౪. పాచిత్తియకణ్డం
౧. లసుణవగ్గో
౧. పఠమలసుణాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౭౯౭. పాచిత్తియేసు లసుణవగ్గస్స పఠమే బదరసాళవం నామ బదరఫలాని సుక్ఖాపేత్వా తేహి కత్తబ్బబ్యఞ్జనవికతి. ఆమకమాగధలసుణఞ్చేవ, అజ్ఝోహరణఞ్చాతి ద్వే అఙ్గాని.
౭౯౯-౮౧౨. దుతియాదీని ఉత్తానత్థాని.
౮౧౫. ఛట్ఠే పాళియం ఆసుమ్భిత్వాతి పాతేత్వా.
౮౧౭. దధిమత్థూతి దధిమ్హి పసన్నోదకం. రసఖీరాదీనన్తి మంసరసఖీరాదీనం. భుఞ్జన్తస్స భిక్ఖునో హత్థపాసే ఠానం, పానీయస్స వా విధూపనస్స వా గహణన్తి ద్వే అఙ్గాని.
౮౨౨. సత్తమే అవిఞ్ఞత్తియా లద్ధన్తి అత్తనో విఞ్ఞత్తిం వినా లద్ధం. పుబ్బాపరవిరుద్ధన్తి సయం కరణే పాచిత్తియన్తి ఇదం కారాపనే దుక్కటవచనేన విరుజ్ఝనం సన్ధాయ వుత్తం. తేనాహ ‘‘న హీ’’తిఆది, ‘‘అవిఞ్ఞత్తియా లద్ధ’’న్తిఆదివచనేన వా విరుజ్ఝనం సన్ధాయ వుత్తం. అఞ్ఞాయ విఞ్ఞత్తిపి హి ఇమిస్సా అవిఞ్ఞత్తియా లద్ధమేవాతి. ఆమకధఞ్ఞవిఞ్ఞాపనాది, తం భజ్జనాదినా అజ్ఝోహరణన్తి ద్వే అఙ్గాని.
౮౨౪. అట్ఠమే నిబ్బిట్ఠోతి లద్ధో. కేణీతి రఞ్ఞో దాతబ్బో ఆయో, ఆయుప్పత్తిట్ఠానన్తి అత్థో. తేనాహ ‘‘ఏకం ఠానన్తర’’న్తిఆది. ఠానన్తరన్తి చ గామజనపదాణాయత్తం. వళఞ్జియమానతిరోకుట్టాదితా, అనపలోకేత్వా ఉచ్చారాదీనం ఛడ్డనాదీతి ద్వే అఙ్గాని.
౮౩౦. నవమే ‘‘మత్థకచ్ఛిన్ననాళికేరమ్పీ’’తి వుత్తత్తా హరితూపరి ఛడ్డనమేవ పటిక్ఖిత్తం. తేనాహ ‘‘అనిక్ఖిత్తబీజేసూ’’తిఆది. యత్థ చ ఛడ్డేతుం వట్టతి, తత్థ హరితే వచ్చాదిం కాతుమ్పి వట్టతి ఏవ. సబ్బేసన్తి భిక్ఖుభిక్ఖునీనం.
౮౩౬-౭. దసమే తేసంయేవాతి యేసం నిచ్చం పస్సతి. ఆరామే ఠత్వాతి ఠితనిసన్నట్ఠానే ఏవ ఠత్వా సమన్తతో గీవం పరివత్తేత్వాపి పస్సతి, అనాపత్తి. ఠితట్ఠానతో గన్త్వా పస్సితుం న వట్టతి. కేచి పన ‘‘వట్టతీ’’తి వదన్తి. తం పన ‘‘దస్సనాయ గచ్ఛేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి సామఞ్ఞతో గమనస్స పటిక్ఖిత్తత్తా, అనాపత్తియమ్పి గమనాయ అవుత్తత్తా చ న గహేతబ్బం. నచ్చాదితా, అననుఞ్ఞాతకారణా గమనం, దస్సనాది చాతి తీణి అఙ్గాని.
నిట్ఠితో లసుణవగ్గో పఠమో.
౨. అన్ధకారవగ్గో
౧. పఠమాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౮౪౧. దుతియవగ్గస్స పఠమే దానే వాతి దాననిమిత్తం. రత్తన్ధకారే పురిసస్స హత్థపాసే ఠానాది, రహోపేక్ఖా, సహాయాభావోతి తీణి అఙ్గాని.
౮౪౨-౮౫౦. దుతియాదీని ఉత్తానాని.
౮౫౪. పఞ్చమే పల్లఙ్కస్స అనోకాసేతి ఊరుబద్ధాసనస్స అప్పహోనకే. పురేభత్తం అన్తరఘరే పల్లఙ్కప్పహోనకాసనే నిసజ్జా, అననుఞ్ఞాతకారణా అనాపుచ్ఛా వుత్తపరిచ్ఛేదాతిక్కమోతి ద్వే అఙ్గాని.
౮౬౦-౮౭౯. ఛట్ఠాదీని ఉత్తానాని.
నిట్ఠితో అన్ధకారవగ్గో దుతియో.
౩. నగ్గవగ్గో
౧. పఠమాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౮౮౩-౮౮౭. తతియవగ్గస్స పఠమదుతియాని ఉత్తానాని.
౮౯౩. తతియే విసిబ్బేత్వాతి విజటేత్వా. ధురం నిక్ఖిత్తమత్తేతి విసిబ్బనదివసతో పఞ్చ దివసే అతిక్కామేత్వా ధురం నిక్ఖిత్తమత్తే. అన్తోపఞ్చాహే పన ధురనిక్ఖేపేపి అనాపత్తి ఏవ ‘‘అఞ్ఞత్ర చతూహపఞ్చాహా’’తి వుత్తత్తా. ఉపసమ్పన్నాయ చీవరం సిబ్బనత్థాయ విసిబ్బేత్వా పఞ్చహాతిక్కమో, అననుఞ్ఞాతకారణా ధురనిక్ఖేపోతి ద్వే అఙ్గాని.
౯౦౦. చతుత్థే పఞ్చన్నం చీవరానం అపరివత్తనం, అననుఞ్ఞాతకారణా పఞ్చాహాతిక్కమోతి ద్వే అఙ్గాని.
౯౦౩. పఞ్చమం ఉత్తానమేవ.
౯౦౯. ఛట్ఠే వికప్పనుపగస్స సఙ్ఘే పరిణతతా, వినా ఆనిసంసదస్సనేన అన్తరాయకరణన్తి ద్వే అఙ్గాని.
౯౧౧. సత్తమం ఉత్తానమేవ.
౯౧౬. అట్ఠమే కుమ్భథూణం నామ కుమ్భసద్దో, తేన కీళన్తీతి కుమ్భథూణికా. తేనాహ ‘‘ఘటకేన కీళనకా’’తి. దీఘనికాయట్ఠకథాయం పన ‘‘చతురస్సఅమ్బణకతాళ’’న్తి వుత్తం. తఞ్హి రుక్ఖసారాదిమయం అన్తోఛిద్దం చతూసు పస్సేసు చమ్మోనద్ధం వాదితభణ్డం, యం ‘‘బిమ్బిసక’’న్తిపి వుచ్చతి, తం వాదేన్తాపి కుమ్భథూణికా. తేనాహ ‘‘బిమ్బిసకవాదితకాతిపి వదన్తీ’’తి.
౯౧౮. పాళియం కప్పకతన్తి కప్పకతం నివాసనపారుపనూపగం. సమణచీవరతా, అననుఞ్ఞాతానం దానన్తి ద్వే అఙ్గాని.
౯౨౧-౯౩౧. నవమదసమాని ఉత్తానానేవ.
నిట్ఠితో నగ్గవగ్గో తతియో.
౪. తువట్టవగ్గో
౧౦. దసమసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౯౭౬. తువట్టవగ్గస్స దసమే చారికాయ అపక్కమనం పణ్ణత్తివజ్జమేవ. పణ్ణత్తివిజాననచిత్తేన సచిత్తకతం సన్ధాయ పనేత్థ ‘‘లోకవజ్జ’’న్తి దట్ఠబ్బం. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవ.
నిట్ఠితో తువట్టవగ్గో చతుత్థో.
౫. చిత్తాగారవగ్గో
౧. పఠమాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౯౭౮. చిత్తాగారవగ్గస్స పఠమే పాటేక్కా ఆపత్తియోతి గీవాయ పరివత్తనప్పయోగగణనాయ.
౧౦౧౫. నవమే హత్థిఆదీసు సిప్ప-సద్దో పచ్చేకం యోజేతబ్బో, తథా ఆథబ్బణాదీసు మన్త-సద్దో. తత్థ ఆథబ్బణమన్తో నామ ఆథబ్బణవేదవిహితో పరూపఘాతకరో మన్తో. ఖీలనమన్తో నామ వేరిమారణత్థాయ సారదారుమయం ఖీలం మన్తేత్వా పథవియం ఆకోటనమన్తో. అగదప్పయోగో విసప్పయోజనం. నాగమణ్డలన్తి సప్పానం పవేసనివారణత్థం మణ్డలబన్ధమన్తో. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవ.
నిట్ఠితో చిత్తాగారవగ్గో పఞ్చమో.
౧౦౨౫-౧౧౧౬. ఆరామవగ్గే, గబ్భినివగ్గే చ సబ్బం ఉత్తానమేవ.
౮. కుమారిభూతవగ్గో
౧. పఠమాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౧౧౧౯. అట్ఠమవగ్గస్స పఠమే సబ్బపఠమా ద్వే మహాసిక్ఖమానాతి గబ్భినివగ్గే (పాచి. ౧౦౬౭ ఆదయో) సబ్బపఠమం వుత్తా ద్వే. సిక్ఖమానా ఇచ్చేవ వత్తబ్బాతి సమ్ముతికమ్మాదీసు అఞ్ఞథా వుత్తే కమ్మం కుప్పతీతి అధిప్పాయో.
౧౧౬౭. ఏకాదసమే పారివాసియేన ఛన్దదానేనాతి పరివుత్థేన నవికప్పవుత్థేన విగతేన ఛన్దదానేనాతి అత్థో, ఛన్దవిస్సజ్జనమత్తేన వా.
౧౧౬౮. ‘‘వుట్ఠితాయా’’తి ఏతేన ‘‘ఇదాని కమ్మం న కరిస్సామా’’తి ధురం నిక్ఖిపిత్వా కాయేన అవుట్ఠహిత్వా నిసిన్నాయపి పరిసాయ కమ్మం కాతుం న వట్టతీతి దస్సేతి. తేనాహ ‘‘ఛన్దం అవిస్సజ్జేత్వా అవుట్ఠితాయా’’తి. పాళియం పన ‘‘అనాపత్తి అవుట్ఠితాయ పరిసాయా’’తి సామఞ్ఞతో వుత్తత్తా, ఉపోసథక్ఖన్ధకే చ ‘‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికపారిసుద్ధిదానేన ఉపోసథో కాతబ్బో అఞ్ఞత్ర అవుట్ఠితాయ పరిసాయా’’తి (మహావ. ౧౮౩) వుత్తత్తా, తదట్ఠకథాయమ్పి ‘‘పారివాసియపారిసుద్ధిదానం నామ పరిసాయ వుట్ఠితకాలతో పట్ఠాయ న వట్టతి, అవుట్ఠితాయ పన వట్టతీ’’తి (మహావ. అట్ఠ. ౧౮౩) వుత్తత్తా చ ‘‘కమ్మం న కరిస్సామీ’’తి ధురం నిక్ఖిపిత్వా నిసిన్నాయపి కమ్మం కాతుం వట్టతీతి గహేతబ్బం. సేసం ఉత్తానమేవ.
నిట్ఠితో కుమారిభూతవగ్గో అట్ఠమో.
౧౧౮౧. ఛత్తవగ్గో ఉత్తానో ఏవ.
ఖుద్దకవణ్ణనానయో నిట్ఠితో.