౧౦. భణ్డపటిసామనవినిచ్ఛయకథా

౫౩. భణ్డస్స పటిసామనన్తి పరేసం భణ్డస్స గోపనం. పరేసఞ్హి (పాచి. అట్ఠ. ౫౦౬) కప్పియవత్థు వా హోతు అకప్పియవత్థు వా, అన్తమసో మాతు కణ్ణపిళన్ధనం కాలపణ్ణమ్పి గిహిసన్తకం భణ్డాగారికసీసేన పటిసామేన్తస్స పాచిత్తియం. సచే పన మాతాపితూనం సన్తకం అవస్సం పటిసామేతబ్బం కప్పియభణ్డం హోతి, అత్తనో అత్థాయ గహేత్వా పటిసామేతబ్బం. ‘‘ఇదం పటిసామేత్వా దేహీ’’తి పన వుత్తే ‘‘న వట్టతీ’’తి పటిక్ఖిపితబ్బం. సచే ‘‘పటిసామేహీ’’తి పాతేత్వా గచ్ఛన్తి, పలిబోధో నామ హోతి, పటిసామేతుం వట్టతి. విహారే కమ్మం కరోన్తా వడ్ఢకీఆదయో వా రాజవల్లభా వా ‘‘అత్తనో ఉపకరణభణ్డం వా సయనభణ్డం వా పటిసామేత్వా దేథా’’తి వదన్తి, ఛన్దేనపి భయేనపి న కాతబ్బమేవ, గుత్తట్ఠానం పన దస్సేతుం వట్టతి, బలక్కారేన పాతేత్వా గతేసు చ పటిసామేతుం.

సచే (పారా. అట్ఠ. ౧.౧౧౧) అత్తనో హత్థే పటిసామనత్థాయ ఠపితం భణ్డం సామికేన ‘‘దేహి మే భణ్డ’’న్తి యాచితో అదాతుకామో ‘‘నాహం గణ్హామీ’’తి భణతి, సమ్పజానముసావాదేపి అదిన్నాదానస్స పయోగత్తా దుక్కటం. ‘‘కిం తుమ్హే భణథ, నేవిదం మయ్హం అనురూపం, న తుమ్హాక’’న్తిఆదీని వదన్తస్సపి దుక్కటమేవ. ‘‘రహో మయా ఏతస్స హత్థే ఠపితం, న అఞ్ఞో కోచి జానాతి, దస్సతి ను ఖో మే, నో’’తి సామికో విమతిం ఉప్పాదేతి, భిక్ఖుస్స థుల్లచ్చయం. తస్స ఫరుసాదిభావం దిస్వా సామికో ‘‘న మయ్హం దస్సతీ’’తి ధురం నిక్ఖిపతి, తత్ర సచాయం భిక్ఖు ‘‘కిలమేత్వా నం దస్సామీ’’తి దానే సఉస్సాహో, రక్ఖతి తావ. సచేపి సో దానే నిరుస్సాహో, భణ్డసామికో పన గహణే సఉస్సాహో, రక్ఖతియేవ. యది పన తస్మిం దానే నిరుస్సాహో భణ్డసామికో ‘‘న మయ్హం దస్సతీ’’తి ధురం నిక్ఖిపతి, ఏవం ఉభిన్నం ధురనిక్ఖేపేన భిక్ఖునో పారాజికం. యదిపి ముఖేన ‘‘దస్సామీ’’తి వదతి, చిత్తేన పన అదాతుకామో, ఏవమ్పి సామికస్స ధురనిక్ఖేపే పారాజికం. తం పన సఙ్గోపనత్థాయ అత్తనో హత్థే పరేహి ఠపితం భణ్డం అగుత్తదేసతో ఠానా చావేత్వా గుత్తట్ఠానే ఠపనత్థాయ హరతో అనాపత్తి. థేయ్యచిత్తేనపి ఠానా చావేన్తస్స అవహారో నత్థి. కస్మా? అత్తనో హత్థే నిక్ఖిత్తత్తా, భణ్డదేయ్యం పన హోతి. థేయ్యచిత్తేన పరిభుఞ్జతోపి ఏసేవ నయో.

౫౪. పఞ్చన్నం సహధమ్మికానం సన్తకం పన యం కిఞ్చి పరిక్ఖారం పటిసామేతుం వట్టతి. సచే ఆగన్తుకో భిక్ఖు ఆవాసికానం చీవరకమ్మం కరోన్తానం సమీపే పత్తచీవరం ఠపేత్వా ‘‘ఏతే సఙ్గోపేస్సన్తీ’’తి మఞ్ఞమానో నహాయితుం వా అఞ్ఞత్ర వా గచ్ఛతి, సచే తం ఆవాసికా సఙ్గోపేన్తి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే, నట్ఠే గీవా న హోతి. సచేపి సో ‘‘ఇదం, భన్తే, ఠపేథా’’తి వత్వా గచ్ఛతి, ఇతరే చ కిచ్చపసుతత్తా న జానన్తి, ఏసేవ నయో. అథాపి తే ‘‘ఇదం, భన్తే, ఠపేథా’’తి వుత్తా ‘‘మయం బ్యావటా’’తి పటిక్ఖిపన్తి, ఇతరో చ ‘‘అవస్సం ఠపేస్సన్తీ’’తి అనాదియిత్వా గచ్ఛతి, ఏసేవ నయో. సచే పన తే తేన యాచితా వా అయాచితా వా ‘‘మయం ఠపేస్సామ, త్వం గచ్ఛా’’తి వదన్తి, తం సఙ్గోపితబ్బం. నో చే సఙ్గోపేన్తి, నట్ఠే గీవా. కస్మా? సమ్పటిచ్ఛితత్తా.

యో భిక్ఖు భణ్డాగారికో హుత్వా పచ్చూససమయే ఏవ భిక్ఖూనం పత్తచీవరాని హేట్ఠాపాసాదం ఓరోపేత్వా ద్వారం అపిదహిత్వా తేసమ్పి అనారోచేత్వావ దూరే భిక్ఖాచారం గచ్ఛతి, తాని చే చోరా హరన్తి, తస్సేవ గీవా. యో పన భిక్ఖు భిక్ఖూహి ‘‘ఓరోపేథ, భన్తే, పత్తచీవరాని, కాలో సలాకగ్గహణస్సా’’తి వుత్తో ‘‘సమాగతాత్థా’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘ఆమ సమాగతామ్హా’’తి వుత్తే పత్తచీవరాని నీహరిత్వా నిక్ఖిపిత్వా భణ్డాగారద్వారం బన్ధిత్వా ‘‘తుమ్హే పత్తచీవరాని గహేత్వా హేట్ఠాపాసాదద్వారం పటిజగ్గిత్వా గచ్ఛేయ్యాథా’’తి వత్వా గచ్ఛతి. తత్ర చేకో అలసజాతికో భిక్ఖు భిక్ఖూసు గతేసు పచ్ఛా అక్ఖీని పుఞ్ఛన్తో ఉట్ఠహిత్వా ఉదకట్ఠానం ముఖధోవనత్థం గచ్ఛతి, తం ఖణం దిస్వా చోరా తస్స పత్తచీవరం హరన్తి, సుహటం, భణ్డాగారికస్స గీవా న హోతి.

సచేపి కోచి భణ్డాగారికస్స అనారోచేత్వావ భణ్డాగారే అత్తనో పరిక్ఖారం ఠపేతి, తస్మిమ్పి నట్ఠే భణ్డాగారికస్స గీవా న హోతి. సచే పన భణ్డాగారికో తం దిస్వా ‘‘అట్ఠానే ఠపిత’’న్తి గహేత్వా ఠపేతి, నట్ఠే తస్సేవ గీవా. సచేపి ఠపితభిక్ఖునా ‘‘మయా, భన్తే, ఈదిసో నామ పరిక్ఖారో ఠపితో, ఉపధారేయ్యాథా’’తి వుత్తో ‘‘సాధూ’’తి సమ్పటిచ్ఛతి, దున్నిక్ఖిత్తం వా మఞ్ఞమానో అఞ్ఞస్మిం ఠానే ఠపేతి, నట్ఠే తస్సేవ గీవా. ‘‘నాహం జానామీ’’తి పటిక్ఖిపన్తస్స పన నత్థి గీవా. యోపి తస్స పస్సన్తస్సేవ ఠపేతి, భణ్డాగారికఞ్చ న సమ్పటిచ్ఛాపేతి, నట్ఠం సునట్ఠమేవ. సచే పన నం భణ్డాగారికో అఞ్ఞత్ర ఠపేతి, నట్ఠే గీవా. సచే భణ్డాగారం సుగుత్తం, సబ్బో సఙ్ఘస్స చేతియస్స చ పరిక్ఖారో తత్థేవ ఠపీయతి, భణ్డాగారికో చ బాలో అబ్యత్తో ద్వారం వివరిత్వా ధమ్మకథం వా సోతుం అఞ్ఞం వా కిఞ్చి కాతుం కత్థచి గచ్ఛతి, తం ఖణం దిస్వా యత్తకం చోరా హరన్తి, సబ్బం తస్స గీవా. భణ్డాగారతో నిక్ఖమిత్వా బహి చఙ్కమన్తస్స వా ద్వారం వివరిత్వా సరీరం ఉతుం గాహాపేన్తస్స వా తత్థేవ సమణధమ్మానుయోగేన నిసిన్నస్స వా తత్థేవ నిసీదిత్వా కేనచి కమ్మేన బ్యావటస్స వా ఉచ్చారపస్సావపీళితస్సపి సతో తత్థేవ ఉపచారే విజ్జమానే బహి గచ్ఛతో వా అఞ్ఞేన వా కేనచి ఆకారేన పమత్తస్స సతో ద్వారం వివరిత్వా వా వివటమేవ పవిసిత్వా వా సన్ధిం ఛిన్దిత్వా వా యత్తకం తస్స పమాదపచ్చయా చోరా హరన్తి, సబ్బం తస్సేవ గీవా. ‘‘ఉణ్హసమయే పన వాతపానం వివరిత్వా నిపజ్జితుం వట్టతీ’’తి వదన్తి. ఉచ్చారపీళితస్స పన తస్మిం ఉపచారే అసతి అఞ్ఞత్థ గచ్ఛన్తస్స గిలానపక్ఖే ఠితత్తా అవిసయో, తస్మా గీవా న హోతి.

౫౫. యో పన అన్తో ఉణ్హపీళితో ద్వారం సుగుత్తం కత్వా బహి నిక్ఖమతి, చోరా తం గహేత్వా ‘‘ద్వారం వివరా’’తి వదన్తి, యావతతియం న వివరితబ్బం. యది పన తే చోరా ‘‘సచే న వివరసి, తఞ్చ మారేస్సామ, ద్వారఞ్చ భిన్దిత్వా పరిక్ఖారం హరిస్సామా’’తి ఫరసుఆదీని ఉక్ఖిపన్తి, ‘‘మయి చ మతే సఙ్ఘస్స చ సేనాసనే వినట్ఠే గుణో నత్థీ’’తి వివరితుం వట్టతి. ఇధాపి ‘‘అవిసయత్తా గీవా నత్థీ’’తి వదన్తి. సచే కోచి ఆగన్తుకో కుఞ్చికం వా దేతి, ద్వారం వా వివరతి, యత్తకం చోరా హరన్తి, సబ్బం తస్స గీవా. సఙ్ఘేన భణ్డాగారం గుత్తత్థాయ సూచియన్తకఞ్చ కుఞ్చికముద్దికా చ యోజేత్వా దిన్నా హోతి, భణ్డాగారికో ఘటికమత్తం దత్వా నిపజ్జతి, చోరా వివరిత్వా పరిక్ఖారం హరన్తి, తస్సేవ గీవా. సూచియన్తకఞ్చ కుఞ్చికముద్దికఞ్చ యోజేత్వా నిపన్నం పనేతం సచే చోరా ఆగన్త్వా ‘‘ద్వారం వివరాహీ’’తి వదన్తి, తత్థ పురిమనయేనేవ పటిపజ్జితబ్బం. ఏవం సుగుత్తం కత్వా నిపన్నే పన సచే భిత్తిం వా ఛదనం వా భిన్దిత్వా ఉమఙ్గేన వా పవిసిత్వా హరన్తి, న తస్స గీవా.

సచే భణ్డాగారే అఞ్ఞేపి థేరా వసన్తి, వివటే ద్వారే అత్తనో అత్తనో పరిక్ఖారం గహేత్వా గచ్ఛన్తి, భణ్డాగారికో తేసు గతేసు ద్వారం న జగ్గతి, సచే తత్థ కిఞ్చి అవహరీయతి, భణ్డాగారికస్స ఇస్సరవతాయ భణ్డాగారికస్సేవ గీవా, థేరేహి పన సహాయేహి భవితబ్బం. అయఞ్హి సామీచి. యది భణ్డాగారికో ‘‘తుమ్హే బహి ఠత్వా తుమ్హాకం పరిక్ఖారం గణ్హథ, మా పవిసిత్థా’’తి వదతి, తేసఞ్చ ఏకో లోలమహాథేరో సామణేరేహి చేవ ఉపట్ఠాకేహి చ సద్ధిం భణ్డాగారం పవిసిత్వా నిసీదతి చేవ నిపజ్జతి చ, యత్తకం భణ్డం నస్సతి, సబ్బం తస్స గీవా, భణ్డాగారికేన పన అవసేసథేరేహి చ సహాయేహి భవితబ్బం. అథ భణ్డాగారికోవ లోలసామణేరే చ ఉపట్ఠాకే చ గహేత్వా భణ్డాగారే నిసీదతి చేవ నిపజ్జతి చ, యత్తకం నస్సతి, సబ్బం తస్సేవ గీవా. తస్మా భణ్డాగారికేనేవ తత్థ వసితబ్బం, అవసేసేహి అప్పేవ రుక్ఖమూలే వసితబ్బం, న చ భణ్డాగారేతి.

౫౬. యే పన అత్తనో అత్తనో సభాగభిక్ఖూనం వసనగబ్భేసు పరిక్ఖారం ఠపేన్తి, పరిక్ఖారే నట్ఠే యేహి ఠపితో, తేసంయేవ గీవా, ఇతరేహి పన సహాయేహి భవితబ్బం. యది పన సఙ్ఘో భణ్డాగారికస్స విహారేయేవ యాగుభత్తం దాపేతి, సో చ భిక్ఖాచారత్థాయ గామం గచ్ఛతి, నట్ఠం తస్సేవ గీవా. భిక్ఖాచారం పవిసన్తేహి అతిరేకచీవరం రక్ఖణత్థాయ ఠపితవిహారవారికస్సపి యాగుభత్తం వా నివాపం వా లభమానస్సేవ భిక్ఖాచారం గచ్ఛతో యం తత్థ నస్సతి, సబ్బం గీవా. న కేవలఞ్చ ఏత్తకమేవ, భణ్డాగారికస్స వియ యం తస్స పమాదపచ్చయా నస్సతి, సబ్బం గీవా.

సచే విహారో మహా హోతి, అఞ్ఞం పదేసం రక్ఖితుం గచ్ఛన్తస్స అఞ్ఞస్మిం పదేసే నిక్ఖిత్తం హరన్తి, అవిసయత్తా గీవా న హోతి. ఈదిసే పన విహారే వేమజ్ఝే సబ్బేసం ఓసరణట్ఠానే పరిక్ఖారే ఠపేత్వా నిసీదితబ్బం, విహారవారికా వా ద్వే తయో ఠపేతబ్బా. సచే తేసమ్పి అప్పమత్తానం ఇతో చితో చ రక్ఖతంయేవ కిఞ్చి నస్సతి, గీవా న హోతి. విహారవారికే బన్ధిత్వా హరితభణ్డమ్పి చోరానం పటిపథం గతేసు అఞ్ఞేన మగ్గేన హరితభణ్డమ్పి న తేసం గీవా. సచే విహారవారికానం విహారే దాతబ్బం యాగుభత్తం వా నివాపో వా న హోతి, తేహి పత్తబ్బలాభతో అతిరేకా ద్వే తిస్సో యాగుసలాకా తేసం పహోనకభత్తసలాకా చ ఠపేతుం వట్టతి, నిబద్ధం కత్వా పన న ఠపేతబ్బా. మనుస్సా హి విప్పటిసారినో హోన్తి ‘‘విహారవారికాయేవ అమ్హాకం భత్తం భుఞ్జన్తీ’’తి, తస్మా పరివత్తేత్వా పరివత్తేత్వా ఠపేతబ్బా. సచే తేసం సభాగా సలాకభత్తాదీని ఆహరిత్వా దేన్తి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే దేన్తి, వారం గాహాపేత్వా నీహరాపేతబ్బాని. సచే విహారవారికో ద్వే తిస్సో యాగుసలాకా చ చత్తారి పఞ్చ సలాకభత్తాని చ లభమానో భిక్ఖాచారం గచ్ఛతి, భణ్డాగారికస్స వియ సబ్బం నట్ఠం గీవా హోతి. సచే సఙ్ఘస్స విహారపాలానం దాతబ్బం భత్తం వా నివాపో వా నత్థి, భిక్ఖూ విహారవారం గహేత్వా అత్తనో అత్తనో నిస్సితకే విహారం జగ్గాపేన్తి, సమ్పత్తవారం అగ్గహేతుం న లభతి. యథా అఞ్ఞే భిక్ఖూ కరోన్తి, తథేవ కాతబ్బం. భిక్ఖూహి పన అసహాయస్స వా అదుతియస్స వా యస్స సభాగో భిక్ఖు భత్తం ఆనేత్వా దాతా నత్థి, ఏవరూపస్స వారో న పాపేతబ్బో.

యమ్పి పాకవట్టత్థాయ విహారే ఠపేన్తి, తం గహేత్వా ఉపజీవన్తేన ఠాతబ్బం. యో తం న ఉపజీవతి, సో వారం న గాహాపేతబ్బో. ఫలాఫలత్థాయపి విహారే భిక్ఖుం ఠపేన్తి, జగ్గిత్వా గోపేత్వా ఫలవారేన భాజేత్వా ఖాదన్తి. యో తాని ఖాదతి, తేన ఠాతబ్బం, అనుపజీవన్తో న గాహాపేతబ్బో. సేనాసనమఞ్చపీఠపచ్చత్థరణరక్ఖణత్థాయపి ఠపేన్తి, ఆవాసే వసన్తేన ఠాతబ్బం, అబ్భోకాసికో పన రుక్ఖమూలికో వా న గాహాపేతబ్బో. ఏకో నవకో హోతి, బహుస్సుతో పన బహూనం ధమ్మం వాచేతి, పరిపుచ్ఛం దేతి, పాళిం వణ్ణేతి, ధమ్మకథం కథేతి, సఙ్ఘస్స భారం నిత్థరతి, అయం లాభం పరిభుఞ్జన్తోపి ఆవాసే వసన్తోపి వారం న గాహాపేతబ్బో. ‘‘పురిసవిసేసో నామ ఞాతబ్బో’’తి వదన్తి. ఉపోసథాగారపటిమాఘరజగ్గనకస్స పన దిగుణం యాగుభత్తం, దేవసికం తణ్డులనాళి, సంవచ్ఛరే తిచీవరం దసవీసగ్ఘనకం కప్పియభణ్డఞ్చ దాతబ్బం. సచే పన తస్స తం లభమానస్సేవ పమాదేన తత్థ కిఞ్చి నస్సతి, సబ్బం గీవా. బన్ధిత్వా బలక్కారేన అచ్ఛిన్నం, న గీవా. తత్థ చేతియస్స వా సఙ్ఘస్స వా సన్తకేన చేతియస్స సన్తకం రక్ఖాపేతుం వట్టతి, చేతియస్స సన్తకేన సఙ్ఘస్స సన్తకం రక్ఖాపేతుం న వట్టతి. యం పన చేతియస్స సన్తకేన సద్ధిం సఙ్ఘస్స సన్తకం ఠపితం హోతి, తం చేతియసన్తకే రక్ఖాపితే రక్ఖితమేవ హోతీతి ఏవం వట్టతి. పక్ఖవారేన ఉపోసథాగారాదీని రక్ఖతోపి పమాదవసేన నట్ఠం గీవాయేవాతి.

ఇతి పాళిముత్తకవినయవినిచ్ఛయసఙ్గహే

భణ్డపటిసామనవినిచ్ఛయకథా సమత్తా.