౨౨. పబ్బజ్జావినిచ్ఛయకథా

౧౨౩. పబ్బజ్జాతి ఏత్థ పన పబ్బజ్జాపేక్ఖం కులపుత్తం పబ్బాజేన్తేన యే పాళియం ‘‘న భిక్ఖవే పఞ్చహి ఆబాధేహి ఫుట్ఠో పబ్బాజేతబ్బో’’తిఆదినా (మహావ. ౮౯) పటిక్ఖిత్తా పుగ్గలా, తే వజ్జేత్వా పబ్బజ్జాదోసవిరహితో పుగ్గలో పబ్బాజేతబ్బో. తత్రాయం వినిచ్ఛయో (మహావ. అట్ఠ. ౮౮) – కుట్ఠం గణ్డో కిలాసో సోసో అపమారోతి ఇమేహి పఞ్చహి ఆబాధేహి ఫుట్ఠో న పబ్బాజేతబ్బో, పబ్బాజేన్తో పన దుక్కటం ఆపజ్జతి ‘‘యో పబ్బాజేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి వుత్తత్తా. తత్థ కుట్ఠన్తి రత్తకుట్ఠం వా హోతు కాళకుట్ఠం వా, యం కిఞ్చి కిటిభదద్దఉకచ్ఛుఆదిప్పభేదమ్పి సబ్బం కుట్ఠమేవాతి వుత్తం. తఞ్చే నఖపిట్ఠిప్పమాణమ్పి వడ్ఢనకపక్ఖే ఠితం హోతి, న పబ్బాజేతబ్బో. సచే పన నివాసనపావురణేహి పకతిపటిచ్ఛన్నట్ఠానే నఖపిట్ఠిప్పమాణం అవడ్ఢనకపక్ఖే ఠితం హోతి, వట్టతి. ‘‘ముఖే పన హత్థపాదపిట్ఠీసు వా సచేపి అవడ్ఢనకపక్ఖే ఠితం, నఖపిట్ఠితో చ ఖుద్దకతరమ్పి న వట్టతియేవా’’తి కురున్దియం వుత్తం. తికిచ్ఛాపేత్వా పబ్బాజేన్తేనపి పకతివణ్ణే జాతేయేవ పబ్బాజేతబ్బో, గోధాపిట్ఠిసదిసచుణ్ణఓకిరణసరీరమ్పి పబ్బాజేతుం న వట్టతి.

గణ్డోతి మేదగణ్డో వా హోతు అఞ్ఞో వా, యో కోచి కోలట్ఠిమత్తకోపి చే వడ్ఢనకపక్ఖే ఠితో గణ్డో హోతి, న పబ్బాజేతబ్బో. పటిచ్ఛన్నట్ఠానే పన కోలట్ఠిమత్తే అవడ్ఢనకపక్ఖే ఠితే వట్టతి, ముఖాదికే అప్పటిచ్ఛన్నట్ఠానే అవడ్ఢనకపక్ఖే ఠితేపి న వట్టతి. తికిచ్ఛాపేత్వా పబ్బాజేన్తేనపి సరీరం సచ్ఛవిం కారాపేత్వా పబ్బాజేతబ్బో. ఉణ్ణిగణ్డా నామ హోన్తి గోథనకా వియ అఙ్గులికా వియ చ తత్థ తత్థ లమ్బన్తి, ఏతేపి గణ్డాయేవ, తేసు సతి పబ్బాజేతుం న వట్టతి. దహరకాలే ఖీరపీళకా యోబ్బన్నకాలే చ ముఖే ఖరపీళకా నామ హోన్తి, మహల్లకకాలే నస్సన్తి, న తా గణ్డసఙ్ఖ్యం గచ్ఛన్తి, తాసు సతి పబ్బాజేతుం వట్టతి. అఞ్ఞా పన సరీరే ఖరపీళకా నామ, అపరా పదుమకణ్ణికా నామ హోన్తి, అఞ్ఞా సాసపబీజకా నామ సాసపమత్తాయేవ సకలసరీరం ఫరన్తి, సబ్బా కుట్ఠజాతికావ, తాసు సతి న పబ్బాజేతబ్బో.

కిలాసోతి న భిజ్జనకం న పగ్ఘరణకం పదుమపుణ్డరీకపత్తవణ్ణం కుట్ఠం. యేన గున్నం వియ సబలం సరీరం హోతి, తస్మిం కుట్ఠే వుత్తనయేనేవ వినిచ్ఛయో వేదితబ్బో. సోసోతి సోసబ్యాధి. తస్మిం సతి న పబ్బాజేతబ్బో. అపమారోతి పిత్తుమ్మాదో వా యక్ఖుమ్మాదో వా. తత్థ పుబ్బవేరికేన అమనుస్సేన గహితో దుత్తికిచ్ఛో హోతి, అప్పమత్తకేపి పన అపమారే సతి న పబ్బాజేతబ్బో.

౧౨౪. ‘‘న, భిక్ఖవే, రాజభటో పబ్బాజేతబ్బో, యో పబ్బాజేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౯౦) వచనతో రాజభటోపి న పబ్బాజేతబ్బో. ఏత్థ చ అమచ్చో వా హోతు మహామత్తో వా సేవకో వా కిఞ్చి ఠానన్తరం పత్తో వా అప్పత్తో వా, యో కోచి రఞ్ఞో భత్తవేతనభటో, సబ్బో రాజభటోతి సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి, సో న పబ్బాజేతబ్బో. తస్స పన పుత్తనత్తభాతుకా యే రాజతో భత్తవేతనం న గణ్హన్తి, తే పబ్బాజేతుం వట్టతి. యో పన రాజతో లద్ధం నిబద్ధభోగం వా మాససంవచ్ఛరపరిబ్బయం వా రఞ్ఞోయేవ నియ్యాదేతి, పుత్తభాతుకే వా తం ఠానం సమ్పటిచ్ఛాపేత్వా రాజానం ‘‘న దానాహం దేవస్స భటో’’తి ఆపుచ్ఛతి, యేన వా యంకారణా వేతనం గహితం, తం కమ్మం కతం హోతి, యో వా ‘‘పబ్బజస్సూ’’తి రఞ్ఞా అనుఞ్ఞాతో హోతి, తమ్పి పబ్బాజేతుం వట్టతి.

౧౨౫. చోరోపి ధజబన్ధో న పబ్బాజేతబ్బో ‘‘న, భిక్ఖవే, ధజబన్ధో చోరో పబ్బాజేతబ్బో, యో పబ్బాజేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౯౧) వుత్తత్తా. తత్థ ధజం బన్ధిత్వా వియ విచరతీతి ధజబన్ధో, మూలదేవాదయో వియ లోకే పాకటోతి వుత్తం హోతి. తస్మా యో గామఘాతం వా పన్థదుహనం వా నగరే సన్ధిచ్ఛేదాదికమ్మం వా కరోన్తో విచరతి, పఞ్ఞాయతి చ ‘‘అసుకో నామ ఇదం ఇదం కరోతీ’’తి, సో న పబ్బాజేతబ్బో. యో పన రాజపుత్తో రజ్జం పత్థేన్తో గామఘాతాదీని కరోతి, సో పబ్బాజేతబ్బో. రాజానో హి తస్మిం పబ్బజితే తుస్సన్తి, సచే పన న తుస్సన్తి, న పబ్బాజేతబ్బో. పుబ్బే మహాజనే పాకటో చోరో పచ్ఛా చోరకమ్మం పహాయ పఞ్చ సీలాని సమాదియతి, తఞ్చే మనుస్సా ఏవం జానన్తి, పబ్బాజేతబ్బో. యే పన అమ్బలబుజాదిచోరకా సన్ధిచ్ఛేదాదిచోరా ఏవ వా అదిస్సమానా థేయ్యం కరోన్తి, పచ్ఛాపి ‘‘ఇమినా నామ ఇదం కత’’న్తి న పఞ్ఞాయన్తి, తేపి పబ్బాజేతుం వట్టతి.

౧౨౬. కారభేదకో పన చోరో న పబ్బాజేతబ్బో ‘‘న, భిక్ఖవే, కారభేదకో చోరో పబ్బాజేతబ్బో, యో పబ్బాజేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౯౨) వుత్తత్తా. తత్థ కారో వుచ్చతి బన్ధనాగారం. ఇధ పన అన్దుబన్ధనం వా హోతు సఙ్ఖలికబన్ధనం వా రజ్జుబన్ధనం వా గామబన్ధనం వా నిగమబన్ధనం వా నగరబన్ధనం వా పురిసగుత్తి వా జనపదబన్ధనం వా దీపబన్ధనం వా, యో ఏతేసు యం కిఞ్చి బన్ధనం భిన్దిత్వా వా ఛిన్దిత్వా వా ముఞ్చిత్వా వా వివరిత్వా వా అపస్సమానానం వా పలాయతి, సో కారభేదకోతి సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి. తస్మా ఈదిసో కారభేదకో చోరో దీపబన్ధనం భిన్దిత్వా దీపన్తరం గతోపి న పబ్బాజేతబ్బో. యో పన న చోరో, కేవలం హత్థకమ్మం అకరోన్తో ‘‘ఏవం నో అపలాయన్తో కరిస్సతీ’’తి రాజయుత్తాదీహి బద్ధో, సో కారం భిన్దిత్వా పలాతోపి పబ్బాజేతబ్బో. యో పన గామనిగమపట్టనాదీని కేణియా గహేత్వా తం అసమ్పాదేన్తో బన్ధనాగారం పవేసితో హోతి, సోపి పలాయిత్వా ఆగతో న పబ్బాజేతబ్బో. యోపి కసికమ్మాదీహి ధనం సమ్పాదేత్వా జీవన్తో ‘‘నిధానం ఇమినా లద్ధ’’న్తి పేసుఞ్ఞం ఉపసంహరిత్వా కేనచి బన్ధాపితో హోతి, తం తత్థేవ పబ్బాజేతుం న వట్టతి, పలాయిత్వా గతం పన గతట్ఠానే పబ్బాజేతుం వట్టతి.

౧౨౭. ‘‘న, భిక్ఖవే, లిఖితకో చోరో పబ్బాజేతబ్బో, యో పబ్బాజేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౯౩) వచనతో పన లిఖితకో చోరో న పబ్బాజేతబ్బో. తత్థ లిఖితకో నామ యో కోచి చోరికం వా అఞ్ఞం వా గరుం రాజాపరాధం కత్వా పలాతో, రాజా చ నం పణ్ణే వా పోత్థకే వా ‘‘ఇత్థన్నామో యత్థ దిస్సతి, తత్థ గహేత్వా మారేతబ్బో’’తి వా ‘‘హత్థపాదాదీని అస్స ఛిన్దితబ్బానీ’’తి వా ‘‘ఏత్తకం నామ దణ్డం ఆహరాపేతబ్బో’’తి వా లిఖాపేతి, అయం లిఖితకో నామ, సో న పబ్బాజేతబ్బో.

౧౨౮. కసాహతో కతదణ్డకమ్మోపి న పబ్బాజేతబ్బో ‘‘న, భిక్ఖవే, కసాహతో కతదణ్డకమ్మో పబ్బాజేతబ్బో, యో పబ్బాజేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౯౪) వచనతో. ఏత్థ పన యో వచనపేసనాదీని అకరోన్తో హఞ్ఞతి, న సో కతదణ్డకమ్మో. యో పన కేణియా వా అఞ్ఞథా వా కిఞ్చి గహేత్వా ఖాదిత్వా పున దాతుం అసక్కోన్తో ‘‘అయమేవ తే దణ్డో హోతూ’’తి కసాహి హఞ్ఞతి, అయమేవ కసాహతో కతదణ్డకమ్మో. సో చ కసాహి వా హతో హోతు అడ్ఢదణ్డకాదీనం వా అఞ్ఞతరేన, యావ అల్లవణో హోతి, న తావ పబ్బాజేతబ్బో, వణే పన పాకతికే కత్వా పబ్బాజేతబ్బో. సచే పన జాణూహి వా కప్పరేహి వా నాళికేరపాసాణాదీహి వా ఘాతేత్వా ముత్తో హోతి, సరీరే చస్స గణ్ఠియో పఞ్ఞాయన్తి, న పబ్బాజేతబ్బో, ఫాసుకం కత్వా ఏవ గణ్ఠీసు సన్నిసిన్నాసు పబ్బాజేతబ్బో.

౧౨౯. లక్ఖణాహతో పన కతదణ్డకమ్మో న పబ్బాజేతబ్బో ‘‘న, భిక్ఖవే, లక్ఖణహతో కతదణ్డకమ్మో పబ్బాజేతబ్బో, యో పబ్బాజేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౯౫) వచనతో. ఏత్థపి కతదణ్డకమ్మభావో పురిమనయేనేవ వేదితబ్బో. యస్స పన నలాటే వా ఊరుఆదీసు వా తత్తేన లోహేన లక్ఖణం ఆహతం హోతి, సో సచే భుజిస్సో, యావ అల్లవణో హోతి, తావ న పబ్బాజేతబ్బో. సచేపిస్స వణా రుళ్హా హోన్తి ఛవియా సమపరిచ్ఛేదా, లక్ఖణం న పఞ్ఞాయతి, తిమణ్డలం నివత్థస్స ఉత్తరాసఙ్గే కతే పటిచ్ఛన్నోకాసే చే హోతి, పబ్బాజేతుం వట్టతి, అప్పటిచ్ఛన్నోకాసే చే, న వట్టతి.

౧౩౦. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఇణాయికో పబ్బాజేతబ్బో, యో పబ్బాజేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౯౬) వచనతో ఇణాయికోపి న పబ్బాజేతబ్బో. తత్థ ఇణాయికో నామ యస్స పితిపితామహేహి వా ఇణం గహితం హోతి, సయం వా ఇణం గహితం హోతి, యం వా ఆఠపేత్వా మాతాపితూహి కిఞ్చి గహితం హోతి, సో తం ఇణం పరేసం ధారేతీతి ఇణాయికో. యం పన అఞ్ఞే ఞాతకా ఆఠపేత్వా కిఞ్చి గణ్హన్తి, సో న ఇణాయికో. న హి తే తం ఆఠపేతుం ఇస్సరా, తస్మా తం పబ్బాజేతుం వట్టతి, ఇతరం న వట్టతి. సచే పనస్స ఞాతిసాలోహితా ‘‘మయం దస్సామ, పబ్బాజేథ న’’న్తి ఇణం అత్తనో భారం కరోన్తి, అఞ్ఞో వా కోచి తస్స ఆచారసమ్పత్తిం దిస్వా ‘‘పబ్బాజేథ నం, అహం ఇణం దస్సామీ’’తి వదతి, పబ్బాజేతుం వట్టతి. తేసు అసతి భిక్ఖునా తథారూపస్స ఉపట్ఠాకస్సపి ఆరోచేతబ్బం ‘‘సహేతుకో సత్తో ఇణపలిబోధేన న పబ్బజతీ’’తి. సచే సో పటిపజ్జతి, పబ్బాజేతబ్బో. సచేపి అత్తనో కప్పియభణ్డం అత్థి, ‘‘ఏతం దస్సామీ’’తి పబ్బాజేతబ్బో. సచే పన నేవ ఞాతకాదయో పటిపజ్జన్తి, న అత్తనో ధనం అత్థి, ‘‘పబ్బాజేత్వా భిక్ఖాయ చరిత్వా మోచేస్సామీ’’తి పబ్బాజేతుం న వట్టతి. సచే పబ్బాజేతి, దుక్కటం. పలాతోపి ఆనేత్వా దాతబ్బో. నో చే దేతి, సబ్బం ఇణం గీవా హోతి. అజానిత్వా పబ్బాజయతో అనాపత్తి, పస్సన్తేన పన ఆనేత్వా ఇణసామికానం దస్సేతబ్బో, అపస్సన్తస్స గీవా న హోతి.

సచే ఇణాయికో అఞ్ఞం దేసం గన్త్వా పుచ్ఛియమానోపి ‘‘నాహం కస్సచి కిఞ్చి ధారేమీ’’తి వత్వా పబ్బజతి, ఇణసామికో చ తం పరియేసన్తో తత్థ గచ్ఛతి, దహరో తం దిస్వా పలాయతి, సో థేరం ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘అయం, భన్తే, కేన పబ్బాజితో, మమ ఏత్తకం నామ ధనం గహేత్వా పలాతో’’తి వదతి, థేరేన వత్తబ్బం ‘‘మయా, ఉపాసక, ‘అణణో అహ’న్తి వదన్తో పబ్బాజితో, కిం దాని కరోమి, పస్స మే పత్తచీవర’’న్తి. అయం తత్థ సామీచి. పలాతే పన గీవా న హోతి. సచే పన నం థేరస్స సమ్ముఖావ దిస్వా ‘‘అయం మమ ఇణాయికో’’తి వదతి, ‘‘తవ ఇణాయికం త్వమేవ జానాహీ’’తి వత్తబ్బో, ఏవమ్పి గీవా న హోతి. సచేపి సో ‘‘పబ్బజితో అయం దాని కుహిం గమిస్సతీ’’తి వదతి, థేరేన ‘‘త్వంయేవ జానాహీ’’తి వత్తబ్బో. ఏవమ్పిస్స పలాతే గీవా న హోతి. సచే పన థేరో ‘‘కుహిం దాని అయం గమిస్సతి, ఇధేవ అచ్ఛతూ’’తి వదతి, సో చే పలాయతి, గీవా హోతి. సచే సో సహేతుకో సత్తో హోతి వత్తసమ్పన్నో, థేరేన ‘‘ఈదిసో అయ’’న్తి వత్తబ్బం. ఇణసామికో చే ‘‘సాధూ’’తి విస్సజ్జేతి, ఇచ్చేతం కుసలం, ‘‘ఉపడ్ఢుపడ్ఢం దేథా’’తి వదతి, దాతబ్బం. అపరేన సమయేన అతిఆరాధకో హోతి, ‘‘సబ్బం దేథా’’తి వుత్తేపి దాతబ్బమేవ. సచే పన ఉద్దేసపరిపుచ్ఛాదీసు కుసలో హోతి బహూపకారో భిక్ఖూనం, భిక్ఖాచారవత్తేన పరియేసిత్వాపి ఇణం దాతబ్బమేవ.

౧౩౧. దాసోపి న పబ్బాజేతబ్బో ‘‘న, భిక్ఖవే, దాసో పబ్బాజేతబ్బో, యో పబ్బాజేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౯౭) వచనతో. తత్థ చత్తారో దాసా అన్తోజాతో ధనక్కీతో కరమరానీతో సామం దాసబ్యం ఉపగతోతి. తత్థ అన్తోజాతో నామ జాతియా దాసో ఘరదాసియా పుత్తో. ధనక్కీతో నామ మాతాపితూనం సన్తికా పుత్తో వా సామికానం సన్తికా దాసో వా ధనం దత్వా దాసచారిత్తం ఆరోపేత్వా కీతో. ఏతే ద్వేపి న పబ్బాజేతబ్బా. పబ్బాజేన్తేన తత్థ తత్థ చారిత్తవసేన అదాసే కత్వా పబ్బాజేతబ్బా. కరమరానీతో నామ తిరోరట్ఠం విలోపం వా కత్వా ఉపలాపేత్వా వా తిరోరట్ఠతో భుజిస్సమానుసకాని ఆహరన్తి, అన్తోరట్ఠేయేవ వా కతాపరాధం కిఞ్చి గామం రాజా ‘‘విలుమ్పథా’’తి చ ఆణాపేతి, తతో మానుసకానిపి ఆహరన్తి, తత్థ సబ్బే పురిసా దాసా, ఇత్థియో దాసియో. ఏవరూపో కరమరానీతో దాసో యేహి ఆనీతో, తేసం సన్తికే వసన్తో వా బన్ధనాగారే బద్ధో వా పురిసేహి రక్ఖియమానో వా న పబ్బాజేతబ్బో, పలాయిత్వా పన గతో గతట్ఠానే పబ్బాజేతబ్బో. రఞ్ఞా తుట్ఠేన ‘‘కరమరానీతకే ముఞ్చథా’’తి వత్వా వా సబ్బసాధారణేన వా నయేన బన్ధనమోక్ఖే కతే పబ్బాజేతబ్బోవ.

సామం దాసబ్యం ఉపగతో నామ జీవితహేతు వా ఆరక్ఖహేతు వా ‘‘అహం తే దాసో’’తి సయమేవ దాసభావం ఉపగతో రాజూనం హత్థిఅస్సగోమహింసగోపకాదయో వియ. తాదిసో దాసో న పబ్బాజేతబ్బో. రఞ్ఞో వణ్ణదాసీనం పుత్తా హోన్తి అమచ్చపుత్తసదిసా, తేపి న పబ్బాజేతబ్బా. భుజిస్సిత్థియో అసఞ్ఞతా వణ్ణదాసీహి సద్ధిం విచరన్తి, తాసం పుత్తే పబ్బాజేతుం వట్టతి. సచే సయమేవ పణ్ణం ఆరోపేన్తి, న వట్టతి. భటిపుత్తగణాదీనం దాసాపి తేహి అదిన్నా న పబ్బాజేతబ్బా. విహారేసు రాజూహి ఆరామికదాసా నామ దిన్నా హోన్తి, తేపి పబ్బాజేతుం న వట్టతి, భుజిస్సే కత్వా పన పబ్బాజేతుం వట్టతి. మహాపచ్చరియం ‘‘అన్తోజాతధనక్కీతకే ఆనేత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘస్స ‘ఆరామికే దేమా’తి దేన్తి, తక్కం సీసే ఆసిత్తకసదిసావ హోన్తి, తే పబ్బాజేతుం వట్టతీ’’తి వుత్తం. కురున్దియం పన ‘‘ఆరామికం దేమాతి కప్పియవోహారేన దేన్తి, యేన కేనచి వోహారేన దిన్నో హోతు, నేవ పబ్బాజేతబ్బో’’తి వుత్తం. దుగ్గతమనుస్సా ‘‘సఙ్ఘం నిస్సాయ జీవిస్సామా’’తి విహారే కప్పియకారకా హోన్తి, ఏతే పబ్బాజేతుం వట్టతి. యస్స మాతాపితరో దాసా, మాతా ఏవ వా దాసీ, పితా అదాసో, తం పబ్బాజేతుం న వట్టతి. యస్స పన మాతా అదాసీ, పితా దాసో, తం పబ్బాజేతుం వట్టతి. భిక్ఖుస్స ఞాతకా వా ఉపట్ఠాకా వా దాసం దేన్తి ‘‘ఇమం పబ్బాజేథ, తుమ్హాకం వేయ్యావచ్చం కరిస్సతీ’’తి, అత్తనో వాస్స దాసో అత్థి, భుజిస్సో కతోవ పబ్బాజేతబ్బో. సామికా దాసం దేన్తి ‘‘ఇమం పబ్బాజేథ, సచే అభిరమిస్సతి, అదాసో. విబ్భమిస్సతి చే, అమ్హాకం దాసోవ భవిస్సతీ’’తి, అయం తావకాలికో నామ, తం పబ్బాజేతుం న వట్టతీతి కురున్దియం వుత్తం. నిస్సామికదాసో హోతి, సోపి భుజిస్సో కతోవ పబ్బాజేతబ్బో. అజానన్తో పబ్బాజేత్వా ఉపసమ్పాదేత్వా వా పచ్ఛా జానన్తి, భుజిస్సం కాతుమేవ వట్టతి.

ఇమస్స చ అత్థస్స పకాసనత్థం ఇదం వత్థుం వదన్తి – ఏకా కిర కులదాసీ ఏకేన సద్ధిం అనురాధపురా పలాయిత్వా రోహణే వసమానా పుత్తం పటిలభి, సో పబ్బజిత్వా ఉపసమ్పన్నకాలే లజ్జీ కుక్కుచ్చకో అహోసి. అథేకదివసం మాతరం పుచ్ఛి ‘‘కిం ఉపాసికే తుమ్హాకం భాతా వా భగినీ వా నత్థి, న కిఞ్చి ఞాతకం పస్సామీ’’తి. తాత, అహం అనురాధపురే కులదాసీ, తవ పితరా సద్ధిం పలాయిత్వా ఇధ వసామీతి. సీలవా భిక్ఖు ‘‘అసుద్ధా కిర మే పబ్బజ్జా’’తి సంవేగం లభిత్వా మాతరం తస్స కులస్స నామగోత్తం పుచ్ఛిత్వా అనురాధపురం ఆగమ్మ తస్స కులస్స ఘరద్వారే అట్ఠాసి, ‘‘అతిచ్ఛథ, భన్తే’’తి వుత్తేపి నాతిక్కమి. తే ఆగన్త్వా ‘‘కిం, భన్తే’’తి పుచ్ఛింసు. ‘‘తుమ్హాకం ఇత్థన్నామా దాసీ పలాతా అత్థీ’’తి? ‘‘అత్థి, భన్తే’’. అహం తస్సా పుత్తో, సచే మం తుమ్హే అనుజానాథ, పబ్బజ్జం లభామి, తుమ్హే మయ్హం సామికాతి. తే హట్ఠతుట్ఠా హుత్వా ‘‘సుద్ధా, భన్తే, తుమ్హాకం పబ్బజ్జా’’తి తం భుజిస్సం కత్వా మహావిహారే వసాపేసుం చతూహి పచ్చయేహి పటిజగ్గన్తా. థేరో తం కులం నిస్సాయ వసమానోయేవ అరహత్తం పాపుణీతి.

౧౩౨. ‘‘న, భిక్ఖవే, హత్థచ్ఛిన్నో పబ్బాజేతబ్బో. న పాదచ్ఛిన్నో, న హత్థపాదచ్ఛిన్నో, న కణ్ణచ్ఛిన్నో, న కణ్ణనాసచ్ఛిన్నో, న అఙ్గులిచ్ఛిన్నో, న అళచ్ఛిన్నో, న కణ్డరచ్ఛిన్నో, న ఫణహత్థకో, న ఖుజ్జో, న వామనో న గలగణ్డీ, న లక్ఖణాహతో, న కసాహతో, న లిఖితకో, న సీపదీ, న పాపరోగీ, న పరిసదూసకో, న కాణో, న కుణీ, న ఖఞ్జో, న పక్ఖహతో, న ఛిన్నిరియాపథో, న జరాదుబ్బలో, న అన్ధో, న మూగో, న బధిరో, న అన్ధమూగో, న అన్ధబధిరో, న మూగబధిరో, న అన్ధమూగబధిరో పబ్బాజేతబ్బో, యో పబ్బాజేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౧౧౯) వచనతో పన హత్థచ్ఛిన్నాదయోపి న పబ్బాజేతబ్బా.

తత్థ హత్థచ్ఛిన్నోతి యస్స హత్థతలే వా మణిబన్ధే వా కప్పరే వా యత్థ కత్థచి ఏకో వా ద్వే వా హత్థా ఛిన్నా హోన్తి. పాదచ్ఛిన్నోతి యస్స అగ్గపాదే వా గోప్ఫకేసు వా జఙ్ఘాయ వా యత్థ కత్థచి ఏకో వా ద్వే వా పాదా ఛిన్నా హోన్తి. హత్థపాదచ్ఛిన్నోతి యస్స వుత్తప్పకారేనేవ చతూసు హత్థపాదేసు ద్వే వా తయో వా సబ్బే వా హత్థపాదా ఛిన్నా హోన్తి. కణ్ణచ్ఛిన్నోతి యస్స కణ్ణమూలే వా కణ్ణసక్ఖలికాయ వా ఏకో వా ద్వే వా కణ్ణా ఛిన్నా హోన్తి. యస్స పన కణ్ణావట్టే ఛిజ్జన్తి, సక్కా చ హోతి సఙ్ఘాటేతుం, సో కణ్ణం సఙ్ఘాటేత్వా పబ్బాజేతబ్బో. నాసచ్ఛిన్నోతి యస్స అజపదకే వా అగ్గే వా ఏకపుటే వా యత్థ కత్థచి నాసా ఛిన్నా హోతి. యస్స పన నాసికా సక్కా హోతి సన్ధేతుం, సో తం ఫాసుకం కత్వా పబ్బాజేతబ్బో. కణ్ణనాసచ్ఛిన్నో ఉభయవసేన వేదితబ్బో. అఙ్గులిచ్ఛిన్నోతి యస్స నఖసేసం అదస్సేత్వా ఏకా వా బహూ వా అఙ్గులియో ఛిన్నా హోన్తి. యస్స పన సుత్తతన్తుమత్తమ్పి నఖసేసం పఞ్ఞాయతి, తం పబ్బాజేతుం వట్టతి. అళచ్ఛిన్నోతి యస్స చతూసు అఙ్గుట్ఠకేసు అఙ్గులియం వుత్తనయేనేవ ఏకో వా బహూ వా అఙ్గుట్ఠకా ఛిన్నా హోన్తి. కణ్డరచ్ఛిన్నోతి యస్స కణ్డరనామకా మహాన్హారూ పురతో వా పచ్ఛతో వా ఛిన్నా హోన్తి, యేసు ఏకస్సపి ఛిన్నత్తా అగ్గపాదేన వా చఙ్కమతి, మూలేన వా చఙ్కమతి, న పాదం పతిట్ఠాపేతుం సక్కోతి.

ఫణహత్థకోతి యస్స వగ్గులిపక్ఖకా వియ అఙ్గులియో సమ్బద్ధా హోన్తి, ఏతం పబ్బాజేతుకామేన అఙ్గులన్తరికాయో ఫాలేత్వా సబ్బం అన్తరచమ్మం అపనేత్వా ఫాసుకం కత్వా పబ్బాజేతబ్బో. యస్సపి ఛ అఙ్గులియో హోన్తి, తం పబ్బాజేతుకామేన అధికం అఙ్గులిం ఛిన్దిత్వా ఫాసుకం కత్వా పబ్బాజేతబ్బో. ఖుజ్జోతి యో ఉరస్స వా పిట్ఠియా వా పస్సస్స వా నిక్ఖన్తత్తా ఖుజ్జసరీరో. యస్స పన కిఞ్చి కిఞ్చి అఙ్గపచ్చఙ్గం ఈసకం వఙ్కం, తం పబ్బాజేతుం వట్టతి. మహాపురిసో ఏవ హి బ్రహ్ముజుగత్తో, అవసేసో సత్తో అఖుజ్జో నామ నత్థి. వామనోతి జఙ్ఘవామనో వా కటివామనో వా ఉభయవామనో వా. జఙ్ఘవామనస్స కటితో పట్ఠాయ హేట్ఠిమకాయో రస్సో హోతి, ఉపరిమకాయో పరిపుణ్ణో. కటివామనస్స కటితో పట్ఠాయ ఉపరిమకాయో రస్సో హోతి, హేట్ఠిమకాయో పరిపుణ్ణో. ఉభయవామనస్స ఉభోపి కాయా రస్సా హోన్తి, యేసం రస్సత్తా భూతానం వియ పరివటుమో మహాకుచ్ఛిఘటసదిసో అత్తభావో హోతి, తం తివిధమ్పి పబ్బాజేతుం న వట్టతి.

గలగణ్డీతి యస్స కుమ్భణ్డం వియ గలే గణ్డో హోతి. దేసనామత్తమేవ చేతం, యస్మిం కిస్మిఞ్చి పన పదేసే గణ్డే సతి న పబ్బాజేతబ్బో. తత్థ వినిచ్ఛయో ‘‘న, భిక్ఖవే, పఞ్చహి ఆబాధేహి ఫుట్ఠో పబ్బాజేతబ్బో’’తి (మహావ. ౮౯) ఏత్థ వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బో. లక్ఖణాహతకసాహతలిఖితకేసు యం వత్తబ్బం, తం హేట్ఠా వుత్తమేవ. సీపదీతి భారపాదో వుచ్చతి. యస్స పాదో థూలో హోతి సఞ్జాతపీళకో ఖరో, సో న పబ్బాజేతబ్బో. యస్స పన న తావ ఖరభావం గణ్హాతి, సక్కా హోతి ఉపనాహం బన్ధిత్వా ఉదకఆవాటే పవేసేత్వా ఉదకవాలికాయ పూరేత్వా యథా సిరా పఞ్ఞాయన్తి, జఙ్ఘా చ తేలనాళికా వియ హోతి, ఏవం మిలాపేతుం, తస్స పాదం ఈదిసం కత్వా తం పబ్బాజేతుం వట్టతి. సచే పున వడ్ఢతి, ఉపసమ్పాదేన్తేనపి తథా కత్వావ ఉపసమ్పాదేతబ్బో. పాపరోగీతి అరిసభగన్దరపిత్తసేమ్హకాససోసాదీసు యేన కేనచి రోగేన నిచ్చాతురో అతేకిచ్ఛరోగో జేగుచ్ఛో అమనాపో, అయం న పబ్బాజేతబ్బో.

౧౩౩. పరిసదూసకోతి యో అత్తనో విరూపతాయ పరిసం దూసేతి, అతిదీఘో వా హోతి అఞ్ఞేసం సీసప్పమాణనాభిప్పదేసో, అతిరస్సో వా ఉభయవామనభూతరూపం వియ, అతికాళో వా ఝాపితక్ఖేత్తే ఖాణుకో వియ, అచ్చోదాతో వా దధితక్కాదీహి పమజ్జితతమ్బలోహవణ్ణో, అతికిసో వా మన్దమంసలోహితో అట్ఠిసిరాచమ్మసరీరో వియ, అతిథూలో వా భారియమంసో మహోదరో మహాభూతసదిసో, అభిమహన్తసీసో వా పచ్ఛిం సీసే కత్వా ఠితో వియ, అతిఖుద్దకసీసో వా సరీరస్స అననురూపేన అతిఖుద్దకేన సీసేన సమన్నాగతో, కూటకూటసీసో వా తాలఫలపిణ్డిసదిసేన సీసేన సమన్నాగతో, సిఖరసీసో వా ఉద్ధం అనుపుబ్బతనుకేన సీసేన సమన్నాగతో, నాళిసీసో వా మహావేణుపబ్బసదిసేన సీసేన సమన్నాగతో, కప్పసీసో వా పబ్భారసీసో వా చతూసు పస్సేసు యేన కేనచి పస్సేన ఓనతేన సీసేన సమన్నాగతో, వణసీసో వా పూతిసీసో వా కణ్ణికకేసో వా పాణకేహి ఖాయితకేదారే సస్ససదిసేహి తహిం తహిం ఉట్ఠితేహి కేసేహి సమన్నాగతో, నిల్లోమసీసో వా థూలథద్ధకేసో వా తాలహీరసదిసేహి కేసేహి సమన్నాగతో, జాతిపలితేహి పణ్డరకేసో వా పకతితమ్బకేసో వా ఆదిత్తేహి వియ కేసేహి సమన్నాగతో, ఆవట్టసీసో వా గున్నం సరీరే ఆవట్టసదిసేహి ఉద్ధగ్గేహి కేసావట్టేహి సమన్నాగతో, సీసలోమేహి సద్ధిం ఏకాబద్ధభముకలోమో వా జాలబద్ధేన వియ నలాటేన సమన్నాగతో.

సమ్బద్ధభముకో వా నిల్లోమభముకో వా మక్కటభముకో వా అతిమహన్తక్ఖి వా అతిఖుద్దకక్ఖి వా మహింసచమ్మే వాసికోణేన పహరిత్వా కతఛిద్దసదిసేహి అక్ఖీహి సమన్నాగతో, విసమక్ఖి వా ఏకేన మహన్తేన, ఏకేన ఖుద్దకేన అక్ఖినా సమన్నాగతో, విసమచక్కలో వా ఏకేన ఉద్ధం, ఏకేన అధోతి ఏవం విసమజాతేహి అక్ఖిచక్కేహి సమన్నాగతో, కేకరో వా గమ్భీరక్ఖి వా యస్స గమ్భీరే ఉదపానే ఉదకతారకా వియ అక్ఖితారకా పఞ్ఞాయన్తి, నిక్ఖన్తక్ఖి వా యస్స కక్కటస్సేవ అక్ఖితారకా నిక్ఖన్తా హోన్తి, హత్థికణ్ణో వా మహన్తాహి కణ్ణసక్ఖలీహి సమన్నాగతో, మూసికకణ్ణో వా జతుకకణ్ణో వా ఖుద్దకాహి కణ్ణసక్ఖలీహి సమన్నాగతో, ఛిద్దమత్తకణ్ణో వా యస్స వినా కణ్ణసక్ఖలీహి కణ్ణచ్ఛిద్దమత్తమేవ హోతి, అవిద్ధకణ్ణో వా, యోనకజాతికో పన పరిసదూసకో న హోతి, సభావోయేవ హి సో తస్స. కణ్ణభగన్దరికో వా నిచ్చపూతినా కణ్ణేన సమన్నాగతో, గణ్డకణ్ణో వా సదా పగ్ఘరితపుబ్బేన కణ్ణేన సమన్నాగతో, టఙ్కితకణ్ణో వా గోభత్తనాళికాయ అగ్గసదిసేహి కణ్ణేహి సమన్నాగతో, అతిపిఙ్గలక్ఖి వా, మధుపిఙ్గలం పన పబ్బాజేతుం వట్టతి. నిప్పఖుమక్ఖి వా అస్సుపగ్ఘరణక్ఖి వా పుప్ఫితక్ఖి వా అక్ఖిపాకేన సమన్నాగతక్ఖి వా.

అతిమహన్తనాసికో వా అతిఖుద్దకనాసికో వా చిపిటనాసికో వా మజ్ఝే అప్పతిట్ఠహిత్వా ఏకపస్సే ఠితవఙ్కనాసికో వా దీఘనాసికో వా సుకతుణ్డసదిసాయ జివ్హాయ లేహితుం సక్కుణేయ్యాయ నాసికాయ సమన్నాగతో, నిచ్చం పగ్ఘరితసిఙ్ఘాణికనాసో వా, మహాముఖో వా యస్స పటఙ్గమణ్డూకస్సేవ ముఖనిమిత్తంయేవ మహన్తం హోతి, ముఖం పన లాబుసదిసం అతిఖుద్దకం, భిన్నముఖో వా వఙ్కముఖో వా మహాఓట్ఠో వా ఉక్ఖలిముఖవట్టిసదిసేహి ఓట్ఠేహి సమన్నాగతో, తనుకఓట్ఠో వా భేరిచమ్మసదిసేహి దన్తే పిదహితుం అసమత్థేహి ఓట్ఠేహి సమన్నాగతో, మహాధరోట్ఠో వా తనుకఉత్తరోట్ఠో వా తనుకఅధరోట్ఠో వా మహాఉత్తరోట్ఠో వా ఓట్ఠఛిన్నకో వా ఏళముఖో వా ఉప్పక్కముఖో వా సఙ్ఖతుణ్డకో వా బహి సేతేహి అన్తో అతిరత్తేహి ఓట్ఠేహి సమన్నాగతో, దుగ్గన్ధకుణపముఖో వా, మహాదన్తో వా అట్ఠకదన్తసదిసేహి దన్తేహి సమన్నాగతో, అసురదన్తో వా హేట్ఠా వా ఉపరి వా బహి నిక్ఖన్తదన్తో, యస్స పన సక్కా హోతి ఓట్ఠేహి పిదహితుం, కథేన్తస్సేవ పఞ్ఞాయతి, నో అకథేన్తస్స, తం పబ్బాజేతుం వట్టతి. పూతిదన్తో వా నిద్దన్తో వా అతిఖుద్దకదన్తో వా యస్స పన దన్తన్తరే కలన్దకదన్తో వియ సుఖుమదన్తో హోతి, తం పబ్బాజేతుం వట్టతి.

మహాహనుకో వా గోహనుసదిసేన హనునా సమన్నాగతో, దీఘహనుకో వా చిపిటహనుకో వా అన్తోపవిట్ఠేన వియ అతిరస్సేన హనుకేన సమన్నాగతో, భిన్నహనుకో వా వఙ్కహనుకో వా నిమ్మస్సుదాఠికో వా భిక్ఖునీసదిసముఖో, దీఘగలో వా బకగలసదిసేన గలేన సమన్నాగతో, రస్సగలో వా అన్తోపవిట్ఠేన వియ గలేన సమన్నాగతో, భిన్నగలో వా భట్ఠఅంసకూటో వా అహత్థో వా ఏకహత్థో వా అతిరస్సహత్థో వా అతిదీఘహత్థో వా భిన్నఉరో వా భిన్నపిట్ఠి వా కచ్ఛుగత్తో వా కణ్డుగత్తో వా దద్దుగత్తో వా గోధాగత్తో వా యస్స గోధాయ వియ గత్తతో చుణ్ణాని పతన్తి. సబ్బఞ్చేతం విరూపకరణం సన్ధాయ విత్థారితవసేన వుత్తం, వినిచ్ఛయో పనేత్థ పఞ్చాబాధేసు వుత్తనయేన వేదితబ్బో.

భట్ఠకటికో వా మహాఆనిసదో వా ఉద్ధనకూటసదిసేహి ఆనిసదమంసేహి అచ్చుగ్గతేహి సమన్నాగతో, మహాఊరుకో వా వాతణ్డికో వా మహాజాణుకో వా సఙ్ఘట్టనజాణుకో వా దీఘజఙ్ఘో వా యట్ఠిసదిసజఙ్ఘో, వికటో వా సఙ్ఘట్టో వా ఉబ్బద్ధపిణ్డికో వా, సో దువిధో హేట్ఠా ఓరుళ్హాహి వా ఉపరి ఆరుళ్హాహి వా మహతీహి జఙ్ఘపిణ్డికాహి సమన్నాగతో, మహాజఙ్ఘో వా థూలజఙ్ఘపిణ్డికో వా మహాపాదో వా మహాపణ్హి వా పిట్ఠికపాదో వా పాదవేమజ్ఝతో ఉట్ఠితజఙ్ఘో, వఙ్కపాదో వా, సో దువిధో అన్తో వా బహి వా పరివత్తపాదో, గణ్ఠికఙ్గులి వా సిఙ్గివేరఫణసదిసాహి అఙ్గులీహి సమన్నాగతో, అన్ధనఖో వా కాళవణ్ణేహి పూతినఖేహి సమన్నాగతో, సబ్బోపి ఏస పరిసదూసకో. ఏవరూపో పరిసదూసకో న పబ్బాజేతబ్బో.

౧౩౪. కాణోతి పసన్నన్ధో వా హోతు పుప్ఫాదీహి వా ఉపహతపసాదో, ద్వీహి వా ఏకేన వా అక్ఖినా న పస్సతి, సో న పబ్బాజేతబ్బో. మహాపచ్చరియం పన ఏకక్ఖికాణో ‘‘కాణో’’తి వుత్తో, ద్విఅక్ఖికాణో అన్ధేన సఙ్గహితో. మహాఅట్ఠకథాయం జచ్చన్ధో ‘‘అన్ధో’’తి వుత్తో. తస్మా ఉభయమ్పి పరియాయేన యుజ్జతి. కుణీతి హత్థకుణీ వా పాదకుణీ వా అఙ్గులికుణీ వా, యస్స ఏతేసు హత్థాదీసు యం కిఞ్చి వఙ్కం పఞ్ఞాయతి. ఖఞ్జోతి నతజాణుకో వా భిన్నజఙ్ఘో వా మజ్ఝే సంకుటితపాదత్తా కుణ్ఠపాదకో వా పిట్ఠిపాదమజ్ఝేన చఙ్కమన్తో, అగ్గే సంకుటితపాదత్తా కుణ్ఠపాదకో వా పిట్ఠిపాదగ్గేన చఙ్కమన్తో, అగ్గపాదేనేవ చఙ్కమనఖఞ్జో వా పణ్హికాయ చఙ్కమనఖఞ్జో వా పాదస్స బాహిరన్తేన చఙ్కమనఖఞ్జో వా పాదస్స అబ్భన్తరేన చఙ్కమనఖఞ్జో వా గోప్ఫకానం ఉపరి భగ్గత్తా సకలేన పిట్ఠిపాదేన చఙ్కమనఖఞ్జో వా. సబ్బోపేస ఖఞ్జోయేవ, న పబ్బాజేతబ్బో.

పక్ఖహతోతి యస్స ఏకో హత్థో వా పాదో వా అద్ధసరీరం వా సుఖం న వహతి. ఛిన్నిరియాపథోతి పీఠసప్పీ వుచ్చతి. జరాదుబ్బలోతి జిణ్ణభావేన దుబ్బలో అత్తనో చీవరరజనాదికమ్మమ్పి కాతుం అసమత్థో. యో పన మహల్లకోపి బలవా హోతి, అత్తానం పటిజగ్గితుం సక్కోతి, సో పబ్బాజేతబ్బో. అన్ధోతి జచ్చన్ధో వుచ్చతి. మూగోతి యస్స వచీభేదో న పవత్తతి, యస్సపి పవత్తతి, సరణగమనం పన పరిపుణ్ణం భాసితుం న సక్కోతి, తాదిసం మమ్మనమ్పి పబ్బాజేతుం న వట్టతి. యో పన సరణగమనమత్తం పరిపుణ్ణం భాసితుం సక్కోతి, తం పబ్బాజేతుం వట్టతి. బధిరోతి యో సబ్బేన సబ్బం న సుణాతి. యో పన మహాసద్దం సుణాతి, తం పబ్బాజేతుం వట్టతి. అన్ధమూగాదయో ఉభయదోసవసేన వుత్తా. యేసఞ్చ పబ్బజ్జా పటిక్ఖిత్తా, ఉపసమ్పదాపి తేసం పటిక్ఖిత్తావ. సచే పన నే సఙ్ఘో ఉపసమ్పాదేతి, సబ్బేపి సూపసమ్పన్నా, కారకసఙ్ఘో పన ఆచరియుపజ్ఝాయా చ ఆపత్తితో న ముచ్చన్తి.

౧౩౫. పణ్డకో ఉభతోబ్యఞ్జనకో థేయ్యసంవాసకో తిత్థియపక్కన్తకో తిరచ్ఛానగతో మాతుఘాతకో పితుఘాతకో అరహన్తఘాతకో లోహితుప్పాదకో సఙ్ఘభేదకో భిక్ఖునీదూసకోతి ఇమే పన ఏకాదస పుగ్గలా ‘‘పణ్డకో, భిక్ఖవే, అనుపసమ్పన్నో న ఉపసమ్పాదేతబ్బో, ఉపసమ్పన్నో నాసేతబ్బో’’తి (మహావ. ౧౦౯) ఆదివచనతో అభబ్బా, నేవ నేసం పబ్బజ్జా, న ఉపసమ్పదా చ రుహతి, తస్మా న పబ్బాజేతబ్బా న ఉపసమ్పాదేతబ్బా, జానిత్వా పబ్బాజేన్తో ఉపసమ్పాదేన్తో చ దుక్కటం ఆపజ్జతి. అజానిత్వాపి పబ్బాజితా ఉపసమ్పాదితా చ జానిత్వా లిఙ్గనాసనాయ నాసేతబ్బా.

తత్థ పణ్డకోతి ఆసిత్తపణ్డకో ఉసూయపణ్డకో ఓపక్కమికపణ్డకో పక్ఖపణ్డకో నపుంసకపణ్డకోతి పఞ్చ పణ్డకా. తేసు యస్స పరేసం అఙ్గజాతం ముఖేన గహేత్వా అసుచినా ఆసిత్తస్స పరిళాహో వూపసమ్మతి, అయం ఆసిత్తపణ్డకో. యస్స పరేసం అజ్ఝాచారం పస్సతో ఉసూయాయ ఉప్పన్నాయ పరిళాహో వూపసమ్మతి, అయం ఉసూయపణ్డకో. యస్స ఉపక్కమేన బీజాని అపనీతాని, అయం ఓపక్కమికపణ్డకో. ఏకచ్చో పన అకుసలవిపాకానుభావేన కాళపక్ఖే పణ్డకో హోతి, జుణ్హపక్ఖే పనస్స పరిళాహో వూపసమ్మతి, అయం పక్ఖపణ్డకో. యో పన పటిసన్ధియంయేవ అభావకో ఉప్పన్నో, అయం న పుంసకపణ్డకో. తేసు ఆసిత్తపణ్డకస్స చ ఉసూయపణ్డకస్స చ పబ్బజ్జా న వారితా, ఇతరేసం తిణ్ణం వారితా. ‘‘తేసుపి పక్ఖపణ్డకస్స యస్మిం పక్ఖే పణ్డకో హోతి, తస్మింయేవస్స పక్ఖే పబ్బజ్జా వారితా’’తి కురున్దియం వుత్తం.

౧౩౬. ఉభతోబ్యఞ్జనకోతి (మహావ. అట్ఠ. ౧౧౬) ఇత్థినిమిత్తుప్పాదనకమ్మతో చ పురిసనిమిత్తుప్పాదనకమ్మతో చ ఉభతోబ్యఞ్జనమస్స అత్థీతి ఉభతోబ్యఞ్జనకో. సో దువిధో హోతి ఇత్థిఉభతోబ్యఞ్జనకో పురిసఉభతోబ్యఞ్జనకోతి. తత్థ ఇత్థిఉభతోబ్యఞ్జనకస్స ఇత్థినిమిత్తం పాకటం హోతి, పురిసనిమిత్తం పటిచ్ఛన్నం. పురిసఉభతోబ్యఞ్జనకస్స పురిసనిమిత్తం పాకటం, ఇత్థినిమిత్తం పటిచ్ఛన్నం. ఇత్థిఉభతోబ్యఞ్జనకస్స ఇత్థీసు పురిసత్తం కరోన్తస్స ఇత్థినిమిత్తం పటిచ్ఛన్నం హోతి, పురిసనిమిత్తం పాకటం. పురిసఉభతోబ్యఞ్జనకస్స పురిసానం ఇత్థిభావం ఉపగచ్ఛన్తస్స పురిసనిమిత్తం పటిచ్ఛన్నం హోతి, ఇత్థినిమిత్తం పాకటం హోతి. ఇత్థిఉభతోబ్యఞ్జనకో సయఞ్చ గబ్భం గణ్హాతి, పరఞ్చ గణ్హాపేతి, పురిసఉభతోబ్యఞ్జనకో పన సయం న గణ్హాతి, పరం పన గణ్హాపేతీతి ఇదమేతేసం నానాకరణం. ఇమస్స పన దువిధస్సపి ఉభతోబ్యఞ్జనకస్స నేవ పబ్బజ్జా అత్థి, న ఉపసమ్పదా.

౧౩౭. థేయ్యసంవాసకోతి తయో థేయ్యసంవాసకా లిఙ్గత్థేనకో సంవాసత్థేనకో ఉభయత్థేనకోతి. తత్థ యో సయం పబ్బజిత్వా విహారం గన్త్వా న భిక్ఖువస్సాని గణేతి, న యథావుడ్ఢం వన్దనం సాదియతి, న ఆసనేన పటిబాహతి, న ఉపోసథపవారణాదీసు సన్దిస్సతి, అయం లిఙ్గమత్తస్సేవ థేనితత్తా లిఙ్గత్థేనకో నామ. యో పన భిక్ఖూహి పబ్బాజితో సామణేరో సమానో విదేసం గన్త్వా ‘‘అహం దసవస్సో వా వీసతివస్సో వా’’తి ముసా వత్వా భిక్ఖువస్సాని గణేతి, యథావుడ్ఢం వన్దనం సాదియతి, ఆసనేన పటిబాహతి, ఉపోసథపవఆరణాదీసు సన్దిస్సతి, అయం సంవాసమత్తస్సేవ థేనితత్తా సంవాసత్థేనకో నామ. భిక్ఖువస్సగణనాదికో హి సబ్బోపి కిరియభేదో ఇమస్మిం అత్థే ‘‘సంవాసో’’తి వేదితబ్బో. సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ ‘‘న మం కోచి జానాతీ’’తి పున ఏవం పటిపజ్జన్తేపి ఏసేవ నయో. యో పన సయం పబ్బజిత్వా విహారం గన్త్వా భిక్ఖువస్సాని గణేతి, యథావుడ్ఢం వన్దనం సాదియతి, ఆసనేన పటిబాహతి, ఉపోసథపవారణాదీసు సన్దిస్సతి, అయం లిఙ్గస్స చేవ సంవాసస్స చ థేనితత్తా ఉభయత్థేనకో నామ. అయం తివిధోపి థేయ్యసంవాసకో అనుపసమ్పన్నో న ఉపసమ్పాదేతబ్బో, ఉపసమ్పన్నో నాసేతబ్బో, పున పబ్బజ్జం యాచన్తోపి న పబ్బాజేతబ్బో.

౧౩౮. ఏత్థ చ అసమ్మోహత్థం ఇదం పకిణ్ణకం వేదితబ్బం –

‘‘రాజదుబ్భిక్ఖకన్తార, రోగవేరిభయేన వా;

చీవరాహరణత్థం వా, లిఙ్గం ఆదియతీధ యో.

‘‘సంవాసం నాధివాసేతి, యావ సో సుద్ధమానసో;

థేయ్యసంవాసకో నామ, తావ ఏస న వుచ్చతీ’’తి. (మహావ. అట్ఠ. ౧౧౦);

తత్రాయం విత్థారనయో – ఇధేకచ్చస్స రాజా కుద్ధో హోతి, సో ‘‘ఏవం మే సోత్థి భవిస్సతీ’’తి సయమేవ లిఙ్గం గహేత్వా పలాయతి. తం దిస్వా రఞ్ఞో ఆరోచేన్తి, రాజా ‘‘సచే పబ్బజితో, న తం లబ్భా కిఞ్చి కాతు’’న్తి తస్మిం కోధం పటివినేతి. సో ‘‘వూపసన్తం మే రాజభయ’’న్తి సఙ్ఘమజ్ఝం అనోసరిత్వావ గిహిలిఙ్గం గహేత్వా ఆగతో పబ్బాజేతబ్బో. అథాపి ‘‘సాసనం నిస్సాయ మయా జీవితం లద్ధం, హన్ద దాని అహం పబ్బజామీ’’తి ఉప్పన్నసంవేగో తేనేవ లిఙ్గేన ఆగన్త్వా ఆగన్తుకవత్తం న సాదియతి, భిక్ఖూహి పుట్ఠో వా అపుట్ఠో వా యథాభూతమత్తానం ఆవికత్వా పబ్బజ్జం యాచతి, లిఙ్గం అపనేత్వా పబ్బాజేతబ్బో. సచే పన సో వత్తం సాదియతి, పబ్బజితాలయం దస్సేతి, సబ్బం పుబ్బే వుత్తం వస్సగణనాదిభేదం విధిం పటిపజ్జతి, అయం న పబ్బాజేతబ్బో.

ఇధ పనేకచ్చో దుబ్భిక్ఖే జీవితుం అసక్కోన్తో సయమేవ లిఙ్గం గహేత్వా సబ్బపాసణ్డియభత్తాని భుఞ్జన్తో దుబ్భిక్ఖే వీతివత్తే సఙ్ఘమజ్ఝం అనోసరిత్వావ గిహిలిఙ్గం గహేత్వా ఆగతోతి సబ్బం పురిమసదిసమేవ.

అపరో మహాకన్తారం నిత్థరితుకామో హోతి, సత్థవాహో చ పబ్బజితే గహేత్వా గచ్ఛతి. సో ‘‘ఏవం మం సత్థవాహో గహేత్వా గమిస్సతీ’’తి సయమేవ లిఙ్గం గహేత్వా సత్థవాహేన సద్ధిం కన్తారం నిత్థరిత్వా ఖేమన్తం పత్వా సఙ్ఘమజ్ఝం అనోసరిత్వావ గిహిలిఙ్గం గహేత్వా ఆగతోతి సబ్బం పురిమసదిసమేవ.

అపరో రోగభయే ఉప్పన్నే జీవితుం అసక్కోన్తో సయమేవ లిఙ్గం గహేత్వా సబ్బపాసణ్డియభత్తాని భుఞ్జన్తో రోగభయే వూపసన్తే సఙ్ఘమజ్ఝం అనోసరిత్వావ గిహిలిఙ్గం గహేత్వా ఆగతోతి సబ్బం పురిమసదిసమేవ.

అపరస్స ఏకో వేరికో కుద్ధో హోతి, ఘాతేతుకామో నం విచరతి. సో ‘‘ఏవం మే సోత్థి భవిస్సతీ’’తి సయమేవ లిఙ్గం గహేత్వా పలాయతి. వేరికో ‘‘కుహిం సో’’తి పరియేసన్తో ‘‘పబ్బజిత్వా పలాతో’’తి సుత్వా ‘‘సచే పబ్బజితో, న తం లబ్భా కిఞ్చి కాతు’’న్తి తస్మిం కోధం పటివినేతి. సో ‘‘వూపసన్తం మే వేరిభయ’’న్తి సఙ్ఘమజ్ఝం అనోసరిత్వావ గిహిలిఙ్గం గహేత్వా ఆగతోతి సబ్బం పురిమసదిసమేవ.

అపరో ఞాతికులం గన్త్వా సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ గిహీ హుత్వా ‘‘ఇమాని చీవరాని ఇధ నస్సిస్సన్తి, సచేపి ఇమాని గహేత్వా విహారం గమిస్సామి, అన్తరామగ్గే మం ‘చోరో’తి గహేస్సన్తి, యంనూనాహం కాయపరిహారియాని కత్వా గచ్ఛేయ్య’’న్తి చీవరాహరణత్థం నివాసేత్వా చ పారుపిత్వా చ విహారం గచ్ఛతి. తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం దిస్వా సామణేరా చ దహరా చ అబ్భుగ్గచ్ఛన్తి, వత్తం దస్సేన్తి. సో న సాదియతి, యథాభూతమత్తానం ఆవికరోతి. సచే భిక్ఖూ ‘‘న దాని మయం తం ముఞ్చిస్సామా’’తి బలక్కారేన పబ్బాజేతుకామా హోన్తి, కాసాయాని అపనేత్వా పున పబ్బాజేతబ్బో. సచే పన ‘‘నయిమే మం హీనాయావత్తభావం జానన్తీ’’తి తంయేవ భిక్ఖుభావం పటిజానిత్వా సబ్బం పుబ్బే వుత్తం వస్సగణనాదిభేదం విధిం పటిపజ్జతి, అయం న పబ్బాజేతబ్బో.

అపరో మహాసామణేరో ఞాతికులం గన్త్వా ఉప్పబ్బజిత్వా కమ్మన్తానుట్ఠానేన ఉబ్బాళ్హో పున ‘‘దాని అహం సామణేరో భవిస్సామి, థేరోపి మే ఉప్పబ్బజితభావం న జానాతీ’’తి తదేవ పత్తచీవరం ఆదాయ విహారం గచ్ఛతి, తమత్థం భిక్ఖూనం న ఆరోచేతి, సామణేరభావం పటిజానాతి, అయం థేయ్యసంవాసకోయేవ, పబ్బజ్జం న లభతి. సచేపిస్స లిఙ్గగ్గహణకాలే ఏవం హోతి ‘‘నాహం కస్సచి ఆరోచేస్సామీ’’తి, విహారఞ్చ గతో ఆరోచేతి, గహణేనేవ థేయ్యసంవాసకో. అథాపిస్స గహణకాలే ‘‘ఆచిక్ఖిస్సామీ’’తి చిత్తం ఉప్పన్నం హోతి, విహారఞ్చ గన్త్వా ‘‘కుహిం త్వం, ఆవుసో, గతో’’తి వుత్తో ‘‘న దాని మం ఇమే జానన్తీ’’తి వఞ్చేత్వా నాచిక్ఖతి, ‘‘నాచిక్ఖిస్సామీ’’తి సహ ధురనిక్ఖేపేన అయమ్పి థేయ్యసంవాసకోవ. సచే పనస్స గహణకాలేపి ‘‘ఆచిక్ఖిస్సామీ’’తి హోతి, విహారం గన్త్వాపి ఆచిక్ఖతి, అయం పున పబ్బజ్జం లభతి.

అపరో దహరసామణేరో మహన్తో వా పన అబ్యత్తో. సో పురిమనయేనేవ ఉప్పబ్బజిత్వా ఘరే వచ్ఛకగోరక్ఖణాదీని కమ్మాని కాతుం న ఇచ్ఛతి. తమేనం ఞాతకా తానియేవ కాసాయాని అచ్ఛాదేత్వా థాలకం వా పత్తం వా హత్థే దత్వా ‘‘గచ్ఛ, సమణోవ హోహీ’’తి ఘరా నీహరన్తి. సో విహారం గచ్ఛతి, నేవ నం భిక్ఖూ జానన్తి ‘‘అయం ఉప్పబ్బజిత్వా పున సయమేవ పబ్బజితో’’తి, నాపి సయం జానాతి ‘‘యో ఏవం పబ్బజతి, సో థేయ్యసంవాసకో నామ హోతీ’’తి. సచే పన తం పరిపుణ్ణవస్సం ఉపసమ్పాదేన్తి, సూపసమ్పన్నో. సచే పన అనుపసమ్పన్నకాలేయేవ వినయవినిచ్ఛయే వత్తమానే సుణాతి ‘‘యో ఏవం పబ్బజతి, సో థేయ్యసంవాసకో నామ హోతీ’’తి, తేన ‘‘మయా ఏవం కత’’న్తి భిక్ఖూనం ఆచిక్ఖితబ్బం. ఏవం పున పబ్బజ్జం లభతి. సచే పన ‘‘దాని న మం కోచి జానాతీ’’తి నారోచేతి, ధురం నిక్ఖిత్తమత్తేయేవ థేయ్యసంవాసకో.

భిక్ఖు సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ లిఙ్గం అనపనేత్వా దుస్సీలకమ్మం కత్వా వా అకత్వా వా పున సబ్బం పుబ్బే వుత్తం వస్సగణనాదిభేదం విధిం పటిపజ్జతి, థేయ్యసంవాసకో హోతి. సిక్ఖం అప్పచ్చక్ఖాయ సలిఙ్గే ఠితో మేథునం పటిసేవిత్వా వస్సగణనాదిభేదం విధిం ఆపజ్జన్తో థేయ్యసంవాసకో న హోతి, పబ్బజ్జామత్తం లభతి. అన్ధకట్ఠకథాయం పన ‘‘ఏసో థేయ్యసంవాసకో’’తి వుత్తం, తం న గహేతబ్బం.

ఏకో భిక్ఖు కాసాయే సఉస్సాహోవ ఓదాతం నివాసేత్వా మేథునం పటిసేవిత్వా పున కాసాయాని నివాసేత్వా వస్సగణనాదిభేదం విధిం ఆపజ్జతి, అయమ్పి థేయ్యసంవాసకో న హోతి, పబ్బజ్జామత్తం లభతి. సచే పన కాసాయే ధురం నిక్ఖిపిత్వా ఓదాతం నివాసేత్వా మేథునం పటిసేవిత్వా పున కాసాయాని నివాసేత్వా వస్సగణనాదిభేదం విధిం ఆపజ్జతి, థేయ్యసంవాసకో హోతి. సామణేరో సలిఙ్గే ఠితో మేథునాదిఅస్సమణకరణధమ్మం ఆపజ్జిత్వాపిథేయ్యసంవాసకో న హోతి. సచేపి కాసాయే సఉస్సాహోవ కాసాయాని అపనేత్వా మేథునం పటిసేవిత్వా పున కాసాయాని నివాసేతి, నేవ థేయ్యసంవాసకో హోతి. సచే పన కాసాయే ధురం నిక్ఖిపిత్వా నగ్గో వా ఓదాతవత్థో వా మేథునసేవనాదీహి అస్సమణో హుత్వా కాసాయం నివాసేతి, థేయ్యసంవాసకో హోతి.

సచే గిహిభావం పత్థయమానో కాసాయం ఓవట్టికం కత్వా అఞ్ఞేన వా ఆకారేన గిహినివాసనేన నివాసేతి ‘‘సోభతి ను ఖో మే గిహిలిఙ్గం, న సోభతీ’’తి వీమంసనత్థం, రక్ఖతి తావ. ‘‘సోభతీ’’తి సమ్పటిచ్ఛిత్వా పన పున లిఙ్గం సాదియన్తో థేయ్యసంవాసకో హోతి. ఓదాతం నివాసేత్వా వీమంసనసమ్పటిచ్ఛనేసుపి ఏసేవ నయో. సచే పన నివత్థకాసావస్స ఉపరి ఓదాతం నివాసేత్వా వీమంసతి వా సమ్పటిచ్ఛతి వా, రక్ఖతియేవ. భిక్ఖునియాపి ఏసేవ నయో. సాపి గిహిభావం పత్థయమానా సచే కాసాయం గిహినివాసనం నివాసేతి ‘‘సోభతి ను ఖో మే గిహిలిఙ్గం, న సోభతీ’’తి వీమంసనత్థం, రక్ఖతియేవ. సచే ‘‘సోభతీ’’తి సమ్పటిచ్ఛతి, న రక్ఖతి. ఓదాతం నివాసేత్వా వీమంసనసమ్పటిచ్ఛనేసుపి ఏసేవ నయో. నివత్థకాసాయస్స పన ఉపరి ఓదాతం నివాసేత్వా వీమంసతు వా సమ్పటిచ్ఛతు వా, రక్ఖతియేవ.

సచే కోచి వుడ్ఢపబ్బజితో వస్సాని అగణేత్వా పాళియమ్పి అట్ఠత్వా ఏకపస్సేన గన్త్వా మహాపేళాదీసు కటచ్ఛునా ఉక్ఖిత్తే భత్తపిణ్డే పత్తం ఉపనామేత్వా సేనో వియ మంసపేసిం గహేత్వా గచ్ఛతి, థేయ్యసంవాసకో న హోతి, భిక్ఖువస్సాని పన గణేత్వా గణ్హన్తో థేయ్యసంవాసకో హోతి. సయం సామణేరోవ సామణేరపటిపాటియా కూటవస్సాని గణేత్వా గణ్హన్తో థేయ్యసంవాసకో న హోతి. భిక్ఖు భిక్ఖుపటిపాటియా కూటవస్సాని గణేత్వా గణ్హన్తో భణ్డగ్ఘేన కారేతబ్బో.

౧౩౯. తిత్థియపక్కన్తకోతి తిత్థియేసు పక్కన్తో పవిట్ఠోతి తిత్థియపక్కన్తకో, సోపి న పబ్బాజేతబ్బో. తత్రాయం వినిచ్ఛయో – ఉపసమ్పన్నో భిక్ఖు ‘‘తిత్థియో భవిస్సామీ’’తి సలిఙ్గేనేవ తేసం ఉపస్సయం గచ్ఛతి, పదవారే పదవారే దుక్కటం, తేసం లిఙ్గే ఆదిన్నమత్తే తిత్థియపక్కన్తకో హోతి. యోపి సయమేవ ‘‘తిత్థియో భవిస్స’’న్తి కుసచీరాదీని నివాసేతి, తిత్థియపక్కన్తకో హోతియేవ. యో పన నగ్గో నహాయన్తో అత్తానం ఓలోకేత్వా ‘‘సోభతి మే ఆజీవకభావో, ఆజీవకో భవిస్స’’న్తి కాసాయాని అనాదాయ నగ్గో ఆజీవకానం ఉపస్సయం గచ్ఛతి, పదవారే పదవారే దుక్కటం. సచే పనస్స అన్తరామగ్గే హిరోత్తప్పం ఉప్పజ్జతి, దుక్కటాని దేసేత్వా ముచ్చతి. తేసం ఉపస్సయం గన్త్వాపి తేహి వా ఓవదితో అత్తనా వా ‘‘ఇమేసం పబ్బజ్జా అతిదుక్ఖా’’తి దిస్వా నివత్తన్తోపి ముచ్చతియేవ. సచే పన ‘‘కిం తుమ్హాకం పబ్బజ్జాయ ఉక్కట్ఠ’’న్తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘కేసమస్సులుఞ్చనాదీనీ’’తి వుత్తో ఏకకేసమ్పి లుఞ్చాపేతి, ఉక్కుటికప్పధానాదీని వా వత్తాని ఆదియతి, మోరపిఞ్ఛాదీని వా నివాసేతి, తేసం లిఙ్గం గణ్హాతి, ‘‘అయం పబ్బజ్జా సేట్ఠా’’తి సేట్ఠభావం వా ఉపగచ్ఛతి, న ముచ్చతి, తిత్థియపక్కన్తకో హోతి. సచే పన ‘‘సోభతి ను ఖో మే తిత్థియపబ్బజ్జా, నను ఖో సోభతీ’’తి వీమంసనత్థం కుసచీరాదీని వా నివాసేతి, జటం వా బన్ధతి, ఖారికాజం వా ఆదియతి, యావ న సమ్పటిచ్ఛతి లద్ధిం, తావ రక్ఖతి, సమ్పటిచ్ఛితమత్తే తిత్థియపక్కన్తకో హోతి. అచ్ఛిన్నచీవరో పన కుసచీరాదీని నివాసేన్తో రాజభయాదీహి వా తిత్థియలిఙ్గం గణ్హన్తో లద్ధియా అభావేన నేవ తిత్థియపక్కన్తకో హోతి. ‘‘అయఞ్చ తిత్థియపక్కన్తకో నామ ఉపసమ్పన్నభిక్ఖునా కథితో, తస్మా సామణేరో సలిఙ్గేన తిత్థియాయతనం గతోపి పున పబ్బజ్జఞ్చ ఉపసమ్పదఞ్చ లభతీ’’తి కురున్దియం వుత్తం. పురిమో పన థేయ్యసంవాసకో అనుపసమ్పన్నేన కథితో, తస్మా ఉపసమ్పన్నో కూటవస్సం గణేన్తోపి అస్సమణో న హోతి. లిఙ్గే సఉస్సాహో పారాజికం ఆపజ్జిత్వా భిక్ఖువస్సాదీని గణ్హన్తోపి థేయ్యసంవాసకో న హోతి.

౧౪౦. తిరచ్ఛానగతోతి నాగో వా హోతు సుపణ్ణమాణవకాదీనం వా అఞ్ఞతరో అన్తమసో సక్కం దేవరాజానం ఉపాదాయ యో కోచి అమనుస్సజాతియో, సబ్బోవ ఇమస్మిం అత్థే ‘‘తిరచ్ఛానగతో’’తి వేదితబ్బో. సో చ నేవ ఉపసమ్పాదేతబ్బో న పబ్బాజేతబ్బో, ఉపసమ్పన్నోపి నాసేతబ్బో.

౧౪౧. మాతుఘాతకాదీసు పన యేన మనుస్సిత్థిభూతా జనికా మాతా సయమ్పి మనుస్సజాతికేనేవ సభా సఞ్చిచ్చ జీవితా వోరోపితా, అయం ఆనన్తరియేన మాతుఘాతకకమ్మేన మాతుఘాతకో. ఏతస్స పబ్బజ్జా చ ఉపసమ్పదా చ పటిక్ఖిత్తా. యేన పన మనుస్సిత్థిభూతాపి అజనికా పోసావనికా మాతా వా చూళమాతా వా జనికాపి వా న మనుస్సిత్థిభూతా మాతా ఘాతితా, తస్స పబ్బజ్జా న వారితా, న చ ఆనన్తరికో హోతి. యేన సయం తిరచ్ఛానభూతేన మనుస్సిత్థిభూతా మాతా ఘాతితా, సోపి ఆనన్తరికో న హోతి, తిరచ్ఛానగతత్తా పనస్స పబ్బజ్జా పటిక్ఖిత్తా. పితుఘాతకేపి ఏసేవ నయో. సచేపి హి వేసియా పుత్తో హోతి, ‘‘అయం మే పితా’’తి న జానాతి, యస్స సమ్భవేన నిబ్బత్తో, సో చే అనేన ఘాతితో, పితుఘాతకోత్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి, ఆనన్తరియఞ్చ ఫుసతి.

అరహన్తఘాతకోపి మనుస్సఅరహన్తవసేనేవ వేదితబ్బో. మనుస్సజాతియఞ్హి అన్తమసో అపబ్బజితమ్పి ఖీణాసవం దారకం వా దారికం వా సఞ్చిచ్చ జీవితా వోరోపేన్తో అరహన్తఘాతకోవ హోతి, ఆనన్తరియఞ్చ ఫుసతి, పబ్బజ్జా చస్స వారితా. అమనుస్సజాతికం పన అరహన్తం మనుస్సజాతికం వా అవసేసం అరియపుగ్గలం ఘాతేత్వా ఆనన్తరికో న హోతి, పబ్బజ్జాపిస్స న వారితా, కమ్మం పన బలవం హోతి. తిరచ్ఛానో మనుస్సఅరహన్తమ్పి ఘాతేత్వా ఆనన్తరికో న హోతి, కమ్మం పన భారియన్తి అయమేత్థ వినిచ్ఛయో.

యో పన దేవదత్తో వియ దుట్ఠచిత్తేన వధకచిత్తేన తథాగతస్స జీవమానకసరీరే ఖుద్దకమక్ఖికాయ పివనమత్తమ్పి లోహితం ఉప్పాదేతి, అయం లోహితుప్పాదకో నామ. ఏతస్స పబ్బజ్జా చ ఉపసమ్పదా చ వారితా. యో పన రోగవూపసమత్థం జీవకో వియ సత్థేన ఫాలేత్వా పూతిమంసలోహితం హరిత్వా ఫాసుకం కరోతి, బహుం సో పుఞ్ఞం పసవతీతి.

యో దేవదత్తో వియ సాసనం ఉద్ధమ్మం ఉబ్బినయం కత్వా చతున్నం కమ్మానం అఞ్ఞతరవసేన సఙ్ఘం భిన్దతి, అయం సఙ్ఘభేదకో నామ. ఏతస్స పబ్బజ్జా చ ఉపసమ్పదా చ వారితా.

యో పన పకతత్తం భిక్ఖునిం తిణ్ణం మగ్గానం అఞ్ఞతరస్మిం దూసేతి, అయం భిక్ఖునీదూసకో నామ. ఏతస్స పబ్బజ్జా చ ఉపసమ్పదా చ వారితా. యో పన కాయసంసగ్గేన సీలవినాసం పాపేతి, తస్స పబ్బజ్జా చ ఉపసమ్పదా చ న వారితా. బలక్కారేన ఓదాతవత్థవసనం కత్వా అనిచ్ఛమానంయేవ దూసేన్తోపి భిక్ఖునీదూసకోయేవ, బలక్కారేన పన ఓదాతవత్థవసనం కత్వా ఇచ్ఛమానం దూసేన్తో భిక్ఖునీదూసకో న హోతి. కస్మా? యస్మా గిహిభావే సమ్పటిచ్ఛి తమత్తేయేవ సా అభిక్ఖునీ హోతి. సకింసీలవిపన్నం పచ్ఛా దూసేన్తో సిక్ఖమానసామణేరీసు చ విప్పటిపజ్జన్తో నేవ భిక్ఖునీదూసకో హోతి, పబ్బజ్జమ్పి ఉపసమ్పదమ్పి లభతి. ఇతి ఇమే ఏకాదస అభబ్బపుగ్గలా వేదితబ్బా.

౧౪౨. ఊనవీసతివస్సస్స పన ఉపసమ్పదాయేవ పటిక్ఖిత్తా, న పబ్బజ్జా, తస్మా పటిసన్ధిగ్గహణతో పట్ఠాయ పరిపుణ్ణవీసతివస్సో ఉపసమ్పాదేతబ్బో. గబ్భవీసోపి హి పరిపుణ్ణవీసతివస్సోత్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి. యథాహ భగవా –

‘‘యం, భిక్ఖవే, మాతుకుచ్ఛిస్మిం పఠమం చిత్తం ఉప్పన్నం, పఠమం విఞ్ఞాణం పాతుభూతం, తదుపాదాయ సావస్స జాతి. అనుజానామి, భిక్ఖవే, గబ్భవీసం ఉపసమ్పాదేతు’’న్తి (మహావ. ౧౨౪).

తత్థ (పాచి. అట్ఠ. ౪౦౪) యో ద్వాదస మాసే మాతుకుచ్ఛిస్మిం వసిత్వా మహాపవారణాయ జాతో, సో తతో పట్ఠాయ యావ ఏకూనవీసతిమే వస్సే మహాపవారణా, తం అతిక్కమిత్వా పాటిపదే ఉపసమ్పాదేతబ్బో. ఏతేనుపాయేన హాయనవడ్ఢనం వేదితబ్బం. పోరాణకత్థేరా పన ఏకూనవీసతివస్సం సామణేరం నిక్ఖమనీయపుణ్ణమాసిం అతిక్కమ్మ పాటిపదదివసే ఉపసమ్పాదేన్తి. కస్మా? ఏకస్మిం వస్సే ఛ చాతుద్దసికఉపోసథా హోన్తి, ఇతి వీసతియా వస్సేసు చత్తారో మాసా పరిహాయన్తి, రాజానో తతియే తతియే గస్సే వస్సం ఉక్కడ్ఢన్తి, ఇతి అట్ఠారసవస్సేసు ఛ మాసా వడ్ఢన్తి, తతో ఉపోసథవసేన పరిహీనే చత్తారో మాసే అపనేత్వా ద్వే మాసా అవసేసా హోన్తి, తే ద్వే మాసే గహేత్వా వీసతి వస్సాని పరిపుణ్ణాని హోన్తీతి నిక్కఙ్ఖా హుత్వా నిక్ఖమనీయపుణ్ణమాసిం అతిక్కమ్మ పాటిపదే ఉపసమ్పాదేన్తి.

ఏత్థ పన యో పవారేత్వా వీసతివస్సో భవిస్సతి, తం సన్ధాయ ‘‘ఏకూనవీసతివస్స’’న్తి వుత్తం. తస్మా యో మాతుకుచ్ఛిస్మిం ద్వాదస మాసే వసి, సో ఏకవీసతివస్సో హోతి. యో సత్త మాసే వసి, సో సత్తమాసాధికవీసతివస్సో. ఛమాసజాతో పన న జీవతి, ఊనవీసతివస్సం పన ‘‘పరిపుణ్ణవీసతివస్సో’’తి సఞ్ఞాయ ఉపసమ్పాదేన్తస్స అనాపత్తి, పుగ్గలో పన అనుపసమ్పన్నోవ హోతి. సచే పన సో దసవస్సచ్చయేన అఞ్ఞం ఉపసమ్పాదేతి, తఞ్చే ముఞ్చిత్వా గణో పూరతి, సూపసమ్పన్నో. సోపి చ యావ న జానాతి, తావస్స నేవ సగ్గన్తరాయో న మోక్ఖన్తరాయో, ఞత్వా పన పున ఉపసమ్పజ్జితబ్బం.

౧౪౩. ఇతి ఇమేహి పబ్బజ్జాదోసేహి విరహితోపి ‘‘న, భిక్ఖవే, అననుఞ్ఞాతో మాతాపితూహి పుత్తో పబ్బాజేతబ్బో’’తి (మహావ. ౧౦౫) వచనతో మాతాపితూహి అననుఞ్ఞాతో న పబ్బాజేతబ్బో. తత్థ (మహావ. అట్ఠ. ౧౦౫) మాతాపితూహీతి జనకే సన్ధాయ వుత్తం. సచే ద్వేపి అత్థి, ద్వేపి ఆపుచ్ఛితబ్బా. సచే పితా మతో హోతి మాతా వా, యో జీవతి, సో ఆపుచ్ఛి తబ్బో, పబ్బజితాపి ఆపుచ్ఛితబ్బావ. ఆపుచ్ఛన్తేన సయం వా గన్త్వా ఆపుచ్ఛితబ్బం, అఞ్ఞో వా పేసేతబ్బో. సో ఏవ వా పేసేతబ్బో ‘‘గచ్ఛ మాతాపితరో ఆపుచ్ఛిత్వా ఏహీ’’తి. సచే ‘‘అనుఞ్ఞాతోమ్హీ’’తి వదతి, సద్దహన్తేన పబ్బాజేతబ్బో. పితా సయం పబ్బజితో పుత్తమ్పి పబ్బాజేతుకామో హోతి, మాతరం ఆపుచ్ఛిత్వా పబ్బాజేతు. మాతా వా ధీతరం పబ్బాజేతుకామా పితరం ఆపుచ్ఛిత్వావ పబ్బాజేతు. పితా పుత్తదారేన అనత్థికో పలాయి, మాతా ‘‘ఇమం పబ్బజేథా’’తి పుత్తం భిక్ఖూనం దేతి, ‘‘పితాస్స కుహి’’న్తి వుత్తే ‘‘చిత్తకేళిం కీళితుం పలాతో’’తి వదతి, తం పబ్బాజేతుం వట్టతి. మాతా కేనచి పురిసేన సద్ధిం పలాతా హోతి, పితా పన ‘‘పబ్బాజేథా’’తి వదతి, ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. పితా విప్పవుత్థో హోతి, మాతా పుత్తం ‘‘పబ్బాజేథా’’తి అనుజానాతి, ‘‘పితాస్స కుహి’’న్తి వుత్తే ‘‘కిం తుమ్హాకం పితరా, అహం జానిస్సామీ’’తి వదతి, పబ్బాజేతుం వట్టతీతి కురున్దియం వుత్తం.

మాతాపితరో మతా, దారకో చూళమాతాదీనం సన్తికే సంవద్ధో, తస్మిం పబ్బాజియమానే ఞాతకా కలహం వా కరోన్తి ఖియ్యన్తి వా, తస్మా వివాదుపచ్ఛేదనత్థం ఆపుచ్ఛిత్వా పబ్బాజేతబ్బో, అనాపుచ్ఛిత్వా పబ్బాజేన్తస్స పన ఆపత్తి నత్థి. దహరకాలే గహేత్వా పోసకా మాతాపితరో నామ హోన్తి, తేసుపి ఏసేవ నయో. పుత్తో అత్తానం నిస్సాయ జీవతి, న మాతాపితరో. సచేపి రాజా హోతి, ఆపుచ్ఛిత్వావ పబ్బాజేతబ్బో. మాతాపితూహి అనుఞ్ఞాతో పబ్బజిత్వా పున విబ్భమతి, సచేపి సతక్ఖత్తుం పబ్బజిత్వా విబ్భమతి, ఆగతాగతకాలే పునప్పునం ఆపుచ్ఛిత్వావ పబ్బాజేతబ్బో. సచేపి ఏవం వదన్తి ‘‘అయం విబ్భమిత్వా గేహం ఆగతో, అమ్హాకం కమ్మం న కరోతి, పబ్బజిత్వా తుమ్హాకం వత్తం న పూరేతి, నత్థి ఇమస్స ఆపుచ్ఛనకిచ్చం, ఆగతాగతం నం పబ్బాజేయ్యాథా’’తి, ఏవం నిస్సట్ఠం పున అనాపుచ్ఛాపి పబ్బాజేతుం వట్టతి.

యోపి దహరకాలేయేవ ‘‘అయం తుమ్హాకం దిన్నో, యదా ఇచ్ఛథ, తదా పబ్బాజేయ్యాథా’’తి ఏవం దిన్నో హోతి, సోపి ఆగతాగతో పున అనాపుచ్ఛిత్వావ పబ్బాజేతబ్బో. యం పన దహరకాలేయేవ ‘‘ఇమం, భన్తే, పబ్బాజేయ్యాథా’’తి అనుజానిత్వా పచ్ఛా వుడ్ఢిప్పత్తకాలే నానుజానన్తి, అయం న అనాపుచ్ఛా పబ్బాజేతబ్బో. ఏకో మాతాపితూహి సద్ధిం భణ్డిత్వా ‘‘పబ్బాజేథ మ’’న్తి ఆగచ్ఛతి, ‘‘ఆపుచ్ఛిత్వా ఏహీ’’తి చ వుత్తో ‘‘నాహం గచ్ఛామి, సచే మం న పబ్బాజేథ, విహారం వా ఝాపేమి, సత్థేన వా తుమ్హే పహరామి, తుమ్హాకం ఞాతకానం వా ఉపట్ఠాకానం వా ఆరామచ్ఛేదనాదీహి అనత్థం ఉప్పాదేమి, రుక్ఖా వా పతిత్వా మరామి, చోరమజ్ఝం వా పవిసామి, దేసన్తరం వా గచ్ఛామీ’’తి వదతి, తం తస్సేవ రక్ఖణత్థాయ పబ్బాజేతుం వట్టతి. సచే పనస్స మాతాపితరో ఆగన్త్వా ‘‘కస్మా అమ్హాకం పుత్తం పబ్బాజయిత్థా’’తి వదన్తి, తేసం తమత్థం ఆరోచేత్వా ‘‘రక్ఖణత్థాయ నం పబ్బాజయిమ్హ, పఞ్ఞాయథ తుమ్హే పుత్తేనా’’తి వత్తబ్బా. ‘‘రుక్ఖా పతిస్సామీ’’తి అభిరుహిత్వా పన హత్థపాదే ముఞ్చన్తం పబ్బాజేతుం వట్టతియేవ.

ఏకో విదేసం గన్త్వా పబ్బజ్జం యాచతి, ఆపుచ్ఛిత్వా చే గతో, పబ్బాజేతబ్బో. నో చే, దహరభిక్ఖుం పేసేత్వా ఆపుచ్ఛాపేత్వా పబ్బాజేతబ్బో. అతిదూరఞ్చే హోతి, పబ్బాజేత్వాపి భిక్ఖూహి సద్ధిం పేసేత్వా దస్సేతుం వట్టతి. కురున్దియం పన వుత్తం ‘‘సచే దూరం హోతి, మగ్గో చ మహాకన్తారో, ‘గన్త్వా ఆపుచ్ఛిస్సామీ’తి పబ్బాజేతుం వట్టతీ’’తి. సచే పన మాతాపితూనం బహూ పుత్తా హోన్తి, ఏవఞ్చ వదన్తి ‘‘భన్తే, ఏతేసం దారకానం యం ఇచ్ఛథ, తం పబ్బాజేయ్యాథా’’తి, దారకే వీమంసిత్వా యం ఇచ్ఛతి, సో పబ్బాజేతబ్బో. సచేపి సకలేన కులేన వా గామేన వా అనుఞ్ఞాతో హోతి ‘‘భన్తే, ఇమస్మిం కులే వా గామే వా యం ఇచ్ఛథ, తం పబ్బాజేయ్యాథా’’తి, యం ఇచ్ఛతి, సో పబ్బాజేతబ్బోతి.

౧౪౪. ఏవం (మహావ. అట్ఠ. ౩౪) పబ్బజ్జాదోసవిరహితం మాతాపితూహి అనుఞ్ఞాతం పబ్బాజేన్తేనపి చ సచే అచ్ఛిన్నకేసో హోతి, ఏకసీమాయఞ్చ అఞ్ఞేపి భిక్ఖూ అత్థి, కేసచ్ఛేదనత్థాయ భణ్డుకమ్మం ఆపుచ్ఛితబ్బం. తత్రాయం ఆపుచ్ఛనవిధి (మహావ. అట్ఠ. ౯౮) – సీమాపరియాపన్నే భిక్ఖూ సన్నిపాతేత్వా పబ్బజ్జాపేక్ఖం తత్థ నేత్వా ‘‘సఙ్ఘం, భన్తే, ఇమస్స దారకస్స భణ్డుకమ్మం ఆపుచ్ఛామీ’’తి తిక్ఖత్తుం వా ద్విక్ఖత్తుం వా సకిం వా వత్తబ్బం. ఏత్థ చ ‘‘ఇమస్స దారకస్స భణ్డుకమ్మం ఆపుచ్ఛామీ’’తిపి ‘‘ఇమస్స సమణకరణం ఆపుచ్ఛామీ’’తిపి ‘‘అయం సమణో హోతుకామో’’తిపి ‘‘అయం పబ్బజితుకామో’’తిపి వత్తుం వట్టతియేవ. సచే సభాగట్ఠానం హోతి, దస వా వీసతి వా తింసం వా భిక్ఖూ వసన్తీతి పరిచ్ఛేదో పఞ్ఞాయతి, తేసం ఠితోకాసం వా నిసిన్నోకాసం వా గన్త్వాపి పురిమనయేనేవ ఆపుచ్ఛితబ్బం. పబ్బజ్జాపేక్ఖం వినావ దహరభిక్ఖూ వా సామణేరే వా పేసేత్వాపి ‘‘ఏకో, భన్తే, పబ్బజ్జాపేక్ఖో అత్థి, తస్స భణ్డుకమ్మం ఆపుచ్ఛామా’’తిఆదినా నయేన ఆపుచ్ఛాపేతుం వట్టతి. సచే కేచి భిక్ఖూ సేనాసనం వా గుమ్బాదీని వా పవిసిత్వా నిద్దాయన్తి వా సమణధమ్మం వా కరోన్తి, ఆపుచ్ఛకా చ పరియేసన్తాపి అదిస్వా ‘‘సబ్బే ఆపుచ్ఛితా అమ్హేహీ’’తి సఞ్ఞినో హోన్తి, పబ్బజ్జా నామ లహుకకమ్మం, తస్మా పబ్బజితో సుపబ్బజితో, పబ్బాజేన్తస్సపి అనాపత్తి.

సచే పన విహారో మహా హోతి అనేకభిక్ఖుసహస్సావాసో, సబ్బే భిక్ఖూ సన్నిపాతాపేతుమ్పి దుక్కరం, పగేవ పటిపాటియా ఆపుచ్ఛితుం, ఖణ్డసీమాయ వా ఠత్వా నదీసముద్దాదీని వా గన్త్వా పబ్బాజేతబ్బో. యో పన నవముణ్డో వా హోతి విబ్భన్తకో వా నిగణ్ఠాదీసు అఞ్ఞతరో వా ద్వఙ్గులకేసో వా ఊనద్వఙ్గులకేసో వా, తస్స కేసచ్ఛేదనకిచ్చం నత్థి, తస్మా భణ్డుకమ్మం అనాపుచ్ఛిత్వాపి తాదిసం పబ్బాజేతుం వట్టతి. ద్వఙ్గులాతిరిత్తకేసో పన యో హోతి అన్తమసో ఏకసిఖామత్తధరోపి, సో భణ్డుకమ్మం ఆపుచ్ఛిత్వావ పబ్బాజేతబ్బో.

౧౪౫. ఏవం ఆపుచ్ఛిత్వా పబ్బాజేన్తేన చ పరిపుణ్ణపత్తచీవరోవ పబ్బాజేతబ్బో. సచే తస్స నత్థి, యాచితకేనపి పత్తచీవరేన పబ్బాజేతుం వట్టతి, సభాగట్ఠానే విస్సాసేన గహేత్వాపి పబ్బాజేతుం వట్టతి. సచే (మహావ. అట్ఠ. ౧౧౮) పన అపక్కం పత్తం చీవరూపగాని చ వత్థాని గహేత్వా ఆగతో హోతి, యావ పత్తో పచ్చతి, చీవరాని చ కరీయన్తి, తావ విహారే వసన్తస్స అనామట్ఠపిణ్డపాతం దాతుం వట్టతి, థాలకేసు భుఞ్జితుం వట్టతి. పురేభత్తం సామణేరభాగసమకో ఆమిసభాగో దాతుం వట్టతి, సేనాసనగ్గాహో పన సలాకభత్తఉద్దేసభత్తనిమన్తనాదీని చ న వట్టన్తి. పచ్ఛాభత్తమ్పి సామణేరభాగసమో తేలతణ్డులమధుఫాణితాదిభేసజ్జభాగో వట్టతి. సచే గిలానో హోతి, భేసజ్జమస్స కాతుం వట్టతి, సామణేరస్స వియ సబ్బం పటిజగ్గనకమ్మం. ఉపసమ్పదాపేక్ఖం పన యాచితకేన పత్తచీవరేన ఉపసమ్పాదేతుం న వట్టతి. ‘‘న, భిక్ఖవే, యాచితకేన పత్తచీవరేన ఉపసమ్పాదేతబ్బో, యో ఉపసమ్పాదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౧౧౮) వుత్తం. తస్మా సో పరిపుణ్ణపత్తచీవరోయేవ ఉపసమ్పాదేతబ్బో. సచే తస్స నత్థి, ఆచరియుపజ్ఝాయా చస్స దాతుకామా హోన్తి, అఞ్ఞే వా భిక్ఖూ నిరపేక్ఖేహి నిస్సజ్జిత్వా అధిట్ఠానుపగం పత్తచీవరం దాతబ్బం. యాచితకేన పన పత్తేన వా చీవరేన వా ఉపసమ్పాదేన్తస్సేవ ఆపత్తి హోతి, కమ్మం పన న కుప్పతి.

౧౪౬. పరిపుణ్ణపత్తచీవరం (మహావ. అట్ఠ. ౩౪) పబ్బాజేన్తేనపి సచే ఓకాసో హోతి, సయం పబ్బాజేతబ్బో. సచే ఉద్దేసపరిపుచ్ఛాదీహి బ్యావటో హోతి, ఓకాసం న లభతి, ఏకో దహరభిక్ఖు వత్తబ్బో ‘‘ఏతం పబ్బాజేహీ’’తి. అవుత్తోపి చే దహరభిక్ఖు ఉపజ్ఝాయం ఉద్దిస్స పబ్బాజేతి, వట్టతి. సచే దహరభిక్ఖు నత్థి, సామణేరోపి వత్తబ్బో ‘‘ఏతం ఖణ్డసీమం నేత్వా పబ్బాజేత్వా కాసాయాని అచ్ఛాదేత్వా ఏహీ’’తి. సరణాని పన సయం దాతబ్బాని. ఏవం భిక్ఖునావ పబ్బాజితో హోతి. పురిసఞ్హి భిక్ఖుతో అఞ్ఞో పబ్బాజేతుం న లభతి, మాతుగామం భిక్ఖునీతో అఞ్ఞో, సామణేరో పన సామణేరీ వా ఆణత్తియా కాసాయాని దాతుం లభన్తి, కేసోరోపనం యేన కేనచి కతం సుకతం.

సచే పన భబ్బరూపో హోతి సహేతుకో ఞాతో యసస్సీ కులపుత్తో, ఓకాసం కత్వాపి సయమేవ పబ్బాజేతబ్బో, ‘‘మత్తికాముట్ఠిం గహేత్వా నహాయిత్వా ఆగచ్ఛాహీ’’తి చ న పన విస్సజ్జేతబ్బో. పబ్బజితుకామానఞ్హి పఠమం బలవఉస్సాహో హోతి, పచ్ఛా పన కాసాయాని చ కేసహరణసత్థకఞ్చ దిస్వా ఉత్రసన్తి, ఏత్తోయేవ పలాయన్తి, తస్మా సయమేవ నహానతిత్థం నేత్వా సచే నాతిదహరో, ‘‘నహాహీ’’తి వత్తబ్బో, కేసా పనస్స సయమేవ మత్తికం గహేత్వా ధోవితబ్బా. దహరకుమారకో పన సయం ఉదకం ఓతరిత్వా గోమయమత్తికాహి ఘంసిత్వా నహాపేతబ్బో. సచేపిస్స కచ్ఛు వా పిళకా వా హోన్తి, యథా మాతా పుత్తం న జిగుచ్ఛతి, ఏవమేవం అజిగుచ్ఛన్తేన సాధుకం హత్థపాదతో చ సీసతో చ పట్ఠాయ ఘంసిత్వా ఘంసిత్వా నహాపేతబ్బో. కస్మా? ఏత్తకేన హి ఉపకారేన కులపుత్తా ఆచరియుపజ్ఝాయేసు చ సాసనే చ బలవసినేహా తిబ్బగారవా అనివత్తిధమ్మా హోన్తి, ఉప్పన్నం అనభిరతిం వినోదేత్వా థేరభావం పాపుణన్తి, కతఞ్ఞుకతవేదినో హోన్తి.

ఏవం నహాపనకాలే పన కేసమస్సుం ఓరోపనకాలే వా ‘‘త్వం ఞాతో యసస్సీ, ఇదాని మయం తం నిస్సాయ పచ్చయేహి న కిలమిస్సామా’’తి న వత్తబ్బో, అఞ్ఞాపి అనియ్యానికకథా న వత్తబ్బా, అథ ఖ్వస్స ‘‘ఆవుసో, సుట్ఠు ఉపధారేహి, సతిం ఉపట్ఠాపేహీ’’తి వత్వా తచపఞ్చకకమ్మట్ఠానం ఆచిక్ఖితబ్బం. ఆచిక్ఖన్తేన చ వణ్ణసణ్ఠానగన్ధాసయోకాసవసేన అసుచిజేగుచ్ఛపటిక్కూలభావం నిజ్జీవనిస్సత్తభావం వా పాకటం కరోన్తేన ఆచిక్ఖితబ్బం. సచే హి సో పుబ్బే మద్దితసఙ్ఖారో హోతి భావితభావనో కణ్టకవేధాపేక్ఖో వియ పరిపక్కగణ్డో సూరియుగ్గమనాపేక్ఖం వియ చ పరిణతపదుమం, అథస్స ఆరద్ధమత్తే కమ్మట్ఠానం మనసికారే ఇన్దాసని వియ పబ్బతే కిలేసపబ్బతే చుణ్ణయమానంయేవ ఞాణం పవత్తతి, ఖురగ్గేయేవ అరహత్తం పాపుణాతి. యే హి కేచి ఖురగ్గే అరహత్తం పత్తా, సబ్బే తే ఏవరూపం సవనం లభిత్వా కల్యాణమిత్తేన ఆచరియేన దిన్ననయం నిస్సాయ, నో అనిస్సాయ. తస్మాస్స ఆదితోవ ఏవరూపీ కథా కథేతబ్బాతి.

కేసేసు పన ఓరోపితేసు హలిద్దిచుణ్ణేన వా గన్ధచుణ్ణేన వా సీసఞ్చ సరీరఞ్చ ఉబ్బట్టేత్వా గిహిగన్ధం అపనేత్వా కాసాయాని తిక్ఖత్తుం వా ద్విక్ఖత్తుం వా సకిం వా పటిగ్గాహాపేతబ్బో. అథాపిస్స హత్థే అదత్వా ఆచరియో వా ఉపజ్ఝాయో వా సయమేవ అచ్ఛాదేతి, వట్టతి. సచే అఞ్ఞం దహరం వా సామణేరం వా ఉపాసకం వా ఆణాపేతి ‘‘ఆవుసో, ఏతాని కాసాయాని గహేత్వా ఏతం అచ్ఛాదేహీ’’తి, తఞ్ఞేవ వా ఆణాపేతి ‘‘ఏతాని గహేత్వా అచ్ఛాదేహీ’’తి, సబ్బం తం వట్టతి, సబ్బం తేన భిక్ఖునావ దిన్నం హోతి. యం పన నివాసనం వా పారుపనం వా అనాణత్తియా నివాసేతి వా పారుపతి వా, తం అపనేత్వా పున దాతబ్బం. భిక్ఖునా హి సహత్థేన వా ఆణత్తియా వా దిన్నమేవ కాసాయం వట్టతి, అదిన్నం న వట్టతి. సచేపి తస్సేవ సన్తకం హోతి, కో పన వాదో ఉపజ్ఝాయమూలకే.

౧౪౭. ఏవం పన దిన్నాని కాసాయాని అచ్ఛాదాపేత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కారాపేత్వా యే తత్థ సన్నిపతితా భిక్ఖూ, తేసం పాదే వన్దాపేత్వా అథ సరణగహణత్థం ఉక్కుటికం నిసీదాపేత్వా అఞ్జలిం పగ్గణ్హాపేత్వా ‘‘ఏవం వదేహీ’’తి వత్తబ్బో, ‘‘యమహం వదామి, తం వదేహీ’’తి వత్తబ్బో. అథస్స ఉపజ్ఝాయేన వా ఆచరియేన వా ‘‘బుద్ధం సరణం గచ్ఛామీ’’తిఆదినా నయేన సరణాని దాతబ్బాని యథావుత్తపటిపాటియావ, న ఉప్పటిపాటియా. సచే హి ఏకపదమ్పి ఏకక్ఖరమ్పి ఉప్పటిపాటియా దేతి, బుద్ధం సరణంయేవ వా తిక్ఖత్తుం దత్వా పున ఇతరేసు ఏకేకం తిక్ఖత్తుం దేతి, అదిన్నాని హోన్తి సరణాని.

ఇమఞ్చ పన సరణగమనుపసమ్పదం పటిక్ఖిపిత్వా అనుఞ్ఞాతఉపసమ్పదా ఏకతోసుద్ధియా వట్టతి, సామణేరపబ్బజ్జా పన ఉభతోసుద్ధియావ వట్టతి, నో ఏకతోసుద్ధియా. తస్మా ఉపసమ్పదాయ సచే ఆచరియో ఞత్తిదోసఞ్చేవ కమ్మవాచాదోసఞ్చ వజ్జేత్వా కమ్మం కరోతి, సుకతం హోతి. పబ్బజ్జాయ పన ఇమాని తీణి సరణాని బు-కార ధ-కారాదీనం బ్యఞ్జనానం ఠానకరణసమ్పదం అహాపేన్తేన ఆచరియేనపి అన్తేవాసికేనపి వత్తబ్బాని. సచే ఆచరియో వత్తుం సక్కోతి, అన్తేవాసికో న సక్కోతి, అన్తేవాసికో వా సక్కోతి, ఆచరియో న సక్కోతి, ఉభోపి వా న సక్కోన్తి, న వట్టతి. సచే పన ఉభోపి సక్కోన్తి, వట్టతి. ఇమాని చ పన దదమానేన ‘‘బుద్ధం సరణం గచ్ఛామీ’’తి ఏవం ఏకసమ్బన్ధాని అనునాసికన్తాని వా కత్వా దాతబ్బాని, ‘‘బుద్ధమ సరణమ గచ్ఛామీ’’తి ఏవం విచ్ఛిన్దిత్వా మకారన్తాని వా కత్వా దాతబ్బాని. అన్ధకట్ఠకథాయం ‘‘నామం సావేత్వా ‘అహం, భన్తే, బుద్ధరక్ఖితో యావజీవం బుద్ధం సరణం గచ్ఛామీ’’తి వుత్తం, తం ఏకట్ఠకథాయమ్పి నత్థి, పాళియమ్పి న వుత్తం, తేసం రుచిమత్తమేవ, తస్మా న గహేతబ్బం. న హి తథా అవదన్తస్స సరణం కుప్పతి. ఏత్తావతా చ సామణేరభూమియం పతిట్ఠితో హోతి.

౧౪౮. సచే పనేస గతిమా హోతి పణ్డితజాతికో, అథస్స తస్మింయేవ ఠానే సిక్ఖాపదాని ఉద్దిసితబ్బాని. కథం? యథా భగవతా ఉద్దిట్ఠాని. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సామణేరానం దస సిక్ఖాపదాని, తేసు చ సామణేరేహి సిక్ఖితుం. పాణాతిపాతా వేరమణి, అదిన్నాదానా వేరమణి, అబ్రహ్మచరియా వేరమణి, ముసావాదా వేరమణి, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా వేరమణి, వికాలభోజనా వేరమణి, నచ్చగీతవాదిత విసూకదస్సనా వేరమణి, మాలాగన్ధ విలేపన ధారణ మణ్డన విభూసనట్ఠానా వేరమణి, ఉచ్చాసయనమహాసయనా వేరమణి, జాతరూపరజతపటిగ్గహణా వేరమణీ’’తి (మహావ. ౧౦౬).

అన్ధకట్ఠకథాయం పన ‘‘అహం, భన్తే, ఇత్థన్నామో యావజీవం పాణాతిపాతా వేరమణిసిక్ఖాపదం సమాదియామీ’’తి ఏవం సరణదానం వియ సిక్ఖాపదదానమ్పి వుత్తం, తం నేవ పాళియం, న అట్ఠకథాసు అత్థి, తస్మా యథాపాళియావ ఉద్దిసితబ్బాని. పబ్బజ్జా హి సరణగమనేహేవ సిద్ధా, సిక్ఖాపదాని పన కేవలం సిక్ఖాపదపూరణత్థం జానితబ్బాని, తస్మా పాళియా ఆగతనయేనేవ ఉగ్గహేతుం అసక్కోన్తస్స యాయ కాయచి భాసాయ అత్థవసేనపి ఆచిక్ఖితుం వట్టతి. యావ పన అత్తనా సిక్ఖితబ్బసిక్ఖాపదాని న జానాతి, సఙ్ఘాటిపత్తచీవరధారణట్ఠాననిసజ్జాదీసు పానభోజనాదివిధిమ్హి చ న కుసలో హోతి, తావ భోజనసాలం వా సలాకభాజనట్ఠానం వా అఞ్ఞం వా తథారూపట్ఠానం న పేసేతబ్బో, సన్తికావచరోయేవ కాతబ్బో, బాలదారకో వియ పటిపజ్జితబ్బో, సబ్బమస్స కప్పియాకప్పియం ఆచిక్ఖితబ్బం, నివాసనపారుపనాదీసు అభిసమాచారికేసు వినేతబ్బో. తేనపి –

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, దసహఙ్గేహి సమన్నాగతం సామణేరం నాసేతుం. పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, అబ్రహ్మచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి, మజ్జపాయీ హోతి, బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి, మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి, భిక్ఖునీదూసకో హోతీ’’తి (మహావ. ౧౦౮) –

ఏవం వుత్తాని దస నాసనఙ్గాని ఆరకా పరివజ్జేత్వా ఆభిసమాచారికం పరిపూరేన్తేన దసవిధే సీలే సాధుకం సిక్ఖితబ్బం.

౧౪౯. యో పన (మహావ. అట్ఠ. ౧౦౮) పాణాతిపాతాదీసు దససు నాసనఙ్గేసు ఏకమ్పి కమ్మం కరోతి, సో లిఙ్గనాసనాయ నాసేతబ్బో. తీసు హి నాసనాసు లిఙ్గనాసనాయేవ ఇధాధిప్పేతా. యథా చ భిక్ఖూనం పాణాతిపాతాదీసు తా తా ఆపత్తియో హోన్తి, న తథా సామణేరానం. సామణేరో హి కున్థ కిపిల్లికమ్పి మారేత్వా మఙ్గులణ్డకమ్పి భిన్దిత్వా నాసేతబ్బతంయేవ పాపుణాతి, తావదేవస్స సరణగమనాని చ ఉపజ్ఝాయగ్గహణఞ్చ సేనాసనగ్గాహో చ పటిప్పస్సమ్భన్తి, సఙ్ఘలాభం న లభతి, లిఙ్గమత్తమేవ ఏకం అవసిట్ఠం హోతి. సో సచే ఆకిణ్ణదోసోవ హోతి, ఆయతిం సంవరే న తిట్ఠతి, నిక్కడ్ఢితబ్బో. అథ సహసా విరజ్ఝిత్వా ‘‘దుట్ఠు మయా కత’’న్తి పున సంవరే ఠాతుకామో హోతి, లిఙ్గనాసనకిచ్చం నత్థి, యథానివత్థపారుతస్సేవ సరణాని దాతబ్బాని, ఉపజ్ఝాయో దాతబ్బో. సిక్ఖాపదాని పన సరణగమనేనేవ ఇజ్ఝన్తి. సామణేరానఞ్హి సరణగమనం భిక్ఖూనం ఉపసమ్పదకమ్మవాచాసదిసం, తస్మా భిక్ఖూనం వియ చతుపారిసుద్ధిసీలం ఇమినాపి దస సీలాని సమాదిన్నానేవ హోన్తి, ఏవం సన్తేపి దళ్హీకరణత్థం ఆయతిం సంవరే పతిట్ఠాపనత్థం పున దాతబ్బాని. సచే పురిమికాయ పున సరణాని గహితాని, పచ్ఛిమికాయ వస్సావాసికం లచ్ఛతి. సచే పచ్ఛిమికాయ గహితాని, సఙ్ఘేన అపలోకేత్వా లాభో దాతబ్బో. అదిన్నాదానే తిణసలాకమత్తేనపి వత్థునా, అబ్రహ్మచరియే తీసు మగ్గేసు యత్థ కత్థచి విప్పటిపత్తియా, ముసావాదే హసాధిప్పాయతాయపి ముసా భణితే అస్సమణో హోతి, నాసేతబ్బతం ఆపజ్జతి, మజ్జపానే పన భిక్ఖునో అజానిత్వాపి బీజతో పట్ఠాయ మజ్జం పివన్తస్స పాచిత్తియం. సామణేరో జానిత్వా పివన్తోవ సీలభేదం ఆపజ్జతి, న అజానిత్వా. యాని పనస్స ఇతరాని పఞ్చ సిక్ఖాపదాని, ఏతేసు భిన్నేసు న నాసేతబ్బో, దణ్డకమ్మం కాతబ్బం. సిక్ఖాపదే పన పున దిన్నేపి అదిన్నేపి వట్టతి, దణ్డకమ్మేన పన పీళేత్వా ఆయతిం సంవరే ఠపనత్థాయ దాతబ్బమేవ.

అవణ్ణభాసనే పన ‘‘అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో’’తిఆదీనం పటిపక్ఖవసేన బుద్ధస్స వా ‘‘స్వాక్ఖాతో’’తిఆదీనం పటిపక్ఖవసేన ధమ్మస్స వా ‘‘సుప్పటిపన్నో’’తిఆదీనం పటిపక్ఖవసేన సఙ్ఘస్స వా అవణ్ణం భాసన్తో రతనత్తయం నిన్దన్తో గరహన్తో ఆచరియుపజ్ఝాయాదీహి ‘‘మా ఏవం అవచా’’తి అవణ్ణభాసనే ఆదీనవం దస్సేత్వా నివారేతబ్బో. ‘‘సచే యావతతియం వుచ్చమానో న ఓరమతి, కణ్టకనాసనాయ నాసేతబ్బో’’తి కురున్దియం వుత్తం. మహాఅట్ఠకథాయం పన ‘‘సచే ఏవం వుచ్చమానో తం లద్ధిం నిస్సజ్జతి, దణ్డకమ్మం కారేత్వా అచ్చయం దేసాపేతబ్బో. సచే న నిస్సజ్జతి, తథేవ ఆదాయ పగ్గయ్హ తిట్ఠతి, లిఙ్గనాసనాయ నాసేతబ్బో’’తి వుత్తం, తం యుత్తం. అయమేవ హి నాసనా ఇధాధిప్పేతాతి. మిచ్ఛాదిట్ఠికేపి ఏసేవ నయో. సస్సతుచ్ఛేదానఞ్హి అఞ్ఞతరదిట్ఠికో సచే ఆచరియాదీహి ఓవదియమానో నిస్సజ్జతి, దణ్డకమ్మం కారేత్వా అచ్చయం దేసాపేతబ్బో, అపటినిస్సజ్జన్తోవ నాసేతబ్బో. భిక్ఖునీదూసకో చేత్థ కామం అబ్రహ్మచారిగ్గహణేన గహితోవ, అబ్రహ్మచారిం పన ఆయతిం సంవరే ఠాతుకామం సరణాని దత్వా ఉపసమ్పాదేతుం వట్టతి. భిక్ఖునీదూసకో ఆయతిం సంవరే ఠాతుకామోపి పబ్బజ్జమ్పి న లభతి, పగేవ ఉపసమ్పదన్తి ఏతమత్థం దస్సేతుం ‘‘భిక్ఖునీదూసకో’’తి ఇదం విసుం దసమం అఙ్గం వుత్తన్తి వేదితబ్బం.

౧౫౦. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స సామణేరస్స దణ్డకమ్మం కాతుం. భిక్ఖూనం అలాభాయ పరిసక్కతి, భిక్ఖూనం అనత్థాయ పరిసక్కతి, భిక్ఖూనం అవాసాయ పరిసక్కతి, భిక్ఖూ అక్కోసతి, పరిభాసతి, భిక్ఖూ భిక్ఖూహి భేదేతీ’’తి (మహావ. ౧౦౭) ‘‘వచనతో పన ఇమాని పఞ్చ అఙ్గాని, సిక్ఖాపదేసు చ పచ్ఛిమాని వికాలభోజనాదీని పఞ్చాతి దస దణ్డకమ్మవత్థూని. కింపనేత్థ దణ్డకమ్మం కత్తబ్బ’’న్తి? ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, యత్థ వా వసతి, యత్థ వా పటిక్కమతి, తత్థ ఆవరణం కాతు’’న్తి (మహావ. ౧౦౭) వచనతో యత్థ (మహావ. అట్ఠ. ౧౦౭) వసతి వా పవిసతి వా, తత్థ ఆవరణం కాతబ్బం ‘‘మా ఇధ పవిసా’’తి. ఉభయేనపి అత్తనో పరివేణఞ్చ వస్సగ్గేన పత్తసేనాసనఞ్చ వుత్తం. తస్మా న సబ్బో సఙ్ఘారామో ఆవరణం కాతబ్బో, కరోన్తో చ దుక్కటం ఆపజ్జతి ‘‘న, భిక్ఖవే, సబ్బో సఙ్ఘారామో ఆవరణం కాతబ్బో, యో కరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి వుత్తత్తా. న చ ముఖద్వారికో ఆహారో ఆవరణం కాతబ్బో, కరోన్తో చ దుక్కటం ఆపజ్జతి ‘‘న, భిక్ఖవే, ముఖద్వారికో ఆహారో ఆవరణం కాతబ్బో, యో కరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి వుత్తత్తా. తస్మా ‘‘అజ్జ మా ఖాద మా భుఞ్జా’’తి వదతోపి ‘‘ఆహారమ్పి నివారేస్సామీ’’తి పత్తచీవరం అన్తో నిక్ఖిపతోపి సబ్బపయోగేసు దుక్కటం. అనాచారస్స పన దుబ్బచసామణేరస్స దణ్డకమ్మం కత్వా యాగుం వా భత్తం వా పత్తచీవరం వా దస్సేత్వా ‘‘ఏత్తకే నామ దణ్డకమ్మే ఆహటే ఇదం లచ్ఛసీ’’తి వత్తుం వట్టతి. భగవతా హి ఆవరణమేవ దణ్డకమ్మం వుత్తం. ధమ్మసఙ్గాహకత్థేరేహి పన ‘‘అపరాధానురూపం ఉదకదారువాలికాదీనం ఆహరాపనమ్పి కాతబ్బ’’న్తి వుత్తం, తస్మా తమ్పి కాతబ్బం, తఞ్చ ఖో ‘‘ఓరమిస్సతి విరమిస్సతీ’’తి అనుకమ్పాయ, న ‘‘నస్సిస్సతి విబ్భమిస్సతీ’’తిఆదినయప్పవత్తేన పాపజ్ఝాసయేన. ‘‘దణ్డకమ్మం కరోమీ’’తి చ ఉణ్హపాసాణే వా నిపజ్జాపేతుం పాసాణిట్ఠకాదీని వా సీసే నిక్ఖిపాపేతుం ఉదకం వా పవేసేతుం న వట్టతి.

ఉపజ్ఝాయం అనాపుచ్ఛాపి దణ్డకమ్మం న కారేతబ్బం ‘‘న, భిక్ఖవే, ఉపజ్ఝాయం అనాపుచ్ఛా ఆవరణం కాతబ్బం, యో కరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౧౦౮) వచనతో. ఏత్థ పన ‘‘తుమ్హాకం సామణేరస్స అయం నామ అపరాధో, దణ్డకమ్మమస్స కరోథా’’తి తిక్ఖత్తుం వుత్తే సచే సో ఉపజ్ఝాయో దణ్డకమ్మం న కరోతి, సయం కాతుం వట్టతి. సచేపి ఆదితో ఉపజ్ఝాయో వదతి ‘‘మయ్హం సామణేరానం దోసే సతి తుమ్హే దణ్డకమ్మం కరోథా’’తి, కాతుం వట్టతియేవ. యథా చ సామణేరానం, ఏవం సద్ధివిహారికన్తేవాసికానమ్పి దణ్డకమ్మం కాతుం వట్టతి, అఞ్ఞేసం పన పరిసా న అపలాళేతబ్బా, అపలాళేన్తో దుక్కటం ఆపజ్జతి ‘‘న, భిక్ఖవే, అఞ్ఞస్స పరిసా అపలాళేతబ్బా, యో అపలాళేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౧౦౮) వచనతో. తస్మా ‘‘తుమ్హాకం పత్తం దేమ, చీవరం దేమా’’తి అత్తనో ఉపట్ఠానకరణత్థం సఙ్గణ్హిత్వా సామణేరా వా హోన్తు ఉపసమ్పన్నా వా, అన్తమసో దుస్సీలభిక్ఖుస్సపి పరస్స పరిసభూతే భిన్దిత్వా గణ్హితుం న వట్టతి, ఆదీనవం పన వత్తుం వట్టతి ‘‘తయా నహాయితుం ఆగతేన గూథమక్ఖనం వియ కతం దుస్సీలం నిస్సాయ విహరన్తేనా’’తి. సచే సో సయమేవ జానిత్వా ఉపజ్ఝం వా నిస్సయం వా యాచతి, దాతుం వట్టతి.

ఇతి పాళిముత్తకవినయవినిచ్ఛయసఙ్గహే

పబ్బజ్జావినిచ్ఛయకథా సమత్తా.