’న్తి (చూళవ. ౨౯౭) వచనతో చతురస్సపీఠసఙ్ఖాతో ఆసన్దికో వట్టతి, సో చ ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉచ్చకమ్పి ఆసన్దిక’’న్తి (చూళవ. ౨౯౭) వచనతో అట్ఠఙ్గులతో ఉచ్చపాదకోపి వట్టతి. ఏకతోభాగేన దీఘపీఠమేవ హి అట్ఠఙ్గులతో ఉచ్చపాదకం న వట్టతి, తస్మా చతురస్సపీఠం పమాణాతిక్కన్తమ్పి వట్టతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సత్తఙ్గ’’న్తి (చూళవ. ౨౯౭) వచనతో తీసు దిసాసు అపస్సయం కత్వా కతమఞ్చోపి వట్టతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉచ్చకమ్పి సత్తఙ్గ’’న్తి (చూళవ. ౨౯౭) వచనతో అయమ్పి పమాణాతిక్కన్తో చ వట్టతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భద్దపీఠ’’న్తిఆదినా (చూళవ. ౨౯౭) పాళియం అనుఞ్ఞాతం వేత్తమయపీఠం పిలోతికాబద్ధపీఠం దారుపట్టికాయ ఉపరి పాదే ఠపేత్వా భోజనఫలకం వియ కతం ఏళకపాదపీఠం ఆమలకాకారేన యోజితం బహుపాదకం ఆమణ్డకవట్టికపీఠం పలాలపీఠం ఫలకపీఠఞ్చ పాళియం అనాగతఞ్చ అఞ్ఞమ్పి యం కిఞ్చి దారుమయపీఠం వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, ఉచ్చే మఞ్చే సయితబ్బం, యో సయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౨౯౭) వచనతో పమణాతిక్కన్తే మఞ్చే సయన్తస్స దుక్కటం, తం పన కరోన్తస్స కారాపేన్తస్స చ ఛేదనకం పాచిత్తియం. అఞ్ఞేన కతం పటిలభిత్వా పరిభుఞ్జన్తేన ఛిన్దిత్వా పరిభుఞ్జితబ్బం. సచే న ఛిన్దితుకామో హోతి, భూమియం నిఖనిత్వా పమాణం ఉపరి దస్సేతి, ఉత్తానకం వా కత్వా పరిభుఞ్జతి, ఉక్ఖిపిత్వా తులాసఙ్ఘాటే ఠపేత్వా అట్టం కత్వా పరిభుఞ్జతి, వట్టతి. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఉచ్చా మఞ్చపటిపాదకా ధారేతబ్బా, యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, అట్ఠఙ్గులపరమం మఞ్చపటిపాదక’’న్తి (చూళవ. ౨౯౭) వచనతో మనుస్సానం పమాణఙ్గులేన అట్ఠఙ్గులపరమోవ మఞ్చపటిపాదకో వట్టతి, తతో ఉద్ధం న వట్టతి.

౫౬. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఉచ్చాసయనమహాసయనాని ధారేతబ్బాని, సేయ్యథిదం, ఆసన్ది పల్లఙ్కో గోనకో చిత్తకో పటికా పటలికా తూలికా వికతికా ఉద్దలోమి ఏకన్తలోమి కట్టిస్సం కోసేయ్యం కుత్తకం హత్థత్థరం అస్సత్థరం రథత్థరం అజినపవేణీ కదలిమిగపవరపచ్చత్థరణం సఉత్తరచ్ఛదం ఉభతోలోహితకూపధానం, యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౨౫౪) వచనతో ఉచ్చాసయనమహాసయనాని న వట్టన్తి. తత్థ (మహావ. అట్ఠ. ౨౫౪) ఉచ్చాసయనం నామ పమాణాతిక్కన్తం మఞ్చం. మహాసయనం నామ అకప్పియత్థరణం. ఆసన్దిఆదీసు ఆసన్దీతి పమాణాతిక్కన్తాసనం. పల్లఙ్కోతి పాదేసు వాళరూపాని ఠపేత్వా కతో. గోనకోతి దీఘలోమకో మహాకోజవో. చతురఙ్గులాధికాని కిర తస్స లోమాని. చిత్తకోతి రతనచిత్రఉణ్ణామయత్థరకో. పటికాతి ఉణ్ణామయో సేతత్థరకో. పటలికాతి ఘనపుప్ఫకో ఉణ్ణామయలోమత్థరకో, యో ‘‘ఆమలకపటో’’తిపి వుచ్చతి. తూలికాతి పకతితూలికాయేవ. వికతికాతి సీహబ్యగ్ఘాదిరూపవిచిత్రో ఉణ్ణామయత్థరకో. ఉద్దలోమీతి ఏకతో ఉగ్గతలోమం ఉణ్ణామయత్థరణం. ఏకన్తలోమీతి ఉభతో ఉగ్గతలోమం ఉణ్ణామయత్థరణం. కట్టిస్సన్తి రతనపరిసిబ్బితం కోసేయ్యకట్టిస్సమయం పచ్చత్థరణం. కోసేయ్యన్తి రతనపరిసిబ్బితం కోసియసుత్తమయం పచ్చత్థరణం, సుద్ధకోసేయ్యం పన వట్టతి.

కుత్తకన్తి సోళసన్నం నాటకిత్థీనం ఠత్వా నచ్చనయోగ్గం ఉణ్ణామయత్థరణం. హత్థత్థరఅస్సత్థరా హత్థిఅస్సపిట్ఠీసు అత్థరణకఅత్థరణా ఏవ. రథత్థరేపి ఏసేవ నయో. అజినపవేణీతి అజినచమ్మేహి మఞ్చప్పమాణేన సిబ్బిత్వా కతా పవేణీ. కదలిమిగపవరపచ్చత్థరణన్తి కదలిమిగచమ్మం నామ అత్థి, తేన కతం పవరపచ్చత్థరణన్తి అత్థో. తం కిర సేతవత్థస్స ఉపరి కదలిమిగచమ్మం పత్థరిత్వా సిబ్బిత్వా కరోన్తి. సఉత్తరచ్ఛదన్తి సహ ఉత్తరచ్ఛదేన, ఉపరిబద్ధేన రత్తవితానేన సద్ధిన్తి అత్థో. సేతవితానమ్పి హేట్ఠా అకప్పియపచ్చత్థరణే సతి న వట్టతి, అసతి పన వట్టతి. ఉభతోలోహితకూపధానన్తి సీసూపధానఞ్చ పాదూపధానఞ్చాతి మఞ్చస్స ఉభతోలోహితకూపధానం, ఏతం న కప్పతి. యం పన ఏకమేవ ఉపధానం ఉభోసు పస్సేసు రత్తం వా హోతు పదుమవణ్ణం వా విచిత్రం వా, సచే పమాణయుత్తం, వట్టతి, మహాఉపధానం పన పటిక్ఖిత్తం. గోనకాదీని (చూళవ. అట్ఠ. ౩౨౦) సఙ్ఘికవిహారే వా పుగ్గలికవిహారే వా మఞ్చపీఠకేసు అత్థరిత్వా పరిభుఞ్జితుం న వట్టన్తి, ధమ్మాసనే పన గిహివికతనీహారేన లబ్భన్తి, తత్రాపి నిపజ్జితుం న వట్టతి.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఠపేత్వా తీణి ఆసన్దిం పల్లఙ్కం తూలికం గిహివికతం అభినిసీదితుం, న త్వేవ అభినిపజ్జితు’’న్తి (చూళవ. ౩౧౪) – వచనతో ఆసన్దాదిత్తయం ఠపేత్వా అవసేసేసు గోనకాదీసు గిహివికతేసు ధమ్మాసనే వా భత్తగ్గే వా అన్తరఘరే వా నిసీదితుం వట్టతి, నిపజ్జితుం న వట్టతి. తూలోనద్ధం పన మఞ్చపీఠం భత్తగ్గే అన్తరఘరేయేవ నిసీదితుం వట్టతి, తత్థాపి నిపజ్జితుం వట్టతి. తూలోనద్ధం పన మఞ్చపీఠం కారాపేన్తస్సపి ఉద్దాలనకం పాచిత్తియం.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓనద్ధమఞ్చం ఓనద్ధపీఠ’’న్తి (చూళవ. ౨౯౭) వచనతో పన చమ్మాదీహి ఓనద్ధం మఞ్చపీఠం వట్టతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పావారం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, కోసేయ్యపావారం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, కోజవం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, కమ్బల’’న్తి (మహావ. ౩౩౭-౩౩౮) – వచనతో పావారాదీని సఙ్ఘికాని వా హోన్తు పుగ్గలికాని వా, యథాసుఖం విహారే వా అన్తరఘరే వా యత్థ కత్థచి పరిభుఞ్జితుం వట్టన్తి. కోజవం పనేత్థ పకతికోజవమేవ వట్టతి, మహాపిట్ఠియకోజవం న వట్టతి.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సబ్బం పాసాదపరిభోగ’’న్తి (చూళవ. ౩౨౦) వచనతో సువణ్ణరజతాదివిచిత్రాని (చూళవ. అట్ఠ. ౩౨౦) కవాటాని మఞ్చపీఠాని తాలవణ్టాని సువణ్ణరజతయోని పానీయఘటపానీయసరావాని, యం కిఞ్చి చిత్తకమ్మకతం, సబ్బం సేనాసనపరిభోగే వట్టతి. ‘‘పాసాదస్స దాసిదాసం ఖేత్తవత్థుం గోమహింసం దేమా’’తి వదన్తి, పాటేక్కం గహణకిచ్చం నత్థి, పాసాదే పటిగ్గహితే పటిగ్గహితమేవ హోతి.