౧౧. కయవిక్కయసమాపత్తివినిచ్ఛయకథా

౫౭. కయవిక్కయసమాపత్తీతి కయవిక్కయసమాపజ్జనం. ‘‘ఇమినా ఇమం దేహీ’’తిఆదినా (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౯౫) హి నయేన పరస్స కప్పియభణ్డం గణ్హన్తో కయం సమాపజ్జతి, అత్తనో కప్పియభణ్డం దేన్తో విక్కయం. అయం పన కయవిక్కయో ఠపేత్వా పఞ్చ సహధమ్మికే అవసేసేహి గిహిపబ్బజితేహి అన్తమసో మాతాపితూహిపి సద్ధిం న వట్టతి.

తత్రాయం వినిచ్ఛయో – వత్థేన వా వత్థం హోతు, భత్తేన వా భత్తం, యం కిఞ్చి కప్పియం ‘‘ఇమినా ఇమం దేహీ’’తి వదతి, దుక్కటం. ఏవం వత్వా మాతుయాపి అత్తనో భణ్డం దేతి, దుక్కటం, ‘‘ఇమినా ఇమం దేహీ’’తి వుత్తో వా ‘‘ఇమం దేహి, ఇమం తే దస్సామీ’’తి తం వత్వా వా మాతుయాపి భణ్డం అత్తనా గణ్హాతి, దుక్కటం, అత్తనో భణ్డే పరహత్థం, పరభణ్డే చ అత్తనో హత్థం సమ్పత్తే నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. మాతరం వా పన పితరం వా ‘‘ఇమం దేహీ’’తి వదతో విఞ్ఞత్తి న హోతి, ‘‘ఇమం గణ్హాహీ’’తి దదతో సద్ధాదేయ్యవినిపాతనం న హోతి. అఞ్ఞాతకం ‘‘ఇమం దేహీ’’తి వదతో విఞ్ఞత్తి, ‘‘ఇమం గణ్హాహీ’’తి దదతో సద్ధాదేయ్యవినిపాతనం, ‘‘ఇమినా ఇమం దేహీ’’తి కయవిక్కయం ఆపజ్జతో నిస్సగ్గియం. తస్మా కప్పియభణ్డం పరివత్తన్తేన మాతాపితూహిపి సద్ధిం కయవిక్కయం, అఞ్ఞాతకేహి సద్ధిం తిస్సో ఆపత్తియో మోచేన్తేన పరివత్తేతబ్బం.

తత్రాయం పరివత్తనవిధి – భిక్ఖుస్స పాథేయ్యతణ్డులా హోన్తి, సో అన్తరామగ్గే భత్తహత్థం పురిసం దిస్వా ‘‘అమ్హాకం తణ్డులా అత్థి, న చ నో ఇమేహి అత్థో, భత్తేన పన అత్థో’’తి వదతి, పురిసో తణ్డులే గహేత్వా భత్తం దేతి, వట్టతి. తిస్సోపి ఆపత్తియో న హోన్తి, అన్తమసో నిమిత్తకమ్మమత్తమ్పి న హోతి. కస్మా? మూలస్స అత్థితాయ. యో పన ఏవం అకత్వా ‘‘ఇమినా ఇమం దేహీ’’తి పరివత్తేతి, యథావత్థుకమేవ. విఘాసాదం దిస్వా ‘‘ఇమం ఓదనం భుఞ్జిత్వా రజనం వా దారూని వా ఆహరా’’తి వదతి, రజనఛల్లిగణనాయ దారుగణనాయ చ నిస్సగ్గియాని హోన్తి. ‘‘ఇమం ఓదనం భుఞ్జిత్వా ఇమం నామ కరోథా’’తి దన్తకారాదీహి సిప్పికేహి ధమ్మకరణాదీసు తం తం పరిక్ఖారం కారేతి, రజకేహి వా వత్థం ధోవాపేతి, యథావత్థుకమేవ. నహాపితేన కేసే ఛిన్దాపేతి, కమ్మకారేహి నవకమ్మం కారేతి, యథావత్థుకమేవ. సచే పన ‘‘ఇదం భత్తం భుఞ్జిత్వా ఇదం కరోథా’’తి న వదతి, ‘‘ఇదం భత్తం భుఞ్జ, భుత్తోసి, భుఞ్జిస్ససి, ఇదం నామ కరోహీ’’తి వదతి, వట్టతి. ఏత్థ చ కిఞ్చాపి వత్థధోవనే వా కేసచ్ఛేదనే వా భూమిసోధనాదినవకమ్మే వా పరభణ్డం అత్తనో హత్థగతం నిస్సజ్జితబ్బం నామ నత్థి, మహాఅట్ఠకథాయం పన దళ్హం కత్వా వుత్తత్తా న సక్కా ఏతం పటిక్ఖిపితుం, తస్మా యథా నిస్సగ్గియవత్థుమ్హి పరిభుత్తే వా నట్ఠే వా పాచిత్తియం దేసేతి, ఏవమిధాపి దేసేతబ్బం.

యం కిఞ్చి కప్పియభణ్డం గణ్హితుకామతాయ అగ్ఘం పుచ్ఛితుం వట్టతి, తస్మా ‘‘అయం తవ పత్తో కిం అగ్ఘతీ’’తి పుచ్ఛితే ‘‘ఇదం నామా’’తి వదతి, సచే అత్తనో కప్పియభణ్డం మహగ్ఘం హోతి, ఏవఞ్చ నం పటివదతి ‘‘ఉపాసక మమ ఇదం వత్థు మహగ్ఘం, తవ పత్తం అఞ్ఞస్స దేహీ’’తి. తం సుత్వా ఇతరో ‘‘అఞ్ఞం థాలకమ్పి దస్సామీ’’తి వదతి, గణ్హితుం వట్టతి. సచే సో పత్తో మహగ్ఘో, భిక్ఖునో వత్థు అప్పగ్ఘం, పత్తసామికో చస్స అప్పగ్ఘభావం న జానాతి, పత్తో న గహేతబ్బో, ‘‘మమ వత్థు అప్పగ్ఘ’’న్తి ఆచిక్ఖితబ్బం. మహగ్ఘభావం ఞత్వా వఞ్చేత్వా గణ్హన్తోపి హి భణ్డం అగ్ఘాపేత్వా కారేతబ్బతం ఆపజ్జతి. సచే పత్తసామికో ‘‘హోతు, భన్తే, సేసం మమ పుఞ్ఞం భవిస్సతీ’’తి దేతి, వట్టతి. కప్పియకారకస్స పన ‘‘ఇమినా ఇమం గహేత్వా దేహీ’’తి ఆచిక్ఖితుం వట్టతి, తస్మా యస్స హత్థతో భణ్డం గణ్హాతి, తం ఠపేత్వా అఞ్ఞం అన్తమసో తస్స పుత్తభాతికమ్పి కప్పియకారకం కత్వా ‘‘ఇమినా ఇమం నామ గహేత్వా దేహీ’’తి ఆచిక్ఖతి, సో చే ఛేకో హోతి, పునప్పునం అపనేత్వా వివదిత్వా గణ్హాతి, తుణ్హీభూతేన ఠాతబ్బం. నో చే ఛేకో హోతి, న జానాతి గహేతుం, వాణిజకో చ తం వఞ్చేతి, ‘‘మా గణ్హాహీ’’తి వత్తబ్బో.

‘‘ఇదం పటిగ్గహితం తేలం వా సప్పి వా అమ్హాకం అత్థి, అమ్హాకఞ్చ అఞ్ఞేన అప్పటిగ్గహితకేన అత్థో’’తి వుత్తే పన సచే సో తం గహేత్వా అఞ్ఞం దేతి, పఠమం అత్తనో తేలం న మినాపేతబ్బం. కస్మా? నాళియఞ్హి అవసిట్ఠతేలం హోతి, తం పచ్ఛా మినన్తస్స అప్పటిగ్గహితం దూసేయ్య. అయఞ్చ కయవిక్కయో నామ కప్పియభణ్డవసేన వుత్తో. కప్పియేన హి కప్పియం పరివత్తేన్తస్స కయవిక్కయసిక్ఖాపదేన నిస్సగ్గియం వుత్తం, అకప్పియేన పన అకప్పియం పరివత్తేన్తస్స, కప్పియేన వా అకప్పియం అకప్పియేన వా కప్పియం పరివత్తేన్తస్స రూపియసంవోహారసిక్ఖాపదేన నిస్సగ్గియం, తస్మా ఉభోసు వా ఏకస్మిం వా అకప్పియే సతి రూపియసంవోహారో నామ హోతి.

౫౮. రూపియసంవోహారస్స చ గరుభావదీపనత్థం ఇదం పత్తచతుక్కం వేదితబ్బం. యో హి రూపియం ఉగ్గణ్హిత్వా తేన అయబీజం సముట్ఠాపేతి, తం కోట్టాపేత్వా తేన లోహేన పత్తం కారేతి, అయం పత్తో మహాఅకప్పియో నామ, న సక్కా కేనచి ఉపాయేన కప్పియో కాతుం. సచేపి తం వినాసేత్వా థాలకం కారేతి, తమ్పి అకప్పియం. వాసిం కారేతి, తాయ ఛిన్నదన్తకట్ఠమ్పి అకప్పియం. బళిసం కారేతి, తేన మారితా మచ్ఛాపి అకప్పియా. వాసిం తాపేత్వా ఉదకం వా ఖీరం వా ఉణ్హాపేతి, తమ్పి అకప్పియమేవ.

యో పన రూపియం ఉగ్గణ్హిత్వా తేన పత్తం కిణాతి, అయమ్పి పత్తో అకప్పియో. ‘‘పఞ్చన్నమ్పి సహధమ్మికానం న కప్పతీ’’తి మహాపచ్చరియం వుత్తం. సక్కా పన కప్పియో కాతుం. సో హి మూలే మూలసామికానం, పత్తే చ పత్తసామికానం దిన్నే కప్పియో హోతి, కప్పియభణ్డం దత్వా గహేత్వా పరిభుఞ్జితుం వట్టతి.

యోపి రూపియం ఉగ్గణ్హాపేత్వా కప్పియకారకేన సద్ధిం కమ్మారకులం గన్త్వా పత్తం దిస్వా ‘‘అయం మయ్హం రుచ్చతీ’’తి వదతి, కప్పియకారకో చ తం రూపియం దత్వా కమ్మారం సఞ్ఞాపేతి, అయమ్పి పత్తో కప్పియవోహారేన గహితోపి దుతియపత్తసదిసోయేవ, మూలస్స సమ్పటిచ్ఛితత్తా అకప్పియో. కస్మా సేసానం న కప్పతీతి? మూలస్స అనిస్సట్ఠత్తా.

యో పన రూపియం అసమ్పటిచ్ఛిత్వా ‘‘థేరస్స పత్తం కిణిత్వా దేహీ’’తి పహితకప్పియకారకేన సద్ధిం కమ్మారకులం గన్త్వా పత్తం దిస్వా ‘‘ఇమే కహాపణే గహేత్వా ఇమం దేహీ’’తి కహాపణే దాపేత్వా గహితో, అయం పత్తో ఏతస్సేవ భిక్ఖునో న వట్టతి దుబ్బిచారితత్తా, అఞ్ఞేసం పన వట్టతి మూలస్స అసమ్పటిచ్ఛితత్తా. మహాసుమత్థేరస్స కిర ఉపజ్ఝాయో అనురుద్ధత్థేరో నామ అహోసి. సో అత్తనో ఏవరూపం పత్తం సప్పిస్స పూరేత్వా సఙ్ఘస్స నిస్సజ్జి. తిపిటకచూళనాగత్థేరస్స సద్ధివిహారికానం ఏవరూపో పత్తో అహోసి. తం థేరోపి సప్పిస్స పూరేత్వా సఙ్ఘస్స నిస్సజ్జాపేసీతి. ఇదం అకప్పియపత్తచతుక్కం.

సచే పన రూపియం అసమ్పటిచ్ఛిత్వా ‘‘థేరస్స పత్తం కిణిత్వా దేహీ’’తి పహితకప్పియకారకేన సద్ధిం కమ్మారకులం గన్త్వా పత్తం దిస్వా ‘‘అయం మయ్హం రుచ్చతీ’’తి వా ‘‘ఇమాహం గహేస్సామీ’’తి వా వదతి, కప్పియకారకో చ తం రూపియం దత్వా కమ్మారం సఞ్ఞాపేతి, అయం పత్తో సబ్బకప్పియో బుద్ధానమ్పి పరిభోగారహో. ఇమం పన రూపియసంవోహారం కరోన్తేన ‘‘ఇమినా ఇమం గహేత్వా దేహీ’’తి కప్పియకారకమ్పి ఆచిక్ఖితుం న వట్టతి.

ఇతి పాళిముత్తకవినయవినిచ్ఛయసఙ్గహే

కయవిక్కయసమాపత్తివినిచ్ఛయకథా సమత్తా.