౪. పటిపత్తివగ్గవణ్ణనా

౩౧-౪౦. అయాథావపటిపత్తి, న యథాపటిపత్తి, హేతుమ్హిపి ఫలేపి అయాథావవత్థుసాధనతో. ఏకం సుత్తం ధమ్మవసేన కథితం పటిపత్తివసేన. ఏకం సుత్తం పుగ్గలవసేన కథితం పటిపన్నకవసేన. సంసారమహోఘస్స పరతీరభావతో యో నం అధిగచ్ఛతి, తం పారేతి గమేతీతి పారం, నిబ్బానం, తబ్బిధురతాయ నత్థి ఏత్థ పారన్తి అపారం, సంసారోతి వుత్తం – ‘‘అపారాపారన్తి వట్టతో నిబ్బాన’’న్తి. పారఙ్గతాతి అసేక్ఖే సన్ధాయ. యేపి గచ్ఛన్తీతి సేక్ఖే. యేపి గమిస్సన్తీతి కల్యాణపుథుజ్జనే. పారగామినోతి ఏత్థ కిత-సద్దో తికాలవాచీతి ఏవం వుత్తం.

తీరన్తి ఓరిమతీరమాహ. తేన వుత్తం ‘‘వట్టమేవ అనుధావతీ’’తి. ఏకన్తకాళకత్తా చిత్తస్స అపభస్సరభావకరణతో కణ్హాభిజాతిహేతుతో చ వుత్తం ‘‘కణ్హన్తి అకుసలధమ్మ’’న్తి. వోదానభావతో చిత్తస్స పభస్సరభావకరణతో సుక్కాభిజాతిహేతుతో చ వుత్తం – ‘‘సుక్కన్తి కుసలధమ్మ’’న్తి. కిలేసమార-అభిసఙ్ఖారమార-మచ్చుమారానం పవత్తిట్ఠానతాయ ఓకం వుచ్చతి వట్టం, తబ్బిధురతాయ అనోకన్తి నిబ్బానన్తి ఆహ – ‘‘ఓకా అనోకన్తి వట్టతో నిబ్బాన’’న్తి.

పరమత్థతో సమణా వుచ్చన్తి అరియా, సమణానం భావో సామఞ్ఞం, అరియమగ్గో, తేన అరణీయతో ఉపగన్తబ్బతో సామఞ్ఞత్థో నిబ్బానన్తి ఆహ – ‘‘సామఞ్ఞత్థన్తి నిబ్బానం, తం హీ’’తిఆది. బ్రహ్మఞ్ఞత్థన్తి ఏత్థాపి ఇమినా నయేన అత్థో వేదితబ్బో. బ్రహ్మఞ్ఞేన అరియమగ్గేన. రాగక్ఖయోతి ఏత్థ ఇతి-సద్దో ఆదిసద్దత్థో. తేన ‘‘దోసక్ఖయో మోహక్ఖయో’’తి పదద్వయం సఙ్గణ్హాతి. వట్టతియేవాతి వదన్తి ‘‘రాగక్ఖయో’’తి. పరియాయేన హి అరహత్తస్స వత్తబ్బత్తాతి.

పటిపత్తివగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.