౧౯. కప్పియభూమివినిచ్ఛయకథా

౧౦౧. కప్పియాచతుభూమియోతి ఏత్థ ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చతస్సో కప్పియభూమియో ఉస్సావనన్తికం గోనిసాదికం గహపతిం సమ్ముతి’’న్తి (మహావ. ౨౯౫) వచనతో ఉస్సావనన్తికా గోనిసాదికా గహపతి సమ్ముతీతి ఇమా చతస్సో కప్పియభూమియో వేదితబ్బా. తత్థ (మహావ. అట్ఠ. ౨౯౫) ఉస్సావనన్తికా తావ ఏవం కాతబ్బా – యో థమ్భానం వా ఉపరి భిత్తిపాదే వా నిఖనిత్వా విహారో కరీయతి, తస్స హేట్ఠా థమ్భపటిచ్ఛకా పాసాణా భూమిగతికా ఏవ. పఠమత్థమ్భం పన పఠమభిత్తిపాదం వా పతిట్ఠాపేన్తేహి బహూహి సమ్పరివారేత్వా ‘‘కప్పియకుటిం కరోమ, కప్పియకుటిం కరోమా’’తి వాచం నిచ్ఛారేన్తేహి మనుస్సేసు ఉక్ఖిపిత్వా పతిట్ఠాపేన్తేసు ఆమసిత్వా వా సయం ఉక్ఖిపిత్వా వా థమ్భో వా భిత్తిపాదో వా పతిట్ఠాపేతబ్బో. కురున్దిమహాపచ్చరీసు పన ‘‘కప్పియకుటి కప్పియకుటీతి వత్వా పతిట్ఠాపేతబ్బ’’న్తి వుత్తం. అన్ధకట్ఠకథాయం ‘‘సఙ్ఘస్స కప్పియకుటిం అధిట్ఠామీ’’తి వుత్తం, తం పన అవత్వాపి అట్ఠకథాసు వుత్తనయేన వుత్తే దోసో నత్థి. ఇదం పనేత్థ సాధారణలక్ఖణం ‘‘థమ్భపతిట్ఠాపనఞ్చ వచనపరియోసానఞ్చ సమకాలం వట్టతీ’’తి. సచే హి అనిట్ఠితే వచనే థమ్భో పతిట్ఠాతి, అప్పతిట్ఠితే వా తస్మిం వచనం నిట్ఠాతి, అకతా హోతి కప్పియకుటి. తేనేవ మహాపచ్చరియం వుత్తం ‘‘బహూహి సమ్పరివారేత్వా వత్తబ్బం, అవస్సఞ్హి ఏత్థ ఏకస్సపి వచననిట్ఠానఞ్చ థమ్భపతిట్ఠానఞ్చ ఏకతో భవిస్సతీ’’తి. ఇట్ఠకాసిలామత్తికాకుట్టకాసు పన కుటీసు హేట్ఠా చయం బన్ధిత్వా వా అబన్ధిత్వా వా కరోన్తు, యతో పట్ఠాయ భిత్తిం ఉట్ఠాపేతుకామా హోన్తి, తం సబ్బపఠమం ఇట్ఠకం వా సిలం వా మత్తికాపిణ్డం వా గహేత్వా వుత్తనయేనేవ కప్పియకుటి కాతబ్బా, ఇట్ఠకాదయో భిత్తియం పఠమిట్ఠకాదీనం హేట్ఠా న వట్టన్తి, థమ్భా పన ఉపరి ఉగ్గచ్ఛన్తి, తస్మా వట్టన్తి. అన్ధకట్ఠకథాయం ‘‘థమ్భేహి కరియమానే చతూసు కోణేసు చత్తారో థమ్భా, ఇట్ఠకాదికుట్టే చతూసు కోణేసు ద్వే తిస్సో ఇట్ఠకా అధిట్ఠాతబ్బా’’తి వుత్తం. తథా పన అకతాయపి దోసో నత్థి, అట్ఠకథాసు హి వుత్తమేవ పమాణం.

గోనిసాదికా దువిధా ఆరామగోనిసాదికా విహారగోనిసాదికాతి. తాసు యత్థ నేవ ఆరామో, న సేనాసనాని పరిక్ఖిత్తాని హోన్తి, అయం ఆరామగోనిసాదికా నామ. యత్థ సేనాసనాని సబ్బాని వా ఏకచ్చాని వా పరిక్ఖిత్తాని, ఆరామో అపరిక్ఖిత్తో, అయం విహారగోనిసాదికా నామ. ఇతి ఉభయత్రాపి ఆరామస్స అపరిక్ఖిత్తభావోయేవ పమాణం. ‘‘ఆరామో పన ఉపడ్ఢపరిక్ఖిత్తోపి బహుతరం పరిక్ఖిత్తోపి పరిక్ఖిత్తోయేవ నామా’’తి కురున్దిమహాపచ్చరీసు వుత్తం, ఏత్థ కప్పియకుటిం లద్ధుం వట్టతి.

గహపతీతి మనుస్సా ఆవాసం కత్వా ‘‘కప్పియకుటిం దేమ, పరిభుఞ్జథా’’తి వదన్తి, ఏసా గహపతి నామ, ‘‘కప్పియకుటిం కాతుం దేమా’’తి వుత్తేపి వట్టతియేవ. అన్ధకట్ఠకథాయం పన ‘‘యస్మా భిక్ఖుం ఠపేత్వా సేససహధమ్మికానం సబ్బేసఞ్చ దేవమనుస్సానం హత్థతో పటిగ్గహో చ సన్నిధి చ అన్తోవుత్థఞ్చ తేసం సన్తకం భిక్ఖుస్స వట్టతి, తస్మా తేసం గేహాని వా తేహి దిన్నకప్పియకుటి వా గహపతీతి వుచ్చతీ’’తి వుత్తం, పునపి వుత్తం ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స విహారం ఠపేత్వా భిక్ఖునుపస్సయో వా ఆరామికానం వా తిత్థియానం వా దేవతానం వా నాగానం వా అపి బ్రహ్మానం విమానం కప్పియకుటి హోతీ’’తి, తం సువుత్తం. సఙ్ఘసన్తకమేవ హి భిక్ఖుసన్తకం వా గేహం గహపతికుటికా న హోతి.

సమ్ముతి నామ ఞత్తిదుతియకమ్మవాచాయ సావేత్వా సమ్మతా. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బా, బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం విహారం కప్పియభూమిం సమ్మన్నేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం విహారం కప్పియభూమిం సమ్మన్నతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స విహారస్స కప్పియభూమియా సమ్ముతి, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘సమ్మతో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో విహారో కప్పియభూమి ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి (మహావ. ౨౯౫).

కమ్మవాచం అవత్వా అపలోకనకమ్మవసేన సావేత్వా కతాపి సమ్మతా ఏవ.

౧౦౨. యం (మహావ. అట్ఠ. ౨౯౫) ఇమాసు చతూసు కప్పియభూమీసు వుత్తం ఆమిసం, తం సబ్బం అన్తోవుత్థసఙ్ఖ్యం న గచ్ఛతి. భిక్ఖూనఞ్చ భిక్ఖునీనఞ్చ అన్తోవుత్థఅన్తోపక్కమోచనత్థఞ్హి కప్పియకుటియో అనుఞ్ఞాతా. యం పన అకప్పియభూమియం సహసేయ్యప్పహోనకే గేహే వుత్తం సఙ్ఘికం వా పుగ్గలికం వా భిక్ఖుస్స భిక్ఖునియా వా సన్తకం ఏకరత్తమ్పి ఠపితం, తం అన్తోవుత్థం, తత్థ పక్కఞ్చ అన్తోపక్కం నామ హోతి, ఏతం న కప్పతి. సత్తాహకాలికం పన యావజీవికఞ్చ వట్టతి.

తత్రాయం వినిచ్ఛయో – సామణేరో భిక్ఖుస్స తణ్డులాదికం ఆమిసం ఆహరిత్వా కప్పియకుటియం నిక్ఖిపిత్వా పునదివసే పచిత్వా దేతి, అన్తోవుత్థం న హోతి. తత్థ అకప్పియకుటియం నిక్ఖిత్తసప్పిఆదీసు కిఞ్చి పక్ఖిపిత్వా దేతి. ముఖసన్నిధి నామ హోతి. మహాపచ్చరియం పన ‘‘అన్తోవుత్థం హోతీ’’తి వుత్తం. తత్థ నామమత్తమేవ నానాకరణం, భిక్ఖు అకప్పియకుటియం ఠపితసప్పిఞ్చ యావజీవికపణ్ణఞ్చ ఏకతో పచిత్వా పరిభుఞ్జతి, సత్తాహం నిరామిసం వట్టతి. సచే ఆమిససంసట్ఠం కత్వా పరిభుఞ్జతి, అన్తోవుత్థఞ్చేవ సామంపక్కఞ్చ హోతి. ఏతేనుపాయేన సబ్బసంసగ్గా వేదితబ్బా. యం కిఞ్చి ఆమిసం భిక్ఖునో పచితుం న వట్టతి. సచేపిస్స ఉణ్హయాగుయా సులసిపణ్ణాని వా సిఙ్గివేరం వా లోణం వా పక్ఖిపన్తి, తమ్పి చాలేతుం న వట్టతి, ‘‘యాగుం నిబ్బాపేమీ’’తి పన చాలేతుం వట్టతి. ఉత్తణ్డులభత్తం లభిత్వా పిదహితుం న వట్టతి. సచే పన మనుస్సా పిదహిత్వా దేన్తి, వట్టతి. ‘‘భత్తం మా నిబ్బాయతూ’’తి పిదహితుం వట్టతి, ఖీరతక్కాదీసు పన సకిం కుథితేసు అగ్గిం కాతుం వట్టతి పునపాకస్స అనుఞ్ఞాతత్తా.

ఇమా పన కప్పియకుటియో కదా జహితవత్థుకా హోన్తి? ఉస్సావనన్తికా తావ యా థమ్భానం ఉపరి భిత్తిపాదే వా నిఖనిత్వా కతా, సా సబ్బేసు థమ్భేసు చ భిత్తిపాదేసు చ అపనీతేసు జహితవత్థుకా హోతి. సచే పన థమ్భే వా భిత్తిపాదే వా పరివత్తేన్తి, యో యో ఠితో, తత్థ తత్థ పతిట్ఠాతి, సబ్బేసుపి పరివత్తితేసు అజహితవత్థుకావ హోతి. ఇట్ఠకాదీహి కతా చయస్స ఉపరి భిత్తిఅత్థాయ ఠపితం ఇట్ఠకం వా సిలం వా మత్తికాపిణ్డం వా ఆదిం కత్వా వినాసితకాలే జహితవత్థుకావ హోతి. యేహి పన ఇట్ఠకాదీహి అధిట్ఠితా, తేసు అపనీతేసుపి తదఞ్ఞేసు పతిట్ఠాతీతి అజహితవత్థుకావ హోతి. గోనిసాదికా పాకారాదీహి పరిక్ఖేపే కతే జహితవత్థుకావ హోతి. పున తస్మిం ఆరామే కప్పియకుటిం లద్ధుం వట్టతి. సచే పన పునపి పాకారాదయో తత్థ తత్థ ఖణ్డా హోన్తి, తతో తతో గావో పవిసన్తి, పున కప్పియకుటి హోతి. ఇతరా పన ద్వే గోపానసీమత్తం ఠపేత్వా సబ్బస్మిం ఛదనే వినట్ఠే జహితవత్థుకావ హోన్తి. సచే గోపానసీనం ఉపరి ఏకమ్పి పక్ఖపాసకమణ్డలం అత్థి, రక్ఖతి.

౧౦౩. యత్ర పనిమా చతస్సోపి కప్పియభూమియో నత్థి, తత్థ కిం కాతబ్బన్తి? అనుపసమ్పన్నస్స దత్వా తస్స సన్తకం కత్వా పరిభుఞ్జితబ్బం. తత్రిదం వత్థు – కరవికతిస్సత్థేరో కిర వినయధరపామోక్ఖో మహాసీవత్థేరస్స సన్తికం అగమాసి. సో దీపాలోకేన సప్పికుమ్భం పస్సిత్వా ‘‘భన్తే, కిమేత’’న్తి పుచ్ఛి. థేరో ‘‘ఆవుసో, గామతో సప్పికుమ్భో ఆభతో లూఖదివసే సప్పినా భుఞ్జనత్థాయా’’తి ఆహ. తతో నం తిస్సత్థేరో ‘‘న వట్టతి, భన్తే’’తి ఆహ. థేరో పునదివసే పముఖే నిక్ఖిపాపేసి. తిస్సత్థేరో పున ఏకదివసం ఆగతో తం దిస్వా తథేవ పుచ్ఛిత్వా ‘‘భన్తే, సహసేయ్యప్పహోనకట్ఠానే ఠపేతుం న వట్టతీ’’తి ఆహ. థేరో పునదివసే బహి నీహరాపేత్వా నిక్ఖిపాపేసి, తం చోరా హరింసు. సో పున ఏకదివసం ఆగతం తిస్సత్థేరమాహ ‘‘ఆవుసో, తయా ‘న వట్టతీ’తి వుత్తే సో కుమ్భో బహి నిక్ఖిత్తో చోరేహి హటో’’తి. తతో నం తిస్సత్థేరో ఆహ ‘‘నను, భన్తే, అనుపసమ్పన్నస్స దాతబ్బో అస్స, అనుపసమ్పన్నస్స హి దత్వా తస్స సన్తకం కత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టతీ’’తి.

ఇతి పాళిముత్తకవినయవినిచ్ఛయసఙ్గహే

కప్పియభూమివినిచ్ఛయకథా సమత్తా.