౫. అఞ్ఞతిత్థియపేయ్యాలవగ్గవణ్ణనా

౪౧-౪౮. అపరాపరం పరివత్తమానేన వత్తసమ్పన్నేన సంసారద్ధానపరిఞ్ఞావసేనేవ నిబ్బానస్స పత్తబ్బత్తా వుత్తం – ‘‘నిబ్బానం పత్వా పరిఞ్ఞాతం నామ హోతీ’’తి. నిబ్బానం పత్వాతి నిబ్బానప్పత్తిహేతు. హేతుఅత్థో హి అయం త్వా-సద్దో యథా – ‘‘ఘతం పివిత్వా బలం హోతి, సీహం దిస్వా భయం హోతీ’’తి. తస్మాతి యస్మా అపరిఞ్ఞేయ్యపరిజాననకిచ్చేన నిబ్బానస్స పత్తియా అద్ధానపరిఞ్ఞాసిద్ధి ఞాయతి, తస్మా ఉపచారవసేన నిబ్బానం ‘‘అద్ధానపరిఞ్ఞా’’తి వుచ్చతి యథా ‘‘హిమసన్తి సూరియం ఉగ్గమేతీ’’తి. విజ్జావిముత్తిఫలసచ్ఛికిరియత్థన్తి ఏత్థ విజ్జాతి అగ్గమగ్గవిజ్జా. విముత్తీతి అగ్గమగ్గసమాధి అధిప్పేతో. తేసం ఫలం అఞ్ఞాతి ఆహ – ‘‘విజ్జావిముత్తిఫలేన అరహత్తం కథిత’’న్తి. యాథావతో జాననతో పచ్చక్ఖతో దస్సనతో చ ఞాణదస్సనన్తి ఇధ ఫలనిబ్బానపచ్చవేక్ఖణా అధిప్పేతాతి ఆహ – ‘‘ఞాణదస్సనేన పచ్చవేక్ఖణా కథితా’’తి. సేసేహీతి రాగ-విరాగ-సంయోజనప్పహాన-అనుసయసముగ్ఘాత-అద్ధానపరిఞ్ఞా- ఆసవక్ఖయ-విజ్జా-విముత్తి-ఫలసచ్ఛికిరియా-ఞాణదస్సన-అనుపాదాపరినిబ్బానపదేహి.

అఞ్ఞతిత్థియపేయ్యాలవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.