౧౦. చతుత్థఆమకధఞ్ఞపేయ్యాలవగ్గో

౨-౩. కయవిక్కయసుత్తాదివణ్ణనా

౧౧౬౨-౬౩. కస్సచి భణ్డస్స గహణం కయో, దానం విక్కయో. తత్థ తత్థాతి గామన్తరే సన్తికే చ గమనం దూతకమ్మన్తి వుచ్చతీతి యోజనా. పహిణగమనం ఖుద్దకగమనం.

౪. తులాకూటసుత్తవణ్ణనా

౧౧౬౪. రూపకూటం సరూపేన సదిసేన ఛలవోహారో. అఙ్గకూటం అత్తనో హత్థాదినా అఙ్గానం ఛలకరణం. గహణకూటం మానేసు గహణవసేన. పటిచ్ఛన్నకూటం అయచుణ్ణాదినా పటిచ్ఛన్నేన ఛలకరణం. మహతియా తులాయ. పచ్ఛాభాగేతి తులాయ పచ్ఛిమభాగే. హత్థేనాతి హత్థపదేసేన. అక్కమతీతి ఉట్ఠాతుం అదేన్తో గణ్హాతి. దదన్తో పుబ్బభాగేతి పరేసం దదన్తో పుబ్బభాగే హత్థేన తులం అక్కమతి. తన్తి అయచుణ్ణం.

లోహపాతియోతి తమ్బలోహపాతియో. సువణ్ణవణ్ణా కరోన్తీతి అసనిఖాదసువణ్ణకనకలిమ్పితా సువణ్ణవణ్ణా కరోన్తి. మానభాజనస్స హదయభూతస్స అబ్భన్తరస్స భిన్నం హదయభేదో. నిమియమానస్స తిలతణ్డులాదికస్స సిఖాయ అగ్గకోటియా భిన్నం సిఖాభేదో. ఖేత్తాదీనం మిననరజ్జుయా అఞ్ఞథాకరణం రజ్జుభేదో. రజ్జుగహణేనేవ చేత్థ దణ్డకస్స గహణం కతమేవాతి దట్ఠబ్బం.

౬-౧౧. ఛేదనసుత్తాదివణ్ణనా

౧౧౬౬-౭౧. వధోతి ముట్ఠిప్పహారకసాతాళనాదీహి హింసనం, విహేఠనన్తి అత్థో. విహేఠనత్థోపి హి వధ-సద్దో దిస్సతి ‘‘అత్థానం వధిత్వా వధిత్వా రోదేయ్యా’’తిఆదీసు. అట్ఠకథాయం పన ‘‘మారణ’’న్తి వుత్తం, తం పన పోథనం సన్ధాయాతి సక్కా విఞ్ఞాతుం మారణసద్దస్స విహింసనేపి దిస్సనతో. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

ఆమకధఞ్ఞపేయ్యాలవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

సారత్థప్పకాసినియా సంయుత్తనికాయ-అట్ఠకథాయ

మహావగ్గవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా నిట్ఠితా.

నిగమనకథావణ్ణనా

సకలరూపారూపసమ్మసనే సణ్హసుఖుమవిసయఞాణతాయ విపస్సనాచారనిపుణబుద్ధీనం సుసంయతకాయవచీసమాచారతాయ సమథవిపస్సనాసు సమ్మదేవ యతనతో చ యతీనం భిక్ఖూనం ఖన్ధాయతనధాతుసచ్చిన్ద్రియపటిచ్చసముప్పాదభేదే పరమత్థధమ్మే నానానయేహి ఞాణవిభాగస్స సన్నిస్సయేన బహుకారస్స సంయుత్తాగమవరస్స అత్థసంవణ్ణనం కాతుం సారత్థప్పకాసనతో ఏవ నిపుణా యా మయా అట్ఠకథా ఆరద్ధాతి సమ్బన్ధో. సవిసేసం పఞ్ఞావహగుణత్తా ఏవ హిస్స గన్థారమ్భే ఆదితోపి ‘‘పఞ్ఞాపభేదజననస్సా’’తి వుత్తం. మహాఅట్ఠకథాయ సారన్తి సంయుత్తమహాఅట్ఠకథాయ సారం. ఏకూనసట్ఠిమత్తోతి థోకం ఊనభావతో మత్త-సద్దగ్గహణం.

మూలట్ఠకథాయ సారన్తి పుబ్బే వుత్తసంయుత్తమహాఅట్ఠకథాయ సారమేవ పున నిగమనవసేన వుత్తన్తి. అథ వా మూలట్ఠకథాయ సారన్తి పోరాణట్ఠకథాసు అత్థసారం. తేన ఏతం దస్సేతి ‘‘సంయుత్తమహాఅట్ఠకథాయ అత్థసారం ఆదాయ ఇమం సారత్థప్పకాసినిం కరోన్తేన సేసమహానికాయానమ్పి మూలట్ఠకథాసు ఇధ వియోగక్ఖమం అత్థసారం ఆదాయ అకాసి’’న్తి. ‘‘మహావిహారాధివాసీన’’న్తి చ ఇదం పురిమపచ్ఛిమపదేహి సద్ధిం సమ్బన్ధితబ్బం ‘‘మహావిహారాధివాసీనం సమయం పకాసయన్తిం మహావిహారాధివాసీనం మూలట్ఠకథాయ సారం ఆదాయా’’తి చ. తేన పుఞ్ఞేన. హోతు సబ్బో సుఖీ లోకోతి కామావచరాదివిభాగో సబ్బో సత్తలోకో యథారహం బోధిత్తయాధిగమవసేన సమ్పయుత్తేన నిబ్బానసుఖేన సుఖితో హోతూతి సదేవకస్స లోకస్స అచ్చన్తం సుఖాధిగమాయ అత్తనో పుఞ్ఞం పరిణామేతి.

ఏత్తావతా సారత్థప్పకాసినియా

సంయుత్తనికాయ-అట్ఠకథాయ లీనత్థప్పకాసనా నిట్ఠితా.

సంయుత్తటీకా సమత్తా.