౪. తువట్టవగ్గవణ్ణనా

౧. పఠమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౩౪-౫. ఏకాయ నిపన్నాయ అపరా నిపజ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్సాతి ‘‘ఉభిన్నమ్పి పఠమనిపన్నాయ అనుట్ఠాపనా’’తి వత్వా ఏత్థ కిరియాకిరియన్తి ఏకే, తం అట్ఠకథాయ విరుజ్ఝతి. ‘‘కిరియ’’న్తి హి అట్ఠకథాయం వుత్తం. అథ కస్సా ఆపత్తీతి? ఉభిన్నమ్పి నిపజ్జనకిరియం పటిచ్చ. ఇమస్స అనాపత్తివారే ‘‘వవత్థానం దస్సేత్వా’’తి నత్థి, తస్మా వవత్థానం కత్వా నిపజ్జితుం న వట్టతీతి ఏకే. విపులతరే వట్టతీతి ఏకే. ‘‘అన్తరం కత్వా నిపజ్జితుం వట్టతీ’’తి పోరాణగణ్ఠిపదే లిఖితం.

పఠమసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. దుతియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౪౦. వవత్థానం దస్సేత్వాతి ఏత్థ ఉపరి పారుపనమ్పి మజ్ఝే ఓభోగం కత్వా ఉభిన్నం అన్తరే ఓతారేతి, వట్టతీతి ఏకే. వవత్థానఞ్చ యథా ఠానే న తిట్ఠతి, తథా అతిక్కమిత్వా తువట్టేన్తియా ఆపత్తియేవాతి. ‘‘కిరియాకిరియ’’న్తి చ పోరాణగణ్ఠిపదే వుత్తం.

దుతియసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. తతియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౪౧. అత్తనో సజ్ఝాయనట్ఠానే చే వుడ్ఢతరా ఆగచ్ఛతి, వన్దనకాలే వా, ఆపుచ్ఛనకిచ్చం నత్థి. ఏకస్మిం ఓవరకే ఆపుచ్ఛితబ్బం. ‘‘అథ ఓవరకే మహాథేరీ వసతి, సమ్ముఖే ఇతరా, ఆపుచ్ఛితబ్బా తస్సా ఉపచారత్తా’’తి పోరాణగణ్ఠిపదే వుత్తం.

తతియసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯౪౬-౯౫౦. చతుత్థపఞ్చమసిక్ఖాపదం ఉత్తానత్థమేవ.

౬. ఛట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౫౬. గహపతి నామ ఠపేత్వా సహధమ్మికే వేదితబ్బో, తస్మా భిక్ఖునా వా సామణేరేన వా అననులోమికేన సంసగ్గేన సంసట్ఠాపి న సమనుభాసితబ్బాతి సమ్భవతి ఏవ.

ఛట్ఠసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯౬౧-౫. సత్తమఅట్ఠమ సిక్ఖాపదం ఉత్తానత్థమేవ.

౯. నవమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౬౯. ఏకిన్ద్రియన్తి కాయిన్ద్రియేనేవ ఏకిన్ద్రియం, నిగణ్ఠానం అచేలకానం మతం. కాపిలా పన ‘‘పఞ్చిన్ద్రియా’’తి మఞ్ఞన్తా ఏవం వదన్తి ‘‘సచక్ఖుకత్తా అలాబుమాలువాదయో యత్థ ఆలమ్బనం, తత్థ గచ్ఛన్తి. ససోతకత్తా కదలియో మేఘగజ్జితం సుత్వా గబ్భం గణ్హన్తి. సఘానకత్తా పనసాదయో కుణపగన్ధేన ఫలన్తి. సజివ్హకత్తా ఉదకం పివన్తి యేన, సబ్బేపి ‘పాదపా’తి వుచ్చన్తి. సకాయపసాదత్తా ఇత్థిసమ్ఫస్సేన అసోకరుక్ఖా పుప్ఫన్తీ’’తి. సఙ్ఘాతన్తి వినాసం.

౯౭౦. ఇధ చ వస్సచ్ఛేదేన దుక్కటం. పఠమం ఆవసిత్వా పచ్ఛా చారికా చరణపచ్చయా పాచిత్తియం ఆపజ్జతీతి వేదితబ్బం. అథ వస్సం అవసిత్వా చరతి, అవస్సుపగమనపచ్చయా దుక్కటం ఆపజ్జతి. పోరాణగణ్ఠిపదే పన ‘‘అన్తోసత్తాహే అన్తోవస్సే చారికం చరన్తియా పాచిత్తియం. సత్తాహకరణీయేన పన వట్టతి, భిక్ఖునో దుక్కటం హోతీ’’తి వుత్తం.

౯౭౨. కేనచి ఉబ్బాళ్హాతి వస్సచ్ఛేదకారణేనాతి నో తక్కోతి ఆచరియో. కిత్తావతా చారికా హోతీతి? ఇదం న సబ్బత్థ విచారితం. అనన్తరసిక్ఖాపదే ‘‘అన్తమసో ఛప్పఞ్చయోజనానిపీ’’తి వుత్తత్తా సో చ మఞ్ఞే హేట్ఠిమపరిచ్ఛేదోతి.

నవమసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. దసమసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౯౭౩. దసమే ‘‘ఆహున్దరికా’’తి పఠన్తి కిర.

దసమసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

తువట్టవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.