౩. చున్దసుత్తవణ్ణనా

౩౭౯. పుబ్బే సావత్థితో వేళువగామస్స గతత్తా వుత్తం ‘‘ఆగతమగ్గేనేవ పటినివత్తన్తో’’తి. సత్తన్నన్తి ఉపసేనో, రేవతో, ఖదిరవనియో, చున్దో, సమణుద్దేసో అహన్తి చతున్నం, చాలా, ఉపచాలా, సీసూపచాలాతి, తిస్సన్నన్తి ఇమేసం సత్తన్నం అరహన్తానం. నత్థి ను ఖోతి ఏత్థాపి ‘‘ఓలోకేన్తో’’తి ఆనేత్వా సమ్బన్ధో సీహావలోకనఞాయేన. భవిస్సన్తి మే వత్తారో హరితుం నాసక్ఖీతి సమ్బన్ధో. ఇదం దాని పచ్ఛిమదస్సనన్తి భూతకథనమత్తం, న తత్థ సాలయతాదస్సనం యథా తథాగతస్స వేసాలియా నిక్ఖమిత్వా నాగాపలోకితం.

తస్స తస్స విసేసస్స అధిట్ఠానవసేనేవ ఇద్ధిభేదదస్సనం ఇద్ధివికుబ్బనం. సీహస్స విజమ్భనాదివసేన కీళిత్వా నాదసదిసీ అయం ధమ్మకథాతి వుత్తం ‘‘సీహవికీళితో ధమ్మపరియాయో’’తి. గమనకాలో మయ్హన్తీతి ఏత్థ ఇతి-సద్దో పరిసమాపనే. తేన థేరేన యథారమ్భస్స వచనపబన్ధస్స సమాపితభావం జోతేతి. ఏస నయో సేసేసుపి ఏదిసేసు సబ్బట్ఠానేసు. యుగన్ధరాదయో పరిభణ్డపబ్బతాతి వేదితబ్బా. ఏకప్పహారేనేవాతి ఏకప్పహారేన ఇవ. స్వాయం ఇవ-సద్దో న సక్కోమీతి ఏత్థ ఆనేత్వా సమ్బన్ధితబ్బో.

పటిపాదేస్సామీతి ఠితకాయం పటిపాదేస్సామి. పత్థనాకాలే అనోమదస్సిస్స భగవతో వచనసుతానుసారేన ఞాణేన దిట్ఠమత్తతం సన్ధాయ ‘‘తం పఠమదస్సన’’న్తి వుత్తం. ధారేతుం అసక్కోన్తీ గుణసారం. ఏస మగ్గోతి ఏసో జాతానం సత్తానం మరణనిట్ఠితో పన్థో. పునపి ఏవంభావినో నామ సఙ్ఖారాతి సఙ్ఖారా నామ ఏవంభావినో, మరణపరియోసానాతి అత్థో. ఏత్తకన్తి ఏత్తకం కాలం. సఙ్కడ్ఢిత్వా సంహరిత్వా. ముఖం పిధాయాతి ముఖం ఛాదేత్వా. అగ్ఘికసతానీతి మకుళఙ్కురచేతియసతాని.

పురిమదివసేతి అతీతదివసే. యస్మా ధమ్మసేనాపతినో అరహత్తప్పత్తదివసేయేవ సత్థు సావకసన్నిపాతో అహోసి, తస్మా ‘‘పూరితసావకసన్నిపాతో ఏస భిక్ఖూ’’తి వుత్తం. పఞ్చ జాతిసతానీతి భుమ్మత్థే, అచ్చన్తసంయోగే వా ఉపయోగవచనం.

కళోపిహత్థోతి విలీవమయభాజనహత్థో. ‘‘చమ్మమయభాజనహత్థో’’తి చ వదన్తి. పురన్తరేతి నగరమజ్ఝే. వనేతి అరఞ్ఞే.

ఓసక్కనాకారవిరహితోతి ధమ్మదేసనాయ సఙ్కోచహేతువిరహితో. విసారదోతి సారదవిరహితో. ధమ్మోజన్తి ధమ్మరసం, ఓజవన్తం దేసనాధమ్మన్తి అత్థో. ధమ్మభోగన్తి ధమ్మపరిభోగం, పరేహి సద్ధిం సంవిభజనవసేన పవత్తం ధమ్మసమ్భోగన్తి దేసనాధమ్మమేవ వదతి. తేన వుత్తం ‘‘ఉభయేనపి ధమ్మపరిభోగోవ కథితో’’తి.

పియాయితబ్బతో పియేహి. మనస్స వడ్ఢనతో మనాపేహి. జాతియాతి ఖత్తియాదిజాతియా. నానాభావో అసహభావో విసుంభావో. అఞ్ఞథాభావో అఞ్ఞథత్తం. సరీరన్తి రూపధమ్మకాయసఙ్ఖాతం సరీరం. రూపకాయే హి భిజ్జన్తే భిజ్జన్తేవ. సో భిజ్జేయ్యాతి సో మహన్తతరో ఖన్ధో భిజ్జేయ్య.

దక్ఖిణదిసం గతోతి దక్ఖిణదిసాముఖే పవత్తో. మహాఖన్ధో వియాతి మహన్తో సారవన్తో సాఖాఖన్ధో వియ. సాఖఖన్ధా హి దిసాభిముఖపవత్తాకారా, మూలఖన్ధో పన ఉద్ధముగ్గతో. సోళసన్నం పఞ్హానన్తి సోళసన్నం అపరాపరియపవత్తనియానం అత్థానం. ఞాతుం ఇచ్ఛితో హి అత్థో పఞ్హో.