౧౨. రూపియాదిపటిగ్గహణవినిచ్ఛయకథా

౫౯. రూపియాదిపటిగ్గహోతి జాతరూపాదిపటిగ్గణ్హనం. తత్థ (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౮౩-౪) జాతరూపం రజతం జాతరూపమాసకో రజతమాసకోతి చతుబ్బిధం నిస్సగ్గియవత్థు. తమ్బలోహాదీహి కతో లోహమాసకో. సారదారునా వా వేళుపేసికాయ వా అన్తమసో తాలపణ్ణేనపి రూపం ఛిన్దిత్వా కతో దారుమాసకో. లాఖాయ వా నియ్యాసేన వా రూపం సముట్ఠాపేత్వా కతో జతుమాసకో. యో యో యత్థ యత్థ జనపదే యదా యదా వోహారం గచ్ఛతి, అన్తమసో అట్ఠిమయోపి చమ్మమయోపి రుక్ఖఫలబీజమయోపి సముట్ఠాపితరూపోపి అసముట్ఠాపితరూపోపీతి అయం సబ్బోపి రజతమాసకేనేవ సఙ్గహితో. ముత్తా మణి వేళురియో సఙ్ఖో సిలా పవాళం లోహితఙ్కో మసారగల్లం సత్త ధఞ్ఞాని దాసిదాసఖేత్తవత్థుపుప్ఫారామఫలారామాదయోతి ఇదం దుక్కటవత్థు. తత్థ నిస్సగ్గియవత్థుం అత్తనో వా సఙ్ఘగణపుగ్గలచేతియానం వా అత్థాయ సమ్పటిచ్ఛితుం న వట్టతి. అత్తనో అత్థాయ సమ్పటిచ్ఛతో నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం హోతి, సేసానం అత్థాయ దుక్కటం. దుక్కటవత్థుం సబ్బేసమ్పి అత్థాయ సమ్పటిచ్ఛతో దుక్కటమేవ.

తత్రాయం వినిచ్ఛయో (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౩౮-౯) – సచే కోచి జాతరూపరజతం ఆహరిత్వా ‘‘ఇదం సఙ్ఘస్స దమ్మి, ఆరామం వా కరోథ చేతియం వా భోజనసాలాదీనం వా అఞ్ఞతర’’న్తి వదతి, ఇదం సమ్పటిచ్ఛితుం న వట్టతి. సచే పన ‘‘నయిదం భిక్ఖూనం సమ్పటిచ్ఛితుం వట్టతీ’’తి పటిక్ఖిత్తే ‘‘వడ్ఢకీనం వా కమ్మకారానం వా హత్థే భవిస్సతి, కేవలం తుమ్హే సుకతదుక్కటం జానాథా’’తి వత్వా తేసం హత్థే దత్వా పక్కమతి, వట్టతి. అథాపి ‘‘మమ మనుస్సానం హత్థే భవిస్సతి, మయ్హమేవ వా హత్థే భవిస్సతి, కేవలం తుమ్హే యం యస్స దాతబ్బం, తదత్థాయ పేసేథా’’తి వదతి, ఏవమ్పి వట్టతి. సచే పన సంఘం వా గణం వా పుగ్గలం వా అనామసిత్వా ‘‘ఇదం హిరఞ్ఞసువణ్ణం చేతియస్స దేమ, విహారస్స దేమ, నవకమ్మస్స దేమా’’తి వదన్తి, పటిక్ఖిపితుం న వట్టతి, ‘‘ఇమే ఇదం భణన్తీ’’తి కప్పియకారకానం ఆచిక్ఖితబ్బం. ‘‘చేతియాదీనం అత్థాయ తుమ్హే గహేత్వా ఠపేత్వా’’తి వుత్తే పన ‘‘అమ్హాకం గహేతుం న వట్టతీ’’తి పటిక్ఖిపితబ్బం.

సచే పన కోచి బహుం హిరఞ్ఞసువణ్ణం ఆనేత్వా ‘‘ఇదం సంఘస్స దమ్మి, చత్తారో పచ్చయే పరిభుఞ్జథా’’తి వదతి, తఞ్చే సంఘో సమ్పటిచ్ఛతి, పటిగ్గహణేపి పరిభోగేపి ఆపత్తి. తత్ర చేకో భిక్ఖు ‘‘నయిదం కప్పతీ’’తి పటిక్ఖిపతి, ఉపాసకో చ ‘‘యదిన కప్పతి, మయ్హమేవ భవిస్సతీ’’తి తం ఆదాయ గచ్ఛతి. సో భిక్ఖు ‘‘తయా సంఘస్స లాభన్తరాయో కతో’’తి న కేనచి కిఞ్చి వత్తబ్బో. యో హి తం చోదేతి, స్వేవ సాపత్తికో హోతి. తేన పనేకేన బహూ అనాపత్తికా కతా. సచే పన భిక్ఖూహి ‘‘న వట్టతీ’’తి పటిక్ఖిత్తే ‘‘కప్పియకారకానం వా హత్థే భవిస్సతి, మమ పురిసానం వా మయ్హం వా హత్థే భవిస్సతి, కేవలం తుమ్హే పచ్చయే పరిభుఞ్జథా’’తి వదతి, వట్టతి.

చతుపచ్చయత్థాయ చ దిన్నం యేన యేన పచ్చయేన అత్థో హోతి, తం తదత్థం ఉపనేతబ్బం. చివరత్థాయ దిన్నం చీవరేయేవ ఉపనేతబ్బం. సచే చీవరేన తాదిసో అత్థో నత్థి, పిణ్డపాతాదీహి సంఘో కిలమతి, సంఘసుట్ఠుతాయ అపలోకేత్వా తదత్థాయపి ఉపనేతబ్బం. ఏస నయో పిణ్డపాతగిలానపచ్చయత్థాయ దిన్నేపి. సేనాసనత్థాయ దిన్నం పన సేనాసనస్స గరుభణ్డత్తా సేనాసనేయేవ ఉపనేతబ్బం. సచే పన భిక్ఖూసు సేనాసనం ఛడ్డేత్వా గతేసు సేనాసనం వినస్సతి, ఈదిసే కాలే సేనాసనం విస్సజ్జేత్వాపి భిక్ఖూనం పరిభోగో అనుఞ్ఞాతో, తస్మా సేనాసనజగ్గనత్థం మూలచ్ఛేజ్జం అకత్వా యాపనమత్తం పరిభుఞ్జితబ్బం.

౬౦. సచే కోచి ‘‘మయ్హం తిసస్ససమ్పాదనకం మహాతళాకం అత్థి, తం సంఘస్స దమ్మీ’’తి వదతి, తఞ్చే సంఘో సమ్పటిచ్ఛతి, పటిగ్గహణేపి పరిభోగేపి ఆపత్తియేవ. యో పన తం పటిక్ఖిపతి, సో పురిమనయేనేవ న కేనచి కిఞ్చి వత్తబ్బో. యో హి తం చోదేతి, స్వేవ సాపత్తికో హోతి. తేన పనేకేన బహూ అనాపత్తికా కతా. యో పన ‘‘తాదిసంయేవ తళాకం దమ్మీ’’తి వత్వా భిక్ఖూహి ‘‘న వట్టతీ’’తి పటిక్ఖిత్తో వదతి ‘‘అసుకఞ్చ అసుకఞ్చ సఙ్ఘస్స తళాకం అత్థి, తం కథం వట్టతీ’’తి. సో వత్తబ్బో ‘‘కప్పియం కత్వా దిన్నం భవిస్సతీ’’తి. కథం దిన్నం కప్పియం హోతీతి. ‘‘చత్తారో పచ్చయే పరిభుఞ్జథా’’తి వత్వా దిన్నన్తి. సో సచే ‘‘సాధు, భన్తే చత్తారో పచ్చయే పరిభుఞ్జథా’’తి దేతి, వట్టతి. అథాపి ‘‘తళాకం గణ్హథా’’తి వత్వా ‘‘న వట్టతీ’’తి పటిక్ఖిత్తో ‘‘కప్పియకారకో అత్థీ’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘నత్థీ’’తి వుత్తే ‘‘ఇదం అసుకో నామ విచారేస్సతి, అసుకస్స వా హత్థే మయ్హం వా హత్థే భవిస్సతి, సఙ్ఘో కప్పియభణ్డం పరిభుఞ్జతూ’’తి వదతి, వట్టతి. సచేపి ‘‘న వట్టతీ’’తి పటిక్ఖిత్తో ‘‘ఉదకం పరిభుఞ్జిస్సతి, భణ్డకం ధోవిస్సతి, మిగపక్ఖినో పివిస్సన్తీ’’తి వదతి, ఏవమ్పి వట్టతి. అథాపి ‘‘న వట్టతీ’’తి పటిక్ఖిత్తో వదతి ‘‘కప్పియసీసేన గణ్హథా’’తి. ‘‘సాధు ఉపాసక, సఙ్ఘో పానీయం పివిస్సతి, భణ్డకం ధోవిస్సతి, మిగపక్ఖినో పివిస్సన్తీ’’తి వత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. అథాపి ‘‘మమ తళాకం వా పోక్ఖరణిం వా సఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి వుత్తే ‘‘సాధు ఉపాసక, సఙ్ఘో పానీయం పివిస్సతీ’’తిఆదీని వత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టతియేవ.

యది పన భిక్ఖూహి హత్థకమ్మం యాచిత్వా సహత్థేన చ కప్పియపథవిం ఖణిత్వా ఉదకపరిభోగత్థాయ తళాకం కారితం హోతి, తఞ్చే నిస్సాయ సస్సం నిప్ఫాదేత్వా మనుస్సా విహారే కప్పియభణ్డం దేన్తి, వట్టతి. అథ మనుస్సా ఏవ సఙ్ఘస్స ఉపకారత్థాయ సఙ్ఘికభూమిం ఖణిత్వా తం నిస్సాయ నిప్ఫన్నసస్సతో కప్పియభణ్డం దేన్తి, ఏతమ్పి వట్టతి. ‘‘అమ్హాకం ఏకం కప్పియకారకం ఠపేథా’’తి వుత్తే చ ఠపేతుమ్పి లబ్భతి. అథ తే మనుస్సా రాజబలినా ఉపద్దుతా పక్కమన్తి, అఞ్ఞే పటిపజ్జన్తి, న చ భిక్ఖూనం కిఞ్చి దేన్తి, ఉదకం వారేతుం లబ్భతి, తఞ్చ ఖో కసికమ్మకాలేయేవ, న సస్సకాలే. సచే తే వదన్తి ‘‘నను, భన్తే, పుబ్బేపి మనుస్సా ఇమం నిస్సాయ సస్సం అకంసూ’’తి, తతో వత్తబ్బా ‘‘తే సఙ్ఘస్స ఇమఞ్చ ఇమఞ్చ ఉపకారం అకంసు, ఇదఞ్చిదఞ్చ కప్పియభణ్డకం అదంసూ’’తి. సచే తే వదన్తి ‘‘మయమ్పి దస్సామా’’తి, ఏవమ్పి వట్టతి.

సచే పన కోచి అబ్యత్తో అకప్పియవోహారేన తళాకం పటిగ్గణ్హాతి వా కారేతి వా, తం భిక్ఖూహి న పరిభుఞ్జితబ్బం, తం నిస్సాయ లద్ధకప్పియభణ్డమ్పి అకప్పియమేవ. సచే భిక్ఖూహి పరిచ్చత్తభావం ఞత్వా సామికో వా తస్స పుత్తధీతరో వా అఞ్ఞో వా కోచి వంసే ఉప్పన్నో పున కప్పియవోహారేన దేతి, వట్టతి. పచ్ఛిన్నే కులవంసే యో తస్స జనపదస్స సామికో, సో అచ్ఛిన్దిత్వా కప్పియవోహారేన పున దేతి చిత్తలపబ్బతే భిక్ఖునా నీహటఉదకవాహకం అళనాగరాజమహేసీ వియ, ఏవమ్పి వట్టతి. కప్పియవోహారేపి ఉదకవసేన పటిగ్గహితతళాకే సుద్ధచిత్తానం మత్తికుద్ధరణపాళిబన్ధనాదీని చ కాతుం వట్టతి. తం నిస్సాయ పన సస్సం కరోన్తే దిస్వా కప్పియకారకం ఠపేతుం న వట్టతి. యది తే సయమేవ కప్పియభణ్డం దేన్తి, గహేతబ్బం. నో చే దేన్తి, న చోదేతబ్బం. పచ్చయవసేన పటిగ్గహితతళాకే కప్పియకారకం ఠపేతుం వట్టతి, మత్తికుద్ధరణపాళిబన్ధనాదీని కారేతుం న వట్టతి. సచే కప్పియకారకా సయమేవ కరోన్తి, వట్టతి. అబ్యత్తేన పన లజ్జిభిక్ఖునా కారాపితేసు కిఞ్చాపి పటిగ్గహణం కప్పియం, భిక్ఖుస్స పన పయోగపచ్చయా ఉప్పన్నేన మిస్సత్తా విసగతపిణ్డపాతో వియ అకప్పియమంసరసమిస్సభోజనం వియ చ దుబ్బినిభోగం హోతి, సబ్బేసం అకప్పియమేవ.

౬౧. సచే పన ఉదకస్స ఓకాసో అత్థి, తళాకస్స పాళి థిరా, ‘‘యథా బహుం ఉదకం గణ్హాతి, ఏవం కరోహి, తీరసమీపే ఉదకం కరోహీ’’తి ఏవం ఉదకమేవ విచారేతి, వట్టతి. ఉద్ధనే అగ్గిం న పాతేన్తి, ‘‘ఉదకకమ్మం లబ్భతు ఉపాసకా’’తి వత్తుం వట్టతి, ‘‘సస్సం కత్వా ఆహరథా’’తి వత్తుం పన న వట్టతి. సచే పన తళాకే అతిబహుం ఉదకం దిస్వా పస్సతో వా పిట్ఠితో వా మాతికం నీహరాపేతి, వనం ఛిన్దాపేత్వా కేదారే కారాపేతి, పోరాణకేదారేసు వా పకతిభాగం అగ్గహేత్వా అతిరేకం గణ్హాతి, నవసస్సే వా అపరిచ్ఛిన్నభాగే ‘‘ఏత్తకే కహాపణే దేథా’’తి కహాపణే ఉట్ఠాపేతి, సబ్బేసం అకప్పియం.

యో పన ‘‘కసథ వపథా’’తి అవత్వా ‘‘ఏత్తకాయ భూమియా ఏత్తకో నామ భాగో’’తి ఏవం భూమిం వా పతిట్ఠాపేతి, ‘‘ఏత్తకే భూమిభాగే అమ్హేహి సస్సం కతం, ఏత్తకం నామ భాగం గణ్హథా’’తి వదన్తేసు కస్సకేసు భూమిప్పమాణగహణత్థం రజ్జుయా వా దణ్డేన వా మినాతి, ఖలే వా ఠత్వా రక్ఖతి, ఖలతో వా నీహరాపేతి, కోట్ఠాగారే వా పటిసామేతి, తస్సేవ తం అకప్పియం. సచే కస్సకా కహాపణే ఆహరిత్వా ‘‘ఇమే సఙ్ఘస్స ఆహటా’’తి వదన్తి, అఞ్ఞతరో చ భిక్ఖు ‘‘న సఙ్ఘో కహాపణే ఖాదతీ’’తి సఞ్ఞాయ ‘‘ఏత్తకేహి కహాపణేహి సాటకే ఆహరథ, ఏత్తకేహి యాగుఆదీని సమ్పాదేథా’’తి వదతి, యం తే ఆహరన్తి, తం సబ్బేసం అకప్పియం. కస్మా? కహాపణానం విచారితత్తా. సచే ధఞ్ఞం ఆహరిత్వా ‘‘ఇదం సఙ్ఘస్స ఆహట’’న్తి వదన్తి, అఞ్ఞతరో చ భిక్ఖు పురిమనయేనేవ ‘‘ఏత్తకేహి వీహీహి ఇదఞ్చిదఞ్చ ఆహరథా’’తి వదతి, యం తే ఆహరన్తి, తం తస్సేవ అకప్పియం. కస్మా? ధఞ్ఞస్స విచారితత్తా. సచే తణ్డులం వా అపరణ్ణం వా ఆహరిత్వా ‘‘ఇదం సఙ్ఘస్స ఆహట’’న్తి వదన్తి, అఞ్ఞతరో చ భిక్ఖు పురిమనయేనేవ ‘‘ఏత్తకేహి తణ్డులేహి ఇదఞ్చిదఞ్చ ఆహరథా’’తి వదతి, యం తే ఆహరన్తి, తం సబ్బేసం కప్పియం. కస్మా? కప్పియానం తణ్డులాదీనం విచారితత్తా. కయవిక్కయేపి అనాపత్తి కప్పియకారకస్స ఆచిక్ఖితత్తా.

౬౨. పుబ్బే పన చిత్తలపబ్బతే ఏకో భిక్ఖు చతుసాలద్వారే ‘‘అహో వత స్వే సఙ్ఘస్స ఏత్తకప్పమాణే పూవే పచేయ్యు’’న్తి ఆరామికానం సఞ్ఞాజననత్థం భూమియం మణ్డలం అకాసి. తం దిస్వా ఛేకో ఆరామికో తథేవ కత్వా దుతియదివసే భేరియా ఆకోటితాయ సన్నిపతితే సఙ్ఘే పూవం గహేత్వా సఙ్ఘత్థేరం ఆహ – ‘‘భన్తే, అమ్హేహి ఇతో పుబ్బే నేవ పితూనం, న పితామహానం ఏవరూపం సుతపుబ్బం, ఏకేన అయ్యేన చతుసాలద్వారే పూవత్థాయ సఞ్ఞా కతా, ఇతో దాని పభుతి అయ్యా అత్తనో అత్తనో చిత్తానురూపం వదన్తు, అమ్హాకమ్పి ఫాసువిహారో భవిస్సతీ’’తి. మహాథేరో తతోవ నివత్తి, ఏకభిక్ఖునాపి పూవో న గహితో. ఏవం పుబ్బే తత్రుప్పాదం న పరిభుఞ్జింసు. తస్మా –

సల్లేఖం అచ్చజన్తేన, అప్పమత్తేన భిక్ఖునా;

కప్పియేపి న కాతబ్బా, ఆమిసత్థాయ లోలతాతి. (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౩౮-౯);

యో చాయం తళాకే వుత్తో, పోక్ఖరణీఉదకవాహకమాతికాదీసుపి ఏసేవ నయో.

౬౩. పుబ్బణ్ణాపరణ్ణఉచ్ఛుఫలాఫలాదీనం విరుహనట్ఠానం యం కిఞ్చి ఖేత్తం వా వత్థుం వా ‘‘దమ్మీ’’తి వుత్తేపి ‘‘న వట్టతీ’’తి పటిక్ఖిపిత్వా తళాకే వుత్తనయేనేవ యదా కప్పియవోహారేన ‘‘చతుపచ్చయపరిభోగత్థాయ దమ్మీ’’తి వదతి, తదా సమ్పటిచ్ఛితబ్బం, ‘‘వనం దమ్మి అరఞ్ఞం దమ్మీ’’తి వుత్తే పన వట్టతి. సచే మనుస్సా భిక్ఖూహి అనాణత్తాయేవ తత్థ రుక్ఖే ఛిన్దిత్వా అపరణ్ణాదీని సమ్పాదేత్వా భిక్ఖూనం భాగం దేన్తి, వట్టతి, అదేన్తా న చోదేతబ్బా. సచే కేనచిదేవ అన్తరాయేన తేసు పక్కన్తేసు అఞ్ఞే కరోన్తి, న చ భిక్ఖూనం కిఞ్చి దేన్తి, తే వారేతబ్బా. సచే వదన్తి ‘‘నను, భన్తే, పుబ్బే మనుస్సా ఇధ సస్సాని అకంసూ’’తి, తతో వత్తబ్బా ‘‘తే సఙ్ఘస్స ఇదఞ్చిదఞ్చ కప్పియభణ్డం అదంసూ’’తి. సచే వదన్తి ‘‘మయమ్పి దస్సామా’’తి, ఏవం వట్టతి.

కిఞ్చి సస్సుట్ఠానకం భూమిప్పదేసం సన్ధాయ ‘‘సీమం దేమా’’తి వదన్తి, వట్టతి. సీమపరిచ్ఛేదనత్థం పన థమ్భా వా పాసాణా వా సయం న ఠపేతబ్బా, భూమి నామ అనగ్ఘా, అప్పకేనపి పారాజికో భవేయ్య. ఆరామికానం పన వత్తబ్బం ‘‘ఇమినా ఠానేన అమ్హాకం సీమా గతా’’తి. సచేపి హి తే అధికం గణ్హన్తి, పరియాయేన కథితత్తా అనాపత్తి. యది పన రాజరాజమహామత్తాదయో సయమేవ థమ్భే ఠపాపేత్వా ‘‘చత్తారో పచ్చయే పరిభుఞ్జథా’’తి దేన్తి, వట్టతియేవ.

సచే కోచి అన్తోసీమాయం తళాకం వా ఖణతి, విహారమజ్ఝేన వా మాతికం నేతి, చేతియఙ్గణబోధియఙ్గణాదీని దుస్సన్తి, వారేతబ్బో. సచే సఙ్ఘో కిఞ్చి లభిత్వా ఆమిసగరుకతాయ న వారేతి, ఏకో భిక్ఖు వారేతి, సోవ భిక్ఖు ఇస్సరో. సచే ఏకో భిక్ఖు న వారేతి ‘‘నేథ తుమ్హే’’తి, తేసంయేవ పక్ఖో హోతి. సఙ్ఘో వారేతి, సఙ్ఘోవ ఇస్సరో. సఙ్ఘికేసు హి కమ్మేసు యో ధమ్మకమ్మం కరోతి, సోవ ఇస్సరో. సచే వారియమానోపి కరోతి, హేట్ఠా గహితం పంసుం హేట్ఠా పక్ఖిపిత్వా, ఉపరి గహితం పంసుం ఉపరి పక్ఖిపిత్వా పూరేతబ్బా.

సచే కోచి యథాజాతమేవ ఉచ్ఛుం వా అపరణ్ణం వా అలాబుకుమ్భణ్డాదికం వా వల్లిఫలం దాతుకామో ‘‘ఏతం సబ్బం ఉచ్ఛుఖేత్తం అపరణ్ణవత్థుం వల్లిఫలావాటం దమ్మీ’’తి వదతి, సహ వత్థునా పరామట్ఠత్తా న వట్టతీతి మహాసుమత్థేరో ఆహ. మహాపదుమత్థేరో పన ‘‘అభిలాపమత్తమేతం, సామికానంయేవ హి సో భూమిభాగో, తస్మా వట్టతీ’’తి ఆహ. ‘‘దాసం దమ్మీ’’తి వదతి, న వట్టతి. ‘‘ఆరామికం దమ్మి, వేయ్యావచ్చకరం దమ్మి, కప్పియకారకం దమ్మీ’’తి వుత్తే వట్టతి. సచే ఆరామికో పురేభత్తమ్పి పచ్ఛాభత్తమ్పి సఙ్ఘస్సేవ కమ్మం కరోతి, సామణేరస్స వియ సబ్బం భేసజ్జం పటిజగ్గనమ్పి తస్స కాతబ్బం. సచే పురేభత్తమేవ సఙ్ఘస్స కమ్మం కరోతి, పచ్ఛాభత్తం అత్తనో కరోతి, సాయం నివాపో న దాతబ్బో. యేపి పఞ్చదివసవారేన వా పక్ఖవారేన వా సఙ్ఘస్స కమ్మం కత్వా సేసకాలే అత్తనో కమ్మం కరోన్తి, తేసమ్పి కరణకాలేయేవ భత్తఞ్చ నివాపో చ దాతబ్బో. సచే సఙ్ఘస్స కమ్మం నత్థి, అత్తనోయేవ కమ్మం కత్వా జీవన్తి, తే చే హత్థకమ్మమూలం ఆనేత్వా దేన్తి, గహేతబ్బం. నో చే దేన్తి, న కిఞ్చి వత్తబ్బా. యం కిఞ్చి రజకదాసమ్పి పేసకారదాసమ్పి ఆరామికనామేన సమ్పటిచ్ఛితుం వట్టతి.

సచే ‘‘గావో దేమా’’తి వదన్తి, ‘‘న వట్టతీ’’తి పటిక్ఖిపితబ్బా. ఇమా గావో కుతోతి. పణ్డితేహి పఞ్చగోరసపరిభోగత్థాయ దిన్నాతి. ‘‘మయమ్పి పఞ్చగోరసపరిభోగత్థాయ దేమా’’తి వుత్తే వట్టన్తి. అజికాదీసుపి ఏసేవ నయో. ‘‘హత్థిం దేమ, అస్సం, మహింసం, కుక్కుటం, సూకరం దేమా’’తి వదన్తి, సమ్పటిచ్ఛితుం న వట్టతి. సచే కేచి మనుస్సా ‘‘అప్పోస్సుక్కా, భన్తే, తుమ్హే హోథ, మయం ఇమే గహేత్వా తుమ్హాకం కప్పియభణ్డం దస్సామా’’తి గణ్హన్తి, వట్టతి. కుక్కుటసూకరే ‘‘సుఖం జీవన్తూ’’తి అరఞ్ఞే విస్సజ్జాపేతుం వట్టతి. ‘‘ఇమం తళాకం, ఇమం ఖేత్తం, ఇమం వత్థుం విహారస్స దేమా’’తి వుత్తే పటిక్ఖిపితుం న లబ్భతి.

౬౪. సచే కోచి భిక్ఖుం ఉద్దిస్స దూతేన హిరఞ్ఞసువణ్ణాదిచీవరచేతాపన్నం పహిణేయ్య ‘‘ఇమినా చీవరచేతాపన్నేన చీవరం చేతాపేత్వా ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం చీవరేన అచ్ఛాదేహీ’’తి, సో చే దూతో తం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేయ్య ‘‘ఇదం ఖో, భన్తే, ఆయస్మన్తం ఉద్దిస్స చీవరచేతాపన్నం ఆభతం, పటిగ్గణ్హతు ఆయస్మా చీవరచేతాపన్న’’న్తి, తేన భిక్ఖునా సో దూతో ఏవమస్స వచనీయో ‘‘న ఖో మయం, ఆవుసో, చీవరచేతాపన్నం పటిగ్గణ్హామ, చీవరఞ్చ ఖో మయం పటిగ్గణ్హామ కాలేన కప్పియ’’న్తి. సో చే దూతో తం భిక్ఖుం ఏవం వదేయ్య ‘‘అత్థి పనాయస్మతో కోచి వేయ్యావచ్చకరో’’తి, చీవరత్థికేన భిక్ఖునా వేయ్యావచ్చకరో నిద్దిసితబ్బో ఆరామికో వా ఉపాసకో వా ‘‘ఏసో ఖో, ఆవుసో, భిక్ఖూనం వేయ్యావచ్చకరో’’తి. న వత్తబ్బో ‘‘తస్స దేహీ’’తి వా ‘‘సో వా నిక్ఖిపిస్సతి, సో వా పరివత్తేస్సతి, సో వా చేతాపేస్సతీ’’తి. సో చే దూతో తం వేయ్యావచ్చకరం సఞ్ఞాపేత్వా తం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేయ్య ‘‘యం ఖో, భన్తే, ఆయస్మా వేయ్యావచ్చకరం నిద్దిసి, ఆణత్తో సో మయా, ఉపసఙ్కమతు ఆయస్మా కాలేన, చీవరేన తం అచ్ఛాదేస్సతీ’’తి. చీవరత్థికేన భిక్ఖునా వేయ్యావచ్చకరో ఉపసఙ్కమిత్వా ద్వత్తిక్ఖత్తుం చోదేతబ్బో సారేతబ్బో ‘‘అత్థో మే, ఆవుసో, చీవరేనా’’తి. న వత్తబ్బో ‘‘దేహి మే చీవరం, ఆహర మే చీవరం, పరివత్తేహి మే చీవరం, చేతాపేహి మే చీవర’’న్తి. సచే ద్వత్తిక్ఖత్తుం చోదయమానో సారయమానో తం చీవరం అభినిప్ఫాదేతి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే అభినిప్ఫాదేతి, తత్థ గన్త్వా చతుక్ఖత్తుం పఞ్చక్ఖత్తుం ఛక్ఖత్తుపరమం తుణ్హీభూతేన ఉద్దిస్స ఠాతబ్బం, న ఆసనే నిసీదితబ్బం, న ఆమిసం పటిగ్గహేతబ్బం, న ధమ్మో భాసితబ్బో. ‘‘కిం కారణా ఆగతోసీ’’తి పుచ్ఛియమానేన ‘‘జానాహి, ఆవుసో’’తి ఏత్తకమేవ వత్తబ్బం.

సచే ఆసనే వా నిసీదతి, ఆమిసం వా పటిగ్గణ్హాతి, ధమ్మం వా భాసతి, ఠానం భఞ్జతి. సచే చతుక్ఖత్తుం చోదేతి, చతుక్ఖత్తుం ఠాతబ్బం. పఞ్చక్ఖత్తుం చోదేతి, ద్విక్ఖత్తుం ఠాతబ్బం. ఛక్ఖత్తుం చోదేతి, న ఠాతబ్బం. ఏకాయ హి చోదనాయ ఠానద్వయం భఞ్జతి. యథా ఛక్ఖత్తుం చోదేత్వా న ఠాతబ్బం, ఏవం ద్వాదసక్ఖత్తుం ఠత్వా న చోదేతబ్బం. తస్మా సచే చోదేతియేవ న తిట్ఠతి, ఛ చోదనా లబ్భన్తి. సచే తిట్ఠతియేవ న చోదేతి, ద్వాదస ఠానాని లబ్భన్తి. సచే చోదేతిపి తిట్ఠతిపి, ఏకాయ చోదనాయ ద్వే ఠానాని హాపేతబ్బాని. తత్థ యో ఏకదివసమేవ పునప్పునం గన్త్వా ఛక్ఖత్తుం చోదేతి, సకింయేవ వా గన్త్వా ‘‘అత్థో మే, ఆవుసో, చీవరేనా’’తి ఛక్ఖత్తుం వదతి, తత్థ ఏకదివసమేవ పునప్పునం గన్త్వా ద్వాదసక్ఖత్తుం తిట్ఠతి, సకిమేవ వా గన్త్వా తత్ర తత్ర ఠానే తిట్ఠతి, సోపి సబ్బచోదనాయో సబ్బట్ఠానాని చ భఞ్జతి, కో పన వాదో నానాదివసేసు. తతో చే ఉత్తరి వాయమమానో తం చీవరం అభినిప్ఫాదేతి, పయోగే దుక్కటం, పటిలాభేన నిస్సగ్గియం హోతి. నో చే సక్కోతి తం అభినిప్ఫాదేతుం, యతో రాజతో రాజమహామత్తతో వా అస్స భిక్ఖునో తం చీవరచేతాపన్నం ఆనీతం, తస్స సన్తికం సామం వా గన్తబ్బం, దూతో వా పాహేతబ్బో ‘‘యం ఖో తుమ్హే ఆయస్మన్తో భిక్ఖుం ఉద్దిస్స చీవరచేతాపన్నం పహిణిత్థ, న తం తస్స భిక్ఖునో కిఞ్చి అత్థం అనుభోతి, యుఞ్జన్తాయస్మన్తో సకం, మా తుమ్హాకం సన్తకం వినస్సతూ’’తి. అయం తత్థ సామీచి. యో పన నేవ సామం గచ్ఛతి, న దూతం పాహేతి, వత్తభేదే దుక్కటం ఆపజ్జతి.

౬౫. కిం పన (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౩౮-౯) సబ్బకప్పియకారకేసు ఏవం పటిపజ్జితబ్బన్తి? న పటిపజ్జితబ్బం. అయఞ్హి కప్పియకారకో నామ సఙ్ఖేపతో దువిధో నిద్దిట్ఠో అనిద్దిట్ఠో చ. తత్థ నిద్దిట్ఠో దువిధో భిక్ఖునా నిద్దిట్ఠో దూతేన నిద్దిట్ఠోతి. అనిద్దిట్ఠోపి దువిధో ముఖవేవటికకప్పియకారకో పరమ్ముఖకప్పియకారకోతి. తేసు భిక్ఖునా నిద్దిట్ఠో సమ్ముఖాసమ్ముఖవసేన చతుబ్బిధో హోతి, తథా దూతేన నిద్దిట్ఠోపి. కథం? ఇధేకచ్చో భిక్ఖుస్స చీవరత్థాయ దూతేన అకప్పియవత్థుం పహిణతి, దూతో తం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘ఇదం, భన్తే, ఇత్థన్నామేన తుమ్హాకం చీవరత్థాయ పహితం, గణ్హథ న’’న్తి వదతి, భిక్ఖు ‘‘నయిదం కప్పతీ’’తి పటిక్ఖిపతి, దూతో ‘‘అత్థి పన తే, భన్తే, వేయ్యావచ్చకరో’’తి పుచ్ఛతి, పుఞ్ఞత్థికేహి చ ఉపాసకేహి ‘‘భిక్ఖూనం వేయ్యావచ్చం కరోథా’’తి ఆణత్తా వా, భిక్ఖూనం వా సన్దిట్ఠసమ్భత్తా కేచి వేయ్యావచ్చకరా హోన్తి, తేసం అఞ్ఞతరో తస్మిం ఖణే భిక్ఖుస్స సన్తికే నిసిన్నో హోతి, భిక్ఖు తం నిద్దిసతి ‘‘అయం భిక్ఖూనం వేయ్యావచ్చకరో’’తి, దూతో తస్స హత్థే అకప్పియవత్థుం దత్వా ‘‘థేరస్స చీవరం కిణిత్వా దేహీ’’తి గచ్ఛతి, అయం భిక్ఖునా సమ్ముఖానిద్దిట్ఠో.

నో చే భిక్ఖుస్స సన్తికే నిసిన్నో హోతి, అపిచ ఖో భిక్ఖు నిద్దిసతి ‘‘అసుకస్మిం నామ గామే ఇత్థన్నామో భిక్ఖూనం వేయ్యావచ్చకరో’’తి, సో గన్త్వా తస్స హత్థే అకప్పియవత్థుం దత్వా ‘‘థేరస్స చీవరం కిణిత్వా దదేయ్యాసీ’’తి ఆగన్త్వా భిక్ఖుస్స ఆరోచేత్వా గచ్ఛతి, అయమేకో భిక్ఖునా అసమ్ముఖానిద్దిట్ఠో.

న హేవ ఖో సో దూతో అత్తనా ఆగన్త్వా ఆరోచేతి, అపిచ ఖో అఞ్ఞం పహిణతి ‘‘దిన్నం మయా, భన్తే, తస్స హత్థే చీవరచేతాపన్నం, తుమ్హే చీవరం గణ్హేయ్యాథా’’తి, అయం దుతియో భిక్ఖునా అసమ్ముఖానిద్దిట్ఠో.

న హేవ ఖో అఞ్ఞం పహిణతి, అపిచ గచ్ఛన్తోవ భిక్ఖుం వదతి ‘‘అహం తస్స హత్థే చీవరచేతాపన్నం దస్సామి, తుమ్హే చీవరం గణ్హేయ్యాథా’’తి, అయం తతియో భిక్ఖునా అసమ్ముఖానిద్దిట్ఠోతి ఏవం ఏకో సమ్ముఖానిద్దిట్ఠో తయో అసమ్ముఖానిద్దిట్ఠాతి ఇమే చత్తారో భిక్ఖునా నిద్దిట్ఠవేయ్యావచ్చకరా నామ. ఏతేసు ఇధ వుత్తనయేనేవ పటిపజ్జితబ్బం.

అపరో భిక్ఖు పురిమనయేనేవ దూతేన పుచ్ఛితో నత్థితాయ వా అవిచారేతుకామతాయ వా ‘‘నత్థమ్హాకం కప్పియకారకో’’తి వదతి, తస్మిం ఖణే కోచి మనుస్సో ఆగచ్ఛతి, దూతో తస్స హత్థే అకప్పియవత్థుం దత్వా ‘‘ఇమస్స హత్థతో చీవరం గణ్హేయ్యాథా’’తి వత్వా గచ్ఛతి, అయం దూతేన సమ్ముఖానిద్దిట్ఠోతి ఏవం ఏకో సమ్ముఖానిద్దిట్ఠో.

అపరో దూతో గామం పవిసిత్వా అత్తనా అభిరుచితస్స కస్సచి హత్థే అకప్పియవత్థుం దత్వా పురిమనయేనేవ ఆగన్త్వా వా ఆరోచేతి, అఞ్ఞం వా పహిణతి ‘‘అహం అసుకస్స నామ హత్థే చీవరచేతాపన్నం దస్సామి, తుమ్హే చీవరం గణ్హేయ్యాథా’’తి వత్వా వా గచ్ఛతి, అయం తతియో దూతేన అసమ్ముఖానిద్దిట్ఠోతి ఏవం ఏకో సమ్ముఖానిద్దిట్ఠో తయో అసమ్ముఖానిద్దిట్ఠాతి ఇమే చత్తారో దూతేన నిద్దిట్ఠవేయ్యావచ్చకరా నామ. ఏతేసు మేణ్డకసిక్ఖాపదే వుత్తనయేనేవ పటిపజ్జితబ్బం. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘సన్తి, భిక్ఖవే, మనుస్సా సద్ధా పసన్నా, తే కప్పియకారకానం హత్థే హిరఞ్ఞం ఉపనిక్ఖిపన్తి ‘ఇమినా యం అయ్యస్స కప్పియం, తం దేథా’తి. అనుజానామి, భిక్ఖవే, యం తతో కప్పియం, తం సాదితుం, న త్వేవాహం, భిక్ఖవే, ‘కేనచి పరియాయేన జాతరూపరజతం సాదితబ్బం పరియేసితబ్బ’న్తి వదామీ’’తి (మహావ. ౨౯౯).

ఏత్థ చోదనాయ పరిమాణం నత్థి, మూలం అసాదియన్తేన సహస్సక్ఖత్తుమ్పి చోదనాయ వా ఠానేన వా కప్పియభణ్డం సాదితుం వట్టతి. నో చే దేతి, అఞ్ఞం కప్పియకారకం ఠపేత్వాపి ఆహరాపేతబ్బం. సచే ఇచ్ఛతి, మూలసామికానమ్పి కథేతబ్బం. నో చే ఇచ్ఛతి, న కథేతబ్బం.

అపరో భిక్ఖు పురిమనయేనేవ దూతేన పుచ్ఛితో ‘‘నత్థమ్హాకం కప్పియకారకో’’తి వదతి, తదఞ్ఞో సమీపే ఠితో సుత్వా ‘‘ఆహర భో, అహం అయ్యస్స చీవరం చేతాపేత్వా దస్సామీ’’తి వదతి. దూతో ‘‘హన్ద భో దదేయ్యాసీ’’తి తస్స హత్థే దత్వా భిక్ఖుస్స అనారోచేత్వావ గచ్ఛతి, అయం ముఖవేవటికకప్పియకారకో. అపరో భిక్ఖునో ఉపట్ఠాకస్స వా అఞ్ఞస్స వా హత్థే అకప్పియవత్థుం దత్వా ‘‘థేరస్స చీవరం దదేయ్యాసీ’’తి ఏత్తోవ పక్కమతి, అయం పరమ్ముఖాకప్పియకారకోతి ఇమే ద్వే అనిద్దిట్ఠకప్పియకారకా నామ. ఏతేసు అఞ్ఞాతకఅప్పవారితేసు వియ పటిపజ్జితబ్బం. సచే సయమేవ చీవరం ఆనేత్వా దదన్తి, గహేతబ్బం. నో చే, న కిఞ్చి వత్తబ్బా. యథా చ దూతస్స హత్థే చీవరత్థాయ అకప్పియవత్థుమ్హి పేసితే వినిచ్ఛయో వుత్తో, ఏవం పిణ్డపాతాదీనమ్పి అత్థాయ పేసితే సయం ఆగన్త్వా దీయమానే చ వినిచ్ఛయో వేదితబ్బో.

౬౬. ఉపనిక్ఖిత్తసాదియనే పన అయం వినిచ్ఛయో (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౮౩-౪) – కిఞ్చి అకప్పియవత్థుం పాదమూలే ఠపేత్వా ‘‘ఇదం అయ్యస్స హోతూ’’తి వుత్తే సచేపి చిత్తేన సాదియతి, గణ్హితుకామో హోతి, కాయేన వా వాచాయ వా ‘‘నయిదం కప్పతీ’’తి పటిక్ఖిపతి, అనాపత్తి. కాయవాచాహి వా అప్పటిక్ఖిపిత్వాపి సుద్ధచిత్తో హుత్వా ‘‘నయిదం అమ్హాకం కప్పతీ’’తి న సాదియతి, అనాపత్తియేవ. తీసు ద్వారేసు హి యేన కేనచి పటిక్ఖిత్తం పటిక్ఖిత్తమేవ హోతి. సచే పన కాయవాచాహి అప్పటిక్ఖిపిత్వా చిత్తేన అధివాసేతి, కాయవాచాహి కత్తబ్బస్స పటిక్ఖేపస్స అకరణతో అకిరియసముట్ఠానం కాయద్వారే చ వచీద్వారే చ ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, మనోద్వారే పన ఆపత్తి నామ నత్థి.

ఏకో సతం వా సహస్సం వా పాదమూలే ఠపేతి ‘‘తుయ్హిదం హోతూ’’తి, భిక్ఖు ‘‘నయిదం కప్పతీ’’తి పటిక్ఖిపతి, ఉపాసకో ‘‘పరిచ్చత్తం మయా తుమ్హాక’’న్తి గతో, అఞ్ఞో తత్థ ఆగన్త్వా పుచ్ఛతి ‘‘కిం, భన్తే, ఇద’’న్తి, యం తేన చ అత్తనా చ వుత్తం, తం ఆచిక్ఖితబ్బం. సో చే వదతి ‘‘గోపయిస్సామహం, భన్తే, గుత్తట్ఠానం దస్సేథా’’తి, సత్తభూమికమ్పి పాసాదం అభిరుహిత్వా ‘‘ఇదం గుత్తట్ఠాన’’న్తి ఆచిక్ఖితబ్బం, ‘‘ఇధ నిక్ఖిపాహీ’’తి న వత్తబ్బం. ఏత్తావతా కప్పియఞ్చ అకప్పియఞ్చ నిస్సాయ ఠితం హోతి, ద్వారం పిదహిత్వా రక్ఖన్తేన వసితబ్బం. సచే కిఞ్చి విక్కాయికభణ్డం పత్తం వా చీవరం వా గహేత్వా ఆగచ్ఛతి, ‘‘ఇదం గహేస్సథ, భన్తే’’తి వుత్తే ‘‘ఉపాసక, అత్థి అమ్హాకం ఇమినా అత్థో, వత్థు చ ఏవరూపం నామ సంవిజ్జతి, కప్పియకారకో నత్థీ’’తి వత్తబ్బం. సచే సో వదతి ‘‘అహం కప్పియకారకో భవిస్సామి, ద్వారం వివరిత్వా దేథా’’తి, ద్వారం వివరిత్వా ‘‘ఇమస్మిం ఓకాసే ఠపిత’’న్తి వత్తబ్బం, ‘‘ఇదం గణ్హా’’తి న వత్తబ్బం. ఏవమ్పి కప్పియఞ్చ అకప్పియఞ్చ నిస్సాయ ఠితమేవ హోతి. సో చే తం గహేత్వా తస్స కప్పియభణ్డం దేతి, వట్టతి. సచే అధికం గణ్హాతి, ‘‘న మయం తవ భణ్డం గణ్హామ, నిక్ఖమాహీ’’తి వత్తబ్బో.

౬౭. యేన పన జాతరూపాదిచతుబ్బిధం నిస్సగ్గియవత్థు పటిగ్గహితం, తేన కిం కాతబ్బన్తి? సఙ్ఘమజ్ఝే నిస్సజ్జితబ్బం. కథం? తేన భిక్ఖునా (పారా. ౫౮౪) సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో ‘‘అహం, భన్తే, రూపియం పటిగ్గహేసిం, ఇదం మే నిస్సగ్గియం, ఇమాహం నిస్సజ్జామీ’’తి నిస్సజ్జిత్వా ఆపత్తి దేసేతబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన ఆపత్తి పటిగ్గహేతబ్బా. సచే తత్థ ఆగచ్ఛతి ఆరామికో వా ఉపాసకో వా, సో వత్తబ్బో ‘‘ఆవుసో, ఇదం జానాహీ’’తి. సచే సో భణతి ‘‘ఇమినా కిం ఆహరిస్సామీ’’తి, న వత్తబ్బో ‘‘ఇమం వా ఇమం వా ఆహరా’’తి, కప్పియం ఆచిక్ఖితబ్బం సప్పిం వా తేలం వా మధుం వా ఫాణితం వా. ఆచిక్ఖన్తేన చ ‘‘ఇమినా సప్పిం వా తేలం వా మధుం వా ఫాణితం వా ఆహరా’’తి న వత్తబ్బం, ‘‘ఇదఞ్చిదఞ్చ సఙ్ఘస్స కప్పియ’’న్తి ఏత్తకమేవ వత్తబ్బం. సచే సో తేన పరివత్తేత్వా కప్పియం ఆహరతి, రూపియపటిగ్గాహకం ఠపేత్వా సబ్బేహేవ భాజేత్వా పరిభుఞ్జితబ్బం, రూపియపటిగ్గాహకేన భాగో న గహేతబ్బో.

అఞ్ఞేసం (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౮౩-౪) భిక్ఖూనం వా ఆరామికానం వా పత్తభాగమ్పి లభిత్వా పరిభుఞ్జితుం న వట్టతి, అన్తమసో మక్కటాదీహి తతో హరిత్వా అరఞ్ఞే ఠపితం వా తేసం హత్థతో గళితం వా తిరచ్ఛానపటిగ్గహితమ్పి పంసుకూలమ్పి న వట్టతియేవ. తతో ఆహటేన ఫాణితేన సేనాసనధూపనమ్పి న వట్టతి. సప్పినా వా తేలేన వా పదీపం కత్వా దీపాలోకే నిపజ్జితుం, కసిణపరికమ్మం కాతుం, పోత్థకమ్పి వాచేతుం న వట్టతి. తేలమధుఫాణితేహి పన సరీరే వణం మక్ఖేతుం న వట్టతియేవ. తేన వత్థునా మఞ్చపీఠాదీని వా గణ్హన్తి, ఉపోసథాగారం వా భోజనసాలం వా కరోన్తి, పరిభుఞ్జితుం న వట్టతి. ఛాయాపి గేహపరిచ్ఛేదేన ఠితావ న వట్టతి, పరిచ్ఛేదాతిక్కన్తా ఆగన్తుకత్తా వట్టతి. తం వత్థుం విస్సజ్జేత్వా కతేన మగ్గేనపి సేతునాపి నావాయపి ఉళుమ్పేనాపి గన్తుం న వట్టతి. తేన వత్థునా ఖణాపితాయ పోక్ఖరణియా ఉబ్భిదోదకం పాతుం వా పరిభుఞ్జితుం వా న వట్టతి. అన్తో ఉదకే పన అసతి అఞ్ఞం ఆగన్తుకం ఉదకం వా వస్సోదకం వా పవిట్ఠం వట్టతి. కీతాయ యేన సద్ధిం కీతా, తం ఆగన్తుకమ్పి న వట్టతి. తం వత్థుం ఉపనిక్ఖేపం ఠపేత్వా సఙ్ఘో పచ్చయే పరిభుఞ్జతి, తేపి పచ్చయా తస్స న వట్టన్తి. ఆరామో గహితో హోతి, సోపి పరిభుఞ్జితుం న వట్టతి. యది భూమిపి బీజమ్పి అకప్పియం, నేవ భూమిం, న ఫలం పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. సచే భూమింయేవ కిణిత్వా అఞ్ఞాని బీజాని రోపితాని, ఫలం వట్టతి. అథ బీజాని కిణిత్వా కప్పియభూమియం రోపితాని, ఫలం న వట్టతి, భూమియం నిసీదితుం వా నిపజ్జితుం వా వట్టతి.

సచే పన తత్థ ఆగతో కప్పియకారకో తం పరివత్తేత్వా సఙ్ఘస్స కప్పియం సప్పితేలాదిం ఆహరితుం న జానాతి, సో వత్తబ్బో ‘‘ఆవుసో, ఇమం ఛడ్డేహీ’’తి. సచే సో ఛడ్డేతి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే ఛడ్డేతి, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు రూపియఛడ్డకో సమ్మన్నితబ్బో యో న ఛన్దాగతిం గచ్ఛేయ్య, న దోసాగతిం గచ్ఛేయ్య, న మోహాగతిం గచ్ఛేయ్య, న భయాగతిం గచ్ఛేయ్య, ఛడ్డితాఛడ్డితఞ్చ జానేయ్య. ఏవఞ్చ పన సమ్మన్నితబ్బో, పఠమం భిక్ఖు యాచితబ్బో, యాచిత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం రూపియఛడ్డకం సమ్మన్నేయ్య, ఏసా ఞత్తి. సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం రూపియఛడ్డకం సమ్మన్నతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో రూపియఛడ్డకస్స సమ్ముతి, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య. సమ్మతో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో భిక్ఖు రూపియఛడ్డకో, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి (పారా. ౫౮౫).

౬౮. తేన సమ్మతేన (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౮౫) భిక్ఖునా నిమిత్తం అకత్వా అక్ఖీని నిమీలేత్వా నదియా వా పపాతే వా వనగహనే వా గూథం వియ అనపేక్ఖేన పతితోకాసం అసమన్నారహన్తేన ఛడ్డేతబ్బం. సచే నిమిత్తం కత్వా పాతేతి, దుక్కటం ఆపజ్జతి. ఏవం జిగుచ్ఛితబ్బేపి రూపియే భగవా పరియాయేన భిక్ఖూనం పరిభోగం ఆచిక్ఖి. రూపియపటిగ్గాహకస్స పన కేనచి పరియాయేన తతో ఉప్పన్నపచ్చయపరిభోగో న వట్టతి. యథా చాయం ఏతస్స న వట్టతి, ఏవం అసన్తసమ్భావనాయ వా కులదూసకకమ్మేన వా కుహనాదీహి వాఉప్పన్నపచ్చయా నేవ తస్స, న అఞ్ఞస్స వట్టన్తి, ధమ్మేన సమేన ఉప్పన్నాపి అపచ్చవేక్ఖిత్వా పరిభుఞ్జితుం న వట్టన్తి. చత్తారో హి పరిభోగా – థేయ్యపరిభోగో ఇణపరిభోగో దాయజ్జపరిభోగో సామిపరిభోగోతి. తత్థ సఙ్ఘమజ్ఝేపి నిసీదిత్వా పరిభుఞ్జన్తస్స దుస్సీలస్స పరిభోగో థేయ్యపరిభోగో నామ. సీలవతో అపచ్చవేక్ఖితపరిభోగో ఇణపరిభోగో నామ. తస్మా చీవరం పరిభోగే పరిభోగే పచ్చవేక్ఖితబ్బం, పిణ్డపాతో ఆలోపే ఆలోపే, తథా అసక్కోన్తేన పురేభత్తపచ్ఛాభత్తపురిమయామమజ్ఝిమయామపచ్ఛిమయామేసు. సచస్స అపచ్చవేక్ఖతో అరుణో ఉగ్గచ్ఛతి, ఇణపరిభోగట్ఠానే తిట్ఠతి. సేనాసనమ్పి పరిభోగే పరిభోగే పచ్చవేక్ఖితబ్బం. భేసజ్జస్స పటిగ్గహణేపి పరిభోగేపి సతిపచ్చయతా వట్టతి, ఏవం సన్తేపి పటిగ్గహణే సతిం కత్వా పరిభోగే అకరోన్తస్సేవ ఆపత్తి, పటిగ్గహణే పన సతిం అకత్వా పరిభోగే కరోన్తస్స అనాపత్తి. చతుబ్బిధా హి సుద్ధి – దేసనాసుద్ధి సంవరసుద్ధి పరియేట్ఠిసుద్ధి పచ్చవేక్ఖణసుద్ధీతి.

తత్థ దేసనాసుద్ధి నామ పాతిమోక్ఖసంవరసీలం. తఞ్హి దేసనాయ సుజ్ఝనతో ‘‘దేసనాసుద్ధీ’’తి వుచ్చతి. సంవరసుద్ధి నామ ఇన్ద్రియసంవరసీలం. తఞ్హి ‘‘న పునేవం కరిస్సామీ’’తి చిత్తాధిట్ఠానసంవరేనేవ సుజ్ఝనతో ‘‘సంవరసుద్ధీ’’తి వుచ్చతి. పరియేట్ఠిసుద్ధి నామ ఆజీవపారిసుద్ధిసీలం. తఞ్హి అనేసనం పహాయ ధమ్మేన సమేన పచ్చయే ఉప్పాదేన్తస్స పరియేసనాయ సుద్ధత్తా ‘‘పరియేట్ఠిసుద్ధీ’’తి వుచ్చతి. పచ్చవేక్ఖణసుద్ధి నామ పచ్చయపరిభోగసన్నిస్సితసీలం. తఞ్హి ‘‘పటిసఙ్ఖా యోనిసో చీవరం పటిసేవామీ’’తిఆదినా (మ. ని. ౧.౨౩; అ. ని. ౬.౫౮) నయేన వుత్తేన పచ్చవేక్ఖణేన సుజ్ఝనతో ‘‘పచ్చవేక్ఖణసుద్ధీ’’తి వుచ్చతి, తేన వుత్తం ‘‘పటిగ్గహణే పన సతిం అకత్వా పరిభోగే కరోన్తస్స అనాపత్తీ’’తి.

సత్తన్నం సేక్ఖానం పచ్చయపరిభోగో దాయజ్జపరిభోగో నామ. తే హి భగవతో పుత్తా, తస్మా పితుసన్తకానం పచ్చయానం దాయాదా హుత్వా తే పచ్చయే పరిభుఞ్జన్తి. కిం పన తే భగవతో పచ్చయే పరిభుఞ్జన్తి, గిహీనం పచ్చయే పరిభుఞ్జన్తీతి? గిహీహి దిన్నాపి భగవతా అనుఞ్ఞాతత్తా భగవతో సన్తకా హోన్తి, తస్మా భగవతో పచ్చయే పరిభుఞ్జన్తీతి వేదితబ్బం. ధమ్మదాయాదసుత్త (మ. ని. ౧.౨౯ ఆదయో) ఞ్చేత్థ సాధకం. ఖీణాసవానం పరిభోగో సామిపరిభోగో నామ. తే హి తణ్హాయ దాసబ్యం అతీతత్తా సామినో హుత్వా పరిభుఞ్జన్తి. ఇతి ఇమేసు పరిభోగేసు సామిపరిభోగో చ దాయజ్జపరిభోగో చ సబ్బేసమ్పి వట్టతి, ఇణపరిభోగో న వట్టతి, థేయ్యపరిభోగే కథాయేవ నత్థి.

అపరేపి చత్తారో పరిభోగా – లజ్జిపరిభోగో అలజ్జిపరిభోగో ధమ్మియపరిభోగో అధమ్మియపరిభోగోతి. తత్థ అలజ్జినో లజ్జినా సద్ధిం పరిభోగో వట్టతి, ఆపత్తియా న కారేతబ్బో. లజ్జినో అలజ్జినా సద్ధిం యావ న జానాతి, తావ వట్టతి. ఆదితో పట్ఠాయ హి అలజ్జీ నామ నత్థి, తస్మా యదాస్స అలజ్జిభావం జానాతి, తదా వత్తబ్బో ‘‘తుమ్హే కాయద్వారే వచీద్వారే చ వీతిక్కమం కరోథ, తం అప్పతిరూపం, మా ఏవమకత్థా’’తి. సచే అనాదియిత్వా కరోతియేవ, యది తేన సద్ధిం పరిభోగం కరోతి, సోపి అలజ్జీయేవ హోతి. యోపి అత్తనో భారభూతేన అలజ్జినా సద్ధిం పరిభోగం కరోతి, సోపి నివారేతబ్బో. సచే న ఓరమతి, అయమ్పి అలజ్జీయేవ హోతి. ఏవం ఏకో అలజ్జీ అలజ్జిసతమ్పి కరోతి. అలజ్జినో పన అలజ్జినావ సద్ధిం పరిభోగే ఆపత్తి నామ నత్థి. లజ్జినో లజ్జినా సద్ధిం పరిభోగో ద్విన్నం ఖత్తియకుమారానం సువణ్ణపాతియం భోజనసదిసో. ధమ్మియాధమ్మియపరిభోగో పచ్చయవసేనేవ వేదితబ్బో. తత్థ సచే పుగ్గలోపి అలజ్జీ, పిణ్డపాతోపి అధమ్మియో, ఉభో జేగుచ్ఛా. పుగ్గలో అలజ్జీ, పిణ్డపాతో ధమ్మియో, పుగ్గలం జిగుచ్ఛిత్వా పిణ్డపాతో న గహేతబ్బో. మహాపచ్చరియం పన ‘‘దుస్సీలో సఙ్ఘతో ఉద్దేసభత్తాదీని లభిత్వా సఙ్ఘస్సేవ దేతి, ఏతాని యథాదానమేవ గహితత్తా వట్టన్తీ’’తి వుత్తం. పుగ్గలో లజ్జీ, పిణ్డపాతో అధమ్మియో, పిణ్డపాతో జేగుచ్ఛో న గహేతబ్బో. పుగ్గలో లజ్జీ, పిణ్డపాతోపి ధమ్మియో, వట్టతి.

అపరే ద్వే పగ్గహా ద్వే చ పరిభోగా – లజ్జిపగ్గహో అలజ్జిపగ్గహో, ధమ్మపరిభోగో ఆమిసపరిభోగోతి. తత్థ అలజ్జినో లజ్జిం పగ్గహేతుం వట్టతి, న సో ఆపత్తియా కారేతబ్బో. సచే పన లజ్జీ అలజ్జిం పగ్గణ్హాతి, అనుమోదనాయ అజ్ఝేసతి, ధమ్మకథాయ అజ్ఝేసతి, కులేసు ఉపత్థమ్భేతి, ఇతరోపి ‘‘అమ్హాకం ఆచరియో ఈదిసో చ ఈదిసో చా’’తి తస్స పరిసతి వణ్ణం భాసతి, అయం సాసనం ఓసక్కాపేతి అన్తరధాపేతీతి వేదితబ్బో. ధమ్మపరిభోగఆమిసపరిభోగేసు పన యత్థ ఆమిసపరిభోగో వట్టతి, ధమ్మపరిభోగోపి తత్థ వట్టతి. యో పన కోటియం ఠితో, గన్థో తస్స పుగ్గలస్స అచ్చయేన నస్సిస్సతి, తం ధమ్మానుగ్గహేన ఉగ్గణ్హితుం వట్టతీతి వుత్తం. తత్రిదం వత్థు – మహాభయే కిర ఏకస్సేవ భిక్ఖునో మహానిద్దేసో పగుణో అహోసి. అథ చతునికాయికతిస్సత్థేరస్స ఉపజ్ఝాయో మహాతిపిటకత్థేరో నామ మహారక్ఖితత్థేరం ఆహ ‘‘ఆవుసో మహారక్ఖిత, ఏతస్స సన్తికే మహానిద్దేసం గణ్హాహీ’’తి. ‘‘పాపో కిరాయం, భన్తే, న గణ్హామీ’’తి. ‘‘గణ్హావుసో, అహం తే సన్తికే నిసీదిస్సామీ’’తి. ‘‘సాధు, భన్తే, తుమ్హేసు నిసిన్నేసు గణ్హిస్సామీ’’తి పట్ఠపేత్వా రత్తిన్దివం నిరన్తరం పరియాపుణన్తో ఓసానదివసే హేట్ఠామఞ్చే ఇత్థిం దిస్వా ‘‘భన్తే, సుతంయేవ మే పుబ్బే, సచాహం ఏవం జానేయ్యం, న ఈదిసస్స సన్తికే ధమ్మం పరియాపుణేయ్య’’న్తి ఆహ. తస్స పన సన్తికే బహూ మహాథేరా ఉగ్గణ్హిత్వా మహానిద్దేసం పతిట్ఠాపేసున్తి.

ఇతి పాళిముత్తకవినయవినిచ్ఛయసఙ్గహే

రూపియాదిపటిగ్గహణవినిచ్ఛయకథా సమత్తా.