౬. సప్పఞ్ఞవగ్గో

౨. వస్సంవుత్థసుత్తవణ్ణనా

౧౦౪౮. సమోధానేత్వాతి యేహి ఇన్ద్రియాదీహి భావియమానేహి సోతాపత్తిమగ్గో అనుప్పత్తో, తానేవ. ధమ్మసమానతాయ చేతం వుత్తం. అఞ్ఞానేవ హి అత్థతో తం తం మగ్గం సాధకాని ఇన్ద్రియాదీని. తన్తి పవేణీ కథితాతి యం కఞ్చి వినేయ్యపుగ్గలం అనపేక్ఖిత్వా కేవలం తన్తివసేన ఠితి కథితా.

౩. ధమ్మదిన్నసుత్తవణ్ణనా

౧౦౪౯. సత్తసు జనేసూతి సత్తసు కిత్తియమానేసు ఉపాసకజనేసు. గమ్భీరాతిఆదీసు ధమ్మగమ్భీరాతి పాళిగతియా గమ్భీరా, తథా చ సల్లసుత్తం హేట్ఠా పకాసితమేవ. ‘‘చేతనాహం, భిక్ఖవే, కమ్మం వదామీ’’తిఆదినా (అ. ని. ౬.౬౩; కథా. ౫౩౯) ఆగతం చేతనాసుత్తం. తత్థ ‘‘చేతనాసహజాతం నానాక్ఖణిక’’న్తిఆదినా పట్ఠానే ఆగతనయేన, సుత్తేసు (అ. ని. ౩.౧౦౧) చ ‘‘దిట్ఠధమ్మవేదనీయ’’న్తిఆదినా ఆగతనయేన గమ్భీరభావో వేదితబ్బో, నిబ్బానస్స చేవ అరియమగ్గస్స చ పకాసనతో అసఙ్ఖతసంయుత్తస్స లోకుత్తరత్థదీపకతా. ‘‘అతీతంపాహం రూపేన ఖజ్జిం, ఏతరహి ఖజ్జామీ’’తిఆదినా పఞ్చన్నం ఖన్ధానం ఖాదకభావస్స, పుగ్గలస్స ఖాదితబ్బతాయ విభావనేన ఖజ్జనీయపరియాయే (సం. ని. ౩.౭౯) విసేసతో నిస్సత్తనిజ్జీవతా దీపితాతి వుత్తం ‘‘సత్తసుఞ్ఞతాదీపకా ఖజ్జనికసుత్తన్తాదయో’’తి. ఉపసమ్పజ్జ విహరిస్సామాతి యే తేసు సుత్తేసు వుత్తపటిపదం సమ్మదేవ పరిపూరేన్తి, తే తేసు ఉపసమ్పజ్జ విహరన్తి నామ. ఏత్థాతి ‘‘న ఖో నేత’’న్తి ఏత్థ న-కారో ‘‘అఞ్ఞమఞ్ఞ’’న్తి ఏత్థ మ-కారో వియ బ్యఞ్జనసన్ధిమత్తమేవ, నాస్స కోచి అత్థో.

౪. గిలానసుత్తవణ్ణనా

౧౦౫౦. న ఖో పనేతన్తి న ఖో ఏతం, నోతి చ అమ్హేహీతి అత్థోతి ఆహ ‘‘న ఖో అమ్హేహీ’’తిఆది. అస్ససన్తీతి అస్సాసనీయాతి ఆహ ‘‘అస్సాసకరేహీ’’తి. మరిస్సతీతి మారిసో, ఏకన్తభావిమరణో, సో పన మరణాధీనవుత్తికోతి వుత్తం ‘‘మరణపటిబద్ధో’’తి. అధిముచ్చేహీతి అధిముత్తిం ఉప్పాదేహి. తం పన తథా చిత్తస్స పణిధానం ఠపనన్తి ఆహ ‘‘ఠపేహీ’’తి. ఆగమనీయగుణేసూతి పుబ్బభాగగుణేసు. పమాణం నామ నత్థి అనన్తాపరిమాణత్తా. నానాకరణం నత్థి విముత్తియా నిన్నానత్తా.

౯. పఞ్ఞాపటిలాభసుత్తవణ్ణనా

౧౦౫౫. పఞ్ఞాపటిలాభాయాతి మగ్గఫలపఞ్ఞాయ పటిలాభత్థం. తేనాహ ‘‘సత్త సేక్ఖా’’తిఆది.

సప్పఞ్ఞవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.