౨౬. వస్సూపనాయికవినిచ్ఛయకథా

౧౭౯. వస్సూపనాయికాతి ఏత్థ పురిమికా పచ్ఛిమికాతి దువే వస్సూపనాయికా. తత్థ (మహావ. అట్ఠ. ౧౮౪ ఆదయో) ఆసాళ్హీపుణ్ణమాయ అనన్తరే పాటిపదదివసే పురిమికా ఉపగన్తబ్బా, పచ్ఛిమికా పన ఆసాళ్హీపుణ్ణమతో అపరాయ పుణ్ణమాయ అనన్తరే పాటిపదదివసే. ఉపగచ్ఛన్తేన చ విహారం పటిజగ్గిత్వా పానీయం పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేత్వా సబ్బం చేతియవన్దనాదిసామీచికమ్మం నిట్ఠాపేత్వా ‘‘ఇమస్మిం విహారే ఇమం తేమాసం వస్సం ఉపేమీ’’తి సకిం వా ద్వత్తిక్ఖత్తుం వా వాచం నిచ్ఛారేత్వా వస్సం ఉపగన్తబ్బం. సచేపి ‘‘ఇధ వసిస్సామీ’’తి ఆలయో అత్థి, అసతియా పన వస్సం న ఉపేతి, గహితసేనాసనం సుగ్గహితం, ఛిన్నవస్సో న హోతి, పవారేతుం లభతియేవ. వినాపి హి వచీభేదం ఆలయకరణమత్తేనపి వస్సం ఉపగతమేవ హోతి. ‘‘ఇధ వస్సం వసిస్సామీ’’తి చిత్తుప్పాదోయేవేత్థ ఆలయో నామ.

‘‘న, భిక్ఖవే, తదహువస్సూపనాయికాయ వస్సం అనుపగన్తుకామేన సఞ్చిచ్చ ఆవాసో అతిక్కమితబ్బో, యో అతిక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౧౮౬) వచనతో వస్సూపనాయికదివసే వస్సం అనుపగన్తుకామో విహారసీమం అతిక్కమతి, విహారగణనాయ దుక్కటం. సచే హి తం దివసం విహారసతస్స ఉపచారం ఓక్కమిత్వా అతిక్కమతి, సతం ఆపత్తియో. సచే పన విహారం అతిక్కమిత్వా అఞ్ఞస్స విహారస్స ఉపచారం అనోక్కమిత్వావ నివత్తతి, ఏకావ ఆపత్తి. కేనచి అన్తరాయేన పురిమికం అనుపగతేన పచ్ఛిమికా ఉపగన్తబ్బా.

‘‘న, భిక్ఖవే, అసేనాసనికేన వస్సం ఉపగన్తబ్బం, యో ఉపగచ్ఛేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౨౦౪) వచనతో యస్స పఞ్చన్నం ఛదనానం అఞ్ఞతరేన ఛన్నం యోజితద్వారబన్ధనం సేనాసనం నత్థి, తేన న ఉపగన్తబ్బం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఛవకుటికాయ వస్సం ఉపగన్తబ్బం, యో ఉపగచ్ఛేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి(మహావ. ౨౦౪) ఆదివచనతో ఛవకుటికాయం ఛత్తే చాటియఞ్చ ఉపగన్తుం న వట్టతి. తత్థ ఛవకుటికా నామ టఙ్కితమఞ్చాదిభేదా కుటి. తత్థేవ ఉపగన్తుం న వట్టతి, సుసానే పన అఞ్ఞం కుటికం కత్వా ఉపగన్తుం వట్టతి, ఛత్తేపి చతూసు థమ్భేసు ఛత్తం ఠపేత్వా ఆవరణం కత్వా ద్వారం యోజేత్వా ఉపగన్తుం వట్టతి, ఛత్తకుటి నామేసా హోతి. చాటియాపి మహన్తేన కపల్లేన ఛత్తే వుత్తనయేన కుటికం కత్వా ఉపగన్తుం వట్టతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, రుక్ఖసుసిరే వస్సం ఉపగన్తబ్బం, యో ఉపగచ్ఛేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౨౦౪) వచనతో సుద్ధే రుక్ఖసుసిరే ఉపగన్తుం న వట్టతి, మహన్తస్స పన రుక్ఖసుసిరస్స అన్తో పదరచ్ఛదనం కుటికం కత్వా పవిసనద్వారం యోజేత్వా ఉపగన్తుం వట్టతి, రుక్ఖం ఛిన్దిత్వా ఖాణుకమత్థకే పదరచ్ఛదనం కుటికం కత్వాపి వట్టతియేవ. ‘‘న, భిక్ఖవే, రుక్ఖవిటభియా’’తి(మహావ. ౨౦౪) ఆదివచనతో సుద్ధే విటభిమత్తే ఉపగన్తుం న వట్టతి, మహావిటపే పన అట్టకం బన్ధిత్వా తత్థ పదరచ్ఛదనం కుటికం కత్వా ద్వారం యోజేత్వా ఉపగన్తబ్బం.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, వజే వస్సం ఉపగన్తు’’న్తిఆదివచనతో వజే సత్థే నావాయఞ్చ ఉపగన్తుం వట్టతి. తత్థ వజోతి గోపాలకానం నివాసట్ఠానం. వజే వుట్ఠితే వజేన సద్ధిం గతస్స వస్సచ్ఛేదే అనాపత్తి ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, యేన వజో, తేన గన్తు’’న్తి (మహావ. ౨౦౩) వుత్తత్తా. సత్థే వస్సం ఉపగచ్ఛన్తేన పన వస్సూపనాయికదివసే ఉపాసకా వత్తబ్బా ‘‘కుటికా లద్ధుం వట్టతీ’’తి. సచే కరిత్వా దేన్తి, తత్థ పవిసిత్వా ‘‘ఇధ వస్సం ఉపేమీ’’తి తిక్ఖత్తుం వత్తబ్బం. నో చే దేన్తి, సాలాసఙ్ఖేపేన ఠితసకటస్స హేట్ఠా ఉపగన్తబ్బం. తమ్పి అలభన్తేన ఆలయో కాతబ్బో, సత్థే పన వస్సం ఉపగన్తుం న వట్టతి. ఆలయో నామ ‘‘ఇధ వస్సం వసిస్సామీ’’తి చిత్తుప్పాదమత్తం. సచే మగ్గప్పటిపన్నేయేవ సత్థే పవారణాదివసో హోతి, తత్థేవ పవారేతబ్బం. అథ సత్థో అన్తోవస్సేయేవ భిక్ఖునా పత్థితట్ఠానం పత్వా అతిక్కమతి, పత్థితట్ఠానే వసిత్వా తత్థ భిక్ఖూహి సద్ధిం పవారేతబ్బం. అథాపి సత్థో అన్తోవస్సేయేవ అన్తరా ఏకస్మిం గామే తిట్ఠతి వా విప్పకిరతి వా, తస్మింయేవ గామే భిక్ఖూహి సద్ధిం వసిత్వా పవారేతబ్బం, అప్పవారేత్వా తతో పరం గన్తుం న వట్టతి. నావాయ వస్సం ఉపగచ్ఛన్తేనపి కుటియంయేవ ఉపగన్తబ్బం, పరియేసిత్వా అలభన్తేన ఆలయో కాతబ్బో. సచే అన్తోతేమాసం నావా సముద్దేయేవ హోతి, తత్థేవ పవారేతబ్బం. అథ నావా కూలం లభతి, అయఞ్చ పరతో గన్తుకామో హోతి, గన్తుం న వట్టతి, నావాయ లద్ధగామేయేవ వసిత్వా భిక్ఖూహి సద్ధిం పవారేతబ్బం. సచేపి నావా అనుతీరమేవ అఞ్ఞత్థ గచ్ఛతి, భిక్ఖు చ పఠమం లద్ధగామేయేవ వసితుకామో, నావా గచ్ఛతు, భిక్ఖునా తత్థేవ వసిత్వా భిక్ఖూహి సద్ధిం పవారేతబ్బం. ఇతి వజే సత్థే నావాయన్తి తీసు ఠానేసు నత్థి వస్సచ్ఛేదే ఆపత్తి, పవారేతుఞ్చ లభతి.

‘‘న, భిక్ఖవే, వస్సం ఉపగన్త్వా పురిమం వా తేమాసం పచ్ఛిమం వా తేమాసం అవసిత్వా చారికా పక్కమితబ్బా, యో పక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౧౮౬) వచనతో పురిమికాయ వస్సం ఉపగతేన పురిమం తేమాసం, పచ్ఛిమికాయ ఉపగతేన పచ్ఛిమం తేమాసం అవసిత్వా చారికా న పక్కమితబ్బా, వస్సం ఉపగన్త్వా పన అరుణం అనుట్ఠాపేత్వాపి తదహేవ సత్తాహకరణీయేన పక్కమన్తస్సపి అన్తోసత్తాహే నివత్తన్తస్స అనాపత్తి, కో పన వాదో ద్వీహతీహం వసిత్వా సత్తాహకరణీయేన పక్కమన్తస్స అన్తోసత్తాహే నివత్తన్తస్స.

౧౮౦. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సత్తన్నం సత్తాహకరణీయేన పహితే గన్తుం, న త్వేవ అప్పహితే. భిక్ఖుస్స భిక్ఖునియా సిక్ఖమానాయ సామణేరస్స సామణేరియా ఉపాసకస్స ఉపాసికాయా’’తి (మహావ. ౧౮౭) వచనతో పఞ్చన్నం సహధమ్మికానం అఞ్ఞతరేన సఙ్ఘగణపుగ్గలే ఉద్దిస్స అత్తనో వా అత్థాయ విహారం అడ్ఢయోగం పాసాదం హమ్మియం గుహం పరివేణం కోట్ఠకం ఉపట్ఠానసాలం అగ్గిసాలం కప్పియకుటిం వచ్చకుటిం చఙ్కమం చఙ్కమనసాలం ఉదపానం ఉదపానసాలం జన్తాఘరం జన్తాఘరసాలం పోక్ఖరణిం మణ్డపం ఆరామం ఆరామవత్థుం వా కారేత్వా ‘‘ఆగచ్ఛన్తు భిక్ఖూ, ఇచ్ఛామి దానఞ్చ దాతుం ధమ్మఞ్చ సోతుం భిక్ఖూ చ పస్సితు’’న్తి ఏవం నిద్దిసిత్వా పేసితే గన్తబ్బం సత్తాహకరణీయేన, న త్వేవ అప్పహితే. ఉపాసకో వా ఉపాసికా వా తథేవ సఙ్ఘగణపుగ్గలే ఉద్దిస్స విహారాదీసు అఞ్ఞతరం కారేత్వా అత్తనో వా అత్థాయ నివేసనసయనిఘరాదీసు అఞ్ఞతరం కారాపేత్వా అఞ్ఞం వా కిచ్చకరణీయం నిద్దిసిత్వా గిలానో వా హుత్వా భిక్ఖూనం సన్తికే దూతం పహిణేయ్య ‘‘ఆగచ్ఛన్తు భదన్తా, ఇచ్ఛామి దానఞ్చ దాతుం ధమ్మఞ్చ సోతుం భిక్ఖూ చ పస్సితు’’న్తి, గన్తబ్బం సత్తాహకరణీయేన, న త్వేవ అప్పహితే.

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సత్తన్నం సత్తాహకరణీయేన అప్పహితేపి గన్తుం, పగేవ పహితే. భిక్ఖుస్స భిక్ఖునియా సిక్ఖమానాయ సామణేరస్స సామణేరియా మాతుయా చ పితుస్స చా’’తి (మహావ. ౧౯౮) వచనతో ‘‘గిలానానం ఏతేసం భిక్ఖుఆదీనం సహధమ్మికానం మాతాపితూనఞ్చ గిలానానంయేవ గిలానభత్తం వా గిలానుపట్ఠాకభత్తం వా భేసజ్జం వా పరియేసిస్సామి, పుచ్ఛిస్సామి వా ఉపట్ఠహిస్సామి వా’’తి ఇమినా కారణేన అప్పహితేపి గన్తబ్బం, పగేవ పహితే. అన్ధకట్ఠకథాయం పన ‘‘యే మాతాపితూనం ఉపట్ఠాకా ఞాతకా వా అఞ్ఞాతకా వా, తేసమ్పి అప్పహితే గన్తుం వట్టతీ’’తి వుత్తం, తం నేవ అట్ఠకథాయం, న పాళియం వుత్తం, తస్మా న గహేతబ్బం.

సచే పన భిక్ఖునో భాతా వా అఞ్ఞో వా ఞాతకో గిలానో హోతి, సో చే భిక్ఖుస్స సన్తికే దూతం పహిణేయ్య ‘‘అహం గిలానో, ఆగచ్ఛతు భదన్తో, ఇచ్ఛామి భదన్తస్స ఆగత’’న్తి, గన్తబ్బం సత్తాహకరణీయేన, న త్వేవ అప్పహితే. సచే ఏకస్మిం విహారే భిక్ఖూహి సద్ధిం వసన్తో భిక్ఖుభత్తికో గిలానో హోతి, సో చే భిక్ఖూనం సన్తికే దూతం పహిణేయ్య ‘‘అహం గిలానో, ఆగచ్ఛన్తు భిక్ఖూ, ఇచ్ఛామి భిక్ఖూనం ఆగత’’న్తి, గన్తబ్బం సత్తాహకరణీయేన, న త్వేవ అప్పహితే.

సచే భిక్ఖుస్స భిక్ఖునియా సిక్ఖమానాయ సామణేరస్స సామణేరియా అనభిరతి వా కుక్కుచ్చం వా దిట్ఠిగతం వా ఉప్పన్నం హోతి, గన్తబ్బం సత్తాహకరణీయేన అప్పహితేపి ‘‘అనభిరతిం వూపకాసేస్సామి వా వూపకాసాపేస్సామి వా కుమ్కుచ్చం వినోదేస్సామి వా వినోదాపేస్సామి వా దిట్ఠిగతం వివేచేస్సామి వా వివేచాపేస్సామి వా ధమ్మకథం వా కరిస్సామీ’’తి, పగేవ పహితే. సచే కోచి భిక్ఖు గరుధమ్మం అజ్ఝాపన్నో హోతి పరివాసారహో మూలాయపటికస్సనారహో మానత్తారహో అబ్భానారహో వా, అప్పహితేపి గన్తబ్బం ‘‘పరివాసదానాదీసు ఉస్సుక్కం ఆపజ్జిస్సామి, అనుస్సావేస్సామి, గణపూరకో వా భవిస్సామీ’’తి, పగేవ పహితే. భిక్ఖునియాపి మానత్తారహాయ మూలాయపటికస్సనారహాయ అబ్భానారహాయ వా ఏసేవ నయో. సచే సామణేరో ఉపసమ్పజ్జితుకామో హోతి, వస్సం వా పుచ్ఛితుకామో, సిక్ఖమానా వా ఉపసమ్పజ్జితుకామా హోతి, సిక్ఖా వాస్సా కుపితా, సామణేరీ వా సిక్ఖా సమాదియితుకామా హోతి, వస్సం వా పుచ్ఛితుకామా, అప్పహితేపి గన్తబ్బం, పగేవ పహితే.

సచే భిక్ఖుస్స భిక్ఖునియా వా సఙ్ఘో కమ్మం కాతుకామో హోతి, తజ్జనీయం వా నియస్సం వా పబ్బాజనీయం వా పటిసారణీయం వా ఉక్ఖేపనీయం వా, అప్పహితేపి గన్తబ్బం, పగేవ పహితే ‘‘కిం ను ఖో సఙ్ఘో కమ్మం న కరేయ్య, లహుకాయ వా పరిణామేయ్యా’’తి. సచేపి కతంయేవ హోతి కమ్మం, అప్పహితేపి గన్తబ్బం ‘‘కిం ను ఖో సమ్మా వత్తేయ్య, లోమం పాతేయ్య, నేత్థారం వత్తేయ్య, సఙ్ఘో తం కమ్మం పటిప్పస్సమ్భేయ్యా’’తి.

౧౮౧. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘకరణీయేన గన్తు’’న్తి (మహావ. ౧౯౯) వచనతో సేనాసనపటిబద్ధసఙ్ఘకరణీయేనపి గన్తుం వట్టతి. ఏత్థ (మహావ. అట్ఠ. ౧౯౯) హి యం కిఞ్చి ఉపోసథాగారాదీసు సేనాసనేసు చేతియఛత్తవేదికాదీసు వా కత్తబ్బం, అన్తమసో భిక్ఖునో పుగ్గలికసేనాసనమ్పి సబ్బం సఙ్ఘకరణీయమేవాతి అధిప్పేతం, తస్మా తస్స నిప్ఫాదనత్థం దబ్బసమ్భారాదీని వా ఆహరితుం వడ్ఢకీపభుతీనం భత్తవేతనాదీని వా దాతుం గన్తబ్బం. అపిచేత్థ అయమ్పి పాళిముత్తకనయో వేదితబ్బో – ధమ్మస్సవనత్థాయ అనిమన్తితేన గన్తుం న వట్టతి, సచే ఏకస్మిం మహావాసే పఠమంయేవ కతికా కతా హోతి ‘‘అసుకదివసం నామ సన్నిపతితబ్బ’’న్తి, నిమన్తితోయేవ నామ హోతి, గన్తుం వట్టతి. ‘‘భణ్డకం ధోవిస్సామీ’’తి గన్తుం న వట్టతి. సచే పన ఆచరియుపజ్ఝాయా పహిణన్తి, వట్టతి. నాతిదూరే విహారో హోతి, ‘‘తత్థ గన్త్వా అజ్జేవ ఆగమిస్సామీ’’తి సమ్పాపుణితుం న సక్కోతి, వట్టతి. ఉద్దేసపరిపుచ్ఛాదీనం అత్థాయపి గన్తుం న లభతి, ‘‘ఆచరియం పన పస్సిస్సామీ’’తి గన్తుం లభతి. సచే నం ఆచరియో ‘‘అజ్జ మా గచ్ఛా’’తి వదతి, వట్టతి, ఉపట్ఠాకకులం వా ఞాతికులం వా దస్సనాయ గన్తుం న లభతి.

సచే భిక్ఖూసు వస్సూపగతేసు గామో చోరేహి వుట్ఠాతి, తత్థ కిం కాతబ్బన్తి? యేన గామో, తేన గన్తబ్బం. సచే గామో ద్విధా భిజ్జతి, యత్థ బహుతరా మనుస్సా, తత్థ గన్తబ్బం. సచే బహుతరా అస్సద్ధా హోన్తి అప్పసన్నా, యత్థ సద్ధా పసన్నా, తత్థ గన్తబ్బం. ఏత్థ చ సచే గామో అవిదూరగతో హోతి, తత్థ పిణ్డాయ చరిత్వా విహారమేవ ఆగన్త్వా వసితబ్బం. సచే దూరం గతో, సత్తాహవారేన అరుణో ఉట్ఠాపేతబ్బో, న సక్కా చే హోతి, తత్థేవ సభాగట్ఠానే వసితబ్బం. సచే మనుస్సా యథాపవత్తాని సలాకభత్తాదీని దేన్తి, ‘‘న మయం తస్మిం విహారే వసిమ్హా’’తి వత్తబ్బా. ‘‘మయం విహారస్స వా పాసాదస్స వా న దేమ, తుమ్హాకం దేమ, యత్థ కత్థచి వసిత్వా భుఞ్జథా’’తి వుత్తే పన యథాసుఖం భుఞ్జితబ్బం, తేసంయేవ తం పాపుణాతి. ‘‘తుమ్హాకం వసనట్ఠానే పాపుణాపేత్వా భుఞ్జథా’’తి వుత్తే పన యత్థ వసన్తి, తత్థ నేత్వా వస్సగ్గేన పాపుణాపేత్వా భుఞ్జితబ్బం. సచే పవారితకాలే వస్సావాసికం దేన్తి, యది సత్తాహవారేన అరుణం ఉట్ఠాపయింసు, గహేతబ్బం. ఛిన్నవస్సేహి పన ‘‘న మయం తత్థ వసిమ్హ, ఛిన్నవస్సా మయ’’న్తి వత్తబ్బం. యది ‘‘యేసం అమ్హాకం సేనాసనం పాపితం, తే గణ్హన్తూ’’తి వదన్తి, గహేతబ్బం. యం పన ‘‘విహారే ఉపనిక్ఖిత్తకం మా వినస్సీ’’తి ఇధ ఆహటం చీవరాదివేభఙ్గియభణ్డం, తం తత్థేవ గన్త్వా అపలోకేత్వా భాజేతబ్బం. ‘‘ఇతో అయ్యానం చత్తారో పచ్చయే దేథా’’తి కప్పియకారకానం దిన్నే ఖేత్తవత్థుఆదికే తత్రుప్పాదేపి ఏసేవ నయో. సఙ్ఘికఞ్హి వేభఙ్గియభణ్డం అన్తోవిహారే వా బహిసీమాయ వా హోతు, బహిసీమాయ ఠితానం అపలోకేత్వా భాజేతుం న వట్టతి. ఉభయత్థ ఠితమ్పి పన అన్తోసీమాయ ఠితానం అపలోకేత్వా భాజేతుం వట్టతియేవ.

సచే పన వస్సూపగతా భిక్ఖూ వాళేహి ఉబ్బాళ్హా హోన్తి, గణ్హన్తిపి పరిపాతేన్తిపి, సరీసపేహి వా ఉబ్బాళ్హా హోన్తి, డంసన్తిపి పరిపాతేన్తిపి, చోరేహి వా ఉబ్బాళ్హా హోన్తి, విలుమ్పన్తిపి ఆకోటేన్తిపి, పిసాచేహి వా ఉబ్బాళ్హా హోన్తి, ఆవిసన్తిపి హనన్తిపి, ‘‘ఏసేవ అన్తరాయో’’తి పక్కమితబ్బం, నత్థి వస్సచ్ఛేదే ఆపత్తి. సచే గామో అగ్గినా వా దడ్ఢో హోతి, ఉదకేన వా వుళ్హో. భిక్ఖూ పిణ్డకేన కిలమన్తి, ‘‘ఏసేవ అన్తరాయో’’తి పక్కమితబ్బం, వస్సచ్ఛేదే అనాపత్తి. సేనాసనం అగ్గినా వా దడ్ఢం హోతి, ఉదకేన వా వుళ్హం, భిక్ఖూ సేనాసనేన కిలమన్తి, ‘‘ఏసేవ అన్తరాయో’’తి పక్కమితబ్బం, వస్సచ్ఛేదే అనాపత్తి. సచే వస్సూపగతా భిక్ఖూ న లభన్తి లూఖస్స వా పణీతస్స వా భోజనస్స యావదత్థం పారిపూరిం, ‘‘ఏసేవ అన్తరాయో’’తి పక్కమితబ్బం. సచే లభన్తి లూఖస్స వా పణీతస్స వా భోజనస్స యావదత్థం పారిపూరిం, న లభన్తి సప్పాయాని భోజనాని, ‘‘ఏసేవ అన్తరాయో’’తి పక్కమితబ్బం. సచేపి లభన్తి లూఖస్స వా పణీతస్స వా భోజనస్స యావదత్థం పారిపూరిం, లభన్తి సప్పాయాని భోజనాని, న లభన్తి సప్పాయాని భేసజ్జాని, ‘‘ఏసేవ అన్తరాయో’’తి పక్కమితబ్బం. సచే లభన్తి లూఖస్స వా పణీతస్స వా భోజనస్స యావదత్థం పారిపూరిం, లభన్తి సప్పాయాని భోజనాని, లభన్తి సప్పాయాని భేసజ్జాని, న లభన్తి పతిరూపం ఉపట్ఠాకం, ‘‘ఏసేవ అన్తరాయో’’తి పక్కమితబ్బం, సబ్బత్థ వస్సచ్ఛేదే అనాపత్తి.

సచే పన వస్సూపగతం భిక్ఖుం ఇత్థీ నిమన్తేతి ‘‘ఏహి, భన్తే, హిరఞ్ఞం వా తే దేమి, సువణ్ణం వా ఖేత్తం వా వత్థుం వా గావుం వా గావిం వా దాసం వా దాసిం వా తే దేమి, ధీతరం వా తే దేమి భరియత్థాయ, అహం వా తే భరియా హోమి, అఞ్ఞం వా తే భరియం ఆనేమీ’’తి, తత్ర చే భిక్ఖునో ఏవం హోతి ‘‘లహుపరివత్తం ఖో చిత్తం వుత్తం భగవతా, సియాపిమే బ్రహ్మచరియస్స అన్తరాయో’’తి, పక్కమితబ్బం, నత్థి వస్సచ్ఛేదే ఆపత్తి. వుత్తనయేనేవ వేసీ వా నిమన్తేతి, థుల్లకుమారీ వా నిమన్తేతి, పణ్డకో వా నిమన్తేతి, ఞాతకా వా నిమన్తేన్తి, రాజానో వా నిమన్తేన్తి, చోరా వా నిమన్తేన్తి, ధుత్తా వా నిమన్తేన్తి, ఏసేవ నయో. సచే వస్సూపగతో భిక్ఖు పస్సతి అసామికం నిధిం, తత్ర చే భిక్ఖునో ఏవం హోతి ‘‘లహుపరివత్తం ఖో చిత్తం వుత్తం భగవతా, సియాపి మే బ్రహ్మచరియస్స అన్తరాయో’’తి, పక్కమితబ్బం, అనాపత్తి వస్సచ్ఛేదే.

సచే వస్సూపగతో భిక్ఖు పస్సతి సమ్బహులే భిక్ఖూ సఙ్ఘభేదాయ పరక్కమన్తే, సుణాతి వా ‘‘సమ్బహులా భిక్ఖూ సఙ్ఘభేదాయ పరక్కమన్తీ’’తి, తత్ర చే భిక్ఖునో ఏవం హోతి ‘‘గరుకో ఖో సఙ్ఘభేదో వుత్తో భగవతా, మా మయి సమ్ముఖీభూతే సఙ్ఘో భిజ్జీ’’తి, పక్కమితబ్బం, అనాపత్తి వస్సచ్ఛేదే. సచే వస్సూపగతో భిక్ఖు సుణాతి ‘‘అసుకస్మిం కిర ఆవాసే సమ్బహులా భిక్ఖూ సఙ్ఘభేదాయ పరక్కమన్తీ’’తి, తత్ర చే భిక్ఖునో ఏవం హోతి ‘‘తే చ ఖో మే భిక్ఖూ మిత్తా, త్యాహం వక్ఖామి ‘గరుకో ఖో, ఆవుసో, సఙ్ఘభేదో వుత్తో భగవతా, మా ఆయస్మన్తానం సఙ్ఘభేదో రుచ్చిత్థా’తి, కరిస్సన్తి మే వచనం సుస్సూసిస్సన్తి, సోతం ఓదహిస్సన్తీ’’తి, పక్కమితబ్బం, అనాపత్తి వస్సచ్ఛేదే, భిన్నే పన సఙ్ఘే గన్త్వా కరణీయం నత్థి.

సచే పన కోచి భిక్ఖు ‘‘ఇమం తేమాసం ఇధ వస్సం వసథా’’తి వుత్తే పటిస్సుణిత్వా విసంవాదేతి, దుక్కటం. న కేవలం తస్సేవ పటిస్సవస్స విసంవాదే దుక్కటం, ‘‘ఇమం తేమాసం భిక్ఖం గణ్హథ, ఉభోపి మయం ఇధ వస్సం వసిస్సామ, ఏకతో ఉద్దిసాపేస్సామా’’తి ఏవమాదినాపి తస్స తస్స పటిస్సవస్స విసంవాదే దుక్కటం. తఞ్చ ఖో పఠమం సుద్ధచిత్తస్స పచ్ఛా విసంవాదనపచ్చయా, పఠమమ్పి అసుద్ధచిత్తస్స పన పటిస్సవే పాచిత్తియం. విసంవాదే దుక్కటన్తి పాచిత్తియేన సద్ధిం దుక్కటం యుజ్జతి.

౧౮౨. వస్సూపగతేహి (చూళవ. అట్ఠ. ౩౧౮) అన్తోవస్సే నిబద్ధవత్తం ఠపేత్వా వస్సూపగతా భిక్ఖూ ‘‘సమ్ముఞ్జనియో బన్ధథా’’తి వత్తబ్బా. సులభా చే దణ్డకా చేవ సలాకాయో చ హోన్తి, ఏకకేన ఛ పఞ్చ ముట్ఠిసమ్ముఞ్జనియో ద్వే తిస్సో యట్ఠిసమ్ముఞ్జనియో వా బన్ధితబ్బా. దుల్లభా హోన్తి, ద్వే తిస్సో ముట్ఠిసమ్ముఞ్జనియో ఏకా యట్ఠిసమ్ముఞ్జనీ బన్ధితబ్బా. సామణేరేహి పఞ్చ పఞ్చ ఉక్కా వా కోట్టేతబ్బా, వసనట్ఠానేసు కసావపరిభణ్డం కాతబ్బం. వత్తం కరోన్తేహి చ న ఉద్దిసితబ్బం న ఉద్దిసాపేతబ్బం, న సజ్ఝాయో కాతబ్బో, న పబ్బాజేతబ్బం న ఉపసమ్పాదేతబ్బం, న నిస్సయో దాతబ్బో, న ధమ్మస్సవనం కాతబ్బం. సబ్బేవ హి ఏతే పపఞ్చా, నిప్పపఞ్చా హుత్వా సమణధమ్మమేవ కరిస్సామాతి వా సబ్బే తేరస ధుతఙ్గాని సమాదియన్తు, సేయ్యం అకప్పేత్వా ఠానచఙ్కమేహి వీతినామేన్తు, మూగబ్బతం గణ్హన్తు, సత్తాహకరణీయేన గతాపి భాజనీయభణ్డం లభన్తూతి వా ఏవరూపం అధమ్మికవత్తం న కాతబ్బం. ఏవం పన కాతబ్బం – పరియత్తిధమ్మో నామ తివిధమ్పి సద్ధమ్మం పతిట్ఠాపేతి, తస్మా సక్కచ్చం ఉద్దిసథ ఉద్దిసాపేథ, సజ్ఝాయం కరోథ, పధానఘరే వసన్తానం సఙ్ఘట్టనం అకత్వా అన్తోవిహారే నిసీదిత్వా ఉద్దిసథ ఉద్దిసాపేథ, సజ్ఝాయం కరోథ, ధమ్మస్సవనం సమిద్ధం కరోథ, పబ్బాజేన్తా సోధేత్వా పబ్బాజేథ, సోధేత్వా ఉపసమ్పాదేథ, సోధేత్వా నిస్సయం దేథ. ఏకోపి హి కులపుత్తో పబ్బజ్జఞ్చ ఉపసమ్పదఞ్చ లభిత్వా సకలం సాసనం పతిట్ఠాపేతి, అత్తనో థామేన యత్తకాని సక్కోథ, తత్తకాని ధుతఙ్గాని సమాదియథ, అన్తోవస్సం నామేతం సకలదివసం రత్తియా చ పఠమయామపచ్ఛిమయామేసు అప్పమత్తేహి భవితబ్బం, వీరియం ఆరభితబ్బం. పోరాణకమహాథేరాపి సబ్బపలిబోధే ఛిన్దిత్వా అన్తోవస్సే ఏకచారియవత్తం పూరయింసు, భస్సే మత్తం జానిత్వా దసవత్థుకథం దసఅసుభదసానుస్సతిఅట్ఠతింసారమ్మణకథం కాతుం వట్టతి, ఆగన్తుకానం వత్తం కాతుం, సత్తాహకరణీయేన గతానం అపలోకేత్వా దాతుం వట్టతీతి ఏవరూపం వత్తం కాతబ్బం.

అపిచ భిక్ఖూ ఓవదితబ్బా ‘‘విగ్గాహికపిసుణఫరుసవచనాని మా వదథ, దివసే దివసే సీలాని ఆవజ్జేన్తా చతురారక్ఖం అహాపేన్తా మనసికారబహులా విహరథా’’తి. దన్తకట్ఠఖాదనవత్తం ఆచిక్ఖితబ్బం, చేతియం వా బోధిం వా వన్దన్తేన గన్ధమాలం వా పూజేన్తేన పత్తం వా థవికాయ పక్ఖిపన్తేన న కథేతబ్బం, భిక్ఖాచారవత్తం ఆచిక్ఖితబ్బం, అన్తోగామే మనుస్సేహి సద్ధిం పచ్చయసఞ్ఞుత్తకథా వా విసభాగకథా వా న కథేతబ్బా, రక్ఖితిన్ద్రియేహి భవితబ్బం, ఖన్ధకవత్తఞ్చ సేఖియవత్తఞ్చ పూరేతబ్బన్తి ఏవరూపా బహుకాపి నియ్యానికకథా ఆచిక్ఖితబ్బాతి.

ఇతి పాళిముత్తకవినయవినిచ్ఛయసఙ్గహే

వస్సూపనాయికవినిచ్ఛయకథా సమత్తా.