౨౦. పటిగ్గహణవినిచ్ఛయకథా

౧౦౪. ఖాదనీయాదిపటిగ్గాహోతి అజ్ఝోహరితబ్బస్స యస్స కస్సచి ఖాదనీయస్స వా భోజనీయస్స వా పటిగ్గహణం. తత్రాయం వినిచ్ఛయో – పఞ్చహి అఙ్గేహి పటిగ్గహణం రుహతి, థామమజ్ఝిమస్స పురిసస్స ఉచ్చారణమత్తం హోతి, హత్థపాసో పఞ్ఞాయతి, అభిహారో పఞ్ఞాయతి, దేవో వా మనుస్సో వా తిరచ్ఛానగతో వా కాయేన కాయపటిబద్ధేన నిస్సగ్గియేన వా దేతి, తఞ్చే భిక్ఖు కాయేన వా కాయపటిబద్ధేన వా పటిగ్గణ్హాతి. ఏవం పఞ్చహఙ్గేహి పటిగ్గహణం రుహతి.

తత్థ ఠితనిసిన్ననిపన్నానం వసేన ఏవం హత్థపాసో వేదితబ్బో – సచే భిక్ఖు నిసిన్నో హోతి, ఆసనస్స పచ్ఛిమన్తతో పట్ఠాయ, సచే ఠితో, పణ్హిఅన్తతో పట్ఠాయ, సచే నిపన్నో, యేన పస్సేన నిపన్నో, తస్స పారిమన్తతో పట్ఠాయ, దాయకస్స నిసిన్నస్స వా ఠితస్స వా నిపన్నస్స వా ఠపేత్వా పసారితహత్థం యం ఆసన్నతరం అఙ్గం, తస్స ఓరిమన్తేన పరిచ్ఛిన్దిత్వా అడ్ఢతేయ్యహత్థో హత్థపాసో నామ.

సచే పన దాయకపటిగ్గాహకేసు ఏకో ఆకాసే హోతి, ఏకో భూమియం, భూమట్ఠస్స చ సీసేన, ఆకాసట్ఠస్స చ ఠపేత్వా దాతుం వా గహేతుం వా పసారితహత్థం యం ఆసన్నతరం అఙ్గం, తస్స ఓరిమన్తేన హత్థపాసపమాణం పరిచ్ఛిన్దితబ్బం. సచేపి ఏకో కూపే హోతి, ఏకో కూపతటే, ఏకో వా పన రుక్ఖే, ఏకో పథవియం, వుత్తనయేనేవ హత్థపాసపమాణం పరిచ్ఛిన్దితబ్బం. ఏవరూపే హత్థపాసే ఠత్వా సచేపి పక్ఖీ ముఖతుణ్డకేన వా హత్థీ వా సోణ్డాయ గహేత్వా పుప్ఫం వా ఫలం వా దేతి, పటిగ్గహణం రుహతి. సచే పన అడ్ఢట్ఠమరతనస్సపి హత్థినో ఖన్ధే నిసిన్నో తేన సోణ్డాయ దీయమానం గణ్హాతి, వట్టతియేవ. హత్థాదీసు యేన కేనచి సరీరావయవేన అన్తమసో పాదఙ్గులియాపి దీయమానం కాయేన దిన్నం నామ హోతి. పటిగ్గహణేపి ఏసేవ నయో. యేన కేనచి హి సరీరావయవేన గహితం కాయేన గహితమేవ హోతి. సచేపి నత్థుకరణియం దీయమానం నాసాపుటేన అకల్లకో వా ముఖేన పటిగ్గణ్హాతి, ఆభోగమేవ హేత్థ పమాణం.

౧౦౫. కటచ్ఛుఆదీసు పన యేన కేనచి ఉపకరణేన దిన్నం కాయపటిబద్ధేన దిన్నం నామ హోతి. పటిగ్గహణేపి ఏసేవ నయో. యేన కేనచి హి సరీరసమ్బద్ధేన పత్తథాలకాదినా గహితం కాయపటిబద్ధేన గహితమేవ హోతి. కాయతో పన కాయపటిబద్ధతో చ మోచేత్వా హత్థపాసే ఠితస్స కాయే వా కాయపటిబద్ధే వా పాతియమానమ్పి నిస్సగ్గియేన పయోగేన దిన్నం నామ హోతి. ఏకో బహూని భత్తబ్యఞ్జనభాజనాని సీసే కత్వా భిక్ఖుస్స సన్తికం ఆగన్త్వా ఠితకోవ ‘‘గణ్హథా’’తి వదతి, న తావ అభిహారో పఞ్ఞాయతి, తస్మా న గహేతబ్బం. సచే పన ఈసకమ్పి ఓనమతి, భిక్ఖునా హత్థం పసారేత్వా హేట్ఠిమభాజనం ఏకదేసేనపి సమ్పటిచ్ఛితబ్బం. ఏత్తావతా సబ్బభాజనాని పటిగ్గహితాని హోన్తి. తతో పట్ఠాయ ఓరోపేత్వా ఉగ్ఘాటేత్వా వా యం ఇచ్ఛతి, తం గహేతుం వట్టతి. భత్తపచ్ఛిఆదిమ్హి పన ఏకభాజనే వత్తబ్బమేవ నత్థి.

కాజేన భత్తం హరన్తోపి సచే కాజం ఓనమేత్వా దేతి, వట్టతి. తింసహత్థో వేణు హోతి, ఏకస్మిం అన్తే గుళకుమ్భో బద్ధో, ఏకస్మిం సప్పికుమ్భో, తఞ్చే పటిగ్గణ్హాతి, సబ్బం పటిగ్గహితమేవ. ఉచ్ఛుయన్తదోణితో పగ్ఘరన్తమేవ ‘‘రసం గణ్హథా’’తి వదతి, అభిహారో న పఞ్ఞాయతీతి న గహేతబ్బో. సచే పన కసటం ఛడ్డేత్వా హత్థేన ఉస్సిఞ్చిత్వా దేతి, వట్టతి. బహూ పత్తా మఞ్చే వా పీఠే వా కటసారే వా దోణియం వా ఫలకే వా ఠపితా హోన్తి, యత్థ ఠితస్స దాయకో హత్థపాసే హోతి, తత్థ ఠత్వా పటిగ్గహణసఞ్ఞాయ మఞ్చాదీని అఙ్గులియాపి ఫుసిత్వా ఠితేన వా నిసిన్నేన వా నిపన్నేన వా యం తేసు పత్తేసు దీయతి, తం సబ్బం పటిగ్గహితం హోతి. సచేపి ‘‘పటిగ్గహేస్సామీ’’తి మఞ్చాదీని అభిరుహిత్వా నిసీదతి, వట్టతియేవ.

పథవియం పన సచేపి కుచ్ఛియా కుచ్ఛిం ఆహచ్చ ఠితా హోన్తి, యం యం అఙ్గులియా వా సూచియా వా ఫుసిత్వా నిసిన్నో హోతి, తత్థ తత్థ దీయమానమేవ పటిగ్గహితం హోతి. యత్థ కత్థచి మహాకటసారహత్థత్థరణాదీసు ఠపితపత్తే పటిగ్గహణం న రుహతీతి వుత్తం, తం హత్థపాసాతిక్కమం సన్ధాయ వుత్తన్తి వేదితబ్బం, హత్థపాసే పన సతి యత్థ కత్థచి వట్టతి అఞ్ఞత్ర తత్థజాతకా. తత్థజాతకే పన పదుమినిపణ్ణే వా కింసుకపణ్ణాదిమ్హి వా న వట్టతి. న హి తం కాయపటిబద్ధసఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి. యథా చ తత్థజాతకే, ఏవం ఖాణుకే బన్ధిత్వా ఠపితమఞ్చాదిమ్హి అసంహారిమే ఫలకే వా పాసాణే వా న రుహతియేవ. తేపి హి తత్థజాతకసఙ్ఖ్యుపగా హోన్తి. భూమియం అత్థతేసు సుఖుమేసు తిన్తిణికాదిపణ్ణేసు పటిగ్గహణం న రుహతి. న హి తాని సన్ధారేతుం సమత్థానీతి. మహన్తేసు పన పదుమినిపణ్ణాదీసు రుహతి. సచే హత్థపాసం అతిక్కమ్మఠితో దీఘదణ్డకేన ఉళుఙ్కేన దేతి, ‘‘ఆగన్త్వా దేహీ’’తి వత్తబ్బో. వచనం అసుత్వా వా అనాదియిత్వా వా పత్తే ఆకిరతియేవ, పున పటిగ్గహేతబ్బం. దూరే ఠత్వా భత్తపిణ్డం ఖిపన్తేపి ఏసేవ నయో.

౧౦౬. సచే పత్తథవికతో నీహరియమానే పత్తే రజనచుణ్ణాని హోన్తి, సతి ఉదకే ధోవితబ్బో, అసతి రజనచుణ్ణం పుఞ్ఛిత్వా పటిగ్గహేత్వా వా పిణ్డాయ చరితబ్బం. సచే పిణ్డాయ చరన్తస్స పత్తే రజం పతతి, పటిగ్గహేత్వా భిక్ఖా గణ్హితబ్బా, అప్పటిగ్గహేత్వా గణ్హతో వినయదుక్కటం, తం పన పున పటిగ్గహేత్వా భుఞ్జతో అనాపత్తి. సచే పన ‘‘పటిగ్గహేత్వా దేథా’’తి వుత్తే వచనం అసుత్వా వా అనాదియిత్వా వా భిక్ఖం దేన్తియేవ, వినయదుక్కటం నత్థి, పున పటిగ్గహేత్వా అఞ్ఞా భిక్ఖా గహేతబ్బా. సచే మహావాతో తతో తతో రజం పాతేతి, న సక్కా హోతి భిక్ఖం గహేతుం, ‘‘అనుపసమ్పన్నస్స దస్సామీ’’తి సుద్ధచిత్తేన ఆభోగం కత్వా గణ్హితుం వట్టతి. ఏవం పిణ్డాయ చరిత్వా విహారం వా ఆసనసాలం వా గన్త్వా తం అనుపసమ్పన్నస్స దత్వా పున తేన దిన్నం వా తస్స విస్సాసేన వా పటిగ్గహేత్వా భుఞ్జితుం వట్టతి. సచే భిక్ఖాచారే సరజం పత్తం భిక్ఖుస్స దేతి, సో వత్తబ్బో ‘‘ఇమం పటిగ్గహేత్వా భిక్ఖం వా గణ్హేయ్యాసి పరిభుఞ్జేయ్యాసి వా’’తి, తేన తథా కాతబ్బం. సచే రజం ఉపరి ఉప్పిలవతి, కఞ్జికం పవాహేత్వా సేసం భుఞ్జితబ్బం. సచే అన్తోపవిట్ఠం హోతి, పటిగ్గహేతబ్బం. అనుపసమ్పన్నే అసతి హత్థతో అమోచేన్తేనేవ యత్థ అనుపసమ్పన్నో అత్థి, తత్థ నేత్వా పటిగ్గహేతబ్బం. సుక్ఖభత్తే పతితరజం అపనేత్వా భుఞ్జితుం వట్టతి. సచే అతిసుఖుమం హోతి, ఉపరి భత్తేన సద్ధిం అపనేతబ్బం, పటిగ్గహేత్వా వా భుఞ్జితబ్బం. యాగుం వా సూపం వా పురతో ఠపేత్వా ఆలుళేన్తానం భాజనతో ఫుసితాని ఉగ్గన్త్వా పత్తే పతన్తి, పత్తో పటిగ్గహేతబ్బో.

౧౦౭. ఉళుఙ్కేన ఆహరిత్వా దేన్తానం పఠమతరం ఉళుఙ్కతో థేవా పత్తే పతన్తి, సుపతితా, అభిహటత్తా దోసో నత్థి. సచేపి చరుకేన భత్తే ఆకిరియమానే చరుకతో మసి వా ఛారికా వా పతతి, అభిహటత్తా నేవత్థి దోసో. అనన్తరస్స భిక్ఖునో దీయమానం పత్తతో ఉప్పతిత్వా ఇతరస్స పత్తే పతతి, సుపతితం. పటిగ్గహితమేవ హి తం హోతి. సచే జజ్ఝరిసాఖాదిం ఫాలేత్వా ఏకస్స భిక్ఖునో దేన్తానం సాఖతో ఫుసితాని అఞ్ఞస్స పత్తే పతన్తి, పత్తో పటిగ్గహేతబ్బో, యస్స పత్తస్స ఉపరి ఫాలేన్తి, తస్స పత్తే పతితేసు దాతుకామతాయ అభిహటత్తా దోసో నత్థి. పాయాసస్స పూరేత్వా పత్తం దేన్తి, ఉణ్హత్తా హేట్ఠా గహేతుం న సక్కోతి, ముఖవట్టియాపి గహేతుం వట్టతి. సచే తథాపి న సక్కోతి, ఆధారకేన గహేతబ్బో. ఆసనసాలాయ పత్తం గహేత్వా నిసిన్నో భిక్ఖు నిద్దం ఓక్కన్తో హోతి, నేవ ఆహరియమానం, న దీయమానం జానాతి, అప్పటిగ్గహితం హోతి. సచే పన ఆభోగం కత్వా నిసిన్నో హోతి, వట్టతి. సచేపి సో హత్థేన ఆధారకం ముఞ్చిత్వా పాదేన పేల్లేత్వా నిద్దాయతి, వట్టతియేవ. పాదేన ఆధారకం అక్కమిత్వా పటిగ్గణ్హన్తస్స పన జాగరన్తస్సపి అనాదరపటిగ్గహణం హోతి, తస్మా న కత్తబ్బం. కేచి ‘‘ఏవం ఆధారకేన పటిగ్గహణం కాయపటిబద్ధపటిబద్ధేన పటిగ్గహణం నామ హోతి, తస్మా న వట్టతీ’’తి వదన్తి, తం వచనమత్తమేవ, అత్థతో పన సబ్బమ్పేతం కాయపటిబద్ధమేవ హోతి. కాయసంసగ్గేపి చేస నయో దస్సితో. యమ్పి భిక్ఖుస్స దీయమానం పతతి, తమ్పి సామం గహేత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టతి.

తత్రిదం సుత్తం –

‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, యం దీయమానం పతతి, తం సామం గహేత్వా పరిభుఞ్జితుం, పరిచ్చత్తం తం, భిక్ఖవే, దాయకేహీ’’తి (చూళవ. ౨౭౩).

ఇదఞ్చ పన సుత్తం నేయ్యత్థం, తస్మా ఏవమేత్థ అధిప్పాయో వేదితబ్బో – యం దీయమానం దాయకస్స హత్థతో పరిగళిత్వా సుద్ధాయ వా భూమియా పదుమినిపణ్ణే వా వత్థకటసారకాదీసు వా పతతి, తం సామం గహేత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. యం పన సరజాయ భూమియం పతతి, తం రజం పుఞ్ఛిత్వా వా ధోవిత్వా వా పటిగ్గహేత్వా వా పరిభుఞ్జితబ్బం. సచే పవట్టన్తం అఞ్ఞస్స భిక్ఖునో సన్తికం గచ్ఛతి, తేన ఆహరాపేతుమ్పి వట్టతి. సచే తం భిక్ఖుం వదతి ‘‘త్వంయేవ ఖాదా’’తి, తస్సపి ఖాదితుం వట్టతి, అనాణత్తేన పన తేన న గహేతబ్బం. ‘‘అనాణత్తేనపి ఇతరస్స దస్సామీతి గహేతుం వట్టతీ’’తి కురున్దియం వుత్తం. కస్మా పనేతం ఇతరస్స భిక్ఖునో గహేతుం న వట్టతీతి? భగవతా అననుఞ్ఞాతత్తా. భగవతా హి ‘‘సామం గహేత్వా పరిభుఞ్జితు’’న్తి వదన్తేన యస్సేవ తం దీయమానం పతతి, తస్స అప్పటిగ్గహితకమ్పి తం గహేత్వా పరిభోగో అనుఞ్ఞాతో. ‘‘పరిచ్చత్తం తం, భిక్ఖవే, దాయకేహీ’’తి వచనేన పనేత్థ పరసన్తకభావో దీపితో, తస్మా అఞ్ఞస్స సామం గహేత్వా పరిభుఞ్జితుం న వట్టతి, తస్స పన ఆణత్తియా వట్టతీతి అయం కిరేత్థ అధిప్పాయో. యస్మా చ ఏతం అప్పటిగ్గహితకత్తా అనుఞ్ఞాతం, తస్మా యథాఠితంయేవ అనామసిత్వా కేనచి పిదహిత్వా ఠపితం దుతియదివసేపి పరిభుఞ్జితుం వట్టతి, సన్నిధిపచ్చయా అనాపత్తి, పటిగ్గహేత్వా పన పరిభుఞ్జితబ్బం. తం దివసంయేవ హి తస్స సామం గహేత్వా పరిభోగో అనుఞ్ఞాతో, న తతో పరన్తి అయమ్పి కిరేత్థ అధిప్పాయో.

౧౦౮. ఇదాని అబ్బోహారికనయో వుచ్చతి. భుఞ్జన్తానఞ్హి దన్తా ఖీయన్తి, నఖా ఖీయన్తి, పత్తస్స వణ్ణో ఖీయతి, సబ్బం అబ్బోహారికం. సత్థకేన ఉచ్ఛుఆదీసు ఫాలితేసు మలం పఞ్ఞాయతి, ఏతం నవసముట్ఠితం నామ, పటిగ్గహేత్వా పరిభుఞ్జితబ్బం. సత్థకం ధోవిత్వా ఫాలితేసు మలం న పఞ్ఞాయతి, లోహగన్ధమత్తం హోతి, తం అబ్బోహారికం. యమ్పి సత్థకం గహేత్వా పరిహరన్తి, తేన ఫాలితేపి ఏసేవ నయో. న హి తం పరిభోగత్థాయ పరిహరన్తీతి. మూలభేసజ్జాదీని పిసన్తానం వా కోట్టేన్తానం వా నిసదనిసదపోతకఉదుక్ఖలముసలాదీని ఖీయన్తి, పరిహరణకవాసిం తాపేత్వా భేసజ్జత్థాయ తక్కే వా ఖీరే వా పక్ఖిపన్తి, తత్థ నీలికా పఞ్ఞాయతి, సత్థకే వుత్తసదిసోవ వినిచ్ఛయో. ఆమకతక్కాదీసు పన సయం న పక్ఖిపితబ్బా, పక్ఖిపతి చే, సామంపాకతో న ముచ్చతి. దేవే వస్సన్తే పిణ్డాయ చరన్తస్స సరీరతో వా చీవరతో వా కిలిట్ఠఉదకం పత్తే పతతి, పటిగ్గహేతబ్బం. రుక్ఖమూలాదీసు భుఞ్జన్తస్స పతితేపి ఏసేవ నయో. సచే పన సత్తాహం వస్సన్తే దేవే సుద్ధం ఉదకం హోతి, అబ్భోకాసతో వా పతతి, వట్టతి.

౧౦౯. సామణేరస్స ఓదనం దేన్తేన తస్స పత్తగతం అచ్ఛుపన్తేనేవ దాతబ్బో, పత్తో వాస్స పటిగ్గహేతబ్బో. అప్పటిగ్గహితే ఓదనం ఛుపిత్వా పున అత్తనో పత్తే ఓదనం గణ్హన్తస్స ఉగ్గహితకో హోతి. సచే పన దాతుకామో హుత్వా ‘‘ఆహర, సామణేర, పత్తం, ఓదనం గణ్హాహీ’’తి వదతి, ఇతరో ‘‘అలం మయ్హ’’న్తి పటిక్ఖిపతి, పున ‘‘తవేతం మయా పరిచ్చత్త’’న్తి చ వుత్తే ‘‘న మయ్హం ఏతేనత్థో’’తి వదతి, సతక్ఖత్తుమ్పి పరిచ్చజతు, యావ అత్తనో హత్థగతం, తావ పటిగ్గహితమేవ హోతి. సచే పన ఆధారకే ఠితం నిరపేక్ఖో ‘‘గణ్హాహీ’’తి వదతి, పున పటిగ్గహేతబ్బం. సాపేక్ఖో ఆధారకే పత్తం ఠపేత్వా ‘‘ఏత్తో పూవం వా భత్తం వా గణ్హాహీ’’తి సామణేరం వదతి, సామణేరో హత్థం ధోవిత్వా సచేపి సతక్ఖత్తుం గహేత్వా అత్తనో పత్తగతం అఫుసన్తోవ అత్తనో పత్తే పక్ఖిపతి, పున పటిగ్గహణకిచ్చం నత్థి. యది పన అత్తనో పత్తగతం ఫుసిత్వా తతో గణ్హాతి, సామణేరసన్తకేన సంసట్ఠం హోతి, పున పటిగ్గహేతబ్బం. కేచి పన ‘‘సచేపి గయ్హమానం ఛిజ్జిత్వా తత్థ పతతి, పున పటిగ్గహేతబ్బ’’న్తి వదన్తి. తం ‘‘ఏకం భత్తపిణ్డం గణ్హ, ఏకం పూవం గణ్హ, ఇమస్స గుళపిణ్డస్స ఏత్తకం పదేసం గణ్హా’’తి ఏవం పరిచ్ఛిన్దిత్వా వుత్తే వేదితబ్బం, ఇధ పన పరిచ్ఛేదో నత్థి, తస్మా యం సామణేరస్స పత్తే పతతి, తదేవ పటిగ్గహణం విజహతి, హత్థగతం పన యావ సామణేరో వా ‘‘అల’’న్తి న ఓరమతి, భిక్ఖు వా న వారేతి, తావ భిక్ఖుస్సేవ సన్తకం, తస్మా పటిగ్గహణం న విజహతి. సచే అత్తనో వా భిక్ఖూనం వా యాగుపచనకభాజనే కేసఞ్చి అత్థాయ భత్తం పక్ఖిపతి, ‘‘సామణేర, భాజనస్స ఉపరి హత్థం కరోహీ’’తి వత్వా తస్స హత్థే పక్ఖిపితబ్బం. తస్స హత్థతో భాజనే పతితఞ్హి దుతియదివసే భాజనస్స అకప్పియభావం న కరోతి పరిచ్చత్తత్తా. సచే ఏవం అకత్వా పక్ఖిపతి, పత్తమివ భాజనం నిరామిసం కత్వా పరిభుఞ్జితబ్బం.

౧౧౦. దాయకా యాగుకుటం ఠపేత్వా గతా, తం దహరసామణేరో పటిగ్గణ్హాపేతుం న సక్కోతి, భిక్ఖు పత్తం ఉపనామేతి, సామణేరో కుటస్స గీవం పత్తస్స ముఖవట్టియం ఠపేత్వా ఆవజ్జేతి, పత్తగతా యాగు పటిగ్గహితావ హోతి. అథ వా భిక్ఖు భూమియం హత్థం ఠపేతి, సామణేరో పవట్టేత్వా హత్థం ఆరోపేతి, వట్టతి. పూవపచ్ఛిభత్తపచ్ఛిఉచ్ఛుభారాదీసుపి ఏసేవ నయో. సచే పటిగ్గహణూపగం భారం ద్వే తయో సామణేరా దేన్తి, ఏకేన వా బలవతా ఉక్ఖిత్తం ద్వే తయో భిక్ఖూ గణ్హన్తి, వట్టతి. మఞ్చస్స వా పీఠస్స వా పాదే తేలఘటం వా ఫాణితఘటం వా లగ్గేన్తి, భిక్ఖుస్స మఞ్చేపి పీఠేపి నిసీదితుం వట్టతి, ఉగ్గహితకం నామ న హోతి.

నాగదన్తకే వా అఙ్కుసకే వా ద్వే తేలఘటా లగ్గితా హోన్తి ఉపరి పటిగ్గహితకో, హేట్ఠా అప్పటిగ్గహితకో. ఉపరిమం గహేతుం వట్టతి, హేట్ఠా పటిగ్గహితకో, ఉపరి అప్పటిగ్గహితకో, ఉపరిమం గహేత్వా ఇతరం గణ్హతో ఉపరిమో ఉగ్గహితకో హోతి. హేట్ఠామఞ్చే అప్పటిగ్గహితకం తేలథాలకం హోతి, తఞ్చే సమ్మజ్జన్తో సమ్ముఞ్జనియా ఘట్టేతి, ఉగ్గహితకం న హోతి, ‘‘పటిగ్గహితకం గణ్హిస్సామీ’’తి అప్పటిగ్గహితకం గహేత్వా ఞత్వా పున ఠపేతి, ఉగ్గహితకం న హోతి, బహి నీహరిత్వా సఞ్జానాతి, బహి అట్ఠపేత్వా హరిత్వా తత్థేవ ఠపేతబ్బం, నత్థి దోసో. సచే పన పుబ్బే వివరిత్వా ఠపితం, న పిదహితబ్బం. యథా పుబ్బే ఠితం, తథేవ ఠపేతబ్బం. సచే బహి ఠపేతి, పున న ఛుపితబ్బం.

౧౧౧. పటిగ్గహితకే తేలాదిమ్హి కణ్ణికా ఉట్ఠేతి, సిఙ్గివేరాదిమ్హి ఘనచుణ్ణం, తంసముట్ఠానమేవ నామ తం, పున పటిగ్గహణకిచ్చం నత్థి. తాలం వా నాళికేరం వా ఆరుళ్హో యోత్తేన ఫలపిణ్డిం ఓతారేత్వా ఉపరి ఠితోవ ‘‘గణ్హథా’’తి వదతి, న గహేతబ్బం. సచే అఞ్ఞో భూమియం ఠితో యోత్తపాసకే గహేత్వా ఉక్ఖిపిత్వా దేతి, వట్టతి. సఫలం మహాసాఖం కప్పియం కారేత్వా పటిగ్గణ్హాతి, ఫలాని పటిగ్గహితానేవ హోన్తి, యథాసుఖం పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. అన్తోవతియం ఠత్వా వతిం ఛిన్దిత్వా ఉచ్ఛుం వా తిమ్బరూసకం వా దేన్తి, హత్థపాసే సతి వట్టతి. దణ్డకేసు అపహరిత్వా నిగ్గతం గణ్హన్తస్స వట్టతి, పహరిత్వా నిగ్గతే అట్ఠకథాసు దోసో న దస్సితో. మయం పన ‘‘యం ఠానం పహటం, తతో సయంపతితమివ హోతీ’’తి తక్కయామ, తమ్పి ఠత్వా గచ్ఛన్తే యుజ్జతి సుఙ్కఘాతతో పవట్టేత్వా బహిపతితభణ్డం వియ. వతిం వా పాకారం వా లఙ్ఘాపేత్వా దేన్తి, సచే పన అపుథులో పాకారో, అన్తోపాకారే బహిపాకారే చ ఠితస్స హత్థపాసో పహోతి, హత్థసతమ్పి ఉద్ధం గన్త్వా సమ్పత్తం గహేతుం వట్టతి.

భిక్ఖు గిలానం సామణేరం ఖన్ధేన వహతి, సో ఫలాఫలం దిస్వా గహేత్వా ఖన్ధే నిసిన్నోవ దేతి, వట్టతి. అపరో భిక్ఖుం వహన్తో ఖన్ధే నిసిన్నస్స భిక్ఖునో దేతి, వట్టతియేవ. భిక్ఖు ఫలినిం సాఖం ఛాయత్థాయ గహేత్వా గచ్ఛతి, ఫలాని ఖాదితుం చిత్తే ఉప్పన్నే పటిగ్గహాపేత్వా ఖాదితుం వట్టతి. మచ్ఛికవారణత్థం కప్పియం కారేత్వా పటిగ్గణ్హాతి, ఖాదితుకామో చే హోతి, మూలపటిగ్గహణమేవ వట్టతి, ఖాదన్తస్స నత్థి దోసో. భిక్ఖు పటిగ్గహణారహం భణ్డం మనుస్సానం యానే ఠపేత్వా మగ్గం గచ్ఛతి, యానం కద్దమే లగ్గతి, దహరో చక్కం గహేత్వా ఉక్ఖిపతి, వట్టతి, ఉగ్గహితకం నామ న హోతి. నావాయ ఠపేత్వా నావం అరిత్తేన వా పాజేతి, హత్థేన వా కడ్ఢతి, వట్టతి. ఉళుమ్పేపి ఏసేవ నయో. చాటియం వా కుణ్డకే వా ఠపేత్వాపి తం అనుపసమ్పన్నేన గాహాపేత్వా అనుపసమ్పన్నం బాహాయం గహేత్వా తరితుం వట్టతి. తస్మిమ్పి అసతి అనుపసమ్పన్నం గాహాపేత్వా తం బాహాయం గహేత్వా తరితుం వట్టతి.

ఉపాసకా గమికభిక్ఖూనం పాథేయ్యతణ్డులే దేన్తి, సామణేరా భిక్ఖూనం తణ్డులే గహేత్వా అత్తనో తణ్డులే గహేతుం న సక్కోన్తి, భిక్ఖూ తేసం తణ్డులే గణ్హన్తి, సామణేరా అత్తనా గహితతణ్డులేసు ఖీణేసు ఇతరేహి తణ్డులేహి యాగుం పచిత్వా సబ్బేసం పత్తాని పటిపాటియా ఠపేత్వా యాగుం ఆకిరన్తి, పణ్డితో సామణేరో అత్తనో పత్తం గహేత్వా థేరస్స దేతి, థేరస్స పత్తం దుతియత్థేరస్సాతి ఏవం సబ్బానిపి పరివత్తేతి, సబ్బేహి సామణేరస్స సన్తకం భుత్తం హోతి, వట్టతి. సచేపి సామణేరో అపణ్డితో హోతి, అత్తనో పత్తే యాగుం సయమేవ పాతుం ఆరభతి, ‘‘ఆవుసో, తుయ్హం యాగుం మయ్హం దేహీ’’తి థేరేహి పటిపాటియా యాచిత్వాపి పివితుం వట్టతి, సబ్బేహి సామణేరస్స సన్తకమేవ భుత్తం హోతి, నేవ ఉగ్గహితపచ్చయా, న సన్నిధిపచ్చయా వజ్జం ఫుసన్తి. ఏత్థ పన మాతాపితూనం తేలాదీని, ఛాయాదీనం అత్థాయ సాఖాదీని చ హరన్తానం ఇమేసఞ్చ విసేసో న దిస్సతి, తస్మా కారణం ఉపపరిక్ఖితబ్బం.

౧౧౨. సామణేరో భత్తం పచితుకామో తణ్డులే ధోవిత్వా నిచ్చాలేతుం న సక్కోతి, భిక్ఖునా తణ్డులే చ భాజనఞ్చ పటిగ్గహేత్వా తణ్డులే ధోవిత్వా నిచ్చాలేత్వా భాజనం ఉద్ధనం ఆరోపేతబ్బం, అగ్గి న కాతబ్బో, పక్కకాలే వివరిత్వా పక్కభావో జానితబ్బో. సచే దుప్పక్కం హోతి, పాకత్థాయ పిదహితుం న వట్టతి, రజస్స వా ఛారికాయ వా అపతనత్థాయ వట్టతి, పక్కకాలే ఓరోపితుం భుఞ్జితుమ్పి వట్టతి, పున పటిగ్గహణకిచ్చం నత్థి. సామణేరో పటిబలో పచితుం, ఖణో పనస్స నత్థి కత్థచి గన్తుకామో, భిక్ఖునా సతణ్డులోదకం భాజనం పటిగ్గహేత్వా ఉద్ధనం ఆరోపేత్వా ‘‘అగ్గిం జాలేత్వా గచ్ఛా’’తి వత్తబ్బో. తతో పరం పురిమనయేనేవ సబ్బం కాతుం వట్టతి. భిక్ఖు యాగుఅత్థాయ సుద్ధభాజనం ఆరోపేత్వా ఉదకం తాపేతి, వట్టతి. తత్తే ఉదకే సామణేరో తణ్డులే పక్ఖిపతి, తతో పట్ఠాయ భిక్ఖునా అగ్గి న కాతబ్బో, పక్కయాగుం పటిగ్గహేత్వా పాతుం వట్టతి. సామణేరో యాగుం పచతి, హత్థకుక్కుచ్చకో భిక్ఖు కీళన్తో భాజనం ఆమసతి, పిధానం ఆమసతి, ఉగ్గతం ఫేణం ఛిన్దిత్వా పహరతి, తస్సేవ పాతుం న వట్టతి, దురుపచిణ్ణం నామ హోతి. సచే పన దబ్బిం వా ఉళుఙ్కం వా గహేత్వా అనుక్ఖిపన్తో ఆలోళేతి, సబ్బేసం న వట్టతి, సామంపాకఞ్చేవ హోతి దురుపచిణ్ణఞ్చ. సచే ఉక్ఖిపతి, ఉగ్గహితకమ్పి హోతి.

౧౧౩. భిక్ఖునా పిణ్డాయ చరిత్వా ఆధారకే పత్తో ఠపితో హోతి. తత్ర చే అఞ్ఞో లోలభిక్ఖు కీళన్తో పత్తం ఆమసతి, పత్తపిధానం ఆమసతి, తస్సేవ తతో లద్ధభత్తం న వట్టతి. సచే న పత్తం ఉక్ఖిపిత్వా ఠపేతి, సబ్బేసం న వట్టతి. తత్థజాతకఫలినిసాఖాయ వా వల్లియా వా గహేత్వా చాలేతి, తస్సేవ తతో లద్ధఫలం న వట్టతి, దురుపచిణ్ణదుక్కటఞ్చ ఆపజ్జతి. ‘‘ఫలరుక్ఖం పన అపస్సయితుం వా తత్థ కణ్టకం వా బన్ధితుం వట్టతి, దురుపచిణ్ణం న హోతీ’’తి మహాపచ్చరియం వుత్తం. అరఞ్ఞే పతితం పన అమ్బఫలాదిం దిస్వా ‘‘సామణేరస్స దస్సామీ’’తి ఆహరిత్వా దాతుం వట్టతి. సీహవిఘాసాదిం దిస్వాపి ‘‘సామణేరస్స దస్సామీ’’తి పటిగ్గహేత్వా వా అప్పటిగ్గహేత్వా వా ఆహరిత్వా దాతుం వట్టతి. సచే పన సక్కోతి వితక్కం సోధేతుం, తతో లద్ధం ఖాదితుమ్పి వట్టతి, నేవ ఆమకమంసపటిగ్గహణపచ్చయా, న ఉగ్గహితకపచ్చయా వజ్జం ఫుసతి. మాతాపితూనం అత్థాయ తేలాదీని గహేత్వా గచ్ఛతో అన్తరామగ్గే బ్యాధి ఉప్పజ్జతి, తతో యం ఇచ్ఛతి, తం పటిగ్గహేత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. సచే పన మూలేపి పటిగ్గహితం హోతి, పున పటిగ్గహణకిచ్చం నత్థి. మాతాపితూనం తణ్డులే ఆహరిత్వా దేతి, తే తతోయేవ యాగుఆదీని సమ్పాదేత్వా తస్స దేన్తి, వట్టతి, సన్నిధిపచ్చయా ఉగ్గహితపచ్చయా వా దోసో నత్థి.

౧౧౪. భిక్ఖు పిదహిత్వా ఉదకం తాపేతి, యావ పరిక్ఖయా పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. సచే పనేత్థ ఛారికా పతతి, పటిగ్గహేతబ్బం. దీఘసణ్డాసేన థాలకం గహేత్వా తేలం పచన్తస్స ఛారికా పతతి, హత్థేన అముఞ్చన్తేనేవ పచిత్వా ఓతారేత్వా పటిగ్గహేతబ్బం. సచే అఙ్గారాపి దారూనిపి పటిగ్గహేత్వా ఠపితాని, మూలపటిగ్గహణమేవ వట్టతి. భిక్ఖు ఉచ్ఛుం ఖాదతి, సామణేరో ‘‘మయ్హమ్పి దేథా’’తి వదతి, ‘‘ఇతో ఛిన్దిత్వా గణ్హా’’తి వుత్తో గణ్హాతి, అవసేసే పున పటిగ్గహణకిచ్చం నత్థి. గుళపిణ్డం ఖాదన్తస్సపి ఏసేవ నయో. వుత్తోకాసతో ఛిన్దిత్వా గహితావసేసఞ్హి అజహితపటిగ్గహణమేవ హోతి. భిక్ఖు గుళం భాజేన్తో పటిగ్గహేత్వా కోట్ఠాసే కరోతి, భిక్ఖూపి సామణేరాపి ఆగన్త్వా ఏకగ్గహణేనేవ ఏకమేకం కోట్ఠాసం గణ్హన్తి, గహితావసేసం పటిగ్గహితమేవ హోతి. సచే లోలసామణేరో గణ్హిత్వా గణ్హిత్వా పున ఠపేతి, తస్స గహితావసేసం అప్పటిగ్గహితకమేవ హోతి.

భిక్ఖు ధూమవట్టిం పటిగ్గహేత్వా ధూమం పివతి, ముఖఞ్చ కణ్ఠో చ మనోసిలాయ లిత్తో వియ హోతి, యావకాలికం భుఞ్జితుం వట్టతి, యావకాలికేన యావజీవికసంసగ్గే దోసో నత్థి. పత్తం వా రజనం వా పచన్తస్స కణ్ణనాసచ్ఛిద్దేహి ధూమో పవిసతి, బ్యాధిపచ్చయా పుప్ఫం వా ఫలం వా ఉపసిఙ్ఘతి, అబ్బోహారికత్తా వట్టతి. భత్తుగ్గారో తాలుం ఆహచ్చ అన్తోయేవ పవిసతి, అవిసయత్తా వట్టతి, ముఖం పవిట్ఠం పన అజ్ఝోహరతో వికాలే ఆపత్తి. దన్తన్తరే లగ్గస్స ఆమిసస్స రసో పవిసతి, ఆపత్తియేవ. సచే సుఖుమం ఆమిసం హోతి, రసో న పఞ్ఞాయతి, అబ్బోహారికపక్ఖం భజతి. ఉపకట్ఠే కాలే నిరుదకట్ఠానే భత్తం భుఞ్జిత్వా కక్ఖారేత్వా ద్వే తయో ఖేళపిణ్డే పాతేత్వా ఉదకట్ఠానం గన్త్వా ముఖం విక్ఖాలేతబ్బం. పటిగ్గహేత్వా ఠపితసిఙ్గివేరాదీనం అఙ్కురా నిక్ఖమన్తి, పున పటిగ్గహణకిచ్చం నత్థి. లోణే అసతి సముద్దోదకేన లోణకిచ్చం కాతుం వట్టతి, పటిగ్గహేత్వా ఠపితలోణోదకం లోణం హోతి, లోణం వా ఉదకం హోతి, రసో వా ఫాణితం హోతి, ఫాణితం వా రసో హోతి, మూలపటిగ్గహణమేవ వట్టతి.

హిమకరకా ఉదకగతికా ఏవ. పారిహారికేన కతకట్ఠినా ఉదకం పసాదేన్తి, తం అబ్బోహారికం, ఆమిసేన సద్ధిం వట్టతి. ఆమిసగతికేహి కపిత్థఫలాదీహి పసాదితం పురేభత్తమేవ వట్టతి. పోక్ఖరణీఆదీసు ఉదకం బహలం హోతి, వట్టతి. సచే పన ముఖే హత్థే చ లగ్గతి, న వట్టతి, పటిగ్గహేత్వా పరిభుఞ్జితబ్బం. ఖేత్తేసు కసితట్ఠానే బహలం ఉదకం హోతి, పటిగ్గహేతబ్బం. సచే సన్దిత్వా కన్దరాదీని పవిసిత్వా నదిం పూరేతి, వట్టతి. కకుధసోబ్భాదయో హోన్తి రుక్ఖతో పతితేహి పుప్ఫేహి సఞ్ఛన్నోదకా. సచే పుప్ఫరసో న పఞ్ఞాయతి, పటిగ్గహణకిచ్చం నత్థి. పరిత్తం ఉదకం హోతి, రసో పఞ్ఞాయతి, పటిగ్గహేతబ్బం. పబ్బతకన్దరాదీసు కాళవణ్ణపణ్ణచ్ఛన్నఉదకేపి ఏసేవ నయో.

పానీయఘటే సరేణుకాని వా సవణ్టఖీరాని వా పుప్ఫాని పక్ఖిత్తాని హోన్తి, పటిగ్గహేతబ్బం, పుప్ఫాని వా పటిగ్గహేత్వా పక్ఖిపితబ్బాని. పాటలిమల్లికా పక్ఖిత్తా హోన్తి, వాసమత్తం తిట్ఠతి, తం అబ్బోహారికం. దుభియదివసేపి ఆమిసేన సద్ధిం వట్టతి. భిక్ఖునా ఠపితపుప్ఫవాసితకపానీయతో సామణేరో పానీయం గహేత్వా పీతావసేసకం తత్థేవ ఆకిరతి, పటిగ్గహేతబ్బం. పదుమసరాదీసు ఉదకం సన్థరిత్వా ఠితం పుప్ఫరేణుం ఘటేన విక్ఖమ్భేత్వా ఉదకం గహేతుం వట్టతి. కప్పియం కారాపేత్వా పటిగ్గహేత్వా ఠపితం దన్తకట్ఠం హోతి, సచే తస్స రసం పివితుకామో, మూలపటిగ్గహణమేవ వట్టతి, అప్పటిగ్గహేత్వా ఠపితం పటిగ్గహేతబ్బం. అజానన్తస్స రసే పవిట్ఠేపి ఆపత్తియేవ. అచిత్తకఞ్హి ఇదం సిక్ఖాపదం.

౧౧౫. మహాభూతేసు కిం వట్టతి, కిం న వట్టతీతి? ఖీరం తావ వట్టతి, కప్పియమంసఖీరం వా హోతు అకప్పియమంసఖీరం వా, పివన్తస్స అనాపత్తి. అస్సు ఖేళో సిఙ్ఘాణికా ముత్తం కరీసం సేమ్హం దన్తమలం అక్ఖిగూథకో కణ్ణగూథకో సరీరే ఉట్ఠితలోణన్తి ఇదం సబ్బం వట్టతి. యం పనేత్థ ఠానతో చవిత్వా పత్తే వా హత్థే వా పతతి, తం పటిగ్గహేతబ్బం, అఙ్గలగ్గం పటిగ్గహితకమేవ. ఉణ్హపాయాసం భుఞ్జన్తస్స సేదో అఙ్గులిఅనుసారేన ఏకాబద్ధోవ హుత్వా పాయాసే సన్తిట్ఠతి, పిణ్డాయ వా చరన్తస్స హత్థతో పత్తస్స ముఖవట్టితో వా పత్తతలం ఓరోహతి, ఏత్థ పటిగ్గహణకిచ్చం నత్థి, ఝామమహాభూతే ఇదం నామ న వట్టతీతి నత్థి, దుజ్ఝాపితం పన న వట్టతి. సుజ్ఝాపితం పన మనుస్సట్ఠిమ్పి చుణ్ణం కత్వా లేహే ఉపనేతుం వట్టతి. చత్తారి మహావికటాని అసతి కప్పియకారకే సామం గహేత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టన్తి. ఏత్థ చ దుబ్బచోపి అసమత్థోపి కప్పియకారకో అసన్తపక్ఖేయేవ తిట్ఠతి. ఛారికాయ అసతి సుక్ఖదారుం ఝాపేత్వా ఛారికా గహేతబ్బా. సుక్ఖదారుమ్హి అసతి అల్లదారుం రుక్ఖతో ఛిన్దిత్వాపి కాతుం వట్టతి. ఇదం పన చతుబ్బిధమ్పి మహావికటం కాలోదిస్సం నామ, సప్పదట్ఠక్ఖణేయేవ వట్టతి.

ఇతి పాళిముత్తకవినయవినిచ్ఛయసఙ్గహే

పటిగ్గహణవినిచ్ఛయకథా సమత్తా.