౨౮. చతుపచ్చయభాజనీయవినిచ్ఛయకథా

౧౯౪. చతుపచ్చయభాజనన్తి చీవరాదీనం చతున్నం పచ్చయానం భాజనం. తత్థ చీవరభాజనే తావ చీవరపటిగ్గాహకో వేదితబ్బో, చీవరనిదహకో వేదితబ్బో, భణ్డాగారికో వేదితబ్బో, భణ్డాగారం వేదితబ్బం, చీవరభాజకో వేదితబ్బో, చీవరభాజనం వేదితబ్బం.

తత్థ (మహావ. అట్ఠ. ౩౪౦-౩౪౨) ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతం భిక్ఖుం చీవరపటిగ్గాహకం సమ్మన్నితుం, యో న ఛన్దాగతిం గచ్ఛేయ్య, న దోసాగతిం గచ్ఛేయ్య, న మోహాగతిం గచ్ఛేయ్య, న భయాగతిం గచ్ఛేయ్య, గహితాగహితఞ్చ జానేయ్యా’’తి (మహావ. ౩౪౨) వచనతో ఇమేహి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో చీవరపటిగ్గాహకో సమ్మన్నితబ్బో. తత్థ పచ్ఛా ఆగతానమ్పి అత్తనో ఞాతకాదీనం పఠమతరం పటిగ్గణ్హన్తో వా ఏకచ్చస్మిం పేమం దస్సేత్వా గణ్హన్తో వా లోభపకతితాయ అత్తనో పరిణామేన్తో వా ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి నామ. పఠమతరం ఆగతస్సపి కోధవసేన పచ్ఛా గణ్హన్తో వా దుగ్గతమనుస్సేసు అవమఞ్ఞం కత్వా గణ్హన్తో వా ‘‘కిం వో ఘరే ఠపనోకాసో నత్థి, తుమ్హాకం సన్తకం గహేత్వా గచ్ఛథా’’తి ఏవం సఙ్ఘస్స లాభన్తరాయం కరోన్తో వా దోసాగతిం గచ్ఛతి నామ. యో పన ముట్ఠస్సతి అసమ్పజానో, అయం మోహాగతిం గచ్ఛతి నామ. పచ్ఛా ఆగతానమ్పి ఇస్సరానం భయేన పఠమతరం పటిగ్గణ్హన్తో వా ‘‘చీవరపటిగ్గాహకట్ఠానం నామేతం భారియ’’న్తి సన్తసన్తో వా భయాగతిం గచ్ఛతి నామ. ‘‘మయా ఇదఞ్చిదఞ్చ గహితం, ఇదఞ్చిదఞ్చ న గహిత’’న్తి ఏవం జానన్తో గహితాగహితం జానాతి నామ. తస్మా యో ఛన్దాగతిఆదివసేన న గచ్ఛతి, ఞాతకఅఞ్ఞాతకఅడ్ఢదుగ్గతేసు విసేసం అకత్వా ఆగతపటిపాటియా గణ్హాతి, సీలాచారపటిపత్తియుత్తో హోతి సతిమా మేధావీ బహుస్సుతో, సక్కోతి దాయకానం విస్సట్ఠాయ వాచాయ పరిమణ్డలేహి పదబ్యఞ్జనేహి అనుమోదనం కరోన్తో పసాదం జనేతుం, ఏవరూపో సమ్మన్నితబ్బో.

ఏవఞ్చ పన సమ్మన్నితబ్బో. పఠమం భిక్ఖు యాచితబ్బో, యాచిత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం చీవరపటిగ్గాహకం సమ్మన్నేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం చీవరపటిగ్గాహకం సమ్మన్నతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో చీవరపటిగ్గాహకస్స సమ్ముతి, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘సమ్మతో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో భిక్ఖు చీవరపటిగ్గాహకో, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి (మహావ. ౩౪౨) –

ఇతి ఇమాయ కమ్మవాచాయ వా అపలోకనేన వా అన్తోవిహారే సబ్బసఙ్ఘమజ్ఝేపి ఖణ్డసీమాయమ్పి సమ్మన్నితుం వట్టతియేవ. ఏవం సమ్మతేన చ విహారపచ్చన్తే వా పధానఘరే వా న అచ్ఛితబ్బం. యత్థ పన ఆగతాగతా మనుస్సా సుఖం పస్సన్తి, తాదిసే ధురవిహారట్ఠానే బీజనిం పస్సే ఠపేత్వా సునివత్థేన సుపారుతేన నిసీదితబ్బం.

౧౯౫. చీవరనిదహకోపి ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతం భిక్ఖుం చీవరనిదహకం సమ్మన్నితుం, యో న ఛన్దాగతిం గచ్ఛేయ్య, న దోసాగతిం గచ్ఛేయ్య, న మోహాగతిం గచ్ఛేయ్య, న భయాగతిం గచ్ఛేయ్య, నిహితానిహితఞ్చ జానేయ్యా’’తి వచనతో పఞ్చఙ్గసమన్నాగతో భిక్ఖు –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం చీవరనిదహకం సమ్మన్నేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే భన్తే సఙ్ఘో, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం చీవరనిదహకం సమ్మన్నతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో చీవరనిదహకస్స సమ్ముతి, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘సమ్మతో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో భిక్ఖు చీవరనిదహకో, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి (మహావ. ౩౪౨) –

ఇతి ఇమాయ కమ్మవాచాయ వా అపలోకనేన వా వుత్తనయేనేవ సమ్మన్నితబ్బో.

౧౯౬. భణ్డాగారికోపి ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతం భిక్ఖుం భణ్డాగారికం సమ్మన్నితుం, యో న ఛన్దాగతిం గచ్ఛేయ్య, న దోసాగతిం గచ్ఛేయ్య, న మోహాగతిం గచ్ఛేయ్య, న భయాగతిం గచ్ఛేయ్య, గుత్తాగుత్తఞ్చ జానేయ్యా’’తి (మహావ. ౩౪౩) వచనతో పఞ్చఙ్గసమన్నాగతో భిక్ఖు ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం భణ్డాగారికం సమ్మన్నేయ్యా’’తిఆదినా (మహావ. ౩౪౩) నయేన కమ్మవాచాయ వా అపలోకనేన వా సమ్మన్నితబ్బో.

ఏత్థ (మహావ. అట్ఠ. ౩౪౩) చ యత్థ ఛదనాదీసు కోచి దోసో నత్థి, తం గుత్తం. యత్థ పన ఛదనతిణం వా ఛదనిట్ఠకా వా యత్థ కత్థచి పతితా, యేన ఓవస్సతి వా, మూసికాదీనం వా పవేసో హోతి, భిత్తిఆదీసు వా కత్థచి ఛిద్దం హోతి, ఉపచికా వా ఉట్ఠహన్తి, తం సబ్బం అగుత్తం నామ. తం సల్లక్ఖేత్వా భణ్డాగారికేన పటిసఙ్ఖరితబ్బం. సీతసమయే ద్వారఞ్చ వాతపానఞ్చ సుపిహితం కాతబ్బం. సీతేన హి చీవరాని కణ్ణకితాని హోన్తి. ఉణ్హసమయే అన్తరన్తరా వాతప్పవేసనత్థం వివరితబ్బం. ఏవం కరోన్తో హి గుత్తాగుత్తం జానాతి నామ.

౧౯౭. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భణ్డాగారం సమ్మన్నితుం, యం సఙ్ఘో ఆకఙ్ఖతి విహారం వా అడ్ఢయోగం వా పాసాదం వా హమ్మియం వా గుహం వా’’తి (మహావ. ౩౪౩) వచనతో భణ్డాగారం సమ్మన్నిత్వా ఠపేతబ్బం. ఏత్థ చ యో ఆరామమజ్ఝే ఆరామికసామణేరాదీహి అవివిత్తో సబ్బేసం సమోసరణట్ఠానే విహారో వా అడ్ఢయోగో వా హోతి, సో సమ్మన్నితబ్బో. పచ్చన్తసేనాసనం పన న సమ్మన్నితబ్బం. ఇమం పన భణ్డాగారం ఖణ్డసీమం గన్త్వా ఖణ్డసీమాయ నిసిన్నేహి సమ్మన్నితుం న వట్టతి. విహారమజ్ఝేయేవ ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం విహారం భణ్డాగారం సమ్మన్నేయ్యా’’తిఆదినా (మహావ. ౩౪౩) నయేన కమ్మవాచాయ వా అపలోకనేన వా సమ్మన్నితబ్బం.

చీవరపటిగ్గాహకాదీహి పన తీహిపి అత్తనో వత్తం జానితబ్బం. తత్థ చీవరపటిగ్గాహకేన తావ యం యం మనుస్సా ‘‘కాలచీవర’’న్తి వా ‘‘అకాలచీవర’’న్తి వా ‘‘అచ్చేకచీవర’’న్తి వా ‘‘వస్సికసాటిక’’న్తి వా ‘‘నిసీదన’’న్తి వా ‘‘పచ్చత్థరణ’’న్తి వా ‘‘ముఖపుఞ్ఛనచోళ’’న్తి వా దేన్తి, తం సబ్బం ఏకరాసిం కత్వా మిస్సేత్వా న గణ్హితబ్బం, విసుం విసుం కత్వావ గణ్హిత్వా చీవరనిదహకస్స తథేవ ఆచిక్ఖిత్వా దాతబ్బం. చీవరనిదహకేనపి భణ్డాగారికస్స దదమానేన ‘‘ఇదం కాలచీవరం…పే… ఇదం ముఖపుఞ్ఛనచోళ’’న్తి ఆచిక్ఖిత్వావ దాతబ్బం. భణ్డాగారికేనపి తథేవ విసుం విసుం సఞ్ఞాణం కత్వా ఠపేతబ్బం. తతో సఙ్ఘేన ‘‘కాలచీవరం ఆహరా’’తి వుత్తే కాలచీవరమేవ దాతబ్బం…పే… ‘‘ముఖపుఞ్ఛనచోళం ఆహరా’’తి వుత్తే తదేవ దాతబ్బం. ఇతి భగవతా చీవరపటిగ్గాహకో అనుఞ్ఞాతో, చీవరనిదహకో అనుఞ్ఞాతో, భణ్డాగారికో అనుఞ్ఞాతో, భణ్డాగారం అనుఞ్ఞాతం, న బాహులికతాయ, న అసన్తుట్ఠితాయ, అపిచ ఖో సఙ్ఘానుగ్గహాయ. సచే హి ఆహటాహటం గహేత్వా భిక్ఖూ భాజేయ్యుం, నేవ ఆహటం, న అనాహటం, న దిన్నం, న అదిన్నం, న లద్ధం, న అలద్ధం జానేయ్యుం, ఆహటాహటం థేరాసనే వా దదేయ్యుం, ఖణ్డాఖణ్డం వా ఛిన్దిత్వా గణ్హేయ్యుం, ఏవం సతి అయుత్తపరిభోగో చ హోతి, న చ సబ్బేసం సఙ్గహో కతో హోతి. భణ్డాగారే పన చీవరం ఠపేత్వా ఉస్సన్నకాలే ఏకేకస్స భిక్ఖునో తిచీవరం వా ద్వే ద్వే వా ఏకేకం వా చీవరం దస్సన్తి, లద్ధాలద్ధం జానిస్సన్తి, అలద్ధభావం ఞత్వా సఙ్గహం కాతుం మఞ్ఞిస్సన్తీతి.

౧౯౮. చీవరభాజకోవి ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతం భిక్ఖుం చీవరభాజకం సమ్మన్నితుం, యో న ఛన్దాగతిం గచ్ఛేయ్య, న దోసాగతిం గచ్ఛేయ్య, న మోహాగతిం గచ్ఛేయ్య, న భయాగతిం గచ్ఛేయ్య, భాజితాభాజితఞ్చ జానేయ్యా’’తి (మహావ. ౩౪౩) వచనతో పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతోయేవ ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం చీవరభాజకం సమ్మన్నేయ్యా’’తి(మహావ. ౩౪౩) ఆదినా నయేన కమ్మవాచాయ వా అపలోకనేన వా సమ్మన్నిత్వా ఠపేతబ్బో.

ఏత్థ సభాగానం భిక్ఖూనం అపాపుణన్తమ్పి మహగ్ఘచీవరం దేన్తో ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి నామ. అఞ్ఞేసం వుడ్ఢతరానం పాపుణన్తమ్పి మహగ్ఘచీవరం అదత్వా అప్పగ్ఘం దేన్తో దోసాగతిం గచ్ఛతి నామ. మోహమూళ్హో చీవరదానవత్తం అజానన్తో మోహాగతిం గచ్ఛతి నామ. ముఖరానం నవకానమ్పి భయేన అపాపుణన్తం ఏవ మహగ్ఘం చీవరం దేన్తో భయాగతిం గచ్ఛతి నామ. యో ఏవం న గచ్ఛతి, సబ్బేసం తులాభూతో పమాణభూతో మజ్ఝత్తో, సో సమ్మన్నితబ్బో. తేనపి చీవరం భాజేన్తేన పఠమం ‘‘ఇదం థూలం, ఇదం సణ్హం, ఇదం ఘనం, ఇదం తనుకం, ఇదం పరిభుత్తం, ఇదం అపరిభుత్తం, ఇదం దీఘతో ఏత్తకం, పుథులతో ఏత్తక’’న్తి ఏవం వత్థాని విచినిత్వా ‘‘ఇదం ఏత్తకం అగ్ఘతి, ఇదం ఏత్తక’’న్తి ఏవం అగ్ఘపరిచ్ఛేదం కత్వా సచే సబ్బేసం ఏకేకమేవ దసదసఅగ్ఘనకం పాపుణాతి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే పాపుణాతి, యం నవ వా అట్ఠ వా అగ్ఘతి, తం అఞ్ఞేన ఏకఅగ్ఘనకేన చ ద్విఅగ్ఘనకేన చ సద్ధిం బన్ధిత్వా ఏతేన ఉపాయేన సమే పటివీసే ఠపేత్వా కుసో పాతేతబ్బో. సచే ఏకేకస్స దీయమానే చీవరే దివసో నప్పహోతి, దస దస భిక్ఖూ గణేత్వా దస దస చీవరపటివీసే ఏకతో బన్ధిత్వా భణ్డికం కత్వా ఏకో చీవరపటివీసో ఠపేతబ్బో. ఏవం ఠపితేసు చీవరపటివీసేసు కుసో పాతేతబ్బో. తేహిపి భిక్ఖూహి పున కుసపాతం కత్వా భాజేతబ్బం.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సామణేరానం ఉపడ్ఢపటివీసం దాతు’’న్తి (మహావ. ౩౪౩) వచనతో యే సామణేరా అత్తిస్సరా భిక్ఖుసఙ్ఘస్స కత్తబ్బకమ్మం న కరోన్తి, ఉద్దేసపరిపుచ్ఛాసు యుత్తా ఆచరియుపజ్ఝాయానంయేవ వత్తపటివత్తం కరోన్తి, అఞ్ఞేసం న కరోన్తి, ఏతేసంయేవ ఉపడ్ఢభాగో దాతబ్బో. యే పన పురేభత్తఞ్చ పచ్ఛాభత్తఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘస్సేవ కత్తబ్బకిచ్చం కరోన్తి, తేసం సమకో దాతబ్బో. ఇదఞ్చ పిట్ఠిసమయే ఉప్పన్నేన భణ్డాగారే ఠపితేన అకాలచీవరేనేవ కథితం, కాలచీవరం పన సమకంయేవ దాతబ్బం. తత్రుప్పాదవస్సావాసికం సమ్ముఞ్జనీబన్ధనాది సఙ్ఘస్స ఫాతికమ్మం కత్వా గహేతబ్బం. ఏతఞ్హేత్థ సబ్బేసం వత్తం. భణ్డాగారచీవరేపి సచే సామణేరా ఆగన్త్వా ‘‘భన్తే, మయం యాగుం పచామ, భత్తం పచామ, ఖజ్జకం పచామ, అప్పహరితం కరోమ, దన్తకట్ఠం ఆహరామ, రఙ్గఛల్లిం కప్పియం కత్వా దేమ, కిం అమ్హేహి న కతం నామా’’తి ఉక్కుట్ఠిం కరోన్తి, సమభాగోవ దాతబ్బో. ఏతంయేవ విరజ్ఝిత్వా కరోన్తి, యేసఞ్చ కరణభావో న పఞ్ఞాయతి, తే సన్ధాయ వుత్తం ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సామణేరానం ఉపడ్ఢపటివీసం దాతు’’న్తి. కురున్దియం పన ‘‘సచే సామణేరా ‘కస్మా మయం, భన్తే, సఙ్ఘకమ్మం న కరోమ, కరిస్సామా’తి యాచన్తి, సమపటివీసో దాతబ్బో’’తి వుత్తం.

సచే కోచి భిక్ఖు సకం భాగం గహేత్వా సత్థం లభిత్వా నదిం వా కన్తారం వా ఉత్తరిత్వా దిసాపక్కమితుకామో హోతి, తస్స ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉత్తరన్తస్స సకం భాగం దాతు’’న్తి (మహావ. ౩౪౩) వచనతో చీవరేసు భణ్డాగారతో బహి నీహటేసు ఘణ్టిం పహరిత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘే సన్నిపతితే చీవరభాజకేన ‘‘ఇమస్స భిక్ఖునో కోట్ఠాసేన ఏత్తకేన భవితబ్బ’’న్తి తక్కేత్వా నయగ్గాహేన సమభాగేన చీవరం దాతబ్బం. తులాయ తులితమివ హి సమసమం దాతుం న సక్కా, తస్మా ఊనం వా హోతు అధికం వా, ఏవం తక్కేన నయేన దిన్నం సుదిన్నం. నేవ ఊనకం పున దాతబ్బం, నాతిరిత్తం పటిగ్గణ్హితబ్బం. సచే దస భిక్ఖూ హోన్తి, సాటకాపి దసేవ, తేసు ఏకో ద్వాదస అగ్ఘతి, సేసా దసగ్ఘనకా. సబ్బేసు దసగ్ఘనకవసేన కుసే పాతితే యస్స భిక్ఖునో ద్వాదసగ్ఘనకో కుసో పాతితో, తేన యత్తకం తస్మిం పటివీసే అధికం, తత్తకం అగ్ఘనకం యం కిఞ్చి అత్తనో సన్తకం కప్పియభణ్డం దత్వా సో అతిరేకభాగో గహేతబ్బో. సచే సబ్బేసం పఞ్చ పఞ్చ వత్థాని పత్తాని, సేసానిపి అత్థి, ఏకేకం పన న పాపుణాతి, ఛిన్దిత్వా దాతబ్బాని.

ఛిన్దన్తేన చ అడ్ఢమణ్డలాదీనం వా ఉపాహనత్థవికాదీనం వా పహోనకాని ఖణ్డాని కత్వా దాతబ్బాని. హేట్ఠిమపరిచ్ఛేదేన చతురఙ్గులవిత్థారమ్పి అనువాతప్పహోనకాయామం ఖణ్డం కత్వా దాతుం వట్టతి, అపరిభోగం పన న కాతబ్బం. సచేపి ఏకస్స భిక్ఖునో కోట్ఠాసే ఏకం వా ద్వే వా వత్థాని నప్పహోన్తి, తత్థ అఞ్ఞం సామణకం పరిక్ఖారం ఠపేత్వా యో తేన తుస్సతి, తస్స తం భాగం కత్వా పచ్ఛా కుసపాతో కాతబ్బో. సచే దస దస భిక్ఖూ గణేత్వా వగ్గం కరోన్తానం ఏకో వగ్గో న పూరతి, అట్ఠ వా నవ వా హోన్తి, తేసం అట్ఠ వా నవ వా కోట్ఠాసా ‘‘తుమ్హే ఇమే గహేత్వా విసుం భాజేథా’’తి దాతబ్బా. ఏవం దత్వా పచ్ఛా కుసపాతో కాతబ్బో.

౧౯౯. ఇదాని ‘‘అట్ఠిమా, భిక్ఖవే, మాతికా చీవరస్స ఉప్పాదాయ, సీమాయ దేతి, కతికాయ దేతి, భిక్ఖాపఞ్ఞత్తియా దేతి, సఙ్ఘస్స దేతి, ఉభతోసఙ్ఘస్స దేతి, వస్సంవుట్ఠసఙ్ఘస్స దేతి, ఆదిస్స దేతి, పుగ్గలస్స దేతీ’’తి (మహావ. ౩౭౯) చీవరానం పటిలాభఖేత్తదస్సనత్థం యా తా అట్ఠ మాతికా వుత్తా, తాసం వసేన వినిచ్ఛయో వేదితబ్బో.

తత్థ ‘‘సీమాయ దమ్మీ’’తి ఏవం సీమం పరామసిత్వా దేన్తో సీమాయ దేతి నామ. ఏవం సీమాయ దిన్నం యావతికా భిక్ఖూ అన్తోసీమాగతా, తేహి భాజేతబ్బం. సీమా చ నామేసా ఖణ్డసీమా ఉపచారసీమా సమానసంవాససీమా అవిప్పవాససీమా లాభసీమా గామసీమా నిగమసీమా నగరసీమా అబ్భన్తరసీమా ఉదకుక్ఖేపసీమా జనపదసీమా రట్ఠసీమా రజ్జసీమా దీపసీమా చక్కవాళసీమాతి పన్నరసవిధా హోతి. తత్థ ఖణ్డసీమా సీమాకథాయం వుత్తావ. ఉపచారసీమా నామ పరిక్ఖిత్తస్స విహారస్స పరిక్ఖేపేన, అపరిక్ఖిత్తస్స పరిక్ఖేపారహట్ఠానేన పరిచ్ఛిన్నా హోతి. అపిచ భిక్ఖూనం ధువసన్నిపాతట్ఠానతో పరియన్తే ఠితభోజనసాలతో వా నిబద్ధవసనఆవాసతో వా థామమజ్ఝిమస్స పురిసస్స ద్విన్నం లేడ్డుపాతానం అన్తో ఉపచారసీమాతి వేదితబ్బా. సా పన ఆవాసేసు వడ్ఢన్తేసు వడ్ఢతి, పరిహాయన్తేసు పరిహాయతి. మహాపచ్చరియం పన ‘‘భిక్ఖూసుపి వడ్ఢన్తేసు వడ్ఢతీ’’తి వుత్తం. తస్మా సచే విహారే సన్నిపతితభిక్ఖూహి సద్ధిం ఏకాబద్ధా హుత్వా యోజనసతమ్పి పూరేత్వా నిసీదన్తి, యోజనసతమ్పి ఉపచారసీమావ హోతి, సబ్బేసం లాభో పాపుణాతి. సమానసంవాసఅవిప్పవాససీమాద్వయమ్పి వుత్తమేవ. లాభసీమా నామ నేవ సమ్మాసమ్బుద్ధేన అనుఞ్ఞాతా, న ధమ్మసఙ్గాహకత్థేరేహి ఠపితా, అపిచ ఖో రాజరాజమహామత్తా విహారం కారేత్వా గావుతం వా అడ్ఢయోజనం వా యోజనం వా సమన్తతో పరిచ్ఛిన్దిత్వా ‘‘అయం అమ్హాకం విహారస్స లాభసీమా’’తి నామలిఖితకే థమ్భే నిఖణిత్వా ‘‘యం ఏత్థన్తరే ఉప్పజ్జతి, సబ్బం అమ్హాకం విహారస్స దేమా’’తి సీమా ఠపేన్తి, అయం లాభసీమా నామ. గామనిగమనగరఅబ్భన్తరఉదకుక్ఖేపసీమాపి వుత్తా ఏవ.

జనపదసీమా నామ కాసికోసలరట్ఠాదీనం అన్తో బహూ జనపదా హోన్తి, తత్థ ఏకేకో జనపదపరిచ్ఛేదో జనపదసీమా. రట్ఠసీమా నామ కాసికోసలాదిరట్ఠపరిచ్ఛేదో. రజ్జసీమా నామ ‘‘చోళభోగో కేరళభోగో’’తి ఏవం ఏకేకస్స రఞ్ఞో ఆణాపవత్తిట్ఠానం. దీపసీమా నామ సముద్దన్తేన పరిచ్ఛిన్నమహాదీపా చ అన్తరదీపా చ. చక్కవాళసీమా చక్కవాళపబ్బతేనేవ పరిచ్ఛిన్నా. ఏవమేతాసు సీమాసు ఖణ్డసీమాయ కేనచి కమ్మేన సన్నిపతితం సఙ్ఘం దిస్వా ‘‘ఏత్థేవ సీమాయ సఙ్ఘస్స దేమీ’’తి వుత్తే యావతికా భిక్ఖూ అన్తోఖణ్డసీమాగతా, తేహి భాజేతబ్బం. తేసంయేవ హి తం పాపుణాతి, అఞ్ఞేసం సీమన్తరికాయ వా ఉపచారసీమాయ వా ఠితానమ్పి న పాపుణాతి. ఖణ్డసీమాయ ఠితే పన రుక్ఖే వా పబ్బతే వా ఠితస్స హేట్ఠా వా పథవీవేమజ్ఝగతస్స పాపుణాతియేవ. ‘‘ఇమిస్సా ఉపచారసీమాయ సఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి దిన్నం పన ఖణ్డసీమాసీమన్తరికాసు ఠితానమ్పి పాపుణాతి. ‘‘సమానసంవాససీమాయ దమ్మీ’’తి దిన్నం పన ఖణ్డసీమాసీమన్తరికాసు ఠితానం న పాపుణాతి. అవిప్పవాససీమాలాభసీమాసు దిన్నం తాసు సీమాసు అన్తోగతానం పాపుణాతి. గామసీమాదీసు దిన్నం తాసం సీమానం అబ్భన్తరే బద్ధసీమాయ ఠితానమ్పి పాపుణాతి. అబ్భన్తరసీమాఉదకుక్ఖేపసీమాసు దిన్నం తత్థ అన్తోగతానంయేవ పాపుణాతి. జనపదరట్ఠరజ్జదీపచక్కవాళసీమాసుపి గామసీమాదీసు వుత్తసదిసోయేవ వినిచ్ఛయో.

సచే పన జమ్బుదీపే ఠితో ‘‘తమ్బవణ్ణిదీపే సఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి వదతి, తమ్బపణ్ణిదీపతో ఏకోపి ఆగన్త్వా సబ్బేసం గణ్హితుం లభతి. సచేపి తత్రేవ ఏకో సభాగభిక్ఖు సభాగానం భాగం గణ్హాతి, న వారేతబ్బో. ఏవం తావ యో సీమం పరామసిత్వా దేతి, తస్స దానే వినిచ్ఛయో వేదితబ్బో. యో పన ‘‘అసుకసీమాయ’’న్తి వత్తుం న జానాతి, కేవలం ‘‘సీమా’’తి వచనమత్తమేవ జానన్తో విహారం ఆగన్త్వా ‘‘సీమాయ దమ్మీ’’తి వా ‘‘సీమట్ఠకసఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి వా భణతి, సో పుచ్ఛితబ్బో ‘‘సీమా నామ బహువిధా, కతరసీమం సన్ధాయ భణసీ’’తి. సచే వదతి ‘‘అహం ‘అసుకసీమా’తి న జానామి, సీమట్ఠకసఙ్ఘో భాజేత్వా గణ్హతూ’’తి, కతరసీమాయ భాజేతబ్బం? మహాసీవత్థేరో కిరాహ ‘‘అవిప్పవాససీమాయా’’తి. తతో నం ఆహంసు ‘‘అవిప్పవాససీమా నామ తియోజనాపి హోతి, ఏవం సన్తే తియోజనే ఠితా లాభం గణ్హిస్సన్తి, తియోజనే ఠత్వా ఆగన్తుకవత్తం పూరేత్వా ఆరామం పవిసితబ్బం భవిస్సతి, గమికో తియోజనం గన్త్వా సేనాసనం ఆపుచ్ఛిస్సతి, నిస్సయప్పటిపన్నస్స తియోజనాతిక్కమే నిస్సయో పటిప్పస్సమ్భిస్సతి, పారివాసికేన తియోజనం అతిక్కమిత్వా అరుణం ఉట్ఠపేతబ్బం భవిస్సతి, భిక్ఖునియా తియోజనే ఠత్వా ఆరామప్పవేసనం ఆపుచ్ఛితబ్బం భవిస్సతి, సబ్బమ్పేతం ఉపచారసీమాపరిచ్ఛేదవసేనేవ కాతుం వట్టతి, తస్మా ఉపచారసీమాయ భాజేతబ్బ’’న్తి.

౨౦౦. కతికాయ దేతీతి ఏత్థ పన కతికా నామ సమానలాభకతికా. తత్రేవం కతికా కాతబ్బా, ఏకస్మిం విహారే సన్నిపతితేహి భిక్ఖూహి యం విహారం సఙ్గణ్హితుకామా సమానలాభం కాతుం ఇచ్ఛన్తి, తస్స నామం గహేత్వా ‘‘అసుకో నామ విహారో పోరాణకో’’తి వా ‘‘బుద్ధాధివుత్థో’’తి వా ‘‘అప్పలాభో’’తి వా య కిఞ్చి కారణం వత్వా ‘‘తం విహారం ఇమినా విహారేన సద్ధిం ఏకలాభం కాతుం సఙ్ఘస్స రుచ్చతీ’’తి తిక్ఖత్తుం సావేతబ్బం. ఏత్తావతా తస్మిం విహారే నిసిన్నోపి ఇధ నిసిన్నోవ హోతి. తస్మిం విహారేపి సఙ్ఘేన ఏవమేవ కాతబ్బం. ఏత్తావతా ఇధ నిసిన్నోపి తస్మిం నిసిన్నోవ హోతి. ఏకస్మిం విహారే లాభే భాజియమానే ఇతరస్మిం ఠితస్స భాగం గహేతుం వట్టతి. ఏవం ఏకేన విహారేన సద్ధిం బహూపి ఆవాసా ఏకలాభా కాతబ్బా. ఏవఞ్చ కతే ఏకస్మిం ఆవాసే దిన్నే సబ్బత్థ దిన్నం హోతి.

౨౦౧. భిక్ఖాపఞ్ఞత్తి నామ అత్తనో పరిచ్చాగపఞ్ఞాపనట్ఠానం, యత్థ సఙ్ఘస్స ధువకారా కరీయన్తి. ఏత్థ చ యస్మిం విహారే ఇమస్స చీవరదాయకస్స సన్తకం సఙ్ఘస్స పాకవట్టం వా వత్తతి, యస్మిం విహారే భిక్ఖూ అత్తనో భారం కత్వా సదా గేహే భోజేతి, యత్థ వా తేన ఆవాసో కారితో, సలాకభత్తాదీని వా నిబద్ధాని, ఇమే ధువకారా నామ. యేన పన సకలోపి విహారో పతిట్ఠాపితో, తత్థ వత్తబ్బమేవ నత్థి, తస్మా సచే సో ‘‘యత్థ మయ్హం ధువకారా కరీయన్తి, తత్థ దమ్మీ’’తి వా ‘‘తత్థ దేథా’’తి వా భణతి, బహూసు చేపి ఠానేసు ధువకారా హోన్తి, సబ్బత్థ దిన్నమేవ హోతి. సచే పన ఏకస్మిం విహారే భిక్ఖూ బహుతరా హోన్తి, తేహి వత్తబ్బం ‘‘తుమ్హాకం ధువకారే ఏకత్థ భిక్ఖూ బహూ, ఏకత్థ అప్పకా’’తి. సచే ‘‘భిక్ఖుగణనాయ గణ్హథా’’తి భణతి, తథా భాజేత్వా గణ్హితుం వట్టతి. ఏత్థ చ వత్థభేసజ్జాది అప్పకమ్పి సుఖేన భాజీయతి. యది పన మఞ్చో వా పీఠం వా ఏకమేవ హోతి, తం పుచ్ఛిత్వా యస్స విహారస్స, ఏకవిహారేపి వా యస్స సేనాసనస్స సో విచారేతి, తత్థ దాతబ్బం. సచేపి ‘‘అసుకభిక్ఖు గణ్హతూ’’తి వదతి, వట్టతి. అథ ‘‘మయ్హం ధువకారే దేథా’’తి వత్వా అవిచారేత్వా గచ్ఛతి, సఙ్ఘస్సపి విచారేతుం వట్టతి. ఏవం పన విచారేతబ్బం, ‘‘సఙ్ఘత్థేరస్స వసనట్ఠానే దేథా’’తి వత్తబ్బం. సచే తత్థ సేనాసనం పరిపుణ్ణం హోతి, యత్థ నప్పహోతి, తత్థ దాతబ్బం. సచే ఏకో భిక్ఖు ‘‘మయ్హం వసనట్ఠానే సేనాసనపరిభోగభణ్డం నత్థీ’’తి వదతి, తత్థ దాతబ్బం.

౨౦౨. సఙ్ఘస్స దేతీతి ఏత్థ పన సచే విహారం పవిసిత్వా ‘‘ఇమాని చీవరాని సఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి దేతి, ఉపచారసీమాయ ఠితేన సఙ్ఘేన ఘణ్టిం పహరిత్వా కాలం ఘోసేత్వా భాజేతబ్బాని, సీమట్ఠకస్స అసమ్పత్తస్సపి భాగం గణ్హన్తో న వారేతబ్బో. విహారో మహా హోతి, థేరాసనతో పట్ఠాయ వత్థేసు దీయమానేసు అలసజాతికా మహాథేరా పచ్ఛా ఆగచ్ఛన్తి, ‘‘భన్తే, వీసతివస్సానం దీయతి, తుమ్హాకం ఠితికా అతిక్కన్తా’’తి న వత్తబ్బా, ఠితికం ఠపేత్వా తేసం దత్వా పచ్ఛా ఠితిభాయ దాతబ్బం. ‘‘అసుకవిహారే కిర బహు చీవరం ఉప్పన్న’’న్తి సుత్వా యోజనన్తరికవిహారతోపి భిక్ఖూ ఆగచ్ఛన్తి, సమ్పత్తసమ్పత్తానం ఠితట్ఠానతో పట్ఠాయ దాతబ్బం, అసమ్పత్తానమ్పి ఉపచారసీమం పవిట్ఠానం అన్తేవాసికాదీసు గణ్హన్తేసు దాతబ్బమేవ. ‘‘బహిఉపచారసీమాయ ఠితానం దేథా’’తి వదన్తి, న దాతబ్బం. సచే పన ఉపచారసీమం ఓక్కన్తేహి ఏకాబద్ధా హుత్వా అత్తనో విహారద్వారే వా అన్తోవిహారేయేవ వా హోన్తి, పరిసవసేన వడ్ఢితా నామ సీమా హోతి, తస్మా దాతబ్బం. సఙ్ఘనవకస్స దిన్నేపి పచ్ఛా ఆగతానం దాతబ్బమేవ. దుతియభాగే పన థేరాసనం ఆరుళ్హే ఆగతానం పఠమభాగో న పాపుణాతి, దుతియభాగతో వస్సగ్గేన దాతబ్బం.

ఏకస్మిం విహారే దస భిక్ఖూ హోన్తి, దస వత్థాని ‘‘సఙ్ఘస్స దేమా’’తి దేన్తి, పాటేక్కం భాజేతబ్బాని. సచే ‘‘సబ్బానేవ అమ్హాకం పాపుణన్తీ’’తి గహేత్వా గచ్ఛన్తి, దుప్పాపితాని చేవ దుగ్గహితాని చ, గతగతట్ఠానే సఙ్ఘికానేవ హోన్తి. ఏకం పన ఉద్ధరిత్వా ‘‘ఇదం తుమ్హాకం పాపుణాతీ’’తి సఙ్ఘత్థేరస్స పాపేత్వా ‘‘సేసాని అమ్హాకం పాపుణన్తీ’’తి గహేతుం వట్టతి. ఏకమేవ వత్థం ‘‘సఙ్ఘస్స దేమా’’తి ఆహరన్తి, అభాజేత్వావ ‘‘అమ్హాకం పాపుణాతీ’’తి గణ్హన్తి, దుప్పాపితఞ్చేవ దుగ్గహితఞ్చ. సత్థకేన వా హలిద్దిఆదినా వా లేఖం కత్వా ఏకకోట్ఠాసం ‘‘ఇదం ఠానం తుమ్హాకం పాపుణాతీ’’తి సఙ్ఘత్థేరస్స పాపేత్వా ‘‘సేసం అమ్హాకం పాపుణాతీ’’తి గహేతుం వట్టతి. యం పన వత్థస్సేవ పుప్ఫం వా వలి వా, తేన పరిచ్ఛేదం కాతుం న వట్టతి. సచే ఏకం తన్తం ఉద్ధరిత్వా ‘‘ఇదం ఠానం తుమ్హాకం పాపుణాతీ’’తి థేరస్స దత్వా ‘‘సేసం అమ్హాకం పాపుణాతీ’’తి గణ్హన్తి, వట్టతి. ఖణ్డం ఖణ్డం ఛిన్దిత్వా భాజియమానం వట్టతియేవ.

ఏకభిక్ఖుకే విహారే సఙ్ఘస్స చీవరేసు ఉప్పన్నేసు సచే పుబ్బే వుత్తనయేనేవ సో భిక్ఖు ‘‘సబ్బాని మయ్హం పాపుణన్తీ’’తి గణ్హాతి, సుగ్గహితాని, ఠితికా పన న తిట్ఠతి. సచే ఏకేకం ఉద్ధరిత్వా ‘‘ఇదం మయ్హం పాపుణాతీ’’తి గణ్హాతి, ఠితికా తిట్ఠతి. తత్థ అట్ఠితాయ ఠితికాయ పున అఞ్ఞస్మిం చీవరే ఉప్పన్నే సచే ఏకో భిక్ఖు ఆగచ్ఛతి, మజ్ఝే ఛిన్దిత్వా ద్వీహిపి గహేతబ్బం. ఠితాయ ఠితికాయ పున అఞ్ఞస్మిం చీవరే ఉప్పన్నే సచే నవకతరో ఆగచ్ఛతి, ఠితికా హేట్ఠా ఓరోహతి. సచే వుడ్ఢతరో ఆగచ్ఛతి, ఠితికా ఉద్ధం ఆరోహతి. అథ అఞ్ఞో నత్థి, పున అత్తనో పాపేత్వా గహేతబ్బం. ‘‘సఙ్ఘస్స దేమా’’తి వా ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స దేమా’’తి వా యేన కేనచి ఆకారేన సఙ్ఘం ఆమసిత్వా దిన్నం పన పంసుకూలికానం న వట్టతి ‘‘గహపతిచీవరం పటిక్ఖిపామి, పంసుకూలికఙ్గం సమాదియామీ’’తి వుత్తత్తా, న పన అకప్పియత్తా. భిక్ఖుసఙ్ఘేన అపలోకేత్వా దిన్నమ్పి న గహేతబ్బం. యం పన భిక్ఖు అత్తనో సన్తకం దేతి, తం భిక్ఖుదత్తియం నామ వట్టతి, పంసుకూలం పన న హోతి. ఏవం సన్తేపి ధుతఙ్గం న భిజ్జతి. ‘‘భిక్ఖూనం దేమ, థేరానం దేమా’’తి వుత్తే పన పంసుకూలికానమ్పి వట్టతి, ‘‘ఇదం వత్థం సఙ్ఘస్స దేమ, ఇమినా ఉపాహనత్థవికపత్తత్థవికఆయోగఅంసబద్ధకాదీని కరోన్తూ’’తి దిన్నమ్పి వట్టతి. పత్తత్థవికాదీనం అత్థాయ దిన్నాని బహూనిపి హోన్తి, చీవరత్థాయపి పహోన్తి, తతో చీవరం కత్వా పారుపితుం వట్టతి. సచే పన సఙ్ఘో భాజితాతిరిత్తాని వత్థాని ఛిన్దిత్వా ఉపాహనత్థవికాదీనం అత్థాయ భాజేతి, తతో గహేతుం న వట్టతి. సామికేహి విచారితమేవ హి వట్టతి, న ఇతరం. పంసుకూలికం ‘‘సఙ్ఘస్స ధమ్మకరణపటాదీనం అత్థాయ దేమా’’తి వుత్తేపి గహేతుం వట్టతి, పరిక్ఖారో నామ పంసుకూలికానమ్పి ఇచ్ఛితబ్బో. యం తత్థ అతిరేకం హోతి, తం చీవరేపి ఉపనేతుం వట్టతి. సుత్తం సఙ్ఘస్స దేన్తి, పంసుకూలికేహిపి గహేతబ్బం. అయం తావ విహారం పవిసిత్వా ‘‘ఇమాని చీవరాని సఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి దిన్నేసు వినిచ్ఛయో. సచే పన బహిఉపచారసీమాయ అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నే భిక్ఖూ దిస్వా ‘‘సఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి సఙ్ఘత్థేరస్స వా సఙ్ఘనవకస్స వా ఆరోచేతి, సచేపి యోజనం ఫరిత్వా పరిసా ఠితా హోతి, ఏకాబద్ధా చే, సబ్బేసం పాపుణాతి. యే పన ద్వాదసహి హత్థేహి పరిసం అసమ్పత్తా, తేసం న పాపుణాతి.

౨౦౩. ఉభతోసఙ్ఘస్స దేతీతి ఏత్థ ‘‘ఉభతోసఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి వుత్తేపి ‘‘ద్విధా సఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి, ‘‘ద్విన్నం సఙ్ఘానం దమ్మీ’’తి, ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ భిక్ఖునీసఙ్ఘస్స చ దమ్మీ’’తి వుత్తేపి ఉభతోసఙ్ఘస్స దిన్నమేవ హోతి. తత్థ సచే బహుకాపి భిక్ఖూ హోన్తి, ఏకా భిక్ఖునీ హోతి, ఉపడ్ఢం దాతబ్బం, ద్వే భాగే సమే కత్వా ఏకో భాగో దాతబ్బోతి అత్థో. సచే బహుకాపి భిక్ఖునియో హోన్తి, ఏకో భిక్ఖు హోతి, ఉపడ్ఢం దాతబ్బం. ‘‘ఉభతోసఙ్ఘస్స చ తుయ్హఞ్చ దమ్మీ’’తి వుత్తే సచే దస దస భిక్ఖూ చ భిక్ఖునియో చ హోన్తి, ఏకవీసతి పటివీసే కత్వా ఏకో పుగ్గలస్స దాతబ్బో, దస భిక్ఖుసఙ్ఘస్స, దస భిక్ఖునీసఙ్ఘస్స. యేన పుగ్గలికో లద్ధో, సో సఙ్ఘతోపి అత్తనో వస్సగ్గేన గహేతుం లభతి. కస్మా? ఉభతోసఙ్ఘగ్గహణేన గహితత్తా. ‘‘ఉభతోసఙ్ఘస్స చ చేతియస్స చ దమ్మీ’’తి వుత్తేపి ఏసేవ నయో. ఇధ పన చేతియస్స సఙ్ఘతో పాపుణనకోట్ఠాసో నామ నత్థి, ఏకపుగ్గలస్స పత్తకోట్ఠాససమోవ కోట్ఠాసో హోతి. ‘‘ఉభతోసఙ్ఘస్స చ తుయ్హఞ్చ చేతియస్స చా’’తి వుత్తే పన ద్వావీసతి కోట్ఠాసే కత్వా దస భిక్ఖూనం, దస భిక్ఖునీనం, ఏకో పుగ్గలస్స, ఏకో చేతియస్స దాతబ్బో. తత్థ పుగ్గలో సఙ్ఘతోపి అత్తనో వస్సగ్గేన గహేతుం లభతి, చేతియస్స ఏకోయేవ.

‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ భిక్ఖునీనఞ్చ దమ్మీ’’తి వుత్తే పన న మజ్ఝే భిన్దిత్వా దాతబ్బం, భిక్ఖూ చ భిక్ఖునియో చ గణేత్వా దాతబ్బం. ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ భిక్ఖునీనఞ్చ తుయ్హఞ్చా’’తి వుత్తే పన పుగ్గలో విసుం న లభతి, పాపుణనట్ఠానతో ఏకమేవ లభతి. కస్మా? భిక్ఖుసఙ్ఘగ్గహణేన గహితత్తా. ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ భిక్ఖునీనఞ్చ తుయ్హఞ్చ చేతియస్స చా’’తి వుత్తేపి చేతియస్స ఏకపుగ్గలపటివీసో లబ్భతి, పుగ్గలస్స విసుం న లబ్భతి, తస్మా ఏకం చేతియస్స దత్వా అవసేసం భిక్ఖూ చ భిక్ఖునియో చ గణేత్వా భాజేతబ్బం.

‘‘భిక్ఖూనఞ్చ భిక్ఖునీనఞ్చ దమ్మీ’’తి వుత్తేపి మజ్ఝే భిన్దిత్వా న దాతబ్బం, పుగ్గలగణనాయ ఏవ విభజితబ్బం. ‘‘భిక్ఖూనఞ్చ భిక్ఖునీనఞ్చ తుయ్హఞ్చ, భిక్ఖూనఞ్చ భిక్ఖునీనఞ్చ చేతియస్స చ, భిక్ఖూనఞ్చ భిక్ఖునీనఞ్చ తుయ్హఞ్చ చేతియస్స చా’’తి ఏవం వుత్తేపి చేతియస్స ఏకపటివీసో లబ్భతి, పుగ్గలస్స విసుం నత్థి, భిక్ఖూ చ భిక్ఖునియో చ గణేత్వా ఏవ భాజేతబ్బం. యథా చ భిక్ఖుసఙ్ఘం ఆదిం కత్వా నయో నీతో, ఏవం భిక్ఖునీసఙ్ఘం ఆదిం కత్వాపి నేతబ్బో.

‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ తుయ్హఞ్చా’’తి వుత్తే పుగ్గలస్స విసుం న లబ్భతి, వస్సగ్గేనేవ గహేతబ్బం. ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ చేతియస్స చా’’తి వుత్తే పన చేతియస్స విసుం పటివీసో లబ్భతి. ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ తుయ్హఞ్చ చేతియస్స చా’’తి వుత్తేపి చేతియస్సేవ విసుం లబ్భతి, న పుగ్గలస్స. ‘‘భిక్ఖూనఞ్చ తుయ్హఞ్చా’’తి వుత్తేపి విసుం న లబ్భతి, ‘‘భిక్ఖూనఞ్చ చేతియస్స చా’’తి వుత్తే పన చేతియస్స లబ్భతి. ‘‘భిక్ఖూనఞ్చ తుయ్హఞ్చ చేతియస్స చా’’తి వుత్తేపి చేతియస్సేవ విసుం లబ్భతి, న పుగ్గలస్స. భిక్ఖునీసఙ్ఘం ఆదిం కత్వాపి ఏవమేవ యోజేతబ్బం.

పుబ్బే బుద్ధప్పముఖస్స ఉభతోసఙ్ఘస్స దానం దేన్తి, భగవా మజ్ఝే నిసీదతి, దక్ఖిణతో భిక్ఖూ, వామతో భిక్ఖునియో నిసీదన్తి, భగవా ఉభిన్నం సఙ్ఘత్థేరో, తదా భగవా అత్తనా లద్ధపచ్చయే అత్తనాపి పరిభుఞ్జతి, భిక్ఖూనమ్పి దాపేతి. ఏతరహి పన పణ్డితమనుస్సా సధాతుకం పటిమం వా చేతియం వా ఠపేత్వా బుద్ధప్పముఖస్స ఉభతోసఙ్ఘస్స దానం దేన్తి, పటిమాయ వా చేతియస్స వా పురతో ఆధారకే పత్తం ఠపేత్వా దక్ఖిణోదకం దత్వా ‘‘బుద్ధానం దేమా’’తి, తత్థ పఠమం ఖాదనీయభోజనీయం దేన్తి, విహారం వా ఆహరిత్వా ‘‘ఇదం చేతియస్స దేమా’’తి పిణ్డపాతఞ్చ మాలాగన్ధాదీని చ దేన్తి, తత్థ కథం పటిపజ్జితబ్బన్తి? మాలాగన్ధాదీని తావ చేతియే ఆరోపేతబ్బాని, వత్థేహి పటాకా, తేలేన పదీపా కాతబ్బా. పిణ్డపాతమధుఫాణితాదీని పన యో నిబద్ధచేతియజగ్గకో హోతి పబ్బజితో వా గహట్ఠో వా, తస్స దాతబ్బాని. నిబద్ధజగ్గకే అసతి ఆహటభత్తం ఠపేత్వా వత్తం కత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టతి, ఉపకట్ఠే కాలే భుఞ్జిత్వా పచ్ఛాపి వత్తం కాతుం వట్టతియేవ. మాలాగన్ధాదీసు చ యం కిఞ్చి ‘‘ఇదం హరిత్వా చేతియే పూజం కరోథా’’తి వుత్తే దూరమ్పి హరిత్వా పూజేతబ్బం, ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స హరా’’తి వుత్తేపి హరితబ్బం. సచే పన ‘‘అహం పిణ్డాయ చరామి, ఆసనసాలాయ భిక్ఖూ అత్థి, తే హరిస్సన్తీ’’తి వుత్తే ‘‘భన్తే, తుయ్హమేవ దమ్మీ’’తి వదతి, భుఞ్జితుం వట్టతి. అథ పన ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స దస్సామీ’’తి హరన్తస్స గచ్ఛతో అన్తరావ కాలో ఉపకట్ఠో హోతి, అత్తనో పాపేత్వా భుఞ్జితుం వట్టతి.

౨౦౪. వస్సంవుట్ఠసఙ్ఘస్స దేతీతి ఏత్థ పన సచే విహారం పవిసిత్వా ‘‘ఇమాని చీవరాని వస్సంవుట్ఠసఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి దేతి, యత్తకా భిక్ఖూ తస్మిం ఆవాసే వస్సచ్ఛేదం అకత్వా పురిమవస్సంవుట్ఠా, తేహి భాజేతబ్బం, అఞ్ఞేసం న పాపుణాతి. దిసాపక్కన్తస్సపి సతి గాహకే యావ కథినస్సుబ్భారా దాతబ్బం. ‘‘అనత్థతే పన కథినే అన్తోహేమన్తే ఏవఞ్చ వత్వా దిన్నం పచ్ఛిమవస్సంవుట్ఠానమ్పి పాపుణాతీ’’తి లక్ఖణఞ్ఞూ వదన్తి. అట్ఠకథాసు పనేతం న విచారితం. సచే పన బహిఉపచారసీమాయం ఠితో ‘‘వస్సంవుట్ఠసఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి వదతి, సమ్పత్తానం సబ్బేసం పాపుణాతి. అథ ‘‘అసుకవిహారే వస్సంవుట్ఠసఙ్ఘస్సా’’తి వదతి, తత్ర వస్సంవుట్ఠానమేవ యావ కథినస్సుబ్భారా పాపుణాతి. సచే పన గిమ్హానం పఠమదివసతో పట్ఠాయ ఏవం వదతి, తత్ర సమ్ముఖీభూతానం సబ్బేసం పాపుణాతి. కస్మా? పిట్ఠిసమయే ఉప్పన్నత్తా. అన్తోవస్సేయేవ ‘‘వస్సం వసన్తానం దమ్మీ’’తి వుత్తే ఛిన్నవస్సా న లభన్తి, వస్సం వసన్తావ లభన్తి. చీవరమాసే పన ‘‘వస్సం వసన్తానం దమ్మీ’’తి వుత్తే పచ్ఛిమికాయ వస్సూపగతానంయేవ పాపుణాతి, పురిమికాయ వస్సూపగతానఞ్చ ఛిన్నవస్సానఞ్చ న పాపుణాతి.

చీవరమాసతో పట్ఠాయ యావ హేమన్తస్స పచ్ఛిమో దివసో, తావ ‘‘వస్సావాసికం దేమా’’తి వుత్తే కథినం అత్థతం వా హోతు అనత్థతం వా, అతీతవస్సంవుట్ఠానమేవ పాపుణాతి. గిమ్హానం పఠమదివసతో పట్ఠాయ వుత్తే పన మాతికా ఆరోపేతబ్బా ‘‘అతీతపస్సావాసస్స పఞ్చ మాసా అతిక్కన్తా, అనాగతో చాతుమాసచ్చయేన భవిస్సతి, కతరవస్సావాసస్స దేసీ’’తి. సచే ‘‘అతీతవస్సంవుట్ఠానం దమ్మీ’’తి వదతి, తం అన్తోవస్సంవుట్ఠానమేవ పాపుణాతి, దిసాపక్కన్తానమ్పి సభాగా గణ్హితుం లభన్తి. సచే ‘‘అనాగతే వస్సావాసికం దమ్మీ’’తి వదతి, తం ఠపేత్వా వస్సూపనాయికదివసే గహేతబ్బం. అథ ‘‘అగుత్తో విహారో, చోరభయం అత్థి, న సక్కా ఠపేతుం గణ్హిత్వా వా ఆహిణ్డితు’’న్తి వుత్తే ‘‘సమ్పత్తానం దమ్మీ’’తి వదతి, భాజేత్వా గహేతబ్బం. సచే వదతి ‘‘ఇతో మే, భన్తే, తతియే వస్సే వస్సావాసికం న దిన్నం, తం దమ్మీ’’తి, తస్మిం అన్తోవస్సే వుట్ఠభిక్ఖూనం పాపుణాతి. సచే తే దిసా పక్కన్తా, అఞ్ఞో విస్సాసికో గణ్హాతి, దాతబ్బం. అథేకోయేవ అవసిట్ఠో, సేసా కాలకతా, సబ్బం ఏకస్సేవ పాపుణాతి. సచే ఏకోపి నత్థి, సఙ్ఘికం హోతి, సమ్ముఖీభూతేహి భాజేతబ్బం.

౨౦౫. ఆదిస్స దేతీతి ఏత్థ పన యాగుయా వా భత్తే వా ఖాదనీయే వా చీవరే వా సేనాసనే వా భేసజ్జే వా ఆదిసిత్వా పరిచ్ఛిన్దిత్వా దేన్తో ఆదిస్స దేతి నామ. తత్రాయం వినిచ్ఛయో – భిక్ఖూ అజ్జతనాయ వా స్వాతనాయ వా యాగుయా నిమన్తేత్వా తేసం ఘరం పవిట్ఠానం యాగుం దేతి, యాగుం దత్వా పీతాయ యాగుయా ‘‘ఇమాని చీవరాని యేహి మయ్హం యాగు పీతా, తేసం దమ్మీ’’తి దేతి, యేహి నిమన్తితేహి యాగు పీతా, తేసంయేవ పాపుణాతి. యేహి పన భిక్ఖాచారవత్తేన ఘరద్వారేన గచ్ఛన్తేహి వా ఘరం పవిట్ఠేహి వా యాగు లద్ధా, యేసం వా ఆసనసాలతో పత్తం ఆహరిత్వా మనుస్సేహి నీతా, యేసం వా థేరేహి పేసితా, తేసం న పాపుణాతి. సచే పన నిమన్తిహభిక్ఖూహి సద్ధిం అఞ్ఞేపి బహూ ఆగన్త్వా అన్తోగేహఞ్చ బహిగేహఞ్చ పూరేత్వా నిసిన్నా, దాయకో చ ఏవం వదతి ‘‘నిమన్తితా వా హోన్తు అనిమన్తితా వా, యేసం మయా యాగు దిన్నా, సబ్బేసం ఇమాని వత్థాని హోన్తూ’’తి, సబ్బేసం పాపుణాతి. యేహి పన థేరానం హత్థతో యాగు లద్ధా, తేసం న పాపుణాతి. అథ సో ‘‘యేహి మయ్హం యాగు పీతా, సబ్బేసం హోతూ’’తి వదతి, సబ్బేసం పాపుణాతి. భత్తఖాదనీయేసుపి ఏసేవ నయో. చీవరే పన పుబ్బేపి తేన వస్సం వాసేత్వా భిక్ఖూనం చీవరం దిన్నపుబ్బం హోతి, సో చే భిక్ఖూ భోజేత్వా వదతి ‘‘యేసం మయా పుబ్బే చీవరం దిన్నం, తేసంయేవ ఇమం చీవరం వా సుత్తం వా సప్పిమధుఫాణితాదీని వా హోన్తూ’’తి, సబ్బం తేసంయేవ పాపుణాతి. సేనాసనేపి ‘‘యో మయా కారితే విహారే వా పరివేణే వా వసతి, తస్సిదం హోతూ’’తి వుత్తే తస్సేవ హోతి. భేసజ్జేపి ‘‘మయం కాలేన కాలం థేరానం సప్పిఆదీని భేసజ్జాని దేమ, యేహి తాని లద్ధాని, తేసంయేవిదం హోతూ’’తి వుత్తే తేసంయేవ హోతి.

౨౦౬. పుగ్గలస్స దేతీతి ఏత్థ పన ‘‘ఇమం చీవరం ఇత్థన్నామస్స దమ్మీ’’తి ఏవం పరమ్ముఖా వా, పాదమూలే ఠపేత్వా ‘‘ఇదం, భన్తే, తుమ్హాకం దమ్మీ’’తి ఏవం సమ్ముఖా వా దేతి, తం తస్సేవ హోతి. సచే పన ‘‘ఇదం తుమ్హాకఞ్చ తుమ్హాకం అన్తేవాసికానఞ్చ దమ్మీ’’తి ఏవం వదతి, థేరస్స చ అన్తేవాసికానఞ్చ పాపుణాతి. ఉద్దేసం గహేతుం ఆగతో గహేత్వా గచ్ఛన్తో చ అత్థి, తస్సపి పాపుణాతి. ‘‘తుమ్హేహి సద్ధిం నిబద్ధచారికభిక్ఖూనం దమ్మీ’’తి వుత్తే ఉద్దేసన్తేవాసికానం వత్తం కత్వా ఉద్దేసపరిపుచ్ఛాదీని గహేత్వా విచరన్తానం సబ్బేసం పాపుణాతి. అయం ‘‘పుగ్గలస్స దేతీ’’తి ఇమస్మిం పదే వినిచ్ఛయో.

సచే కోచి భిక్ఖు ఏకోవ వస్సం వసతి, తత్థ మనుస్సా ‘‘సఙ్ఘస్స దేమా’’తి చీవరాని దేన్తి, తత్థ కిం కాతబ్బన్తి? ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తస్సేవ తాని చీవరాని యావ కథినస్స ఉబ్భారా’’తి (మహావ. ౩౬౩) వచనతో సచే (మహావ. అట్ఠ. ౩౬౩) గణపూరకే భిక్ఖూ లభిత్వా కథినం అత్థతం హోతి, పఞ్చ మాసే, నో చే అత్థతం హోతి, ఏకం చీవరమాసం అఞ్ఞత్థ గహేత్వా నీతానిపి తస్సేవ తాని చీవరాని, న తేసం అఞ్ఞో కోచి ఇస్సరో. యం యఞ్హి ‘‘సఙ్ఘస్స దేమా’’తి వా ‘‘సఙ్ఘం ఉద్దిస్స దేమా’’తి వా ‘‘వస్సంవుట్ఠసఙ్ఘస్స దేమా’’తి వా ‘‘వస్సావాసికం దేమా’’తి వా దేన్తి, సచేపి మతకచీవరం అవిభజిత్వా తం విహారం పవిసతి, తం సబ్బం తస్సేవ భిక్ఖునో హోతి. యమ్పి సో వస్సావాసత్థాయ వడ్ఢిం పయోజేత్వా ఠపితఉపనిక్ఖేపతో వా తత్రుప్పాదతో వా వస్సావాసికం గణ్హాతి, సబ్బం సుగ్గహితమేవ హోతి. ఇదఞ్హేత్థ లక్ఖణం – యేన తేనాకారేన సఙ్ఘస్స ఉప్పన్నవత్థం అత్థతకథినస్స పఞ్చ మాసే, అనత్థతకథినస్స ఏకం చీవరమాసం పాపుణాతి. సచే పన కోచి భిక్ఖు వస్సానతో అఞ్ఞస్మిం ఉతుకాలే ఏకకో వసతి, తత్థ మనుస్సా ‘‘సఙ్ఘస్స దేమా’’తి చీవరాని దేన్తి, తేన భిక్ఖునా అధిట్ఠాతబ్బం ‘‘మయ్హిమాని చీవరానీ’’తి. అధిట్ఠహన్తేన పన వత్తం జానితబ్బం. తేన హి భిక్ఖునా ఘణ్టిం వా పహరిత్వా కాలం వా ఘోసేత్వా థోకం ఆగమేత్వా సచే ఘణ్టిసఞ్ఞాయ వా కాలసఞ్ఞాయ వా భిక్ఖూ ఆగచ్ఛన్తి, తేహి సద్ధిం భాజేతబ్బాని. తేహి చే భిక్ఖూహి తస్మిం చీవరే భాజియమానే అపాతితే కుసే అఞ్ఞో భిక్ఖు ఆగచ్ఛతి, సమకో దాతబ్బో భాగో, పాతితే కుసే అఞ్ఞో భిక్ఖు ఆగచ్ఛతి, న అకామా దాతబ్బో భాగో. ఏకకోట్ఠాసేపి హి కుసదణ్డకే పాతితమత్తే సచేపి భిక్ఖుసహస్సం హోతి, గహితమేవ నామ చీవరం, తస్మా న అకామా భాగో దాతబ్బో. సచే పన అత్తనో రుచియా దాతుకామా హోన్తి, దేన్తు. అనుభాగేపి ఏసేవ నయో.

అథ ఘణ్టిసఞ్ఞాయ వా కాలసఞ్ఞాయ వా అఞ్ఞే భిక్ఖూ న ఆగచ్ఛన్తి, ‘‘మయ్హిమాని చీవరాని పాపుణన్తీ’’తి అధిట్ఠాతబ్బాని. ఏవం అధిట్ఠితే సబ్బాని తస్సేవ హోన్తి, ఠితికా పన న తిట్ఠతి. సచే ఏకేకం ఉద్ధరిత్వా ‘‘అయం పఠమభాగో మయ్హం పాపుణాతి, అయం దుతియభాగో’’తి ఏవం గణ్హాతి, గహితాని చ సుగ్గహితాని హోన్తి, ఠితికా చ తిట్ఠతి, ఏవం పాపేత్వా గణ్హన్తేనపి అధిట్ఠితమేవ హోతి. సచే పన ఘణ్టిం పహరిత్వా వా అప్పహరిత్వా వా కాలమ్పి ఘోసేత్వా వా అఘోసేత్వా వా ‘‘అహమేవేత్థ, మయ్హమేవ ఇమాని చీవరానీ’’తి గణ్హాతి, దుగ్గహితాని హోన్తి. అథ ‘‘అఞ్ఞో కోచి ఇధ నత్థి, మయ్హం ఏతాని పాపుణన్తీ’’తి గణ్హాతి, సుగ్గహితాని. అథ అనధిట్ఠహిత్వావ తాని చీవరాని గహేత్వా అఞ్ఞం విహారం ఉద్దిస్స గచ్ఛతి ‘‘తత్థ భిక్ఖూహి సద్ధిం భాజేస్సామీ’’తి, తాని చీవరాని గతగతట్ఠానే సఙ్ఘికానేవ హోన్తి. భిక్ఖూహి దిట్ఠమత్తమేవేత్థ పమాణం. తస్మా సచే కేచి పటిపథం ఆగచ్ఛన్తా ‘‘కుహిం, ఆవుసో, గచ్ఛసీ’’తి పుచ్ఛిత్వా తమత్థం సుత్వా ‘‘కిం, ఆవుసో, మయం సఙ్ఘో న హోమా’’తి తత్థేవ భాజేత్వా గణ్హన్తి, సుగ్గహితాని. సచేపి ఏస మగ్గా ఓక్కమిత్వా కఞ్చి విహారం వా ఆసనసాలం వా పిణ్డాయ చరన్తో ఏకగేహమేవ వా పవిసతి, తత్ర చ నం భిక్ఖూ దిస్వా తమత్థం పుచ్ఛిత్వా భాజేత్వా గణ్హన్తి, సుగ్గహితానేవ.

‘‘న, భిక్ఖవే, అఞ్ఞత్ర వస్సంవుట్ఠేన అఞ్ఞత్ర చీవరభాగో సాదితబ్బో, యో సాదియేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౩౬౪) వచనతో అఞ్ఞత్ర వస్సంవుట్ఠో అఞ్ఞత్ర భాగం గణ్హాతి, దుక్కటం. ఏత్థ పన కిఞ్చాపి లహుకా ఆపత్తి, అథ ఖో గహితాని చీవరాని గహితట్ఠానే దాతబ్బాని. సచేపి నట్ఠాని వా జిణ్ణాని వా హోన్తి, తస్సేవ గీవా. ‘‘దేహీ’’తి వుత్తే అదేన్తో ధురనిక్ఖేపే భణ్డగ్ఘేన కారేతబ్బో.

ఏకో భిక్ఖు ద్వీసు ఆవాసేసు వస్సం వసతి ‘‘ఏవం మే బహు చీవరం ఉప్పజ్జిస్సతీ’’తి, ఏకం పుగ్గలపటివీసంయేవ లభతి. తస్మా సచే ఏకేకస్మిం విహారే ఏకాహమేకాహం వా సత్తాహం వా వసతి, ఏకేకస్మిం విహారే యం ఏకో పుగ్గలో లభతి, తతో తతో ఉపడ్ఢం ఉపడ్ఢం దాతబ్బం. ఏవఞ్హి ఏకపుగ్గలపటివీసో దిన్నో హోతి. సచే పన ఏకస్మిం విహారే వసన్తో ఇతరస్మిం సత్తాహవారేన అరుణమేవ ఉట్ఠాపేతి, బహుతరం వసితవిహారతో తస్స పటివీసో దాతబ్బో. ఏవమ్పి ఏకపుగ్గలపటివీసోయేవ దిన్నో హోతి. ఇదఞ్చ నానాలాభేహి నానూపచారేహి ఏకసీమావిహారేహి కథితం, నానాసీమావిహారే పన సేనాసనగ్గాహో పటిప్పస్సమ్భతి. తస్మా తత్థ చీవరపటివీసో న పాపుణాతి, సేసం పన ఆమిసభేసజ్జాది సబ్బం సబ్బత్థ అన్తోసీమాగతస్స పాపుణాతి.

౨౦౭. ‘‘భిక్ఖుస్స, భిక్ఖవే, కాలకతే సఙ్ఘో సామీ పత్తచీవరే, అపిచ గిలానుపట్ఠాకా బహూపకారా, అనుజానామి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘేన తిచీవరఞ్చ పత్తఞ్చ గిలానుపట్ఠాకానం దాతుం, యం తత్థ లహుభణ్డం లహుపరిక్ఖారం, తం సమ్ముఖీభూతేన సఙ్ఘేన భాజేతుం, యం తత్థ గరుభణ్డం గరుపరిక్ఖారం, తం ఆగతానాగతచాతుద్దిసస్స సఙ్ఘస్స అవిస్సజ్జికం అవేభఙ్గిక’’న్తి (మహావ. ౩౬౯) వచనతో భిక్ఖుస్మిం కాలకతే అపలోకేత్వా వా –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, ఇత్థన్నామో భిక్ఖు కాలకతో, ఇదం తస్స తిచీవరఞ్చ పత్తో చ, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇమం తిచీవరఞ్చ పత్తఞ్చ గిలానుపట్ఠాకానం దదేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, ఇత్థన్నామో భిక్ఖు కాలకతో, ఇదం తస్స తిచీవరఞ్చ పత్తో చ, సఙ్ఘో ఇమం తిచీవరఞ్చ పత్తఞ్చ గిలానుపట్ఠాకానం దేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇమస్స తిచీవరస్స చ పత్తస్స చ గిలానుపట్ఠాకానం దానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దిన్నం ఇదం సఙ్ఘేన తిచీవరఞ్చ పత్తో చ గిలానుపట్ఠాకానం, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి (మహావ. ౩౬౭) –

ఏవం కమ్మవాచం వా సావేత్వా గిలానుపట్ఠాకానం పత్తచీవరం దత్వా సేసం లహుపరిక్ఖారం సమ్ముఖీభూతేన సఙ్ఘేన భాజేత్వా గహేతబ్బం.

౨౦౮. గిలానుపట్ఠాకానం లాభే పన అయం వినిచ్ఛయో – సచే సకలే భిక్ఖుసఙ్ఘే ఉపట్ఠహన్తే కాలం కరోతి, సబ్బేపి సామికా. అథ ఏకచ్చేహి వారే కతే ఏకచ్చేహి అకతేయేవ కాలం కరోతి, తత్ర ఏకచ్చే ఆచరియా వదన్తి ‘‘సబ్బేపి అత్తనో వారే సమ్పత్తే కరేయ్యుం, తస్మా సబ్బేపి సామినో’’తి. ఏకచ్చే వదన్తి ‘‘యేహి జగ్గితో, తే ఏవ లభన్తి, ఇతరే న లభన్తీ’’తి. సామణేరేపి కాలకతే సచే చీవరం అత్థి, గిలానుపట్ఠాకానం దాతబ్బం. నో చే అత్థి, యం అత్థి, తం దాతబ్బం. అఞ్ఞస్మిం పరిక్ఖారే సతి చీవరభాగం కత్వా దాతబ్బం. భిక్ఖు చ సామణేరో చ సచే సమం ఉపట్ఠహింసు, సమకో భాగో దాతబ్బో. అథ సామణేరోవ ఉపట్ఠహతి, భిక్ఖుస్స సంవిదహనమత్తమేవ హోతి, సామణేరస్స జేట్ఠకోట్ఠాసో దాతబ్బో. సచే సామణేరో భిక్ఖునా ఆనీతఉదకేన యాగుం పచిత్వా పటిగ్గహాపనమత్తమేవ కరోతి, భిక్ఖు ఉపట్ఠహతి, భిక్ఖుస్స జేట్ఠభాగో దాతబ్బో. బహూ భిక్ఖూ సబ్బే సమగ్గా హుత్వా ఉపట్ఠహన్తి, సబ్బేసం సమకో భాగో దాతబ్బో. యో పనేత్థ విసేసేన ఉపట్ఠహతి, తస్స విసేసో కాతబ్బో.

యేన పన ఏకదివసమ్పి గిలానుపట్ఠాకవసేన యాగుభత్తం వా పచిత్వా దిన్నం, న్హానం వా పటిసాదితం, సోపి గిలానుపట్ఠాకోవ. యో పన సమీపం అనాగన్త్వా భేసజ్జతణ్డులాదీని పేసేతి, అయం గిలానుపట్ఠాకో న హోతి. యో పరియేసిత్వా గాహేత్వా ఆగచ్ఛతి, అయం గిలానుపట్ఠాకోవ. ఏకో వత్తసీసేన జగ్గతి, ఏకో పచ్చాసాయ, మతకాలే ఉభోపి పచ్చాసీసన్తి, ఉభిన్నమ్పి దాతబ్బం. ఏకో ఉపట్ఠహిత్వా గిలానస్స వా కమ్మేన అత్తనో వా కమ్మేన కత్థచి గతో ‘‘పున ఆగన్త్వా జగ్గిస్సామీ’’తి, ఏతస్సపి దాతబ్బం. ఏకో చిరం ఉపట్ఠహిత్వా ‘‘ఇదాని న సక్కోమీ’’తి ధురం నిక్ఖిపిత్వా గచ్ఛతి, సచేపి తం దివసమేవ గిలానో కాలం కరోతి, ఉపట్ఠాకభాగో న దాతబ్బో. గిలానుపట్ఠాకో నామ గిహీ వా హోతు పబ్బజితో వా అన్తమసో మాతుగామోపి, సబ్బే భాగం లభన్తి. సచే తస్స భిక్ఖునో పత్తచీవరమత్తమేవ హోతి, అఞ్ఞం నత్థి, సబ్బం గిలానుపట్ఠాకానంయేవ దాతబ్బం. సచేపి సహస్సం అగ్ఘతి, అఞ్ఞం పన బహుమ్పి పరిక్ఖారం తే న లభన్తి, సఙ్ఘస్సేవ హోతి. అవసేసం భణ్డం బహు చేవ మహగ్ఘఞ్చ, తిచీవరం అప్పగ్ఘం, తతో గహేత్వా తిచీవరపరిక్ఖారో దాతబ్బో, సబ్బఞ్చేతం సఙ్ఘికతోవ లబ్భతి. సచే పన సో జీవమానోయేవ సబ్బం అత్తనో పరిక్ఖారం నిస్సజ్జిత్వా కస్సచి అదాసి, కోచి వా విస్సాసం అగ్గహేసి, యస్స దిన్నం, యేన చ గహితం, తస్సేవ హోతి, తస్స రుచియా ఏవ గిలానుపట్ఠాకా లభన్తి. అఞ్ఞేసం అదత్వా దూరే ఠపితపరిక్ఖారాపి తత్థ తత్థ సఙ్ఘస్సేవ హోన్తి. ద్విన్నం సన్తకం హోతి అవిభత్తం, ఏకస్మిం కాలకతే ఇతరో సామీ. బహూనమ్పి సన్తకే ఏసేవ నయో. సబ్బేసు మతేసు సఙ్ఘికం హోతి. సచేపి అవిభజిత్వా సద్ధివిహారికాదీనం దేన్తి, అదిన్నమేవ హోతి, విభజిత్వా దిన్నం పన సుదిన్నం. తం తేసు మతేసుపి సద్ధివిహారికాదీనంయేవ హోతి, న సఙ్ఘస్స.

సచే వస్సంవుట్ఠో భిక్ఖు అనుప్పన్నే వా ఉప్పన్నే వా చీవరే అభాజితే వా పక్కమతి, ఉమ్మత్తకో ఖిత్తచిత్తో వేదనాట్టో ఉక్ఖిత్తకో వా హోతి, సన్తే పతిరూపే గాహకే భాగో దాతబ్బో. సచే పన విబ్భమతి వా కాలం వా కరోతి సామణేరో వా పటిజానాతి, సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతకో, అన్తిమవత్థుం అజ్ఝాపన్నకో, పణ్డకో, థేయ్యసంవాసకో, తిత్థియపక్కన్తకో, తిరచ్ఛానగతో, మాతుఘాతకో, పితుఘాతకో, అరహన్తఘాతకో, భిక్ఖునీదూసకో, సఙ్ఘభేదకో, లోహితుప్పాదకో, ఉభతోబ్యఞ్జనకో వా పటిజానాతి, సఙ్ఘో సామీ, భాగో న దాతబ్బో.

సచే వస్సంవుట్ఠానం భిక్ఖూనం అనుప్పన్నే చీవరే సఙ్ఘో భిజ్జతి, కోసమ్బకభిక్ఖూ వియ ద్వే కోట్ఠాసా హోన్తి, తత్థ మనుస్సా ఏకస్మిం పక్ఖే దక్ఖిణోదకఞ్చ గన్ధాదీని చ దేన్తి, ఏకస్మిం చీవరాని దేన్తి ‘‘సఙ్ఘస్స దేమా’’తి, యత్థ వా ఉదకం దిన్నం, యస్మింయేవ పక్ఖే చీవరాని దేన్తి ‘‘సఙ్ఘస్స దేమా’’తి, సఙ్ఘస్సేవ తాని చీవరాని, ద్విన్నమ్పి కోట్ఠాసానం పాపుణన్తి, ఘణ్టిం పహరిత్వా ద్వీహిపి పక్ఖేహి ఏకతో భాజేతబ్బాని. సచే పన మనుస్సా ఏకస్మిం పక్ఖే దక్ఖిణోదకం గన్ధాదీని చ దేన్తి, ఏకస్మిం పక్ఖే చీవరాని దేన్తి ‘‘పక్ఖస్స దేమా’’తి, పక్ఖస్సేవ తాని చీవరాని. ఏవఞ్హి దిన్నే యస్స కోట్ఠాసస్స ఉదకం దిన్నం, తస్స ఉదకమేవ హోతి. యస్స చీవరం దిన్నం, తస్సేవ చీవరం. యస్మిం పదేసే దక్ఖిణోదకం పమాణం హోతి, తత్థ ఏకో పక్ఖో దక్ఖిణోదకస్స లద్ధత్తా చీవరాని లభతి, ఏకో చీవరానమేవ లద్ధత్తాతి ఉభోహి ఏకతో హుత్వా యథావుడ్ఢం భాజేతబ్బం. ‘‘ఇదం కిర పరసముద్దే లక్ఖణ’’న్తి మహాఅట్ఠకథాయం వుత్తం. సచే యస్మిం పక్ఖే ఉదకం దిన్నం, తస్మింయేవ పక్ఖే చీవరాని దేన్తి ‘‘పక్ఖస్స దేమా’’తి, పక్ఖస్సేవ తాని చీవరాని, ఇతరో పక్ఖో అనిస్సరోయేవ. సచే పన వస్సంవుట్ఠానం భిక్ఖూనం ఉప్పన్నే చీవరే అభాజితే సఙ్ఘో భిజ్జతి, సబ్బేసం సమకం భాజేతబ్బం.

సచే సమ్బహులేసు భిక్ఖూసు అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నేసు కేచి భిక్ఖూ పంసుకూలత్థాయ సుసానం ఓక్కమన్తి, కేచి అనాగమేన్తా పక్కమన్తి, అనాగమేన్తానం న అకామా భాగో దాతబ్బో, ఆగమేన్తానం పన అకామాపి దాతబ్బో భాగో. యది పన మనుస్సా ‘‘ఇధాగతా ఏవ గణ్హన్తూ’’తి దేన్తి, సఞ్ఞాణం వా కత్వా గచ్ఛన్తి ‘‘సమ్పత్తా గణ్హన్తూ’’తి, సమ్పత్తానం సబ్బేసమ్పి పాపుణాతి. సచే ఛడ్డేత్వా గతా, యేన గహితం, సో ఏవ సామీ. సచే కేచి భిక్ఖూ పఠమం సుసానం ఓక్కమన్తి, కేచి పచ్ఛా, తత్థ పఠమం ఓక్కన్తా పంసుకూలం లభన్తి, పచ్ఛా ఓక్కన్తా న లభన్తి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పచ్ఛా ఓక్కన్తానం న అకామా భాగం దాతు’’న్తి (మహావ. ౩౪౧) వచనతో పచ్ఛా ఓక్కన్తానం అకామా భాగో న దాతబ్బో. సచే పన సబ్బేపి సమం ఓక్కన్తా, కేచి లభన్తి, కేచి న లభన్తి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సదిసానం ఓక్కన్తానం అకామాపి భాగం దాతు’’న్తి (మహావ. ౩౪౧) వచనతో సమం ఓక్కన్తానం అకామాపి భాగో దాతబ్బో. సచే పన ‘‘లద్ధం పంసుకూలం సబ్బే భాజేత్వా గణ్హిస్సామా’’తి బహిమేవ కతికం కత్వా సుసానం ఓక్కన్తా కేచి లభన్తి, కేచి న లభన్తి, ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, కతికం కత్వా ఓక్కన్తానం అకామా భాగం దాతు’’న్తి (మహావ. ౩౪౧) వచనతో కతికం కత్వా ఓక్కన్తానమ్పి అకామా భాగో దాతబ్బో. అయం తావ చీవరభాజనీయకథా.

౨౦౯. పిణ్డపాతభాజనే పన ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘభత్తం ఉద్దేసభత్తం నిమన్తనం సలాకభత్తం పక్ఖికం ఉపోసథికం పాటిపదిక’’న్తి (చూళవ. ౩౨౫) ఏవం అనుఞ్ఞాతేసు సఙ్ఘభత్తాదీసు అయం వినిచ్ఛయో (చూళవ. అట్ఠ. ౩౨౫) –

సఙ్ఘభత్తం నామ సకలస్స సఙ్ఘస్స దాతబ్బం భత్తం. తస్మా సఙ్ఘభత్తే ఠితికా నామ నత్థి, తతోయేవ చ ‘‘అమ్హాకం అజ్జ దస ద్వాదస దివసా భుఞ్జన్తానం, ఇదాని అఞ్ఞతో భిక్ఖూ ఆనేథా’’తి న ఏవం తత్థ వత్తబ్బం, ‘‘పురిమదివసేసు అమ్హేహి న లద్ధం, ఇదాని తం అమ్హాకం గాహేథా’’తి ఏవమ్పి వత్తుం న లభతి. తఞ్హి ఆగతాగతానం పాపుణాతియేవ.

ఉద్దేసభత్తాదీసు పన అయం నయో – రఞ్ఞా వా రాజమహామత్తేన వా ‘‘సఙ్ఘతో ఉద్దిసిత్వా ఏత్తకే భిక్ఖూ ఆనేథా’’తి పహితే కాలం ఘోసేత్వా ఠితికా పుచ్ఛితబ్బా. సచే అత్థి, తతో పట్ఠాయ గాహేతబ్బం. నో చే, థేరాసనతో పట్ఠాయ గాహేతబ్బం. ఉద్దేసకేన పిణ్డపాతికానమ్పి న అతిక్కామేతబ్బం. తే పన ధుతఙ్గం రక్ఖన్తా సయమేవ అతిక్కమిస్సన్తి. ఏవం గాహియమానే అలసజాతికా మహాథేరా పచ్ఛా ఆగచ్ఛన్తి, ‘‘భన్తే, వీసతివస్సానం గాహీయతి, తుమ్హాకం ఠితికా అతిక్కన్తా’’తి న వత్తబ్బా, ఠితికం ఠపేత్వా తేసం గాహేత్వా పచ్ఛా ఠితికాయ గాహేతబ్బం. ‘‘అసుకవిహారే బహు ఉద్దేసభత్తం ఉప్పన్న’’న్తి సుత్వా యోజనన్తరికవిహారతోపి భిక్ఖూ ఆగచ్ఛన్తి, సమ్పత్తసమ్పత్తానం ఠితట్ఠానతో పట్ఠాయ గాహేతబ్బం, అసమ్పత్తానమ్పి ఉపచారసీమం పవిట్ఠానం అన్తేవాసికాదీసు గణ్హన్తేసు గాహేతబ్బమేవ. ‘‘బహిఉపచారసీమాయం ఠితానం గాహేథా’’తి వదన్తి, న గాహేతబ్బం. సచే ఉపచారసీమం ఓక్కన్తేహి ఏకాబద్ధా హుత్వా అత్తనో విహారద్వారే వా అన్తోవిహారేయేవ వా హోన్తి, పరిసవసేన వడ్ఢితా నామ సీమా హోతి, తస్మా గాహేతబ్బం. సఙ్ఘనవకస్స దిన్నేపి పచ్ఛా ఆగతానం గాహేతబ్బమేవ. దుతియభాగే పన థేరాసనం ఆరుళ్హే పున ఆగతానం పఠమభాగో న పాపుణాతి, దుతియభాగతో వస్సగ్గేన గాహేతబ్బం.

ఏకస్మిం విహారే ఏకం భత్తుద్దేసట్ఠానం పరిచ్ఛిన్దిత్వా గావుతప్పమాణాయపి ఉపచారసీమాయ యత్థ కత్థచి ఆరోచితం ఉద్దేసభత్తం తస్మింయేవ భత్తుద్దేసట్ఠానే గాహేతబ్బం. ఏకో ఏకస్స భిక్ఖునో పహిణతి ‘‘స్వే సఙ్ఘతో ఉద్దిసిత్వా దస భిక్ఖూ పహిణథా’’తి, తేన సో అత్థో భత్తుద్దేసకస్స ఆరోచేతబ్బో. సచే తం దివసం పముస్సతి, దుతియదివసే పాతోవ ఆరోచేతబ్బో, అథ పముస్సిత్వావ పిణ్డాయ పవిసన్తో సరతి, యావ ఉపచారసీమం నాతిక్కమతి, తావ యా భోజనసాలాయ పకతిఠితికా, తస్సాయేవ వసేన గాహేతబ్బం. సచేపి ఉపచారసీమం అతిక్కన్తో, భిక్ఖూ చ ఉపచారసీమట్ఠకేహి ఏకాబద్ధా హోన్తి, అఞ్ఞమఞ్ఞం ద్వాదసహత్థన్తరం అవిజహిత్వా గచ్ఛన్తి, పకతిఠితికాయ వసేన గాహేతబ్బం. భిక్ఖూనం పన తాదిసే ఏకాబద్ధే అసతి బహిఉపచారసీమాయ యస్మిం ఠానే సరతి, తత్థ నవం ఠితికం కత్వా గాహేతబ్బం. అన్తోగామే ఆసనసాలాయ సరన్తేన ఆసనసాలాయ ఠితికాయ గాహేతబ్బం. యత్థ కత్థచి సరిత్వా గాహేతబ్బమేవ, అగాహేతుం న వట్టతి. న హి ఏతం దుతియదివసే లబ్భతీతి.

సచే సకవిహారతో అఞ్ఞం విహారం గచ్ఛన్తే భిక్ఖూ దిస్వా కోచి ఉద్దేసభత్తం ఉద్దిసాపేతి, యావ అన్తోఉపచారే వా ఉపచారసీమట్ఠకేహి సద్ధిం వుత్తనయేన ఏకాబద్ధా వా హోన్తి, తావ సకవిహారే ఠితికావసేన గాహేతబ్బం. బహిఉపచారే ఠితానం దిన్నం పన ‘‘సఙ్ఘతో, భన్తే, ఏత్తకే నామ భిక్ఖూ ఉద్దిసథా’’తి వుత్తే సమ్పత్తసమ్పత్తానం గాహేతబ్బం. తత్థ ద్వాదసహత్థన్తరం అవిజహిత్వా ఏకాబద్ధనయేన దూరే ఠితాపి సమ్పత్తాయేవాతి వేదితబ్బా. సచే యం విహారం గచ్ఛన్తి, తత్థ పవిట్ఠానం ఆరోచేన్తి, తస్స విహారస్స ఠితికావసేన గాహేతబ్బం. సచేపి గామద్వారే వా వీథియం వా చతుక్కే వా అన్తరఘరే వా భిక్ఖూ దిస్వా కోచి సఙ్ఘుద్దేసం ఆరోచేతి, తస్మిం తస్మిం ఠానే అన్తోఉపచారగతానం గాహేతబ్బం.

ఘరూపచారో చేత్థ ఏకఘరం ఏకూపచారం, ఏకఘరం నానూపచారం, నానాఘరం ఏకూపచారం, నానాఘరం నానూపచారన్తి ఇమేసం వసేన వేదితబ్బో. తత్థ యం ఏకకులస్స ఘరం ఏకవళఞ్జం హోతి, తం సుప్పపాతపరిచ్ఛేదస్స అన్తో ఏకూపచారం నామ, తత్థుప్పన్నో ఉద్దేసలాభో ఏకస్మిం ఉపచారే భిక్ఖాచారవత్తేనపి ఠితానం సబ్బేసం పాపుణాతి. ఏతం ఏకఘరం ఏకూపచారం నామ. యం పన ఏకఘరం ద్విన్నం భరియానం సుఖవిహారత్థాయ మజ్ఝే భిత్తిం ఉట్ఠపేత్వా నానాద్వారవళఞ్జం కతం, తత్థుప్పన్నో ఉద్దేసలాభో భిత్తిఅన్తరికస్స న పాపుణాతి, తస్మిం తస్మిం ఠానే నిసిన్నస్సేవ పాపుణాతి. ఏతం ఏకఘరం నానూపచారం నామ. యస్మిం పన ఘరే బహూ భిక్ఖూ నిమన్తేత్వా అన్తోగేహతో పట్ఠాయ ఏకాబద్ధే కత్వా పటివిస్సకఘరానిపి పూరేత్వా నిసీదాపేన్తి, తత్థ ఉప్పన్నో ఉద్దేసలాభో సబ్బేసం పాపుణాతి. యమ్పి నానాకులస్స నివేసనం మజ్ఝే భిత్తిం అకత్వా ఏకద్వారేనేవ వళఞ్జన్తి, తత్రాపి ఏసేవ నయో. ఏతం నానాఘరం ఏకూపచారం నామ. యో పన నానానివేసనేసు నిసిన్నానం భిక్ఖూనం ఉద్దేసలాభో ఉప్పజ్జతి, కిఞ్చాపి భిత్తిచ్ఛిద్దేన భిక్ఖూ దిస్సన్తి, తస్మిం తస్మిం నివేసనే నిసిన్నానంయేవ పాపుణాతి. ఏతం నానాఘరం నానూపచారం నామ.

యో పన గామద్వారవీథిచతుక్కేసు అఞ్ఞతరస్మిం ఠానే ఉద్దేసభత్తం లభిత్వా అఞ్ఞస్మిం భిక్ఖుస్మిం అసతి అత్తనోవ పాపుణాపేత్వా దుతియదివసేపి తస్మింయేవ ఠానే అఞ్ఞం లభతి, తేన యం అఞ్ఞం నవకం వా వుడ్ఢం వా భిక్ఖుం పస్సతి, తస్స గాహేతబ్బం. సచే కోచి నత్థి, అత్తనోవ పాపేత్వా భుఞ్జితబ్బం. సచే ఆసనసాలాయ నిసీదిత్వా కాలం పటిమానేన్తేసు భిక్ఖూసు కోచి ఆగన్త్వా ‘‘సఙ్ఘుద్దేసపత్తం దేథ, ఉద్దేసపత్తం దేథ, సఙ్ఘతో ఉద్దిసిత్వా పత్తం దేథ, సఙ్ఘికం పత్తం దేథా’’తి వా వదతి, ఉద్దేసపత్తం ఠితికాయ గాహేత్వా దాతబ్బం. ‘‘సఙ్ఘుద్దేసభిక్ఖుం దేథ, సఙ్ఘతో ఉద్దిసిత్వా భిక్ఖుం దేథ, సఙ్ఘికం భిక్ఖుం దేథా’’తి వుత్తేపి ఏసేవ నయో.

ఉద్దేసకో పనేత్థ పేసలో లజ్జీ మేధావీ ఇచ్ఛితబ్బో, తేన తిక్ఖత్తుం ఠితికం పుచ్ఛిత్వా సచే కోచి ఠితికం జానన్తో నత్థి, థేరాసనతో గాహేతబ్బం. సచే పన ‘‘అహం జానామి, దసవస్సేన లద్ధ’’న్తి కోచి భణతి, ‘‘అత్థావుసో, దసవస్సా భిక్ఖూ’’తి పుచ్ఛితబ్బం. సచే తస్స సుత్వావ ‘‘దసవస్సమ్హ దసవస్సమ్హా’’తి బహూ ఆగచ్ఛన్తి, ‘‘తుయ్హం పాపుణాతి, తుయ్హం పాపుణాతీ’’తి అగత్వా ‘‘సబ్బే అప్పసద్దా హోథా’’తి వత్వా పటిపాటియా ఠపేతబ్బా, ఠపేత్వా ‘‘కతి భిక్ఖూ ఇచ్ఛథా’’తి ఉపాసకో పుచ్ఛితబ్బో, ‘‘ఏత్తకే నామ, భన్తే’’తి వుత్తే ‘‘తుయ్హం పాపుణాతి, తుయ్హం పాపుణాతీ’’తి అవత్వా సబ్బనవకస్స వస్సగ్గఞ్చ ఉతు చ దివసభాగో చ ఛాయా చ పుచ్ఛితబ్బా. సచే ఛాయాయపి పుచ్ఛియమానాయ అఞ్ఞో వుడ్ఢతరో ఆగచ్ఛతి, తస్స దాతబ్బం. అథ ఛాయం పుచ్ఛిత్వా ‘‘తుయ్హం పాపుణాతీ’’తి వుత్తే వుడ్ఢతరో ఆగచ్ఛతి, న లభతి. కథాపపఞ్చేన హి నిసిన్నస్సపి నిద్దాయన్తస్సపి గాహితం సుగ్గాహితం, అతిక్కన్తం సుఅతిక్కన్తం. భాజనీయభణ్డఞ్హి నామేతం సమ్పత్తస్సేవ పాపుణాతి, తత్థ సమ్పత్తభావో ఉపచారేన పరిచ్ఛిన్దితబ్బో. ఆసనసాలాయ చ అన్తోపరిక్ఖేపో ఉపచారో, తస్మిం ఠితస్స లాభో పాపుణాతి.

కోచి ఆసనసాలతో అట్ఠ ఉద్దేసపత్తే ఆహరాపేత్వా సత్త పత్తే పణీతభోజనానం, ఏకం ఉదకస్స పూరేత్వా ఆసనసాలం పహిణతి, గహేత్వా ఆగతా కిఞ్చి అవత్వా భిక్ఖూనం హత్థేసు పతిట్ఠపేత్వా పక్కమన్తి, యేన యం లద్ధం, తస్సేవ తం హోతి. యేన పన ఉదకం లద్ధం, తస్స అతిక్కన్తమ్పి ఠితికం ఠపేత్వా అఞ్ఞం ఉద్దేసభత్తం గాహేతబ్బం, తఞ్చ లూఖం వా లభతు పణీతం వా తిచీవరపరివారం వా, తస్సేవ తం హోతి. ఈదిసో హిస్స పుఞ్ఞవిసేసో, ఉదకం పన యస్మా ఆమిసం న హోతి, తస్మా అఞ్ఞం ఉద్దేసభత్తం లభతి. సచే పన తే గహేత్వా ఆగతా ‘‘ఇదం కిర, భన్తే, సబ్బం భాజేత్వా భుఞ్జథా’’తి వత్వా గచ్ఛన్తి, సబ్బేహి భాజేత్వా భుఞ్జిత్వా ఉదకం పాతబ్బం. ‘‘సఙ్ఘతో ఉద్దిసిత్వా అట్ఠ మహాథేరే దేథ, మజ్ఝిమే దేథ, నవకే దేథ, పరిపుణ్ణవస్సే సామణేరే దేథ, మజ్ఝిమభాణకాదయో దేథ, మయ్హం ఞాతిభిక్ఖూ దేథా’’తి వదన్తస్స పన ‘‘ఉపాసక, త్వం ఏవం వదసి, ఠితికాయ పన తేసం న పాపుణాతీ’’తి వత్వా ఠితికావసేనేవ దాతబ్బా. దహరసామణేరేహి పన ఉద్దేసభత్తేసు లద్ధేసు సచే దాయకానం ఘరే మఙ్గలం హోతి, ‘‘తుమ్హాకం ఆచరియుపజ్ఝాయే పేసేథా’’తి వత్తబ్బం. యస్మిం పన ఉద్దేసభత్తే పఠమభాగో సామణేరానం పాపుణాతి, అనుభాగో మహాథేరానం, న తత్థ సామణేరా ‘‘మయం పఠమభాగం లభిమ్హా’’తి పురతో గన్తుం లభన్తి, యథాపటిపాటియా ఏవ గన్తబ్బం. ‘‘సఙ్ఘతో ఉద్దిసిత్వా తుమ్హే ఏథా’’తి వుత్తే ‘‘మయ్హం అఞ్ఞదాపి జానిస్ససి, ఠితికా పన ఏవం గచ్ఛతీ’’తి ఠితికావసేనేవ గాహేతబ్బం. అథ ‘‘సఙ్ఘుద్దేసపత్తం దేథా’’తి వత్వా అగ్గాహితేయేవ పత్తే యస్స కస్సచి పత్తం గహేత్వా పూరేత్వా ఆహరతి, ఆహటమ్పి ఠితికాయ ఏవ గాహేతబ్బం.

ఏకో ‘‘సఙ్ఘుద్దేసపత్తం ఆహరా’’తి పేసితో ‘‘భన్తే, ఏకం పత్తం దేథ, నిమన్తనభత్తం ఆహరిస్సామీ’’తి వదతి, సో చే ‘‘ఉద్దేసభత్తఘరతో అయం ఆగతో’’తి ఞత్వా భిక్ఖూహి ‘‘నను త్వం అసుకఘరతో ఆగతో’’తి వుత్తో ‘‘ఆమ, భన్తే, న నిమన్తనభత్తం, ఉద్దేసభత్త’’న్తి భణతి, ఠితికాయ గాహేతబ్బం. యో పన ‘‘ఏకం పత్తం ఆహరా’’తి వుత్తే ‘‘కిన్తి వత్వా ఆహరామీ’’తి వత్వా ‘‘యథా తే రుచ్చతీ’’తి వుత్తో ఆగచ్ఛతి, అయం విస్సట్ఠదూతో నామ. ఉద్దేసపత్తం వా పటిపాటిపత్తం వా పుగ్గలికపత్తం వా యం ఇచ్ఛతి, తం ఏతస్స దాతబ్బం. ఏకో బాలో అబ్యత్తో ‘‘ఉద్దేసపత్తం ఆహరా’’తి పేసితో వత్తుం న జానాతి, తుణ్హీభూతో తిట్ఠతి, సో ‘‘కస్స సన్తికం ఆగతోసీ’’తి వా ‘‘కస్స పత్తం హరిస్ససీ’’తి వా న వత్తబ్బో. ఏవఞ్హి వుత్తో పుచ్ఛాసభాగేన ‘‘తుమ్హాకం సన్తికం ఆగతోమ్హీ’’తి వా ‘‘తుమ్హాకం పత్తం హరిస్సామీ’’తి వా వదేయ్య. తతో తం భిక్ఖుం అఞ్ఞే భిక్ఖూ జిగుచ్ఛన్తా న ఓలోకేయ్యుం, ‘‘కుహిం గచ్ఛసి, కిం కరోన్తో ఆహిణ్డసీ’’తి పన వత్తబ్బో. తస్స ‘‘ఉద్దేసపత్తత్థాయ ఆగతోమ్హీ’’తి వదన్తస్స గాహేత్వా పత్తో దాతబ్బో.

ఏకా కూటట్ఠితికా నామ హోతి. రఞ్ఞో వా రాజమహామత్తస్స వా గేహే అతిపణీతాని అట్ఠ ఉద్దేసభత్తాని నిచ్చం దీయన్తి, తాని ఏకచారికభత్తాని కత్వా భిక్ఖూ విసుం ఠితికాయ పరిభుఞ్జన్తి. ఏకచ్చే భిక్ఖూ ‘‘స్వే దాని అమ్హాకం పాపుణిస్సన్తీ’’తి అత్తనో ఠితికం సల్లక్ఖేత్వా గతా. తేసు అనాగతేసుయేవ అఞ్ఞే ఆగన్తుకా భిక్ఖూ ఆగన్త్వా ఆసనసాలాయ నిసీదన్తి. తఙ్ఖణఞ్ఞేవ రాజపురిసా ఆగన్త్వా ‘‘పణీతభత్తపత్తే దేథా’’తి వదన్తి, ఆగన్తుకా ఠితికం అజానన్తా గాహేన్తి, తఙ్ఖణఞ్ఞేవ చ ఠితికం జాననకభిక్ఖూ ఆగన్త్వా ‘‘కిం గాహేథా’’తి వదన్తి. రాజగేహే పణీతభత్తన్తి. కతివస్సతో పట్ఠాయాతి. ఏత్తకవస్సతో నామాతి. ‘‘మా గాహేథా’’తి నివారేత్వా ఠితికాయ గాహేతబ్బం. గాహితే ఆగతేహిపి, పత్తదానకాలే ఆగతేహిపి, దిన్నకాలే ఆగతేహిపి, రాజగేహతో పత్తే పూరేత్వా ఆహటకాలే ఆగతేహిపి, రాజా ‘‘అజ్జ భిక్ఖూయేవ ఆగచ్ఛన్తూ’’తి పేసేత్వా భిక్ఖూనంయేవ హత్థే పిణ్డపాతం దేతి, ఏవం దిన్నం పిణ్డపాతం గహేత్వా ఆగతకాలే ఆగతేహిపి ఠితికం జాననకభిక్ఖూహి ‘‘మా భుఞ్జిత్థా’’తి వారేత్వా ఠితికాయమేవ గాహేతబ్బం.

అథ నే రాజా భోజేత్వా పత్తేపి నేసం పూరేత్వా దేతి, యం ఆహటం, తం ఠితికాయ గాహేతబ్బం. సచే పన ‘‘మా తుచ్ఛహత్థా గచ్ఛన్తూ’’తి థోకమేవ పత్తేసు పక్ఖిత్తం హోతి, తం న గాహేతబ్బం. ‘‘అథ భుఞ్జిత్వా తుచ్ఛపత్తావ ఆగచ్ఛన్తి, యం తేహి భుత్తం, తం నేసం గీవా హోతీ’’తి మహాసుమత్థేరో ఆహ. మహాపదుమత్థేరో పనాహ ‘‘గీవాకిచ్చం ఏత్థ నత్థి, ఠితికం పన అజానన్తేహి యావ జాననకా ఆగచ్ఛన్తి, తావ నిసీదితబ్బం సియా, ఏవం సన్తేపి భిక్ఖూహి భుత్తం సుభుత్తం, ఇదాని పత్తట్ఠానేన గాహేతబ్బ’’న్తి.

ఏకో తిచీవరపరివారో సతగ్ఘనకో పిణ్డపాతో అవస్సికస్స భిక్ఖునో పత్తో, విహారే చ ‘‘ఏవరూపో పిణ్డపాతో అవస్సికస్స పత్తో’’తి లిఖిత్వా ఠపేసుం. అథ సట్ఠివస్సచ్చయేన అఞ్ఞో తథారూపో పిణ్డపాతో ఉప్పన్నో, అయం కిం అవస్సికఠితికాయ గాహేతబ్బో, ఉదాహు సట్ఠివస్సఠితికాయాతి? సట్ఠివస్సఠితికాయాతి వుత్తం. అయఞ్హి భిక్ఖుఠితికం గహేత్వాయేవ వడ్ఢితోతి. ఏకో ఉద్దేసభత్తం భుఞ్జిత్వా సామణేరో జాతో, పున తం భత్తం సామణేరఠితికాయ పత్తం గణ్హితుం లభతి. అయం కిర అన్తరాభట్ఠకో నామ. యో పన పరిపుణ్ణవస్సో సామణేరో ‘‘స్వే ఉద్దేసభత్తం లభిస్సతీ’’తి అజ్జేవ ఉపసమ్పజ్జతి, అతిక్కన్తా తస్స ఠితికా. ఏకస్స భిక్ఖునో ఉద్దేసభత్తం పత్తం, పత్తో చస్స న తుచ్ఛో హోతి, సో అఞ్ఞస్స సమీపే నిసిన్నస్స పత్తం దాపేతి, తం చే థేయ్యాయ హరన్తి, గీవా హోతి. సచే పన సో భిక్ఖు ‘‘మయ్హం పత్తం దమ్మీ’’తి సయమేవ దేతి, అస్స గీవా న హోతి. అథాపి తేన భత్తేన అనత్థికో హుత్వా ‘‘అలం మయ్హం, తవేతం భత్తం దమ్మి, పత్తం పేసేత్వా ఆహరాపేహీ’’తి అఞ్ఞం వదతి, యం తతో ఆహరీయతి, సబ్బం పత్తసామికస్స హోతి. పత్తం చే థేయ్యాయ హరన్తి, సుహటో, భత్తస్స దిన్నత్తా గీవా న హోతి.

విహారే దస భిక్ఖూ హోన్తి, తేసు నవ పిణ్డపాతికా, ఏకో సాదియనకో, ‘‘దస ఉద్దేసపత్తే దేథా’’తి వుత్తే పిణ్డపాతికా గహేతుం న ఇచ్ఛన్తి. ఇతరో భిక్ఖు ‘‘సబ్బాని మయ్హం పాపుణన్తీ’’తి గణ్హాతి, ఠితికా న హోతి. ఏకేకం చే పాపేత్వా గణ్హాతి, ఠితికా తిట్ఠతి. ఏవం గాహేత్వా దసహిపి పత్తేహి ఆహరాపేత్వా ‘‘భన్తే, మయ్హం సఙ్గహం కరోథా’’తి నవ పత్తే పిణ్డపాతికానం దేతి, భిక్ఖుదత్తియం నామేతం, గహేతుం వట్టతి. సచే సో ఉపాసకో ‘‘భన్తే, ఘరం ఆగన్తబ్బ’’న్తి వదతి, సో చ భిక్ఖు తే భిక్ఖూ ‘‘ఏథ, భన్తే, మయ్హం సహాయా హోథా’’తి తస్స ఘరం గచ్ఛతి, యం తత్థ లభతి, సబ్బం తస్సేవ హోతి, ఇతరే తేన దిన్నం లభన్తి. అథ నేసం ఘరేయేవ నిసీదాపేత్వా దక్ఖిణోదకం దత్వా యాగుఖజ్జకాదీని దేన్తి ‘‘భన్తే, యం మనుస్సా దేన్తి, తం గణ్హథా’’తి, తస్స భిక్ఖునో వచనేనేవ ఇతరేసం వట్టతి. భుత్తావీనం పత్తే పూరేత్వా గణ్హిత్వా గమనత్థాయ దేన్తి, సబ్బం తస్సేవ భిక్ఖునో హోతి, తేన దిన్నం ఇతరేసం వట్టతి. యది పన తే విహారేయేవ తేన భిక్ఖునా ‘‘భన్తే, మయ్హం భిక్ఖం గణ్హథ, మనుస్సానం వచనం కాతుం వట్టతీ’’తి వుత్తా గచ్ఛన్తి, తత్థ యం భుఞ్జన్తి చేవ నీహరన్తి చ, సబ్బం తం తేసంయేవ సన్తకం. అథాపి ‘‘మయ్హం భిక్ఖం గణ్హథా’’తి అవుత్తా ‘‘మనుస్సానం వచనం కాతుం వట్టతీ’’తి గచ్ఛన్తి, తత్ర చే ఏకస్స మధురేన సరేన అనుమోదనం కరోన్తస్స సుత్వా థేరానఞ్చ ఉపసమే పసీదిత్వా బహుం సమణపరిక్ఖారం దేన్తి, అయం థేరేసు పసాదేన ఉప్పన్నో అకతభాగో నామ, తస్మా సబ్బేసం పాపుణాతి.

ఏకో సఙ్ఘతో ఉద్దిసాపేత్వా ఠితికాయ గాహితపత్తం హరిత్వా పణీతస్స ఖాదనీయభోజనీయస్స పూరేత్వా ఆహరిత్వా ‘‘ఇమం, భన్తే, సబ్బో సఙ్ఘో పరిభుఞ్జతూ’’తి దేతి, సబ్బేహి భాజేత్వా పరిభుఞ్జితబ్బం. పత్తసామికస్స పన అతిక్కన్తమ్పి ఠితికం ఠపేత్వా అఞ్ఞం ఉద్దేసభత్తం దాతబ్బం. అథ పఠమంయేవ ‘‘సబ్బం సఙ్ఘికపత్తం దేథా’’తి వదతి, ఏకస్స లజ్జిభిక్ఖునో సన్తకో పత్తో దాతబ్బో. ఆహరిత్వా చ ‘‘సబ్బో సఙ్ఘో పరిభుఞ్జతూ’’తి వుత్తే భాజేత్వా పరిభుఞ్జితబ్బం. ఏకో పాతియా భత్తం ఆహరిత్వా ‘‘సఙ్ఘుద్దేసం దమ్మీ’’తి వదతి, ఏకేకం ఆలోపం అదత్వా ఠితికాయ ఏకస్స యాపనమత్తం కత్వా దాతబ్బం. అథ సో భత్తం ఆహరిత్వా కిఞ్చి వత్తుం అజానన్తో తుణ్హీభూతో అచ్ఛతి, ‘‘కస్స తే ఆనీతం, కస్స దాతుకామోసీ’’తి న వత్తబ్బం. పుచ్ఛాసభాగేన హి ‘‘తుమ్హాకం ఆనీతం, తుమ్హాకం దాతుకామోమ్హీ’’తి వదేయ్య, తతో తం భిక్ఖుం అఞ్ఞే భిక్ఖూ జిగుచ్ఛన్తా గీవం పరివత్తేత్వా ఓలోకేతబ్బమ్పి న మఞ్ఞేయ్యుం. సచే పన ‘‘కుహిం యాసి, కిం కరోన్తో ఆహిణ్డసీ’’తి వుత్తే ‘‘ఉద్దేసభత్తం గహేత్వా ఆగతోమ్హీ’’తి వదతి, ఏకేన లజ్జిభిక్ఖునా ఠితికాయ గాహేతబ్బం. సచే ఆభతం బహు హోతి, సబ్బేసం పహోతి, ఠితికాకిచ్చం నత్థి. థేరాసనతో పట్ఠాయ పత్తం పూరేత్వా దాతబ్బం.

‘‘సఙ్ఘుద్దేసపత్తం దేథా’’తి వుత్తే ‘‘కిం ఆహరిస్ససీ’’తి అవత్వా పకతిఠితికాయ ఏవ గాహేతబ్బం. యో పన పాయాసో వా రసపిణ్డపాతో వా నిచ్చం లబ్భతి, ఏవరూపానం పణీతభోజనానం ఆవేణికా ఠితికా కాతబ్బా, తథా సపరివారాయ యాగుయా మహగ్ఘానం ఫలానం పణీతానఞ్చ ఖజ్జకానం. పకతిభత్తయాగుఫలఖజ్జకానం ఏకావ ఠితికా కాతబ్బా. ‘‘సప్పిం ఆహరిస్సామీ’’తి వుత్తే సబ్బసప్పీనం ఏకావ ఠితికా వట్టతి, తథా సబ్బతేలానం. ‘‘మధుం ఆహరిస్సామీ’’తి వుత్తే పన మధునో ఏకావ ఠితికా వట్టతి, తథా ఫాణితస్స లట్ఠిమధుకాదీనఞ్చ భేసజ్జానం. సచే పన గన్ధమాలం సఙ్ఘుద్దేసం దేన్తి, పిణ్డపాతికస్స వట్టతి, న వట్టతీతి? ఆమిసస్సేవ పటిక్ఖిత్తత్తా వట్టతి. ‘‘సఙ్ఘం ఉద్దిస్స దిన్నత్తా పన న గహేతబ్బ’’న్తి వదన్తి.

ఉద్దేసభత్తకథా నిట్ఠితా.

౨౧౦. నిమన్తనం పుగ్గలికం చే, సయమేవ ఇస్సరో. సఙ్ఘికం పన ఉద్దేసభత్తే వుత్తనయేనేవ గాహేతబ్బం. సచే పనేత్థ దూతో బ్యత్తో హోతి, ‘‘భన్తే, రాజగేహే భిక్ఖుసఙ్ఘస్స భత్తం గణ్హథా’’తి అవత్వా ‘‘భిక్ఖం గణ్హథా’’తి వదతి, పిణ్డపాతికానమ్పి వట్టతి. అథ దూతో అబ్యత్తో ‘‘భత్తం గణ్హథా’’తి వదతి, భత్తుద్దేసకో బ్యత్తో ‘‘భత్త’’న్తి అవత్వా ‘‘భన్తే, తుమ్హే యాథ, తుమ్హే యాథా’’తి వదతి, ఏవమ్పి పిణ్డపాతికానమ్పి వట్టతి, ‘‘తుమ్హాకం, భన్తే, పటిపాటియా భత్తం పాపుణాతీ’’తి వుత్తే పన న వట్టతి. సచే నిమన్తితుం ఆగతమనుస్సో ఆసనసాలం పవిసిత్వా ‘‘అట్ఠ భిక్ఖూ దేథా’’తి వా ‘‘అట్ఠ పత్తే దేథా’’తి వా వదతి, ఏవమ్పి పిణ్డపాతికానం వట్టతి, ‘‘తుమ్హే చ తుమ్హే చ గచ్ఛథా’’తి వత్తబ్బం. సచే ‘‘అట్ఠ భిక్ఖూ దేథ, భత్తం గణ్హథ, అట్ఠ పత్తే దేథ, భత్తం గణ్హథా’’తి వా వదతి, పటిపాటియా గాహేతబ్బం. గాహేన్తేన పన విచ్ఛిన్దిత్వా ‘‘భత్త’’న్తి అవదన్తేన ‘‘తుమ్హే చ తుమ్హే చ గచ్ఛథా’’తి వుత్తే పిణ్డపాతికానం వట్టతి. ‘‘భన్తే, తుమ్హాకం పత్తం దేథ, తుమ్హే ఏథా’’తి వుత్తే పన ‘‘సాధు ఉపాసకా’’తి గన్తబ్బం. ‘‘సఙ్ఘతో ఉద్దిసిత్వా తుమ్హే ఏథా’’తి వుత్తేపి ఠితికాయ గాహేతబ్బం.

నిమన్తనభత్తఘరతో పన పత్తత్థాయ ఆగతస్స ఉద్దేసభత్తే వుత్తనయేనేవ ఠితికాయ పత్తో దాతబ్బో. ఏకో ‘‘సఙ్ఘతో పటిపాటియా పత్త’’న్తి అవత్వా కేవలం ‘‘ఏకం పత్తం దేథా’’తి వత్వా అగ్గాహితేయేవ పత్తే యస్స కస్సచి పత్తం గహేత్వా పూరేత్వా ఆహరతి, తం పత్తసామికస్సేవ హోతి. ఉద్దేసభత్తే వియ ఠితికాయ న గాహేతబ్బం. ఇధాపి యో ఆగన్త్వా తుణ్హీభూతో తిట్ఠతి, సో ‘‘కస్స సన్తికం ఆగతోసీ’’తి వా ‘‘కస్స పత్తం హరిస్ససీ’’తి వా న వత్తబ్బో. పుచ్ఛాసభాగేన హి ‘‘తుమ్హాకం సన్తికం ఆగతో, తుమ్హాకం పత్తం హరిస్సామీ’’తి వదేయ్య, తతో సో భిక్ఖు భిక్ఖూహి జిగుచ్ఛనీయో అస్స. ‘‘కుహిం గచ్ఛసి, కిం కరోన్తో ఆహిణ్డసీ’’తి పన వుత్తే ‘‘తస్స పత్తత్థాయ ఆగతోమ్హీ’’తి వదన్తస్స పటిపాటిభత్తట్ఠితికాయ గహేత్వా పత్తో దాతబ్బో. ‘‘భత్తహరణపత్తం దేథా’’తి వుత్తేపి పటిపాటిభత్తట్ఠితికాయ ఏవ దాతబ్బో. సచే ఆహరిత్వా ‘‘సబ్బో సఙ్ఘో భుఞ్జతూ’’తి వదతి, భాజేత్వా భుఞ్జితబ్బం. పత్తసామికస్స అతిక్కన్తమ్పి ఠితికం ఠపేత్వా అఞ్ఞం పటిపాటిభత్తం గాహేతబ్బం.

ఏకో పాతియా భత్తం ఆహరిత్వా ‘‘సఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి వదతి, ఆలోపభత్తట్ఠితికతో పట్ఠాయ ఆలోపసఙ్ఖేపేన భాజేతబ్బం. సచే పన తుణ్హీభూతో అచ్ఛతి, ‘‘కస్స తే ఆభతం, కస్స దాతుకామోసీ’’తి న వత్తబ్బో. సచే పన ‘‘కుహిం గచ్ఛసి, కిం కరోన్తో ఆహిణ్డసీ’’తి వుత్తే పన ‘‘సఙ్ఘస్స మే భత్తం ఆభతం, థేరానం మే భత్తం ఆభత’’న్తి వదతి, గహేత్వా ఆలోపభత్తట్ఠితికాయ భాజేతబ్బం. సచే పన ఏవం ఆభతం భత్తం బహు హోతి, సకలసఙ్ఘస్స పహోతి, అభిహటభిక్ఖా నామ, పిణ్డపాతికానమ్పి వట్టతి, ఠితికాపుచ్ఛనకిచ్చం నత్థి, థేరాసనతో పట్ఠాయ పత్తం పూరేత్వా దాతబ్బం.

ఉపాసకో సఙ్ఘత్థేరస్స వా గన్థధుతఙ్గవసేన అభిఞ్ఞాతస్స వా భత్తుద్దేసకస్స వా పహిణతి ‘‘అమ్హాకం భత్తగహణత్థాయ అట్ఠ భిక్ఖూ గహేత్వా ఆగచ్ఛథా’’తి, సచేపి ఞాతిఉపట్ఠాకేహి పేసితం హోతి, ఇమే తయో జనా పుచ్ఛితుం న లభన్తి, ఆరుళ్హాయేవ మాతికం. సఙ్ఘతో అట్ఠ భిక్ఖూ ఉద్దిసాపేత్వా అత్తనవమేహి గన్తబ్బం. కస్మా? భిక్ఖుసఙ్ఘస్స హి ఏతే భిక్ఖూ నిస్సాయ లాభో ఉప్పజ్జతీతి. గన్థధుతఙ్గాదీహి పన అనభిఞ్ఞాతో ఆవాసికభిక్ఖు ఆపుచ్ఛితుం లభతి, తస్మా తేన ‘‘కిం సఙ్ఘతో గణ్హామి, ఉదాహు యే జానామి, తేహి సద్ధిం ఆగచ్ఛామీ’’తి మాతికం ఆరోపేత్వా యథా దాయకా వదన్తి, తథా పటిపజ్జితబ్బం. ‘‘తుమ్హాకం నిస్సితకే వా యే వా జానాథ, తే గహేత్వా ఏథా’’తి వుత్తే పన యే ఇచ్ఛన్తి, తేహి సద్ధిం గన్తుం లభతి. సచే ‘‘అట్ఠ భిక్ఖూ పహిణథా’’తి పేసేన్తి, సఙ్ఘతోవ పేసేతబ్బా. అత్తనా సచే అఞ్ఞస్మిం గామే సక్కా హోతి భిక్ఖా లభితుం, అఞ్ఞో గామో గన్తబ్బో. న సక్కా చే హోతి లభితుం, సోయేవ గామో పిణ్డాయ పవిసితబ్బో.

నిమన్తితభిక్ఖూ ఆసనసాలాయ నిసిన్నా హోన్తి, తత్ర చే మనుస్సా ‘‘పత్తే దేథా’’తి ఆగచ్ఛన్తి, అనిమన్తితేహి న దాతబ్బా, ‘‘ఏతే నిమన్తితా భిక్ఖూ’’తి వత్తబ్బం, ‘‘తుమ్హేపి దేథా’’తి వుత్తే పన దాతుం వట్టతి. ఉస్సవాదీసు మనుస్సా సయమేవ పరివేణాని చ పధానఘరాని చ గన్త్వా తిపిటకే చ ధమ్మకథికే చ భిక్ఖుసతేనపి సద్ధిం నిమన్తేన్తి, తదా తేహి యే జానన్తి, తే గహేత్వా గన్తుం వట్టతి. కస్మా? న హి మహాభిక్ఖుసఙ్ఘేన అత్థికా మనుస్సా పరివేణపధానఘరాని గచ్ఛన్తి, సన్నిపాతట్ఠానతోవ యథాసత్తి యథాబలం భిక్ఖూ గణ్హిత్వా గచ్ఛన్తీతి.

సచే పన సఙ్ఘత్థేరో వా గన్థధుతఙ్గవసేన అభిఞ్ఞాతో వా భత్తుద్దేసకో వా అఞ్ఞత్ర వా వస్సం వసిత్వా కత్థచి వా గన్త్వా పున సకట్ఠానం ఆగచ్ఛతి, మనుస్సా చ ఆగన్తుకస్స సక్కారం కరోన్తి, ఏకవారం యే జానన్తి, తే గహేత్వా గన్తబ్బం. పటిబద్ధకాలతో పట్ఠాయ దుతియవారే ఆరద్ధే సఙ్ఘతోయేవ గహేత్వా గన్తబ్బం. అభినవఆగన్తుకావ హుత్వా ‘‘ఞాతీ వా ఉపట్ఠాకే వా పస్సిస్సామీ’’తి గచ్ఛన్తి, తత్ర చే తేసం ఞాతీ చ ఉపట్ఠాకా చ సక్కారం కరోన్తి, ఏత్థ పన యే జానన్తి, తే గహేత్వా గన్తుమ్పి వట్టతి. యో పన అతిలాభీ హోతి, సకట్ఠానఞ్చ ఆగన్తుకట్ఠానఞ్చ ఏకసదిసం, సబ్బత్థ మనుస్సా సఙ్ఘభత్తం సజ్జేత్వావ నిసీదన్తి, తేన సఙ్ఘతోవ గహేత్వా గన్తబ్బన్తి అయం నిమన్తనే విసేసో. అవసేసో సబ్బపఞ్హో ఉద్దేసభత్తే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బో. కురున్దియం పన ‘‘అట్ఠ మహాథేరే దేథాతి వుత్తే అట్ఠ మహాథేరావ దాతబ్బా’’తి వుత్తం. ఏస నయో మజ్ఝిమాదీసు. సచే పన అవిసేసేత్వా ‘‘అట్ఠ భిక్ఖూ దేథా’’తి వదతి, సఙ్ఘతో దాతబ్బాతి.

నిమన్తనభత్తకథా నిట్ఠితా.

౨౧౧. సలాకభత్తం పన ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సలాకాయ వా పట్టికాయ వా ఉపనిబన్ధిత్వా ఓపుఞ్జిత్వా భత్తం ఉద్దిసితు’’న్తి (చూళవ. ౩౨౬) వచనతో రుక్ఖసారమయాయ సలాకాయ వా వేళువిలీవతాలపణ్ణాదిమయాయ పట్టికాయ వా ‘‘అసుకస్స నామ సలాకభత్త’’న్తి ఏవం అక్ఖరాని ఉపనిబన్ధిత్వా పచ్ఛియం వా చీవరభోగే వా కత్వా సబ్బసలాకాయో ఓపుఞ్జిత్వా పునప్పునం హేట్ఠుపరియవసేన ఆలోళేత్వా పఞ్చఙ్గసమన్నాగతేన భత్తుద్దేసకేన సచే ఠితికా అత్థి, ఠితికతో పట్ఠాయ, నో చే అత్థి, థేరాసనతో పట్ఠాయ సలాకా దాతబ్బా. పచ్ఛా ఆగతానమ్పి ఏకాబద్ధవసేన దూరే ఠితానమ్పి ఉద్దేసభత్తే వుత్తనయేనేవ దాతబ్బా.

సచే విహారస్స సమన్తతో బహూ గోచరగామా, భిక్ఖూ పన న బహూ, గామవసేనపి సలాకా పాపుణన్తి. ‘‘తుమ్హాకం అసుకగామే సలాకభత్తం పాపుణాతీ’’తి గామవసేనేవ గాహేతబ్బం. ఏవం గాహేన్తేన సచేపి ఏకమేకస్మిం గామే నానప్పకారాని సట్ఠి సలాకభత్తాని, సబ్బాని గహితానేవ హోన్తి. తస్స పత్తగామసమీపే అఞ్ఞానిపి ద్వే తీణి సలాకభత్తాని హోన్తి, తాని తస్సేవ దాతబ్బాని. న హి సక్కా తేసం కారణా అఞ్ఞం భిక్ఖుం పహిణితున్తి.

సచే ఏకచ్చేసు గామేసు బహూని సలాకభత్తాని సల్లక్ఖేత్వా సత్తన్నమ్పి అట్ఠన్నమ్పి భిక్ఖూనం దాతబ్బాని. దేన్తేన పన చతున్నం పఞ్చన్నం భత్తానం సలాకాయో ఏకతో బన్ధిత్వా దాతబ్బా. సచే తం గామం అతిక్కమిత్వా అఞ్ఞో గామో హోతి, తస్మిఞ్చ ఏకమేవ సలాకభత్తం, తం పన పాతోవ దేన్తి, తమ్పి ఏతేసు భిక్ఖూసు ఏకస్స నిగ్గహేన దత్వా ‘‘పాతోవ తం గహేత్వా పచ్ఛా ఓరిమగామే ఇతరాని భత్తాని గణ్హాహీ’’తి వత్తబ్బో. సచే ఓరిమగామే సలాకభత్తేసు అగ్గహితేస్వేవ గహితసఞ్ఞాయ గచ్ఛతి, పరభాగగామే సలాకభత్తం గహేత్వా పున విహారం ఆగన్త్వా ఇతరాని గహేత్వా ఓరిమగామో గన్తబ్బో. న హి బహిసీమాయ సఙ్ఘలాభో గాహేతుం లబ్భతీతి అయం నయో కురున్దియం వుత్తో. సచే పన భిక్ఖూ బహూ హోన్తి, గామవసేన సలాకా న పాపుణన్తి, వీథివసేన వా వీథియం ఏకగేహవసేన వా ఏకకులవసేన వా గాహేతబ్బం. వీథిఆదీసు చ యత్థ బహూని భత్తాని, తత్థ గామే వుత్తనయేనేవ బహూనం భిక్ఖూనం గాహేతబ్బాని, సలాకాసు అసతి ఉద్దిసిత్వాపి గాహేతబ్బాని.

౨౧౨. సలాకదాయకేన పన వత్తం జానితబ్బం. తేన హి కాలస్సేవ వుట్ఠాయ పత్తచీవరం గహేత్వా భోజనసాలం గన్త్వా అసమ్మట్ఠట్ఠానం సమ్మజ్జిత్వా పానీయం పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేత్వా ‘‘ఇదాని భిక్ఖూహి వత్తం కతం భవిస్సతీ’’తి కాలం సల్లక్ఖేత్వా ఘణ్టిం పహరిత్వా భిక్ఖూసు సన్నిపతితేసు పఠమమేవ వారగామే సలాకభత్తం గాహేతబ్బం, ‘‘తుయ్హం అసుకస్మిం నామ వారగామే సలాకా పాపుణాతి, తత్ర గచ్ఛా’’తి వత్తబ్బం. సచే అభిరేకగావుతే గామో హోతి, తం దివసం గచ్ఛన్తా కిలమన్తి, ‘‘స్వే తుయ్హం వారగామే పాపుణాతీ’’తి అజ్జేవ గాహేతబ్బం. యో వారగామం పేసియమానో న గచ్ఛతి, అఞ్ఞం సలాకం మగ్గతి, న దాతబ్బా. సద్ధానఞ్హి మనుస్సానం పుఞ్ఞహాని చ సఙ్ఘస్స చ లాభచ్ఛేదో హోతి, తస్మా తస్స దుతియేపి తతియేపి దివసే అఞ్ఞా సలాకా న దాతబ్బా, ‘‘అత్తనో పత్తట్ఠానం గన్త్వా భుఞ్జాహీ’’తి వత్తబ్బో, తీణి పన దివసాని అగచ్ఛన్తస్స వారగామతో ఓరిమవారగామే సలాకా గాహేతబ్బా. తఞ్చే న గణ్హాతి, తతో పట్ఠాయ తస్స అఞ్ఞం సలాకం దాతుం న వట్టతి, దణ్డకమ్మం దళ్హం కాతబ్బం. సట్ఠితో వా పణ్ణాసతో వా న పరిహాపేతబ్బం. వారగామే గాహేత్వా విహారవారో గాహేతబ్బో, ‘‘తుయ్హం విహారవారో పాపుణాతీ’’తి వత్తబ్బం. విహారవారికస్స ద్వే తిస్సో యాగుసలాకాయో తిస్సో చతస్సో భత్తసలాకాయో చ దాతబ్బా, నిబద్ధం కత్వా పన న దాతబ్బా. యాగుభత్తదాయకా హి ‘‘అమ్హాకం యాగుభత్తం విహారగోపకావభుఞ్జన్తీ’’తి అఞ్ఞథత్తం ఆపజ్జేయ్యుం, తస్మా అఞ్ఞేసు కులేసు దాతబ్బా.

సచే విహారవారికానం సభాగా ఆహరిత్వా దేన్తి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే, వారం గహేత్వా తేసం యాగుభత్తం ఆహరాపేతబ్బం, తావ నేసం సలాకా ఫాతికమ్మమేవ భవన్తి. వస్సగ్గేన పత్తట్ఠానే పన అఞ్ఞమ్పి పణీతభత్తసలాకం గణ్హితుం లభన్తియేవ. అతిరేకఉత్తరిభఙ్గస్స ఏకచారికభత్తస్స విసుం ఠితికం కత్వా సలాకా దాతబ్బా. సచే యేన సలాకా లద్ధా, సో తం దివసం తం భత్తం న లభతి, పున దివసే గాహేతబ్బం. భత్తఞ్ఞేవ లభతి, న ఉత్తరిభఙ్గం, ఏవమ్పి పున గాహేతబ్బం. ఖీరభత్తసలాకాయపి ఏసేవ నయో. సచే పన ఖీరమేవ లభతి, న భత్తం, ఖీరలాభతో పట్ఠాయ పున న గాహేతబ్బం. ద్వే తీణి ఏకచారికభత్తాని ఏకస్సేవ పాపుణన్తి, దుబ్భిక్ఖసమయే సఙ్ఘనవకేన లద్ధకాలే విజటేత్వా విసుం గాహేతబ్బాని. పాకతికసలాకభత్తం అలద్ధస్సపి పునదివసే గాహేతబ్బం.

సచే ఖుద్దకో విహారో హోతి, సబ్బే భిక్ఖూ ఏకసమ్భోగా, ఉచ్ఛుసలాకం గాహేన్తేన యస్స కస్సచి సమ్ముఖీభూతస్స పాపేత్వా మహాథేరాదీనం దివా తచ్ఛేత్వా దాతుం వట్టతి. రససలాకం పాపేత్వా పచ్ఛాభత్తమ్పి పరిస్సావేత్వా ఫాణితం వా కారేత్వా పిణ్డపాతికాదీనమ్పి దాతబ్బం, ఆగన్తుకానం ఆగతానాగతభావం ఞత్వా గాహేతబ్బా. మహాఆవాసే ఠితికం కత్వా గాహేతబ్బా. తక్కసలాకమ్పి సభాగట్ఠానే పాపేత్వా వా ధూమాపేత్వా పచాపేత్వా వా థేరానం దాతుం వట్టతి. మహాఆవాసే వుత్తనయేనేవ పటిపజ్జితబ్బం. ఫలసలాకపూవసలాకభేసజ్జగన్ధమాలాసలాకాయోపి విసుం ఠితికాయ గాహేతబ్బా. భేసజ్జాదిసలాకాయో చేత్థ కిఞ్చాపి పిణ్డపాతికానమ్పి వట్టన్తి, సలాకవసేన పన గాహితత్తా న సాదితబ్బా. అగ్గభిక్ఖామత్తం సలాకభత్తం దేన్తి, ఠితికం పుచ్ఛిత్వా గాహేతబ్బం. అసతియా ఠితికాయ థేరాసనతో పట్ఠాయ గాహేతబ్బం. సచే తాదిసాని భత్తాని బహూని హోన్తి, ఏకేకస్స భిక్ఖునో ద్వే తీణి దాతబ్బాని. నో చే, ఏకేకమేవ దత్వా పటిపాటియా గతాయ పున థేరాసనతో పట్ఠాయ దాతబ్బం. అథ అన్తరావ ఉపచ్ఛిజ్జతి, ఠితికా సల్లక్ఖేతబ్బా. యది పన తాదిసం భత్తం నిబద్ధమేవ హోతి, యస్స పాపుణాతి, సో వత్తబ్బో ‘‘లద్ధా వా అలద్ధా వా స్వేపి గణ్హేయ్యాసీ’’తి. ఏకం అనిబద్ధం హోతి, లభనదివసే పన యావదత్థం లభతి. అలభనదివసా బహుతరా హోన్తి, తం యస్స పాపుణాతి, సో అలభిత్వా ‘‘స్వే గణ్హేయ్యాసీ’’తి వత్తబ్బో.

యో సలాకాసు గహితాసు పచ్ఛా ఆగచ్ఛతి, తస్స అతిక్కన్తావ సలాకా న ఉపట్ఠాపేత్వా దాతబ్బా. సలాకం నామ ఘణ్టిం పహరణతో పట్ఠాయ ఆగన్త్వా హత్థం పసారేన్తోవ లభతి, అఞ్ఞస్స ఆగన్త్వా సమీపే ఠితస్సపి అతిక్కన్తా అతిక్కన్తావ హోతి. సచే పనస్స అఞ్ఞో గణ్హన్తో అత్థి, సయం అనాగతోపి లభతి, సభాగట్ఠానే ‘‘అసుకో అనాగతో’’తి ఞత్వా ‘‘అయం తస్స సలాకా’’తి ఠపేతుం వట్టతి. సచే ‘‘అనాగతస్స న దాతబ్బా’’తి కతికం కరోన్తి, అధమ్మికా హోతి. అన్తోఉపచారే ఠితస్స హి భాజనీయభణ్డం పాపుణాతి. సచే పన ‘‘అనాగతస్స దేథా’’తి మహాసద్దం కరోన్తి, దణ్డకమ్మం ఠపేతబ్బం, ‘‘ఆగన్త్వా గణ్హన్తూ’’తి వత్తబ్బం. ఛ పఞ్చసలాకా నట్ఠా హోన్తి, భత్తుద్దేసకో దాయకానం నామం న సరతి, సో చే నట్ఠసలాకా మహాథేరస్స వా అత్తనో వా పాపేత్వా భిక్ఖూ వదేయ్య ‘‘మయా అసుకగామే సలాకభత్తం మయ్హం పాపితం, తుమ్హే తత్థ లద్ధసలాకభత్తం భుఞ్జేయ్యాథా’’తి, వట్టతి, విహారే అపాపితం పన ఆసనసాలాయ తం భత్తం లభిత్వా తత్థేవ పాపేత్వా భుఞ్జితుం న వట్టతి. ‘‘అజ్జ పట్ఠాయ మయ్హం సలాకభత్తం గణ్హథా’’తి వుత్తే తత్ర ఆసనసాలాయ గాహేతుం న వట్టతి, విహారం ఆనేత్వా గాహేతబ్బం. ‘‘స్వే పట్ఠాయా’’తి వుత్తే పన భత్తుద్దేసకస్స ఆచిక్ఖితబ్బం ‘‘స్వే పట్ఠాయ అసుకకులం నామ సలాకభత్తం దేతి, సలాకగ్గాహణకాలే సరేయ్యాసీ’’తి. దుబ్భిక్ఖే సలాకభత్తం పచ్ఛిన్దిత్వా సుభిక్ఖే జాతే కఞ్చి భిక్ఖుం దిస్వా ‘‘అజ్జ పట్ఠాయ అమ్హాకం సలాకభత్తం గణ్హథా’’తి పున పట్ఠపేన్తి, అన్తోగామే అగాహేత్వా విహారం ఆనేత్వా గాహేతబ్బం. ఇదఞ్హి సలాకభత్తం నామ ఉద్దేసభత్తసదిసం న హోతి, విహారమేవ సన్ధాయ దీయతి, తస్మా బహిఉపచారే గాహేతుం న వట్టతి, ‘‘స్వే పట్ఠాయా’’తి వుత్తే పన విహారే గాహేతబ్బమేవ.

గమికో భిక్ఖు యం దిసాభాగం గన్తుకామో, తత్థ అఞ్ఞేన వారగామసలాకా లద్ధా హోతి, తం గహేత్వా ఇతరం భిక్ఖుం ‘‘మయ్హం పత్తసలాకం త్వం గణ్హాహీ’’తి వత్వా గన్తుం వట్టతి. తేన పన ఉపచారసీమం అనతిక్కన్తేయేవ తస్మిం తస్స సలాకా గాహేతబ్బా. ఛడ్డితవిహారే వసిత్వా మనుస్సా ‘‘బోధిచేతియాదీని జగ్గిత్వా భుఞ్జన్తూ’’తి సలాకభత్తం పట్ఠపేన్తి, భిక్ఖూ సభాగట్ఠానేసు వసిత్వా కాలస్సేవ గన్త్వా తత్థ వత్తం కరిత్వా తం భత్తం భుఞ్జన్తి, వట్టతి. సచే తేసు స్వాతనాయ అత్తనో పాపేత్వా గతేసు ఆగన్తుకో భిక్ఖు ఛడ్డితవిహారే వసిత్వా కాలస్సేవ వత్తం కత్వా ఘణ్టిం పహరిత్వా సలాకభత్తం అత్తనో పాపేత్వా ఆసనసాలం గచ్ఛతి, సోవ తస్స భత్తస్స ఇస్సరో. యో పన భిక్ఖూసు వత్తం కరోన్తేసుయేవ భూమియం ద్వే తయో సమ్ముఞ్జనీపహారే దత్వా ఘణ్టిం పహరిత్వా ‘‘ధురగామే సలాకభత్తం మయ్హం పాపుణాతీ’’తి గచ్ఛతి, తస్స తం చోరికాయ గహితత్తా న పాపుణాతి, వత్తం కత్వా పాపేత్వా పచ్ఛాగతభిక్ఖూనంయేవ హోతి.

ఏకో గామో అతిదూరే హోతి, భిక్ఖూ నిచ్చం గన్తుం న ఇచ్ఛన్తి, మనుస్సా ‘‘మయం పుఞ్ఞేన పరిబాహిరా హోమా’’తి వదన్తి, యే తస్స గామస్స ఆసన్నవిహారే సభాగభిక్ఖూ, తే వత్తబ్బా ‘‘ఇమేసం భిక్ఖూనం అనాగతదివసే తుమ్హే భుఞ్జథా’’తి, సలాకా పన దేవసికం పాపేతబ్బా. తా చ ఖో పన ఘణ్టిపహరణమత్తేన వా పచ్ఛిచాలనమత్తేన వా పాపితా న హోన్తి, పచ్ఛిం పన గహేత్వా సలాకా పీఠకే ఆకిరితబ్బా, పచ్ఛి పన ముఖవట్టియం న గహేతబ్బా. సచే హి తత్థ అహి వా విచ్ఛికో వా భవేయ్య, దుక్ఖం ఉప్పాదేయ్య, తస్మా హేట్ఠా గహేత్వా పచ్ఛిం పరమ్ముఖం కత్వా సలాకా ఆకిరితబ్బా ‘‘సచేపి సప్పో భవిస్సతి, ఏత్తోవ పలాయిస్సతీ’’తి. ఏవం సలాకా ఆకిరిత్వా గామాదివసేన పుబ్బే వుత్తనయేనేవ గాహేతబ్బా.

అపిచ ఏకం మహాథేరస్స పాపేత్వా ‘‘అవసేసా మయ్హం పాపుణన్తీ’’తి అత్తనో పాపేత్వా వత్తం కత్వా చేతియం వన్దిత్వా వితక్కమాళకే ఠితేహి భిక్ఖూహి ‘‘పాపితా, ఆవుసో, సలాకా’’తి వుత్తే ‘‘ఆమ, భన్తే, తుమ్హే గతగతగామే సలాకభత్తం గణ్హథా’’తి వత్తబ్బం. ఏవఞ్హి పాపితాపి సుపాపితావ హోన్తి. భిక్ఖూ సబ్బరత్తిం ధమ్మస్సవనత్థం అఞ్ఞం విహారం గచ్ఛన్తా ‘‘మయం తత్థ దానం అగ్గహేత్వావ అమ్హాకం గోచరగామే పిణ్డాయ చరిత్వా ఆగమిస్సామా’’తి సలాకా అగ్గహేత్వావ గతా విహారే థేరస్స పత్తం సలాకభత్తం భుఞ్జితుం ఆగచ్ఛన్తి, వట్టతి. అథ మహాథేరోపి ‘‘అహం ఇధ కిం కరోమీ’’తి తేహియేవ సద్ధిం గచ్ఛతి, తేహి గతవిహారే అభుఞ్జిత్వావ గోచరగామం అనుప్పత్తేహి ‘‘దేథ, భన్తే, పత్తే, సలాకయాగుఆదీని ఆహరిస్సామా’’తి వుత్తే పత్తా న దాతబ్బా. కస్మా, భన్తే, న దేథాతి. విహారట్ఠకం భత్తం విహారే వుత్థానం పాపుణాతి, మయం అఞ్ఞవిహారే వుత్థాతి. ‘‘దేథ, భన్తే, న మయం విహారే పాలికాయ దేమ, తుమ్హాకం దేమ, గణ్హథ అమ్హాకం భిక్ఖ’’న్తి వుత్తే పన వట్టతి.

సలాకభత్తకథా నిట్ఠితా.

౨౧౩. పక్ఖికాదీసు పన యం అభిలక్ఖితేసు చాతుద్దసీ పఞ్చదసీ పఞ్చమీ అట్ఠమీతి ఇమేసు పక్ఖేసు కమ్మప్పసుతేహి ఉపోసథం కాతుం సతికరణత్థాయ దీయతి, తం పక్ఖికం నామ. తం సలాకభత్తగతికమేవ హోతి, గాహేత్వా భుఞ్జితబ్బం. సచే సలాకభత్తమ్పి పక్ఖికభత్తమ్పి బహుం సబ్బేసం వినివిజ్ఝిత్వా గచ్ఛతి, ద్వేపి భత్తాని విసుం విసుం గాహేతబ్బాని. సచే భిక్ఖుసఙ్ఘో మహా, పక్ఖికం గాహేత్వా తస్స ఠితికాయ సలాకభత్తం గాహేతబ్బం, సలాకభత్తం వా గాహాపేత్వా తస్స ఠితికాయ పక్ఖికం గాహేతబ్బం. యేసం న పాపుణాతి, తే పిణ్డాయ చరిస్సన్తి. సచే ద్వేపి భత్తాని బహూని, భిక్ఖూ మన్దా, సలాకభత్తం నామ దేవసికం లబ్భతి, తస్మా తం ఠపేత్వా ‘‘పక్ఖికం, ఆవుసో, భుఞ్జథా’’తి పక్ఖికమేవ దాతబ్బం. పక్ఖికం పణీతం దేన్తి, విసుం ఠితికా కాతబ్బా, ‘‘స్వే పక్ఖో’’తి అజ్జ పక్ఖికం న గాహేతబ్బం. సచే పన దాయకా వదన్తి ‘‘స్వేపి అమ్హాకం ఘరే లూఖభత్తం భవిస్సతి, అజ్జేవ పక్ఖికభత్తం ఉద్దిసథా’’తి, ఏవం వట్టతి.

ఉపోసథికం నామ అన్వడ్ఢమాసే ఉపోసథదివసే ఉపోసథఙ్గాని సమాదియిత్వా యం అత్తనా భుఞ్జతి, తదేవ దీయతి. పాటిపదికం నామ ‘‘ఉపోసథే బహూ సద్ధా పసన్నా భిక్ఖూనం సక్కారం కరోన్తి, పాటిపదే పన భిక్ఖూ కిలమన్తి, పాటిపదే దిన్నం దుబ్భిక్ఖదానసదిసం మహప్ఫలం హోతి, ఉపోసథకమ్మేన వా పరిసుద్ధసీలానం దుతియదివసే దిన్నం మహప్ఫలం హోతీ’’తి సల్లక్ఖేత్వా పాటిపదే దీయమానకదానం. తమ్పి ఉభయం సలాకభత్తగతికమేవ. ఇతి ఇమాని సత్తపి భత్తాని పిణ్డపాతికానం న వట్టన్తి, ధుతఙ్గభేదం కరోన్తియేవ.

౨౧౪. అపరానిపి చీవరక్ఖన్ధకే (మహావ. ౩౫౦) విసాఖాయ వరం యాచిత్వా దిన్నాని ఆగన్తుకభత్తం గమికభత్తం గిలానభత్తం గిలానుపట్ఠాకభత్తన్తి చత్తారి భత్తాని పాళియం ఆగతానేవ. తత్థ ఆగన్తుకానం దిన్నం భత్తం ఆగన్తుకభత్తం. ఏస నయో సేసేసు. సచే పనేత్థ ఆగన్తుకభత్తానిపి ఆగన్తుకాపి బహూ హోన్తి, సబ్బేసం ఏకేకం గాహేతబ్బం. భత్తేసు అప్పహోన్తేసు ఠితికాయ గాహేతబ్బం. ఏకో ఆగన్తుకో పఠమమేవ ఆగన్త్వా సబ్బం ఆగన్తుకభత్తం అత్తనో గాహేత్వా నిసీదతి, సబ్బం తస్సేవ హోతి. పచ్ఛా ఆగతేహి ఆగన్తుకేహి తేన దిన్నాని పరిభుఞ్జితబ్బాని. తేనపి ఏకం అత్తనో గహేత్వా సేసాని దాతబ్బాని. అయం ఉళారతా. సచే పన పఠమం ఆగన్త్వాపి అత్తనో అగ్గహేత్వా తుణ్హీభూతో నిసీదతి, పచ్ఛా ఆగతేహి సద్ధిం పటిపాటియా గణ్హితబ్బం. సచే నిచ్చం ఆగన్తుకా ఆగచ్ఛన్తి, ఆగతదివసేయేవ భుఞ్జితబ్బం. అన్తరన్తరా చే ఆగచ్ఛన్తి, ద్వే తీణి దివసాని భుఞ్జితబ్బం. మహాపచ్చరియం పన ‘‘సత్త దివసాని భుఞ్జితుం వట్టతీ’’తి వుత్తం. ఆవాసికో కత్థచి గన్త్వా ఆగతో, తేనపి ఆగన్తుకభత్తం భుఞ్జితబ్బం. సచే పన తం విహారే నిబన్ధాపితం హోతి, విహారే గాహేతబ్బం. అథ విహారో దూరే హోతి, ఆసనసాలాయ నిబన్ధాపితం, ఆసనసాలాయ గాహేతబ్బం. సచే పన దాయకా ‘‘ఆగన్తుకేసు అసతి ఆవాసికాపి భుఞ్జన్తూ’’తి వదన్తి, వట్టతి, అవుత్తే పన న వట్టతి.

గమికభత్తేపి అయమేవ కథామగ్గో. అయం పన విసేసో – ఆగన్తుకో ఆగన్తుకభత్తమేవ లభతి, గమికో ఆగన్తుకభత్తమ్పి గమికభత్తమ్పి. ఆవాసికోపి పక్కమితుకామో గమికో హోతి, గమికభత్తం లభతి. యథా పన ఆగన్తుకభత్తం, ఏవమిదం ద్వే తీణి వా సత్త వా దివసాని న లభతి. ‘‘గమిస్సామీ’’తి భుత్తోపి తం దివసం కేనచి కారణేన న గతో, పునదివసేపి భుఞ్జితుం వట్టతి సఉస్సాహత్తా. ‘‘గమిస్సామీ’’తి భుత్తస్స చోరా వా పన్థం రున్ధన్తి, ఉదకం వా దేవో వా వస్సతి, సత్థో వా న గచ్ఛతి, సఉస్సాహేన భుఞ్జితబ్బం. ‘‘ఏతే ఉపద్దవే ఓలోకేన్తేన ద్వే తయో దివసే భుఞ్జితుం వట్టతీ’’తి మహాపచ్చరియం వుత్తం. ‘‘గమిస్సామి గమిస్సామీ’’తి పన లేసం ఓడ్డేత్వా భుఞ్జితుం న లభతి.

గిలానభత్తమ్పి సచే సబ్బేసం గిలానానం పహోతి, తం సబ్బేసం దాతబ్బం. నో చే, ఠితికం కత్వా గాహేతబ్బం. ఏకో గిలానో అరోగరూపో సక్కోతి అన్తోగామం గన్తుం, ఏకో న సక్కోతి, అయం మహాగిలానో నామ, ఏతస్స గిలానభత్తం దాతబ్బం. ద్వే మహాగిలానా, ఏకో లాభీ అభిఞ్ఞాతో బహుం ఖాదనీయభోజనీయం లభతి, ఏకో అనాథో అప్పలాభతాయ అన్తోగామం పవిసతి, ఏతస్స గిలానభత్తం దాతబ్బం. గిలానభత్తే దివసపరిచ్ఛేదో నత్థి, యావ రోగో న వూపసమ్మతి, సప్పాయభోజనం అభుఞ్జన్తో న యాపేతి, తావ భుఞ్జితబ్బం. యదా పన మిస్సకయాగుం వా మిస్సకభత్తం వా భుత్తస్సపి రోగో న కుప్పతి, తతో పట్ఠాయ న భుఞ్జితబ్బం.

గిలానుపట్ఠాకభత్తమ్పి యం సబ్బేసం పహోతి, తం సబ్బేసం దాతబ్బం. నో చే పహోతి, ఠితికం కత్వా గాహేతబ్బం. ఇదమ్పి ద్వీసు గిలానేసు మహాగిలానుపట్ఠాకస్స గాహేతబ్బం, ద్వీసు మహాగిలానేసు అనాథగిలానుపట్ఠాకస్స. యం కులం గిలానభత్తమ్పి దేతి గిలానుపట్ఠాకభత్తమ్పి, తత్థ యస్స గిలానస్స గిలానభత్తం పాపుణాతి, తదుపట్ఠాకస్సపి తత్థేవ గాహేతబ్బం. గిలానుపట్ఠాకభత్తేపి దివసపరిచ్ఛేదో నత్థి, యావ గిలానో లభతి, తావస్స ఉపట్ఠాకోపి లభతీతి. ఇమాని చత్తారి భత్తాని సచే ఏవం దిన్నాని హోన్తి ‘‘ఆగన్తుకగమికగిలానగిలానుపట్ఠాకా మమ భిక్ఖం గణ్హన్తూ’’తి, పిణ్డపాతికానమ్పి వట్టతి. సచే పన ‘‘ఆగన్తుకాదీనం చతున్నం భత్తం నిబన్ధాపేమి, మమ భత్తం గణ్హన్తూ’’తి ఏవం దిన్నాని హోన్తి, పిణ్డపాతికానం న వట్టతి.

౨౧౫. అపరానిపి ధురభత్తం కుటిభత్తం వారకభత్తన్తి తీణి భత్తాని. తత్థ ధురభత్తన్తి నిచ్చభత్తం వుచ్చతి, తం దువిధం సఙ్ఘికఞ్చ పుగ్గలికఞ్చ. తత్థ యం ‘‘సఙ్ఘస్స ధురభత్తం దేమా’’తి నిబన్ధాపితం, తం సలాకభత్తగతికం. ‘‘మమ నిబద్ధభిక్ఖం గణ్హన్తూ’’తి వత్వా దిన్నం పన పిణ్డపాతికానమ్పి వట్టతి. పుగ్గలికేపి ‘‘తుమ్హాకం ధురభత్తం దమ్మీ’’తి వుత్తే పిణ్డపాతికో చే, న వట్టతి, ‘‘మమ నిబద్ధభిక్ఖం గణ్హథా’’తి వుత్తే పన వట్టతి, సాదితబ్బం. సచే పచ్ఛా కతిపాహే వీతివత్తే ‘‘ధురభత్తం గణ్హథా’’తి వదతి, మూలే సుట్ఠు సమ్పటిచ్ఛితత్తా వట్టతి.

కుటిభత్తం నామ యం సఙ్ఘస్స ఆవాసం కారేత్వా ‘‘అమ్హాకం సేనాసనవాసినో అమ్హాకంయేవ భత్తం గణ్హన్తూ’’తి ఏవం నిబన్ధాపితం, తం సలాకభత్తగతికమేవ హోతి, గాహేత్వా భుఞ్జితబ్బం. ‘‘అమ్హాకం సేనాసనవాసినో అమ్హాకంయేవ భిక్ఖం గణ్హన్తూ’’తి వుత్తే పన పిణ్డపాతికానమ్పి వట్టతి. యం పన పుగ్గలే పసీదిత్వా తస్స ఆవాసం కత్వా ‘‘తుమ్హాకం దేమా’’తి దిన్నం, తం తస్సేవ హోతి, తస్మిం కత్థచి గతే నిస్సితకేహి భుఞ్జితబ్బం.

వారకభత్తం నామ దుబ్భిక్ఖసమయే ‘‘వారేన భిక్ఖూ జగ్గిస్సామా’’తి ధురగేహతో పట్ఠాయ దిన్నం, తమ్పి భిక్ఖావచనేన దిన్నం పిణ్డపాతికానం వట్టతి, ‘‘వారకభత్త’’న్తి వుత్తే పన సలాకభత్తగతికం హోతి. సచే తణ్డులాదీని పేసేన్తి ‘‘సామణేరా పచిత్వా దేన్తూ’’తి, పిణ్డపాతికానం వట్టతి. ఇతి ఇమాని చ తీణి, ఆగన్తుకభత్తాదీని చ చత్తారీతి సత్త, తాని సఙ్ఘభత్తాదీహి సహ చుద్దస భత్తాని హోన్తి.

౨౧౬. అట్ఠకథాయం పన విహారభత్తం అట్ఠకభత్తం చతుక్కభత్తం గుళ్హకభత్తన్తి అఞ్ఞానిపి చత్తారి భత్తాని వుత్తాని. తత్థ విహారభత్తం నామ విహారే తత్రుప్పాదభత్తం, తం సఙ్ఘభత్తేన సఙ్గహితం. తం పన తిస్సమహావిహారచిత్తలపబ్బతాదీసు పటిసమ్భిదాప్పత్తేహి ఖీణాసవేహి యథా పిణ్డపాతికానమ్పి సక్కా హోన్తి పరిభుఞ్జితుం, తథా పటిగ్గహితత్తా తాదిసేసు ఠానేసు పిణ్డపాతికానమ్పి వట్టతి. ‘‘అట్ఠన్నం భిక్ఖూనం దేమ, చతున్నం దేమా’’తి ఏవం దిన్నం పన అట్ఠకభత్తఞ్చేవ చతుక్కభత్తఞ్చ, తమ్పి భిక్ఖావచనేన దిన్నం పిణ్డపాతికానం వట్టతి. మహాభిసఙ్ఖారేన అతిరసకపూవేన పత్తం థకేత్వా దిన్నం గుళ్హకభత్తం నామ. ఇమాని తీణి సలాకభత్తగతికానేవ. అపరమ్పి గుళ్హకభత్తం నామ అత్థి, ఇధేకచ్చే మనుస్సా మహాధమ్మస్సవనఞ్చ విహారపూజఞ్చ కారేత్వా ‘‘సకలసఙ్ఘస్స దాతుం న సక్కోమ, ద్వే తీణి భిక్ఖుసతాని అమ్హాకం భిక్ఖం గణ్హన్తూ’’తి భిక్ఖుపరిచ్ఛేదజాననత్థం గుళ్హకే దేన్తి, ఇదం పిణ్డపాతికానమ్పి వట్టతి.

పిణ్డపాతభాజనీయం నిట్ఠితం.

౨౧౭. గిలానపచ్చయభాజనీయం పన ఏవం వేదితబ్బం (చూళవ. అట్ఠ. ౩౨౫ పక్ఖికభత్తాదికథా) – సప్పిఆదీసు భేసజ్జేసు రాజరాజమహామత్తా సప్పిస్స తావ కుమ్భసతమ్పి కుమ్భసహస్సమ్పి విహారం పేసేన్తి, ఘణ్టిం పహరిత్వా థేరాసనతో పట్ఠాయ గహితభాజనం పూరేత్వా దాతబ్బం, పిణ్డపాతికానమ్పి వట్టతి. సచే అలసజాతికా మహాథేరా పచ్ఛా ఆగచ్ఛన్తి, ‘‘భన్తే, వీసతివస్సానం దీయతి, తుమ్హాకం ఠితికా అతిక్కన్తా’’తి న వత్తబ్బా, ఠితికం ఠపేత్వా తేసం దత్వా పచ్ఛా ఠితికాయ దాతబ్బం. ‘‘అసుకవిహారే బహు సప్పి ఉప్పన్న’’న్తి సుత్వా యోజనన్తరవిహారతోపి భిక్ఖూ ఆగచ్ఛన్తి, సమ్పత్తసమ్పత్తానమ్పి ఠితట్ఠానతో పట్ఠాయ దాతబ్బం. అసమ్పత్తానమ్పి ఉపచారసీమం పవిట్ఠానం అన్తేవాసికాదీసు గణ్హన్తేసు దాతబ్బమేవ. ‘‘బహిఉపచారసీమాయ ఠితానం దేథా’’తి వదన్తి, న దాతబ్బం. సచే పన ఉపచారసీమం ఓక్కన్తేహి ఏకాబద్ధా హుత్వా అత్తనో విహారద్వారే అన్తోవిహారేయేవ వా హోన్తి, పరిసవసేన వడ్ఢితా నామ సీమా హోతి, తస్మా దాతబ్బా. సఙ్ఘనవకస్స దిన్నేపి పచ్ఛా ఆగతానం దాతబ్బమేవ. దుతియభాగే పన థేరాసనం ఆరుళ్హే ఆగతానం పఠమభాగో న పాపుణాతి, దుతియభాగతో వస్సగ్గేన దాతబ్బం. అన్తోఉపచారసీమం పవిసిత్వా యత్థ కత్థచి దిన్నం హోతి, సబ్బం సన్నిపాతట్ఠానేయేవ భాజేతబ్బం.

యస్మిం విహారే దస భిక్ఖూ, దసేవ చ సప్పికుమ్భా దీయన్తి, ఏకేకకుమ్భవసేన భాజేతబ్బం. ఏకో సప్పికుమ్భో హోతి, దసభిక్ఖూహి భాజేత్వా గహేతబ్బం. సచే ‘‘యథాఠితంయేవ అమ్హాకం పాపుణాతీ’’తి గణ్హన్తి, దుగ్గహితం, తం గతగతట్ఠానే సఙ్ఘికమేవ హోతి. కుమ్భం పన ఆవజ్జేత్వా థాలకే థోకం సప్పిం కత్వా ‘‘ఇదం మహాథేరస్స పాపుణాతి, అవసేసం అమ్హాకం పాపుణాతీ’’తి వత్వా తమ్పి కుమ్భేయేవ ఆకిరిత్వా యథిచ్ఛితం గహేత్వా గన్తబ్బం. సచే థినం సప్పి హోతి, లేఖం కత్వా ‘‘లేఖతో పరభాగో మహాథేరస్స పాపుణాతి, అవసేసం అమ్హాక’’న్తి గహితమ్పి సుగ్గహితం. వుత్తపరిచ్ఛేదతో ఊనాధికేసు భిక్ఖూసు సప్పికుమ్భేసు చ ఏతేనేవ ఉపాయేన భాజేతబ్బం. సచే పనేకో భిక్ఖు, ఏకో కుమ్భో హోతి, ఘణ్టిం పహరిత్వా ‘‘అయం మయ్హం పాపుణాతీ’’తిపి గహేతుం వట్టతి. ‘‘అయం పఠమభాగో మయ్హం పాపుణాతి, అయం దుతియభాగో’’తి ఏవం థోకం థోకమ్పి పాపేతుం వట్టతి. ఏస నయో నవనీతాదీసుపి. యస్మిం పన విప్పసన్నతిలతేలాదిమ్హి లేఖా న సన్తిట్ఠతి, తం ఉద్ధరిత్వా భాజేతబ్బం. సిఙ్గివేరమరిచాదిభేసజ్జమ్పి అవసేసపత్తథాలకాదిసమణపరిక్ఖారోపి సబ్బో వుత్తానురూపేనేవ నయేన సుట్ఠు సల్లక్ఖేత్వా భాజేతబ్బోతి. అయం గిలానపచ్చయభాజనీయకథా.

౨౧౮. ఇదాని సేనాసనగ్గాహే వినిచ్ఛయో వేదితబ్బో (చూళవ. అట్ఠ. ౩౧౮) – అయం సేనాసనగ్గాహో నామ దువిధో హోతి ఉతుకాలే చ వస్సావాసే చ. తత్థ ఉతుకాలే తావ కేచి ఆగన్తుకా భిక్ఖూ పురేభత్తం ఆగచ్ఛన్తి, కేచి పచ్ఛాభత్తం పఠమయామం మజ్ఝిమయామం పచ్ఛిమయామం వా. యే యదా ఆగచ్ఛన్తి, తేసం తదావ భిక్ఖూ ఉట్ఠాపేత్వా సేనాసనం దాతబ్బం, అకాలో నామ నత్థి. సేనాసనపఞ్ఞాపకేన పన పణ్డితేన భవితబ్బం, ఏకం వా ద్వే వా మఞ్చట్ఠానాని ఠపేతబ్బాని. సచే వికాలే ఏకో వా ద్వే వా థేరా ఆగచ్ఛన్తి, తే వత్తబ్బా ‘‘భన్తే, ఆదితో పట్ఠాయ వుట్ఠాపియమానే సబ్బేపి భిక్ఖూ ఉబ్భణ్డికా భవిస్సన్తి, తుమ్హే అమ్హాకం వసనట్ఠానే వసథా’’తి.

బహూసు పన ఆగతేసు వుట్ఠాపేత్వా పటిపాటియా దాతబ్బం. సచే ఏకేకం పరివేణం పహోతి, ఏకేకం పరివేణం దాతబ్బం. తత్థ అగ్గిసాలాదీఘసాలామణ్డలమాళాదయో సబ్బేపి తస్సేవ పాపుణన్తి. ఏవం అప్పహోన్తే పాసాదగ్గేన దాతబ్బం, పాసాదేసు అప్పహోన్తేసు ఓవరకగ్గేన దాతబ్బం, ఓవరకేసు అప్పహోన్తేసు సేయ్యగ్గేన దాతబ్బం, సేయ్యగ్గేసు అప్పహోన్తేసు మఞ్చట్ఠానేన దాతబ్బం, మఞ్చట్ఠానే అప్పహోన్తే ఏకపీఠకట్ఠానవసేన దాతబ్బం, భిక్ఖునో పన ఠితోకాసమత్తం న గాహేతబ్బం. ఏతఞ్హి సేనాసనం నామ న హోతి. పీఠకట్ఠానే పన అప్పహోన్తే ఏకం మఞ్చట్ఠానం వా ఏకం పీఠట్ఠానం వా ‘‘వారేన వారేన, భన్తే, విస్సమథా’’తి తిణ్ణం జనానం దాతబ్బం. న హి సక్కా సీతసమయే సబ్బరత్తిం అజ్ఝోకాసేవ వసితుం. మహాథేరేన పఠమయామం విస్సమిత్వా నిక్ఖమిత్వా దుతియత్థేరస్స వత్తబ్బం ‘‘ఆవుసో ఇధ పవిసాహీ’’తి. సచే మహాథేరో నిద్దాగరుకో హోతి, కాలం న జానాతి, ఉక్కాసిత్వా ద్వారం ఆకోటేత్వా ‘‘భన్తే కాలో జాతో, సీతం అనుదహతీ’’తి వత్తబ్బం. తేన నిక్ఖమిత్వా ఓకాసో దాతబ్బో, అదాతుం న లభతి. దుతియత్థేరేనపి మజ్ఝిమయామం విస్సమిత్వా పురిమనయేనేవ ఇతరస్స దాతబ్బం. నిద్దాగరుకో వుత్తనయేనేవ వుట్ఠాపేతబ్బో. ఏవం ఏకరత్తిం ఏకమఞ్చట్ఠానం తిణ్ణం దాతబ్బం. జమ్బుదీపే పన ఏకచ్చే భిక్ఖూ ‘‘సేనాసనం నామ మఞ్చట్ఠానం వా పీఠట్ఠానం వా కిఞ్చిదేవ కస్సచి సప్పాయం హోతి, కస్సచి అసప్పాయ’’న్తి ఆగన్తుకా హోన్తు వా మా వా, దేవసికం సేనాసనం గాహేన్తి. అయం ఉతుకాలే సేనాసనగ్గాహో నామ.

౨౧౯. వస్సావాసే పన అత్థి ఆగన్తుకవత్తం, అత్థి ఆవాసికవత్తం. ఆగన్తుకేన తావ సకట్ఠానం ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞత్థ గన్త్వా వసితుకామేన వస్సూపనాయికదివసమేవ తత్థ న గన్తబ్బం. వసనట్ఠానం వా హి తత్ర సమ్బాధం భవేయ్య, భిక్ఖాచారో వా న సమ్పజ్జేయ్య, తేన న ఫాసుకం విహరేయ్య, తస్మా ‘‘ఇదాని మాసమత్తేన వస్సూపనాయికా భవిస్సతీ’’తి తం విహారం పవిసితబ్బం. తత్థ మాసమత్తం వసన్తో సచే ఉద్దేసత్థికో, ఉద్దేససమ్పత్తిం సల్లక్ఖేత్వా, సచే కమ్మట్ఠానికో, కమ్మట్ఠానసప్పాయతం సల్లక్ఖేత్వా, సచే పచ్చయత్థికో, పచ్చయలాభం సల్లక్ఖేత్వా అన్తోవస్సే సుఖం వసిస్సతి. సకట్ఠానతో చ తత్థ గచ్ఛన్తేన న గోచరగామో ఘట్టేతబ్బో. న తత్థ మనుస్సా వత్తబ్బా ‘‘తుమ్హే నిస్సాయ సలాకభత్తాదీని వా యాగుఖజ్జకాదీని వా వస్సావాసికం వా నత్థి, అయం చేతియస్స పరిక్ఖారో, అయం ఉపోసథాగారస్స, ఇదం తాళఞ్చేవ సూచి చ, సమ్పటిచ్ఛథ తుమ్హాకం విహార’’న్తి. సేనాసనం పన జగ్గిత్వా దారుభణ్డమత్తికాభణ్డాని పటిసామేత్వా గమికవత్తం పూరేత్వా గన్తబ్బం.

ఏవం గచ్ఛన్తేనపి దహరేహి పత్తచీవరభణ్డికాయో ఉక్ఖిపాపేత్వా తేలనాళికత్తరదణ్డాదీని గాహేత్వా ఛత్తం పగ్గయ్హ అత్తానం దస్సేన్తేన గామద్వారేనేవ న గన్తబ్బం, పటిచ్ఛన్నేన అటవిమగ్గేన గన్తబ్బం. అటవిమగ్గే అసతి గుమ్బాదీని మద్దన్తేన న గన్తబ్బం, గమికవత్తం పన పూరేత్వా వితక్కం ఛిన్దిత్వా సుద్ధచిత్తేన గమనవత్తేనేవ గన్తబ్బం. సచే పన గామద్వారేన మగ్గో హోతి, గచ్ఛన్తఞ్చ నం సపరివారం దిస్వా మనుస్సా ‘‘అమ్హాకం థేరో వియా’’తి ఉపధావిత్వా ‘‘కుహిం, భన్తే, సబ్బపరిక్ఖారే గహేత్వా గచ్ఛథా’’తి వదన్తి, తేసు చే ఏకో ఏవం వదతి ‘‘వస్సూపనాయికకాలో నామాయం, యత్థ అన్తోవస్సేనిబద్ధభిక్ఖాచారో భణ్డపటిచ్ఛాదనఞ్చ లబ్భతి, తత్థ భిక్ఖూ గచ్ఛన్తీ’’తి, తస్స చే సుత్వా తే మనుస్సా ‘‘భన్తే, ఇమస్మిమ్పి గామే జనో భుఞ్జతి చేవ నివాసేతి చ, మా అఞ్ఞత్థ గచ్ఛథా’’తి వత్వా మిత్తామచ్చే పక్కోసిత్వా సబ్బే సమ్మన్తయిత్వా విహారే నిబద్ధవత్తఞ్చ సలాకభత్తాదీని చ వస్సావాసికఞ్చ ఠపేత్వా ‘‘ఇధేవ, భన్తే, వసథా’’తి యాచన్తి, సబ్బేసం సాదితుం వట్టతి. సబ్బఞ్చేతం కప్పియఞ్చేవ అనవజ్జఞ్చ. కురున్దియం పన ‘‘కుహిం గచ్ఛథాతి వుత్తే ‘అసుకట్ఠాన’న్తి వత్వా ‘కస్మా తత్థ గచ్ఛథా’తి వుత్తే ‘కారణం ఆచిక్ఖితబ్బ’’’న్తి వుత్తం. ఉభయమ్పి పనేతం సుద్ధచిత్తత్తావ అనవజ్జం. ఇదం ఆగన్తుకవత్తం నామ.

ఇదం పన ఆవాసికవత్తం. పటికచ్చేవ హి ఆవాసికేహి విహారో జగ్గితబ్బో, ఖణ్డఫుల్లపటిసఙ్ఖరణపరిభణ్డాని కాతబ్బాని, రత్తిట్ఠానదివాట్ఠానవచ్చకుటిపస్సావట్ఠానాని పధానఘరవిహారమగ్గోతి ఇమాని సబ్బాని పటిజగ్గితబ్బాని. చేతియే సుధాకమ్మం ముణ్డవేదికాయ తేలమక్ఖనం మఞ్చపీఠజగ్గనన్తి ఇదమ్పి సబ్బం కాతబ్బం ‘‘వస్సం వసితుకామా ఆగన్త్వా ఉద్దేసపరిపుచ్ఛాకమ్మట్ఠానానుయోగాదీని కరోన్తా సుఖం వసిస్సన్తీ’’తి. కతపరికమ్మేహి ఆసాళ్హీజుణ్హపఞ్చమితో పట్ఠాయ వస్సావాసికం పుచ్ఛితబ్బం. కత్థ పుచ్ఛితబ్బం? యతో పకతియా లబ్భతి. యేహి పన న దిన్నపుబ్బం, తే పుచ్ఛితుం న వట్టతి. కస్మా పుచ్ఛితబ్బం? కదాచి హి మనుస్సా దేన్తి, కదాచి దుబ్భిక్ఖాదీహి ఉపద్దుతా న దేన్తి, తత్థ యే న దస్సన్తి, తే అపుచ్ఛిత్వా వస్సావాసికే గాహితే గాహితభిక్ఖూనం లాభన్తరాయో హోతి, తస్మా పుచ్ఛిత్వావ గాహేతబ్బం.

పుచ్ఛన్తేన ‘‘తుమ్హాకం వస్సావాసికం గాహణకాలో ఉపకట్ఠో’’తి వత్తబ్బం. సచే వదన్తి ‘‘భన్తే, ఇమం సంవచ్ఛరం ఛాతకాదీహి ఉపద్దుతమ్హ, న సక్కోమ దాతు’’న్తి వా ‘‘యం పుబ్బే దేమ, తతో ఊనతరం దస్సామా’’తి వా ‘‘ఇదాని కప్పాసో సులభో, యం పుబ్బే దేమ, తతో బహుతరం దస్సామా’’తి వా, తం సల్లక్ఖేత్వా తదనురూపేన నయేన తేసం సేనాసనే భిక్ఖూనం వస్సావాసికం గాహేతబ్బం. సచే మనుస్సా వదన్తి ‘‘యస్స అమ్హాకం వస్సావాసికం పాపుణాతి, సో తేమాసం పానీయం ఉపట్ఠాపేతు, విహారమగ్గం జగ్గతు, చేతియఙ్గణబోధియఙ్గణాని జగ్గతు, బోధిరుక్ఖే ఉదకం ఆసిఞ్చతూ’’తి, యస్స తం పాపుణాతి, తస్స ఆచిక్ఖితబ్బం. యో పన గామో పటిక్కమ్మ యోజనద్వియోజనన్తరే హోతి, తత్ర చే కులాని ఉపనిక్ఖేపం ఠపేత్వా పహారే వస్సావాసికం దేన్తియేవ, తాని కులాని ఆపుచ్ఛిత్వాపి తేసం సేనాసనే వత్తం కత్వా వసన్తస్స వస్సావాసితం గాహేతబ్బం. సచే పన తేసం సేనాసనే పంసుకూలికో వసతి, ఆగతఞ్చ తం దిస్వా ‘‘తుమ్హాకం వస్సావాసికం దేమా’’తి వదన్తి, తేన సఙ్ఘస్స ఆచిక్ఖితబ్బం. సచే తాని కులాని సఙ్ఘస్స దాతుం న ఇచ్ఛన్తి, ‘‘తుమ్హాకంయేవ దేమా’’తి వదన్తి, సభాగో భిక్ఖు ‘‘వత్తం కత్వా గణ్హాహీ’’తి వత్తబ్బో. పంసుకూలికస్స పనేతం న వట్టతి. ఇతి సద్ధాదేయ్యదాయకమనుస్సా పుచ్ఛితబ్బా.

తత్రుప్పాదే పన కప్పియకారకా పుచ్ఛితబ్బా. కథం పుచ్ఛితబ్బా? కిం, ఆవుసో, సఙ్ఘస్స భణ్డపటిచ్ఛాదనం భవిస్సతీతి? సచే వదన్తి ‘‘భవిస్సతి, భన్తే, ఏకేకస్స నవహత్థసాటకం దస్సామ, వస్సావాసికం గాహేథా’’తి, గాహేతబ్బం. సచేపి వదన్తి ‘‘సాటకా నత్థి, వత్థు పన అత్థి, గాహేథ, భన్తే’’తి, వత్థుమ్హి సన్తేపి గాహేతుం వట్టతియేవ. కప్పియకారకానఞ్హి హత్థే ‘‘కప్పియభణ్డం పరిభుఞ్జథా’’తి దిన్నవత్థుతో యం యం కప్పియం, సబ్బం పరిభుఞ్జితుం అనుఞ్ఞాతం. యం పనేత్థ పిణ్డపాతత్థాయ గిలానపచ్చయత్థాయ చ ఉద్దిస్స దిన్నం, తం చీవరే ఉపనామేన్తేహి సఙ్ఘసుట్ఠుతాయ అపలోకేత్వా ఉపనామేతబ్బం, సేనాసనత్థాయ పన ఉద్దిస్స దిన్నం గరుభణ్డం హోతి. చీవరవసేనేవ పన చతుపచ్చయవసేన వా దిన్నం చీవరే ఉపనామేన్తానం అపలోకనకమ్మకిచ్చం నత్థి. అపలోకనకమ్మం కరోన్తేహి చ పుగ్గలవసేనేవ కాతబ్బం, సఙ్ఘవసేన న కాతబ్బం. జాతరూపరజతవసేనపి ఆమకధఞ్ఞవసేన వా అపలోకనకమ్మం న వట్టతి, కప్పియభణ్డవసేన చీవరతణ్డులాదివసేనేవ చ వట్టతి. తం పన ఏవం కత్తబ్బం ‘‘ఇదాని సుభిక్ఖం సులభపిణ్డం, భిక్ఖూ చీవరేన కిలమన్తి, ఏత్తకం నామ తణ్డులభాగం భిక్ఖూనం చీవరం కాతుం రుచ్చతీ’’తి, ‘‘గిలానపచ్చయో సులభో, గిలానో వా నత్థి, ఏత్తకం నామ తణ్డులభాగం భిక్ఖూనం చీవరం కాతుం రుచ్చతీ’’తి.

ఏవం చీవరపచ్చయం సల్లక్ఖేత్వా సేనాసనస్స కాలే ఘోసితే సన్నిపతితే సఙ్ఘే సేనాసనగ్గాహకో సమ్మన్నితబ్బో. సమ్మన్నన్తేన చ ద్వే సమ్మన్నితబ్బాతి వుత్తం. ఏవఞ్హి నవకో వుడ్ఢస్స, వుడ్ఢో చ నవకస్స గాహేస్సతీతి. మహన్తే పన మహావిహారసదిసే విహారే తయో చత్తారో జనా సమ్మన్నితబ్బా. కురున్దియం పన ‘‘అట్ఠపి సోళసపి జనే సమ్మన్నితుం వట్టతీ’’తి వుత్తం. తేసం సమ్ముతి కమ్మవాచాయపి అపలోకనేనపి వట్టతియేవ. తేహి సమ్మతేహి భిక్ఖూహి సేనాసనం సల్లక్ఖేతబ్బం. చేతియఘరం బోధిఘరం ఆసనఘరం సమ్ముఞ్జనిఅట్టో దారుఅట్టో వచ్చకుటి ఇట్ఠకసాలా వడ్ఢకిసాలా ద్వారకోట్ఠకో పానీయమాళో మగ్గో పోక్ఖరణీతి ఏతాని హి అసేనాసనాని, విహారో అడ్ఢయోగో పాసాదో హమ్మియం గుహా మణ్డపో రుక్ఖమూలం వేళుగుమ్బోతి ఇమాని సేనాసనాని, తాని గాహేతబ్బాని.

౨౨౦. గాహేన్తేన చ ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఠమం భిక్ఖూ గణేతుం, భిక్ఖూ గణేత్వా సేయ్యా గణేతుం, సేయ్యా గణేత్వా సేయ్యగ్గేన గాహేతు’’న్తి(చూళవ. ౩౧౮) ఆదివచనతో పఠమం విహారే భిక్ఖూ గణేత్వా మఞ్చట్ఠానాని గణేతబ్బాని, తతో ఏకేకం మఞ్చట్ఠానం ఏకేకస్స భిక్ఖునో గాహేతబ్బం. సచే మఞ్చట్ఠానాని అతిరేకాని హోన్తి, విహారగ్గేన గాహేతబ్బం. సచే విహారాపి అతిరేకా హోన్తి, పరివేణగ్గేన గాహేతబ్బం. పరివేణేసుపి అతిరేకేసు పున అపరోపి భాగో దాతబ్బో. అతిమన్దేసు హి భిక్ఖూసు ఏకేకస్స భిక్ఖునో ద్వే తీణి పరివేణాని దాతబ్బాని. గహితే పన దుతియభాగే అఞ్ఞో భిక్ఖు ఆగచ్ఛతి, న అత్తనో అరుచియా సో భాగో తస్స దాతబ్బో. సచే పన యేన గహితో, సో అత్తనో రుచియా తం దుతియభాగం వా పఠమభాగం వా దేతి, వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, నిస్సీమే ఠితస్స సేనాసనం గాహేతబ్బం, యో గాహేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౩౧౮) వచనతో ఉపచారసీధతో బహి ఠితస్స న గాహేతబ్బం, అన్తోఉపచారసీమాయ పన దూరే ఠితస్సపి లబ్భతియేవ.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానస్స పతిరూపం సేయ్యం దాతు’’న్తి (చూళవ. ౩౧౬) వచనతో యో (చూళవ. అట్ఠ. ౩౧౬) కాససాసభగన్దరాతిసారాదీహి గిలానో హోతి, ఖేళమల్లకవచ్చకపాలాదీని ఠపేతబ్బాని హోన్తి, కుట్ఠీ వా హోతి, సేనాసనం దూసేతి, ఏవరూపస్స హేట్ఠాపాసాదపణ్ణసాలాదీసు అఞ్ఞతరం ఏకమన్తం సేనాసనం దాతబ్బం. యస్మిం వసన్తే సేనాసనం న దుస్సతి, తస్స వరసేయ్యాపి దాతబ్బావ. యోపి సినేహపానవిరేచననత్థుకమ్మాదీసు యం కిఞ్చి భేసజ్జం కరోతి, సబ్బో సో గిలానోయేవ. తస్సపి సల్లక్ఖేత్వా పతిరూపం సేనాసనం దాతబ్బం.

‘‘న, భిక్ఖవే, ఏకేన ద్వే పటిబాహేతబ్బా, యో పటిబాహేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (చూళవ. ౩౧౯) వచనతో ఏకేన ద్వే సేనాసనాని న గహేతబ్బాని. సచేపి గణ్హేయ్య, పచ్ఛిమేన గహణేన పురిమగ్గహణం పటిప్పస్సమ్భతి. గహణేన హి గహణం పటిప్పస్సమ్భతి, గహణేన ఆలయో పటిప్పస్సమ్భతి, ఆలయేన గహణం పటిప్పస్సమ్భతి, ఆలయేన ఆలయో పటిప్పస్సమ్భతి. కథం? ఇధేకచ్చో (చూళవ. అట్ఠ. ౩౧౯) వస్సూపనాయికదివసే ఏకస్మిం విహారే సేనాసనం గహేత్వా సామన్తవిహారం గన్త్వా తత్రాపి గణ్హాతి, తస్స ఇమినా గహణేన పురిమగ్గహణం పటిప్పస్సమ్భతి. అపరో ‘‘ఇధ వసిస్సామీ’’తి ఆలయమత్తం కత్వా సామన్తవిహారం గన్త్వా తత్థ సేనాసనం గణ్హాతి, తస్స ఇమినా గహణేనేవ పురిమో ఆలయో పటిప్పస్సమ్భతి. ఏకో ‘‘ఇధ వసిస్సామీ’’తి సేనాసనం వా గహేత్వా ఆలయం వా కత్వా సామన్తవిహారం గన్త్వా ‘‘ఇధేవ దాని వసిస్సామీ’’తి ఆలయం కరోతి, ఇచ్చస్స ఆలయేన వా గహణం, ఆలయేన వా ఆలయో పటిప్పస్సమ్భతి, సబ్బత్థ పచ్ఛిమే గహణే వా ఆలయే వా తిట్ఠతి. యో పన ఏకస్మిం విహారే సేనాసనం గహేత్వా ‘‘అఞ్ఞస్మిం విహారే వసిస్సామీ’’తి గచ్ఛతి, తస్స ఉపచారసీమాతిక్కమే సేనాసనగ్గాహో పటిప్పస్సమ్భతి. యది పన ‘‘తత్థ ఫాసు భవిస్సతి, వసిస్సామి, నో చే, ఆగమిస్సామీ’’తి గన్త్వా అఫాసుకభావం ఞత్వా పచ్ఛా వా గచ్ఛతి, వట్టతి.

సేనాసనగ్గాహకేన చ సేనాసనం గాహేత్వా వస్సావాసికం గాహేతబ్బం. గాహేన్తేన సచే సఙ్ఘికో చ సద్ధాదేయ్యో చాతి ద్వే చీవరపచ్చయా హోన్తి, తేసు యం భిక్ఖూ పఠమం గహితుం ఇచ్ఛన్తి, తం గహేత్వా తస్స ఠితికతో పట్ఠాయ ఇతరో గాహేతబ్బో. ‘‘సచే భిక్ఖూనం అప్పతాయ పరివేణగ్గేన సేనాసనే గాహియమానే ఏకం పరివేణం మహాలాభం హోతి, దస వా ద్వాదస వా చీవరాని లభన్తి, తం విజటేత్వా అఞ్ఞేసు అలాభకేసు ఆవాసేసు పక్ఖిపిత్వా అఞ్ఞేసమ్పి భిక్ఖూనం గాహేతబ్బ’’న్తి మహాసుమత్థేరో ఆహ. మహాపదుమత్థేరో పనాహ ‘‘న ఏవం కాతబ్బం. మనుస్సా హి అత్తనో ఆవాసపటిజగ్గనత్థాయ పచ్చయం దేన్తి, తస్మా అఞ్ఞేహి భిక్ఖూహి తత్థ పవిసితబ్బ’’న్తి.

౨౨౧. సచే పనేత్థ మహాథేరో పటిక్కోసతి ‘‘మా, ఆవుసో, ఏవం గాహేథ, భగవతో అనుసిట్ఠిం కరోథ. వుత్తఞ్హేతం భగవతా ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పరివేణగ్గేన గాహేతు’’న్తి (చూళవ. ౩౧౮). తస్స పటిక్కోసనాయ అట్ఠత్వా ‘‘భన్తే, భిక్ఖూ బహూ, పచ్చయో మన్దో, సఙ్గహం కాతుం వట్టతీ’’తి సఞ్ఞాపేత్వా గాహేతబ్బమేవ. గాహేన్తేన చ సమ్మతేన భిక్ఖునా మహాథేరస్స సన్తికం గన్త్వా ఏవం వత్తబ్బం ‘‘భన్తే, తుమ్హాకం సేనాసనం పాపుణాతి, పచ్చయం ధారేథా’’తి. అసుకకులస్స పచ్చయో అసుకసేనాసనఞ్చ మయ్హం పాపుణాతి, ఆవుసోతి. పాపుణాతి భన్తే, గణ్హథ నన్తి. గణ్హామి, ఆవుసోతి. గహితం హోతి. ‘‘సచే పన ‘గహితం వో, భన్తే’తి వుత్తే ‘గహితం మే’తి వా, ‘గణ్హిస్సథ, భన్తే’తి వుత్తే ‘గణ్హిస్సామీ’తి వా వదతి, అగ్గహితం హోతీ’’తి మహాసుమత్థేరో ఆహ. మహాపదుమత్థేరో పనాహ ‘‘అతీతానాగతవచనం వా హోతు వత్తమానవచనం వా, సతుప్పాదమత్తం ఆలయకరణమత్తమేవ చేత్థ పమాణం, తస్మా గహితమేవ హోతీ’’తి.

యోపి పంసుకూలికో భిక్ఖు సేనాసనం గహేత్వా పచ్చయం విస్సజ్జేతి, అయమ్పి న అఞ్ఞస్మిం ఆవాసే పక్ఖిపితబ్బో, తస్మింయేవ పరివేణే అగ్గిసాలాయ వా దీఘసాలాయ వా రుక్ఖమూలే వా అఞ్ఞస్స గాహేతుం వట్టతి. పంసుకూలికో ‘‘వసామీ’’తి సేనాసనం జగ్గిస్సతి, ఇతరో ‘‘పచ్చయం గణ్హామీ’’తి ఏవం ద్వీహి కారణేహి సేనాసనం సుజగ్గితతరం భవిస్సతి. మహాపచ్చరియం పన వుత్తం ‘‘పంసుకూలికే వాసత్థాయ సేనాసనం గణ్హన్తే సేనాసనగ్గాహకేన వత్తబ్బం, ‘భన్తే ఇధ పచ్చయో అత్థి, సో కిం కాతబ్బో’తి. తేన ‘హేట్ఠా అఞ్ఞం గాహాపేహీ’తి వత్తబ్బో. సచే పన కిఞ్చి అవత్వావ వసతి, వుట్ఠవస్సస్స చ పాదమూలే ఠపేత్వా సాటకం దేన్తి, వట్టతి. అథ ‘వస్సావాసికం దేమా’తి వదన్తి, తస్మిం సేనాసనే వస్సంవుట్ఠభిక్ఖూనం పాపుణాతీ’’తి. యేసం పన సేనాసనం నత్థి, కేవలం పచ్చయమేవ దేన్తి, తేసం పచ్చయం అవస్సావాసికసేనాసనే గాహేతుం వట్టతి. మనుస్సా థూపం కత్వా వస్సావాసికం గాహాపేన్తి. థూపో నామ అసేనాసనం, తస్స సమీపే రుక్ఖే వా మణ్డపే వా ఉపనిబన్ధిత్వా గాహేతబ్బం. తేన భిక్ఖునా చేతియం జగ్గితబ్బం. బోధిరుక్ఖబోధిఘరఆసనఘరసమ్ముఞ్జనిఅట్టదారుఅట్టవచ్చకుటిద్వారకోట్ఠకపానీయకుటిపానీయమాళకదన్తకట్ఠమాళకేసుపి ఏసేవ నయో. భోజనసాలా పన సేనాసనమేవ, తస్మా తం ఏకస్స వా బహూనం వా పరిచ్ఛిన్దిత్వా గాహేతుం వట్టతీతి సబ్బమిదం విత్థారేన మహాపచ్చరియం వుత్తం.

సేనాసనగ్గాహకేన పన పాటిపదఅరుణతో పట్ఠాయ యావ పున అరుణం న భిజ్జతి, తావ గాహేతబ్బం. ఇదఞ్హి సేనాసనగ్గాహస్స ఖేత్తం. సచే పాతోవ గాభితే సేనాసనే అఞ్ఞో వితక్కచారికో భిక్ఖు ఆగన్త్వా సేనాసనం యాచతి, ‘‘గహితం, భన్తే, సేనాసనం, వస్సూపగతో సఙ్ఘో, రమణీయో విహారో, రుక్ఖమూలాదీసు యత్థ ఇచ్ఛథ, తత్థ వసథా’’తి వత్తబ్బో. పచ్ఛిమవస్సూపనాయికదివసే పన సచే కాలం ఘోసేత్వా సన్నిపతితే సఙ్ఘే కోచి దసహత్థం వత్థం ఆహరిత్వా వస్సావాసికం దేతి, ఆగన్తుకో చే భిక్ఖు సఙ్ఘత్థేరో హోతి, తస్స దాతబ్బం. నవకో చే హోతి, సమ్మతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘత్థేరో వత్తబ్బో ‘‘సచే, భన్తే, ఇచ్ఛథ, పఠమభాగం ముఞ్చిత్వా ఇదం వత్థం గణ్హథా’’తి, అముఞ్చన్తస్స న దాతబ్బం. సచే పన పుబ్బే గాహితం ముఞ్చిత్వా గణ్హాతి, దాతబ్బం. ఏతేనేవ ఉపాయేన దుతియత్థేరతో పట్ఠాయ పరివత్తేత్వా పత్తట్ఠానేవ ఆగన్తుకస్స దాతబ్బం. సచే పన పఠమవస్సూపగతా ద్వే తీణి చత్తారి పఞ్చ వా వత్థాని అలత్థుం, లద్ధం లద్ధం ఏతేనేవ ఉపాయేన విస్సజ్జాపేత్వా యావ ఆగన్తుకస్స సమకం హోతి, తావ దాతబ్బం. తేన సమకే లద్ధే అవసిట్ఠో అనుభాగో థేరాసనే దాతబ్బో. పచ్చుప్పన్నే లాభే సతి ఠితికాయ గాహేతుం కతికం కాతుం వట్టతి.

సచే దుబ్భిక్ఖం హోతి, ద్వీసుపి వస్సూపనాయికాసు వస్సూపగతా భిక్ఖూ భిక్ఖాయ కిలమన్తా ‘‘ఆవుసో, ఇధ వసన్తా సబ్బేవ కిలమామ, సాధు వత ద్వే భాగా హోమ, యేసం ఞాతిపవారితట్ఠానాని అత్థి, తే తత్థ వసిత్వా పవారణాయ ఆగన్త్వా అత్తనో పత్తం వస్సావాసికం గణ్హన్తూ’’తి వదన్తి, తేసు యే తత్థ వసిత్వా పవారణాయ ఆగచ్ఛన్తి, తేసం అపలోకేత్వా వస్సావాసికం దాతబ్బం. సాదియన్తాపి హి తేనేవ వస్సావాసికస్స సామినో, ఖీయన్తాపి చ ఆవాసికా నేవ అదాతుం లభన్తి. కురున్దియం పన వుత్తం ‘‘కతికవత్తం కాతబ్బం ‘సబ్బేసం నో ఇధ యాగుభత్తం నప్పహోతి, సభాగట్ఠానే వసిత్వా ఆగచ్ఛథ, తుమ్హాకం పత్తం వస్సావాసికం లభిస్సథా’తి. తఞ్చే ఏకో పటిబాహతి, సుపటిబాహితం. నో చే పటిబాహతి, కతికా సుకతా. పచ్ఛా తేసం తత్థ వసిత్వా ఆగతానం అపలోకేత్వా దాతబ్బం, అపలోకనకాలే పటిబాహితుం న లబ్భతీ’’తి. పునపి వుత్తం ‘‘సచే వస్సూపగతేసు ఏకచ్చానం వస్సావాసికే అపాపుణన్తే భిక్ఖూ కతికం కరోన్తి ‘ఛిన్నవస్సానం వస్సావాసికఞ్చ ఇదాని ఉప్పజ్జనకవస్సావాసికఞ్చ ఇమేసం దాతుం రుచ్చతీ’తి, ఏవం కతికాయ కతాయ గాహితసదిసమేవ హోతి, ఉప్పన్నుప్పన్నం తేసమేవ దాతబ్బ’’న్తి. తేమాసం పానీయం ఉపట్ఠాపేత్వా విహారమగ్గచేతియఙ్గణబోధియఙ్గణాని జగ్గిత్వా బోధిరుక్ఖే ఉదకం సిఞ్చిత్వా పక్కన్తోపి విబ్భన్తోపి వస్సావాసికం లభతియేవ. భతినివిట్ఠఞ్హి తేన కతం, సఙ్ఘికం పన అపలోకనకమ్మం కత్వా గాహితం అన్తోవస్సే విబ్భన్తోపి లభతేవ, పచ్చయవసేన గాహితం పన న లభతీతి వదన్తి.

సచే వుట్ఠవస్సో దిసంగమికో భిక్ఖు ఆవాసికస్స హత్థతో కిఞ్చిదేవ కప్పియభణ్డం గహేత్వా ‘‘అసుకకులే మయ్హం వస్సావాసికం పత్తం, తం గణ్హథా’’తి వత్వా గతట్ఠానే విబ్భమతి, వస్సావాసికం సఙ్ఘికం హోతి. సచే పన మనుస్సే సమ్ముఖా సమ్పటిచ్ఛాపేత్వా గచ్ఛతి, లభతి. ‘‘ఇదం వస్సావాసికం అమ్హాకం సేనాసనే వుత్థభిక్ఖునో దేమా’’తి వుత్తే యస్స గాహితం, తస్సేవ హోతి. సచే పన సేనాసనసామికస్స పియకమ్యతాయ పుత్తధీతాదయో బహూని వత్థాని ఆహరిత్వా ‘‘అమ్హాకం సేనాసనే దేమా’’తి దేన్తి, తత్థ వస్సూపగతస్స ఏకమేవ వత్థం దాతబ్బం, సేసాని సఙ్ఘికాని హోన్తి. వస్సావాసికఠితికాయ గాహేతబ్బాని, ఠితికాయ అసతి థేరాసనతో పట్ఠాయ గాహేతబ్బాని. సేనాసనే వస్సూపగతం భిక్ఖుం నిస్సాయ ఉప్పన్నేన చిత్తప్పసాదేన బహూని వత్థాని ఆహరిత్వా ‘‘సేనాసనస్స దేమా’’తి దిన్నేసుపి ఏసేవ నయో. సచే పన పాదమూలే ఠపేత్వా ‘‘ఏతస్స భిక్ఖునో దేమా’’తి వదన్తి, తస్సేవ హోన్తి.

ఏకస్స గేహే ద్వే వస్సావాసికాని, పఠమభాగో సామణేరస్స గాహితో హోతి, దుతియో థేరాసనే. సో ఏకం దసహత్థం, ఏకం అట్ఠహత్థం సాటకం పేసేతి ‘‘వస్సావాసికం పత్తభిక్ఖూనం దేథా’’తి, విచినిత్వా వరభాగం సామణేరస్స దత్వా అనుభాగో థేరాసనే దాతబ్బో. సచే పన ఉభోపి ఘరం నేత్వా భోజేత్వా సయమేవ పాదమూలే ఠపేతి, యం యస్స దిన్నం, తదేవ తస్స హోతి. ఇతో పరం మహాపచ్చరియం ఆగతనయో హోతి – ఏకస్స ఘరే దహరసామణేరస్స వస్సావాసికం పాపుణాతి, సో చే పుచ్ఛతి ‘‘అమ్హాకం వస్సావాసికం కస్స పత్త’’న్తి, ‘‘సామణేరస్సా’’తి అవత్వా ‘‘దానకాలే జానిస్ససీ’’తి వత్వా దానదివసే ఏకం మహాథేరం పేసేత్వా నీహరాపేతబ్బం. సచే యస్స వస్సావాసికం పత్తం, సో విబ్భమతి వా కాలం వా కరోతి, మనుస్సా చే పుచ్ఛన్తి ‘‘కస్స అమ్హాకం వస్సావాసికం పత్త’’న్తి, తేసం యథాభూతం ఆచిక్ఖితబ్బం. సచే తే వదన్తి ‘‘తుమ్హాకం దేమా’’తి, తస్స భిక్ఖునో పాపుణాతి. అథ సఙ్ఘస్స వా గణస్స వా దేన్తి, సఙ్ఘస్స వా గణస్స వా పాపుణాతి. సచే వస్సూపగతా సుద్ధపంసుకూలికాయేవ హోన్తి, ఆనేత్వా దిన్నం వస్సావాసికం సేనాసనపరిక్ఖారం వా కత్వా ఠపేతబ్బం, బిమ్బోహనాదీని వా కాతబ్బానీతి.

అయం తావ అన్తోవస్సే వస్సూపనాయికదివసవసేన

సేనాసనగ్గాహకథా.

౨౨౨. అయమపరోపి ఉతుకాలే అన్తరాముత్తకో నామ సేనాసనగ్గాహో వేదితబ్బో. దివసవసేన హి తివిధో సేనాసనగ్గాహో పురిమకో పచ్ఛిమకో అన్తరాముత్తకోతి. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, సేనాసనగ్గాహా, పురిమకో పచ్ఛిమకో అన్తరాముత్తకో. అపరజ్జుగతాయ ఆసాళ్హియా పురిమకో గాహేతబ్బో, మాసగతాయ ఆసాళ్హియా పచ్ఛిమకో గాహేతబ్బో, అపరజ్జుగతాయ పవారణాయ ఆయతిం వస్సావాసత్థాయ అన్తరాముత్తకో గాహేతబ్బో’’తి (మహావ. ౩౧౮).

ఏతేసు (చూళవ. అట్ఠ. ౩౧౮) తీసు సేనాసనగ్గాహేసు పురిమకో పచ్ఛిమకో చాతి ఇమే ద్వే గాహా థావరా, అన్తరాముత్తకో పన సేనాసనపటిజగ్గనత్థం భగవతా అనుఞ్ఞాతో. తథా హి ఏకస్మిం విహారే మహాలాభం సేనాసనం హోతి, సేనాసనసామికా వస్సూపగతం భిక్ఖుం సబ్బపచ్చయేహి సక్కచ్చం ఉపట్ఠహిత్వా పవారేత్వా గమనకాలే బహుం సమణపరిక్ఖారం దేన్తి, మహాథేరా దూరతోవ ఆగన్త్వా వస్సూపనాయికదివసే తం గహేత్వా ఫాసుం వసిత్వా వుట్ఠవస్సా లాభం గణ్హిత్వా పక్కమన్తి. ఆవాసికా ‘‘మయం ఏత్థుప్పన్నం లాభం న లభామ, నిచ్చం ఆగన్తుకమహాథేరావ లభన్తి, తేయేవ నం ఆగన్త్వా పటిజగ్గిస్సన్తీ’’తి పలుజ్జన్తమ్పి న ఓలోకేన్తి. భగవా తస్స పటిజగ్గనత్థం ‘‘అపరజ్జుగతాయ పవారణాయ ఆయతిం వస్సావాసత్థాయ అన్తరాముత్తకో గాహేతబ్బో’’తి ఆహ.

తం గాహేన్తేన సఙ్ఘత్థేరో వత్తబ్బో ‘‘భన్తే, అన్తరాముత్తకసేనాసనం గణ్హథా’’తి. సచే గణ్హాతి, దాతబ్బం. నో చే, ఏతేనేవ ఉపాయేన అనుథేరం ఆదిం కత్వా యో గణ్హాతి, తస్స అన్తమసో సామణేరస్సపి దాతబ్బం. తేన తం సేనాసనం అట్ఠ మాసే పటిజగ్గితబ్బం, ఛదనభిత్తిభూమీసు యం కిఞ్చి ఖణ్డం వా ఫుల్లం వా హోతి, తం సబ్బం పటిసఙ్ఖరితబ్బం. ఉద్దేసపరిపుచ్ఛాదీహి దివసం ఖేపేత్వా రత్తిం తత్థ వసితుం వట్టతి, రత్తిం పరివేణే వసిత్వా తత్థ దివసం ఖేపేతుమ్పి వట్టతి, రత్తిన్దివం తత్థేవ వసితుమ్పి వట్టతి, ఉతుకాలే ఆగతానం వుడ్ఢానం న పటిబాహితబ్బం. వస్సూపనాయికదివసే పన సమ్పత్తే సచే సఙ్ఘత్థేరో ‘‘మయ్హం ఇదం పన సేనాసనం దేథా’’తి వదతి, న లభతి. ‘‘భన్తే, ఇదం అన్తరాముత్తకం గహేత్వా ఏకేన భిక్ఖునా పటిజగ్గిత’’న్తి వత్వా న దాతబ్బం, అట్ఠ మాసే పటిజగ్గితభిక్ఖుస్సేవ గాహితం హోతి. యస్మిం పన సేనాసనే ఏకసంవచ్ఛరే ద్విక్ఖత్తుం పచ్చయే దేన్తి ఛమాసచ్చయేన ఛమాసచ్చయేన, తం అన్తరాముత్తకం న గాహేతబ్బం. యస్మిం వా తిక్ఖత్తుం దేన్తి చతుమాసచ్చయేన చతుమాసచ్చయేన, యస్మిం వా చతుక్ఖత్తుం దేన్తి తేమాసచ్చయేన తేమాసచ్చయేన, తం అన్తరాముత్తకం న గాహేతబ్బం. పచ్చయేనేవ హి తం పటిజగ్గనం లభిస్సతి. యస్మిం పన ఏకసంవచ్ఛరే సకిదేవ బహూ పచ్చయే దేన్తి, ఏతం అన్తరాముత్తకం గాహేతబ్బన్తి.

౨౨౩. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అకతం వా విహారం విప్పకతం వా నవకమ్మం దాతుం, ఖుద్దకే విహారే కమ్మం ఓలోకేత్వా ఛప్పఞ్చవస్సికం నవకమ్మం దాతుం, అడ్ఢయోగే కమ్మం ఓలోకేత్వా సత్తట్ఠవస్సికం నవకమ్మం దాతుం, మహల్లకే విహారే పాసాదే వా కమ్మం ఓలోకేత్వా దసద్వాదసవస్సికం నవకమ్మం దాతు’’న్తి (చూళవ. ౩౨౩) వచనతో అకతం విప్పకతం వా సేనాసనం ఏకస్స భిక్ఖునో అపలోకనేన వా కమ్మవాచాయ వా సావేత్వా నవకమ్మం కత్వా వసితుం యథావుత్తకాలపరిచ్ఛేదవసేన దాతబ్బం. నవకమ్మికో భిక్ఖు అన్తోవస్సే తం ఆవాసం లభతి, ఉతుకాలే పటిబాహితుం న లభతి. లద్ధనవకమ్మేన పన భిక్ఖునా వాసిఫరసునిఖాదనాదీని గహేత్వా సయం న కాతబ్బం, కతాకతం జానితబ్బం. సచే సో ఆవాసో జీరతి, ఆవాససామికస్స వా తస్స వంసే ఉప్పన్నస్స వా కస్సచి కథేతబ్బం ‘‘ఆవాసో తే నస్సతి, జగ్గథ ఏతం ఆవాస’’న్తి. సచే సో న సక్కోతి, భిక్ఖూహి ఞాతీహి వా ఉపట్ఠాకేహి వా సమాదాపేత్వా జగ్గితబ్బో. సచే తేపి న సక్కోన్తి, సఙ్ఘికేన పచ్చయేన జగ్గితబ్బో, తస్మిమ్పి అసతి ఏకం ఆవాసం విస్సజ్జేత్వా అవసేసా జగ్గితబ్బా, బహూ విస్సజ్జేత్వా ఏకం సణ్ఠపేతుమ్పి వట్టతియేవ.

దుబ్భిక్ఖే భిక్ఖూసు పక్కన్తేసు సబ్బే ఆవాసా నస్సన్తి, తస్మా ఏకం వా ద్వే వా తయో వా ఆవాసే విస్సజ్జేత్వా తతో యాగుభత్తచీవరాదీని పరిభుఞ్జన్తేహి సేసావాసా జగ్గితబ్బాయేవ.

కురున్దియం పన వుత్తం ‘‘సఙ్ఘికే పచ్చయే అసతి ఏకో భిక్ఖు ‘తుయ్హం ఏకమఞ్చట్ఠానం గహేత్వా జగ్గాహీ’తి వత్తబ్బో. సచే బహుతరం ఇచ్ఛతి, తిభాగం వా ఉపడ్ఢభాగం వా దత్వాపి జగ్గాపేతబ్బం. అథ థమ్భమత్తమేవేత్థ అవసిట్ఠం, బహుకమ్మం కాతబ్బన్తి న ఇచ్ఛతి, ‘తుయ్హం పుగ్గలికమేవ కత్వా జగ్గాహీ’తి దాతబ్బం. ఏవమ్పి హి ‘సఙ్ఘస్స భణ్డకఠపనట్ఠానఞ్చ నవకానఞ్చ వసనట్ఠానం లభిస్సతీ’తి జగ్గాపేతబ్బో. ఏవం జగ్గితో పన తస్మిం జీవన్తే పుగ్గలికో హోతి, మతే సఙ్ఘికోవ. సచే సద్ధివిహారికానం దాతుకామో హోతి, కమ్మం ఓలోకేత్వా తిభాగం వా ఉపడ్ఢం వా పుగ్గలికం కత్వా జగ్గాపేతబ్బో. ఏవఞ్హి సద్ధివిహారికానం దాతుం లభతి. ఏవం జగ్గనకే పన అసతి ఏకం ఆవాసం విస్సజ్జేత్వాతిఆదినా నయేన జగ్గాపేతబ్బో’’తి వుత్తం. ఇదమ్పి చ అఞ్ఞం తత్థేవ వుత్తం.

ద్వే భిక్ఖూ సఙ్ఘికభూమిం గహేత్వా సోధేత్వా సఙ్ఘికసేనాసనం కరోన్తి, యేన సా భూమి పఠమం గహితా, సో సామీ. ఉభోపి పుగ్గలికం కరోన్తి, సోయేవ సామీ. సో సఙ్ఘికం కరోతి, ఇతరో పుగ్గలికం కరోతి, అఞ్ఞం చే బహు సేనాసనట్ఠానం అత్థి, పుగ్గలికం కరోన్తోపి న వారేతబ్బో. అఞ్ఞస్మిం పన తాదిసే పతిరూపే ఠానే అసతి తం పటిబాహిత్వా సఙ్ఘికం కరోన్తేనేవ కాతబ్బం. యం పన తస్స తత్థ వయకమ్మం కతం, తం దాతబ్బం. సచే పన కతావాసే వా ఆవాసకరణట్ఠానే వా ఛాయూపగఫలూపగా రుక్ఖా హోన్తి, అపలోకేత్వా హారేతబ్బా. పుగ్గలికా చే హోన్తి, సామికా ఆపుచ్ఛితబ్బా. నో చే దేన్తి, యావతతియకం ఆపుచ్ఛిత్వా ‘‘రుక్ఖఅగ్ఘనకమూలం దస్సామా’’తి హారేతబ్బా.

౨౨౪. యో పన సఙ్ఘికం వల్లిమత్తమ్పి అగ్గహేత్వా ఆహరిమేన ఉపకరణేన సఙ్ఘికాయ భూమియా పుగ్గలికవిహారం కారేతి, ఉపడ్ఢం సఙ్ఘికం హోతి, ఉపడ్ఢం పుగ్గలికం. పాసాదో చే హోతి, హేట్ఠాపాసాదో సఙ్ఘికో, ఉపరి పుగ్గలికో. సచే యో హేట్ఠాపాసాదం ఇచ్ఛతి, హేట్ఠాపాసాదం తస్స హోతి. అథ హేట్ఠా చ ఉపరి చ ఇచ్ఛతి, ఉభయత్థ ఉపడ్ఢం లభతి. ద్వే సేనాసనాని కారేతి, ఏకం సఙ్ఘికం, ఏకం పుగ్గలికం. సచే విహారే ఉట్ఠితేన దబ్బసమ్భారేన కారేతి, తిభాగం లభతి. సచే అకతట్ఠానే చయం వా పముఖం వా కరోతి బహికుట్టే, ఉపడ్ఢం సఙ్ఘస్స, ఉపడ్ఢం తస్స. అథ మహన్తం విసమం పూరేత్వా అపదే పదం దస్సేత్వా కతం హోతి, అనిస్సరో తత్థ సఙ్ఘో.

సచే భిక్ఖు సఙ్ఘికవిహారతో గోపానసిఆదీని గహేత్వా అఞ్ఞస్మిం సఙ్ఘికావాసే యోజేతి, సుయోజితాని. పుగ్గలికావాసే యోజేన్తేహి పన మూలం వా దాతబ్బం, పటిపాకతికం వా కాతబ్బం. ఛడ్డితవిహారతో మఞ్చపీఠాదీని థేయ్యచిత్తేన గణ్హన్తో ఉద్ధారేయేవ భణ్డగ్ఘేన కారేతబ్బో. ‘‘పున ఆవాసికకాలే దస్సామీ’’తి గహేత్వా సఙ్ఘికపరిభోగేన పరిభుఞ్జన్తస్స నట్ఠం సునట్ఠం, జిణ్ణం సుజిణ్ణం. అరోగం చే, పాకతికం కాతబ్బం, పుగ్గలికపరిభోగేన పరిభుఞ్జన్తస్స నట్ఠం వా జిణ్ణం వా గీవా హోతి. తతో ద్వారవాతపానాదీని సఙ్ఘికావాసే వా పుగ్గలికావాసే వా యోజితాని, పటిదాతబ్బానియేవ. సచే కోచి సఙ్ఘికో విహారో ఉన్ద్రియతి, యం తత్థ మఞ్చపీఠాదికం, తం గుత్తత్థాయ అఞ్ఞత్ర హరితుం వట్టతి. తస్మా అఞ్ఞత్ర హరిత్వా సఙ్ఘికపరిభోగేన పరిభుఞ్జన్తస్స నట్ఠం సునట్ఠం, జిణ్ణం సుజిణ్ణం. సచే అరోగం, తస్మిం విహారే పటిసఙ్ఖతే పున పాకతికం కాతబ్బం. పుగ్గలికపరిభోగేన పరిభుఞ్జతో నట్ఠం వా జిణ్ణం వా గీవా హోతి, తస్మిం పటిసఙ్ఖతే దాతబ్బమేవ. అయం సేనాసనగ్గాహకథా.

౨౨౫. అయం పనేత్థ చతుపచ్చయసాధారణకథా (చూళవ. అట్ఠ. ౩౨౫ పక్ఖికభత్తాదికథా) – సమ్మతేన అప్పమత్తకవిస్సజ్జకేన భిక్ఖునా చీవరకమ్మం కరోన్తస్స ‘‘సూచిం దేహీ’’తి వదతో ఏకా దీఘా, ఏకా రస్సాతి ద్వే సూచియో దాతబ్బా. ‘‘అవిభత్తం సఙ్ఘికభణ్డ’’న్తి పుచ్ఛితబ్బకిచ్చం నత్థి. పిప్ఫలత్థికస్స ఏకో పిప్ఫలకో, కన్తారం పటిపజ్జితుకామస్స ఉపాహనయుగళం, కాయబన్ధనత్థికస్స కాయబన్ధనం, ‘‘అంసబద్ధకో మే జిణ్ణో’’తి ఆగతస్స అంసబద్ధకో, పరిస్సావనత్థికస్స పరిస్సావనం దాతబ్బం, ధమ్మకరణత్థికస్స ధమ్మకరణో. సచే పట్టకో న హోతి, ధమ్మకరణో పట్టకేన సద్ధిం దాతబ్బో. ‘‘ఆగన్తుకపత్తం ఆరోపేస్సామీ’’తి యాచన్తస్స కుసియా చ అడ్ఢకుసియా చ పహోనకం దాతబ్బం. ‘‘మణ్డలం నప్పహోతీ’’తి ఆగతస్స మణ్డలం ఏకం దాతబ్బం, అడ్ఢమణ్డలాని ద్వే దాతబ్బాని, ద్వే మణ్డలాని యాచన్తస్స న దాతబ్బాని. అనువాతపరిభణ్డత్థికస్స ఏకస్స చీవరస్స పహోనకం దాతబ్బం, సప్పినవనీతాదిఅత్థికస్స గిలానస్స ఏకం భేసజ్జం నాళిమత్తం కత్వా తతో తతియకోట్ఠాసో దాతబ్బో. ఏవం తీణి దివసాని దత్వా నాళియా పరిపుణ్ణాయ చతుత్థదివసతో పట్ఠాయ సఙ్ఘం ఆపుచ్ఛిత్వా దాతబ్బం, గుళపిణ్డేపి ఏకదివసం తతియభాగో దాతబ్బో. ఏవం తీహి దివసేహి నిట్ఠితే పిణ్డే తతో పరం సఙ్ఘం ఆపుచ్ఛిత్వా దాతబ్బం. సమ్మన్నిత్వా ఠపితయాగుభాజకాదీహి చ భాజనీయట్ఠానం ఆగతమనుస్సానం అనాపుచ్ఛిత్వావ ఉపడ్ఢభాగో దాతబ్బో. అసమ్మతేహి పన అపలోకేత్వా దాతబ్బోతి.

సఙ్ఘస్స సన్తకం సమ్మతేన వా ఆణత్తేహి వా ఆరామికాదీహి దీయమానం, గిహీనఞ్చ సన్తకం సామికేన వా ఆణత్తేన వా దీయమానం ‘‘అపరస్స భాగం దేహీ’’తి అసన్తం పుగ్గలం వత్వా గణ్హతో భణ్డాదేయ్యం. అఞ్ఞేన దీయమానం గణ్హన్తో భణ్డగ్ఘేన కారేతబ్బో. అసమ్మతేన వా అనాణత్తేన వా దీయమానే ‘‘అపరమ్పి భాగం దేహీ’’తి వత్వా వా కూటవస్సాని గణేత్వా వా గణ్హన్తో ఉద్ధారేయేవ భణ్డగ్ఘేన కారేతబ్బో. ఇతరేహి దీయమానం ఏవం గణ్హతో భణ్డాదేయ్యం సామికేన పన ‘‘ఇమస్స దేహీ’’తి దాపితం వా సయం దిన్నం వా సుదిన్నన్తి అయం సబ్బట్ఠకథావినిచ్ఛయతో సారో.

పిణ్డాయ పవిట్ఠస్సపి ఓదనపటివీసో అన్తోఉపచారసీమాయం ఠితస్సేవ గహేతుం వట్టతి. యది పన దాయకా ‘‘బహిఉపచారసీమట్ఠానమ్పి, భన్తే, గణ్హథ, ఆగన్త్వా పరిభుఞ్జిస్సన్తీ’’తి వదన్తి, ఏవం అన్తోగామట్ఠానమ్పి గహేతుం వట్టతి.

పాళిం అట్ఠకథఞ్చేవ, ఓలోకేత్వా విచక్ఖణో;

సఙ్ఘికే పచ్చయే ఏవం, అప్పమత్తోవ భాజయేతి.

ఇతి పాళిముత్తకవినయవినిచ్ఛయసఙ్గహే సబ్బాకారతో

చతుపచ్చయభాజనీయవినిచ్ఛయకథా సమత్తా.